BÀI THU HOẠCH bảo TÀNG hồ CHÍ MINH nền CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRONG NHỮNG THẾ kỷ XIX XX

Với Việt Nam ta, khởi đầu là một nước thiên về nông nghiệp và vẫn có vị thế cao trong công cuộc đóng góp kinh tế và phát triển nước nhà.. Cơ cấu các ngành công nghiệp có sự chuyển biến t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC- LÊNIN

Giảng viên: Nguyễn Thị Điệp

BÀI THU HOẠCH BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH NỀN CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRONG NHỮNG THẾ KỶ XIX - XX

NHÓM 1

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 04 năm 2021

MỤC LỤC

2 Nền công nghiệp Việt Nam 3

2.1 Hiện trạng nền công nghiệp 3

2.2 Nguyên nhân 5

2.3 Hậu quả 7

2.3.1 Tích cực 7

2.3.2 Tiêu cực 8

2.4 Cách khắc phục 8

3 Kết luận 11

4 Tài Liệu Tham Khảo 12

1 Lý do chọn đề tài

Phần lớn các quốc gia lớn mạnh trên thế giới đề có một nền công

nghiệp phát triển và bền vững Với Việt Nam ta, khởi đầu là một nước

thiên về nông nghiệp và vẫn có vị thế cao trong công cuộc đóng góp

kinh tế và phát triển nước nhà Tuy nhiên cái gì cũng sẽ có mặt lợi và

hại thế nên trong công cuộc đổi mới ngày nay, đất nước ta đã và đang

trên hành trình đẩy mạnh công nghiệp để không thua kém những gì

mà nông nghiệp đã gặt hái được

Công nghiệp là ngành kinh tế quan trọng, những năm gần đây có

đóng góp lớn nhất cho ngân sách nhà nước, trở thành ngành xuất

khẩu chủ đạo với tốc độ tăng trưởng ở mức cao Cơ cấu các ngành

công nghiệp có sự chuyển biến tích cực, một số ngành công nghiệp

như: điện, điện tử, công nghệ thông tin và viễn thông, chế tạo thiết bị

năng lượng, dệt may, da giày, xây dựng… đã có những bước phát

triển mạnh mẽ, góp phần tích cực trong giải quyết việc làm, chuyển

dịch cơ cấu lao động, tăng năng suất và nâng cao đời sống của nhân

dân

Câu chuyện về nền công nghiệp của nước ta là một cuốn sách còn

đang cần được khám phá để hội nhập với xu thế kinh tế ngày nay

2 Nền công nghiệp Việt Nam

2.1 Hiện trạng nền công nghiệp

Nền công nghiệp Việt Nam vào thế kỉ thứ 19 cách đây hơn 50 năm

là một nền công nghiệp phát triển về tiểu thủ công nghiệp có thể kể đến như:

 Các nghề thủ công truyền thống là :bao giấy, dệt vải, dệt chiếu, liếp bánh tráng, in lụa, nhang, rế, chổi chà, bánh tráng, nhạc cụ, nem,

lò đất, rổ rá đậu hũ, nấu rượu, đệm, lồng đèn, thuộc da, chằm lá, đúc đồng, thủy tinh, mộc, trứng vịt muối, chả cá, giỏ trạc, may, chổi bông

cỏ, hủ tiếu, mứt, nhuộm

 Nghề làm gốm đã có lịch sử lên đến hàng nghìn năm , tiêu biểu

là các bình gốm chén gốm mang phong cách rất đặt trưng của thời bấy giờ

Hình 1: Những dụng cụ

 Điêu khắc gỗ cũng là một nghề có lịch sử lâu đời mà do những lưu dân

người Việt và người Hoa vào định cư mang theo

 Nghề dệt cũng được lan truyền rộng rãi thành một ngành nghề phổ biến làm thể hiện lên phong cách rất đặc trưng

Hình 3: Máy dệt

 Kim hoàn và đúc đồng đã phát triển một cách vượt bật vào thời điểm lúc đấy

Hình 4: Thợ kim hoàn đang làm việc

Bên cạnh đó cũng có những nghành công nghiệp khác nổi tiếng thời bấy giờ như nghành in, làm rượu và tạo ra những đồng tiền để sử dụng Để minh họa cho các công nghiệp này, nhóm em có những hình ảnh sau:

Hình 5: Ngành làm rượu Hình 6: Máy in trong những

năm cuối thể kỷ XX

Hình 7: Quy trình đúc tiền và những đồng tiền xu thời xưa

Đến thời Pháp thuộc công nghiệp bắt đầu quá trình cơ khí hóa và phân ngành, từ sản xuất nhỏ, riêng lẻ và thủ công hình thành xưởng

và công xưởng Thời kỳ 1954 – 1975, hình thành các khu công nghiệp tập trung và một số nhà máy có công nghệ hiện đại như ngành chế biến thực phẩm, cơ khí, dệt may

Những cơ sở công nghiệp đầu tiên ở Thành phố Hồ Chí Minh tiêu biểu như :

 Công nghiệp đóng tàu gồm : máy khoan để đóng đinh, đinh tán, đinh xoắn dùng đóng tàu và đèn gaz do Xí nghiệp đóng tàu Caric sản xuất,

 Ngành điện : trưng bày sưu tập hiện vật của Nhà máy nhiệt điện Chợ Quán xây dựng năm 1896

2.2 Nguyên nhân

 Bị thực dân Pháp áp bức

Chúng ta đều biết rằng từ những thế kỷ XIX- XX, Pháp đã đổ bộ vào nước ta xâm lược toàn lãnh thổ Việt Nam Chúng khai thác than, khoáng mỏ từ Việt Nam và áp bức nhân dân ta làm nô lệ, phục vụ Chính phủ Pháp để gây dựng cơ ngơi cho họ Còn Việt Nam thì vẫn luôn làm việc khổ cực, khó khăn kiếm ra những đồng tiền ít ỏi Nhưng thực tế thì không phải chúng ta không được hưởng lợi nào từ việc này, việc thực dân Pháp khai thác tài nguyên, điều kiện của nước ta làm cho các quốc gia trên thế giới biết đến Việt Nam để tạo ra một cơ hội mới giúp cho Việt Nam gia nhập vào các hiệp hội quốc tế, và mở

ra một cánh cửa lớn cho công nghiệp ở Việt Nam Bên cạnh đó, chúng

ta cũng được học hỏi ít nhiều những chuyên môn về các ngành nghề

mà thực dân Pháp đã hướng dẫn cho chúng ta Cho nên có thể nói, việc bọn chúng xâm lược vào nước ta có những mặt tích cực và mặt tiêu cực riêng

 Phát kiến địa lý tạo điều kiện giao lưu Đông- Tây thuận lợi

Vì Việt Nam là quốc gia có vùng lãnh thổ địa lý thuận lợi, đặc biệt đường bờ biển chữ S trải dài từ Bắc đến Nam tạo điều kiện cho thương nhân từ các quốc gia khác đến buôn bán và đi lại Đồng thời với đó là Pháp đã tạo ra hành lang Đông- Tây kéo dài từ Hải

Phòng-Hà Nội- Hòa Bình- Sơn La Bên cạnh mặt tích cực thì việc có điều kiện thuận lợi phát triển ngành công nghiệp như vậy thì vẫn có mặt trái ngược lại như: Sự xăm le của các nước phương Tây, các nước láng giềng luôn nhằm vào đất nước ta để biến thành thuộc địa của họ Vậy nên, không những nhân dân ta phải vừa tập trung phát triển kinh tế

công nghiệp trong nước, mà còn phải quyết tâm, tập trung đấu tranh

để giữ gìn hòa bình tự do của dân tộc

 Đường lối của Đảng và Nhà nước

Nhờ có sự hướng dẫn, chỉ đạo từ Đảng và Nhà nước, đặc biệt là

sự ra đi tìm đường cứu nước của Bác Hồ- người đã mang tư tưởng của Mác- Lênin vào Việt Nam giúp đất nước ta giải thoát áp bức từ thực dân Pháp và mang lại hòa bình dẫn đến Việt Nam tự do về kinh

tế, không bị phụ thuộc vào các các quốc gia đế quốc Làm cho đất nước ta dần dần chứng minh vị thế của mình

 Công cụ thô sơ

Vào những thế kỷ XIX- XX thì các công cụ vẫn còn lạc hậu nhiều

so với các nước trên thế giới ngoài kia, chủ yếu vẫn là công nghiệp thủ công Ví dụ như trong khi các quốc gia phương Tây đã dùng đến dây chuyền công nghệ để sản xuất giày thì Việt Nam vẫn còn sử dụng kéo, búa,…

Hình 8: Đúc giày với những công cụ thô sơ

 Công nhân dân trí còn thấp, tỉ lệ được học ít

Vì dưới áp bức của thực dân đô hộ nên việc đi học là không thể Chúng đã thực hiện một chế độ nô dịch, trên 90% dân số mù chữ.

Trung bình 1 vạn dân chỉ có 115 học sinh vỡ lòng, 210 học sinh tiểu học, 2 học sinh chuyên nghiệp và đại học Đồng thời, so với người

dân lúc bấy giờ, việc đi học là quá cao xa Họ quá khó khăn để có thể chi trả cho con, em được đi học, dẫn đến những con, em đáng nhẽ sẽ tìm con đường phát triển đất nước hơn phải ở nhà để phụ ba mẹ kiếm cơm, làm cho việc phát triển từ nông nghiệp sang công nghiệp hóa của Việt Nam còn chậm nhiều

2.3 Hậu quả

2.3.1 Tích cực

Mặc dù công nghiệp nặng ở Sài Gòn vào thời gian đầu thuộc Pháp không phát triển mạnh mẽ nhưng cũng cần phải ghi nhận vai trò nhất định của nó Chính các nhà máy này là đại diện đúng nghĩa, đại diện cho nền sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa, công nhân làm việc trong nhà máy này về sau là nòng cốt cho đội ngũ công nhân công nghiệp hiện đại của TP Sài Gòn

Một trong các đặc điểm quan trọng nhất và được coi là thế mạnh nhất còn duy trì cho đến ngày nay là sớm hình thành nên một nền công nghiệp hướng đến xuất khẩu Đến cuối thế kỷ 18, Sài Gòn trở thành trung tâm thương mại lớn ở Việt Một trong những hàng hóa đầu tiên xuất khẩu ra bên ngoài với số lượng lớn và được coi là chủ lực vào thời bấy giờ là gạo

Các ngành nghề thủ công truyền thống như nghề làm gốm, nghề kim hoàn, nghề dệt, nghề đúc đồng đến nay vẫn được duy trì và phát triển

2.3.2 Tiêu cực

Do vùng Nam bộ rất ít tài nguyên khoáng sản như vàng, thiếc, sắt, đồng, than đá nên không có nhiều điều kiện để phát triển các ngành công nghiệp nặng Các nhà máy công nghiệp nặng sau này chủ yếu

sử dụng các vật liệu nhập từ nước ngoài như Nhà máy cán thép

VICASA, Nhà máy rắp láp máy móc VIKIMCO Các nhà máy phát triển

sau này dựa trên nguồn tài nguyên tại chỗ chủ yếu là các núi đá, do vậy các nhà máy xi măng, Clanke phát triển khá nhanh

2.4 Cách khắc phục

Được xây dựng trên quan điểm phát triển các ngành, lĩnh vực công nghiệp ưu tiên, trọng tâm trước mắt là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Chiến lược phát triển công nghiệp nước ta lựa chọn ưu tiên phát triển nhóm ngành cơ khí và luyện kim (Đầu tư phát triển sản xuất thép chế tạo cho ngành cơ khí: thép tấm, thép hình, thép hợp kim); hóa chất (ưu tiên nhóm sản phẩm hóa dầu); chế biến nông, lâm, thủy sản (Ưu tiên sản phẩm chế biến xuất khẩu có tính cạnh tranh cao, kết hợp với xây dựng và phát triển thương hiệu đặc trưng cho nông, lâm, thủy sản Việt Nam); dệt may, da giầy (thúc đẩy các thị trường tiềm năng như Nga, Trung Đông, Đông Âu, châu Phi; xây dựng hệ thống phân phối bán lẻ mang thương hiệu Việt Nam); điện tử và viễn thông (khuyến khích phát triển các phần mềm, đặc biệt là phần mềm nhúng trong các thiết bị phần cứng, điện tử, viễn thông, đáp ứng nhu cầu nội địa); năng lượng mới và năng lượng tái tạo (Tập trung ứng dụng công nghệ cao cho nguồn phát điện năng lượng mặt trời, gió, biogas, biomas, địa nhiệt , đối với năng lượng vì mục đích hòa bình tiếp tục nghiên cứu về an toàn hạt nhân và các công nghệ điện nguyên tử phổ biến hiện nay)

Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được coi là một trong những giải pháp đột phá, trong đó có nội dung xây dựng cơ chế và lộ trình phát triển số lượng doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, đặc biệt quan tâm đến nâng tỷ trọng doanh nghiệp lớn

và vừa trong cơ cấu hệ thống doanh nghiệp cả nước

Bên cạnh đó, thực hiện lựa chọn các nhóm ngành công nghiệp hỗ trợ cần ưu tiên phát triển phù hợp với điều kiện cụ thể của từng giai đoạn; xây dựng cơ chế và chính sách ưu đãi cụ thể cho các khu, cụm công nghiệp chuyên sâu và khu, cụm công nghiệp hỗ trợ Ở từng thời điểm cần có những cơ chế, chính sách cụ thể, phù hợp với tình hình phát triển của ngành; điều chỉnh cơ cấu công nghiệp theo lãnh thổ;

và tăng cường sự liên kết giữa các địa phương trong vùng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển các ngành công nghiệp

Trong thời gian tới, để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam cần tiếp tục theo đuổi mục tiêu công nghiệp hóa, lấy công nghiệp CBCT làm trọng tâm, song song với đó, phát triển hiệu quả các ngành dịch vụ phân phối và dịch vụ cho các nhà sản xuất để tạo động lực kép thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Phát triển công nghiệp CBCT chính

là tạo thị trường cho các ngành dịch vụ phát triển; do vậy, nguồn lực

xã hội nên tập trung vào việc xây dựng và nâng cao năng lực, năng suất cho các doanh nghiệp công nghiệp trong nước, hình thành và phát triển các doanh nghiệp công nghiệp mạnh, các chuỗi cung ứng

và chuỗi giá trị trong nước (bao gồm cả hoạt động sản xuất và dịch vụ trên toàn chuỗi), có đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu; tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, thuận lợi để các doanh nghiệp công nghiệp trong nước có thể lớn mạnh, tạo ra giá trị gia tăng trong nước lớn hơn, kết nối được với khu vực đầu tư nước ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu Phát triển ngành công nghiệp CBCT trong nước lớn mạnh cũng là tạo nền tảng vững chắc và phát triển thị trường cho các ngành dịch vụ và ngược lại, phát triển hiệu quả các ngành dịch vụ phục vụ sản xuất, chính là góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động của ngành CBCT

Khuyến khích phát triển công nghiệp công nghệ cao, tạo điều kiện cho các ngành công nghiệp ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, tạo ra sản phẩm chất lượng, tăng tính cạnh tranh Ðồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu phát triển Cần có những cơ chế, chính sách khuyến khích DN đầu tư cho nghiên cứu phát triển, hình thành các trung tâm nghiên cứu phát triển trên địa bàn thành phố

Giải pháp cho tình trạng ô nhiễm môi trường của ngành công nghiệp: xây dựng hệ thống xử lý chất thải theo đúng quy trình đủ tiêu chuẩn quốc tế, xây dụng nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp xa khu dân cư, xử phạt mạnh tay với các doanh nghiệp vi phạm

Xây dựng hệ thống xử lý chất thải theo đúng quy trình đủ tiêu

chuẩn quốc tế, xây dụng nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp xa khu dân cư, xử phạt mạnh tay với các doanh nghiệp vi phạm Hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước phải tuân thủ quy hoạch tài

nguyên nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt Trường hợp làm suy giảm chức năng của nguồn nước, gây sụt, lún đất, ô nhiễm, nhiễm mặn nguồn nước phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả Trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật Các nạn khai thác chặt phá rừng bừa bãi phục vụ công nghiệp gây xói mòn, sạc lở đất cần được xử phạt nặng

3 Kết luận

Mặc dù đạt được một số thành tựu, tuy nhiên nền công nghiệp nước ta thời gian trước phần lớn là các cơ sở nhỏ, lẻ phát triển chưa đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chủ yếu phát triển theo các mục tiêu ngắn hạn, không có tính bền vững, những hạn chế còn khá nhiều

Hiện nay, trong những năm đổi mới vừa qua, nền công nghiệp đi đôi với tăng trưởng và ổn định, giúp nền kinh tế Việt Nam đã có sự

chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ Phát triển công nghiệp là “chìa khóa” cho quá trình phát triển nền kinh tế của đất nước Qua đó ta thấy được nền công nghiệp có vai trò quan trọng và tất yếu của nền kinh tế Việt Nam lúc bấy giờ Nhờ vào những bước đi đổi mới từng phần theo những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, những sáng kiến, sự năng động, sáng tạo của nhân dân mà nền công nghiệp Việt Nam từ thời kì lạc hậu sang bước đầu đã có sự phát triển mạnh mẽ

4 Tài Liệu Tham Khảo

Nguyễn Thái An, ngày 28/04/2018, Công nghiệp Sài Gòn vượt Đông Nam

Á, KHAM PHA, http://khampha.vn/trang-chu/cong-nghiep-sai-gon-vuot-dong-nam-a-c1a643155.html

PGS-TS NGUYỄN MINH HÒA, ngày 21/5/2017, Nền công nghiệp Sài Gòn

50 năm trước, PHAP LUAT, https://plo.vn/van-hoa/ho-so-phong-su/nen-cong-nghiep-sai-gon-50-nam-truoc-703361.html

NN,ND, Công nghiệp- Tiểu thủ công nghệp, Bảo Tàng Hồ Chí Minh,

http://www.hcmc-museum.edu.vn/vi-vn/tintuc-1124.aspx

TS Trần Tuấn Anh, ngày 20/10/2020, Phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo ở Việt Nam: Nhận thức và định hướng chính sách (kỳ 1) , mega story,

https://tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/ content/phat-trien-cong-nghiep-che-bien-che-tao-o-viet-nam-nhan-thuc-va-dinh-huong-chinh-sach

Đỗ Thắng Hải, 13/04/2017, Lộ trình và giải pháp đưa công nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, quân đội nhân dân online,

https://www.qdnd.vn/chinh-tri/cac-van-de/lo-trinh-va-giai-phap-dua-cong-nghiep-viet-nam-phat-trien-ben-vung-504660

NN, ND, Cổng thông tin điện tử nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/Thon gTinTongHop/kinhtexahoi