SLIDE THUYẾT TRÌNH CHƯƠNG 6 tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về văn HOÁ, đạo đức, CON NGƯỜI

Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hoá mới II Tư tưởng HCM về con người I Tư tưởng HCM về văn hóa... Một số nhận thức chung về văn hoá và quan hệ giữa văn hoá với các lĩnh vực

CHƯƠNG 6

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN

HOÁ, ĐẠO ĐỨC, CON NGƯỜI

Phụ lục chung

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về con người

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người

1 Một số nhận thức chung về văn hoá và quan hệ giữa văn hoá với các lĩnh vực khác

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hoá

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hoá mới

II Tư tưởng HCM về con người

I Tư tưởng HCM về văn hóa

I Tư tưởng HCM về văn hóa

Từ Nguyễn Ái Quốc toả ra một thứ văn hoá, không phải văn hoá

Âu châu, mà có lẽ là nền văn hoá của tương lai

1 Một số nhận thức chung về văn hoá và quan hệ

giữa văn hoá với các lĩnh vực khác

mù chữ, biết đọc biết

viết

Nghĩa rộng

a) Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hoá

Tiếp cận theo phương thức

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới

sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng

những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

—trích “Nhật kí trong tù”

b) Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn

hoá với các lĩnh vực khác

Kinh tế

Theo Hồ Chí Minh có bốn vấn đê quan trọng ngang nhau đó là:

Xã hội Văn hóa

Chính trị

Quan hệ giữa văn hoá với chính trị

Tiến hành cách mạng Giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc, xoá →

bỏ ách nô lệ, thiết lập nhà nước của dân, do dân, vì dân

→ Văn hoá phát triển

→ Văn hoá không đứng ngoài mà phải ở trong chính trị, mọi hoạt động chính trị phải có hàm lượng văn hoá

Quan hệ giữa văn hoá với kinh tế

→ Sự phát triển chính trị, kinh tế, xã hội thúc đẩy văn hoá phát triển Ngược lại, mỗi bước phát triển của chính trị, kinh tế, xã hội đều có sự khai sáng của văn hoá.

Quan hệ giữa văn hoá với xã hội

→ Giải phóng chính trị đồng nghĩa với giải phóng xã hội,

từ đó văn hoá mới có điều kiện phát triển.Xã hội thế nào thì văn hoá thế ấy

Đa dạng, phong phú

Nô lệChế độ nô lệ của kẻ áp bức CM giải phóng dân tộc ĐCS VN lên

cầm quyền

Lễ hội mừng lúa mới của dân tộc Cơ Tu

54 dân tộc Việt Nam Lễ hội Đền Hùng

Lễ hộiMah Grợ của dân tộc Khơ Mú Phong tục gói bánh tết Cổ truyền Lễ Lẩu Then của người Tày

Về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu văn hoá nhân loại

Bản sắc văn hoá dân tộc

Bản sắc văn hoá dân tộc được nhìn nhận qua 2 lớp quan hệ:

+ Về nội dung: lòng yêu nước, thương nòi, tinh thần độc lập, tự cường, tự tôn dân tộc

+ Về hình thức: cốt cách VHDT thể hiện ở ngôn ngữ, phong tục, tập quán,

lễ hội, truyền thống, cách cảm và nghĩ

là những giá trị văn hoá bền vững của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là thành quả của quá

trình lao động, sản xuất, chiến đấu và giao lưu của con người Việt Nam

+ Phản ánh nhứng nét độc đáo, đặc tính dân tộc.

+ Là ngọn nguồn đi tới chủ nghĩa Mác – Lênin.

+ Là tinh hoa của dân tộc, văn hoá góp phần khẳng định vị thế của một dân tộc.

+ Triệt để tẩy trừ mọi di hại thuộc địa và ảnh hưởng nô dịch của VH đế quốc, tôn trọng phong tục tập quán, VH của các dân tộc ít người.

Ý nghĩa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc

+ Tiếp biến văn hoá là 1 quy luật của văn hoá

+ Chắt lọc tinh hoa văn hoá nhân loại

+ Mục đích tiếp thu: Làm giàu cho VH Việt Nam, xây dựng văn hoá Việt Nam hợp với tinh thần dân chủ

+ Nội dung tiếp thu: Đông, Tây, kim, cổ, tất cả các mặt, các khía cạnh

+ Tiêu chí tiếp thu: Cái gì hay, cái gì tốt là ta học lấy

+ Mối quan hệ giữa giữ gìn cốt cách VHDT và tiếp thu văn hoá nhân loại là phải lấy VHDT làm gốc, đó là điều kiện, cơ sở để tiếp thu văn hoá nhân loại

Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hoá

a) Văn hoá là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng

* Văn hoá là mục tiêu

Mục tiêu của CM Việt Nam: Độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, độc lập dân

tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội

+ Là quyền sống, quyền sung sướng, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc

+ Là khát vọng của nhân dân về các giá trị chân thiện , mỹ

+ Xã hội dân chủ + Đời sống VC và TT luôn được quan tâm, không ngừng nâng cao, con người có điều kiện phát triển toàn diện.

→ HCM đặt cơ sở cho một xã hội phát triển bền vững với

3 trụ cột là bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường

Theo quan điểm

HCM

Theo quan điểm

HCM

Động lực phát triển đất nước

* Văn hoá là động lực

— Di sản Hồ Chí Minh

Con người Góc độ văn hóa

Vật chất

Nội lực Cộng đồng

Tinh thần

Ngoại lực

Cá nhân

+ Văn hoá văn nghệGóp phần nâng cao lòng yêu nước, lý tưởng, tình cảm cách mạng, sự lạc quan, ý chí và niềm tin vào sự nghiệp cách mạng.

+ Văn hoá giáo dục

- Giết giặc dốt, xoá mù chữ, giúp con người hiểu biết quy luật về sự phát triển của xã hội

- Sứ mệnh “Trồng người”

→ Đào tạo con người mới, cán bộ mới, nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp cách mạng

* Văn hoá là động lực

— Tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Văn hoá đạo đức, lối sống

- Nâng cao phẩm giá, phong cách lành mạnh cho con người, hướng tới chân thiện mỹ

- Theo quan điểm Hồ Chí Minh, đạo đức là gốc của người cách mạng

+ Văn hoá pháp luật

Bảo đảm dân chủ, trật tự, kỷ

cương, phép nước

b) Văn hóa là một mặt trận

+ Văn hoá là một lĩnh vực hoạt động có

tính độc lập, có mối quan hệ mật thiết với

các lĩnh vực khác, phản ánh tính chất cam

go, quyết liệt của hoạt động văn hoá

+ Mặt trận văn hoá cuộc đấu tranh cách mạng trên lĩnh vực tư tưởng văn hoá

+ Nội dung mặt trận văn hoá: phong phú, đấu tranh trên các lĩnh

vực tư tưởng, đạo đức, lối sống, các hoạt động văn nghệ, báo chí,

công tác lý luận, đặc biệt định hướng giá trị chân, thiện, mỹ của

văn hoá nghệ thuật

Chất thép của văn nghệ theo tinh thần

” Kháng chiến hoá văn hoá, văn hoá hoá kháng chiến”

+ Lập trường tư tưởng vững vàng + Ngòi bút là vũ khí sắc bén trong sự nghiệp “Phò chính trừ tà”

+ Phê bình nghiêm khắc những thói xấu : tham ô, lười biếng, lãng phí, quan liêu

+ Ca tụng chân thật những người tốt, việc tốt

c) Văn hoá phục vụ quần chúng nhân dân

+ Mọi hoạt động văn hoá phải

trở về với cuộc sống thực tại

“ từ trong quần chúng ra

Về sâu trong quần chúng”

+ Quần chúng cung cấp cho

những nhà hoạt động văn hoá

những tư liệu quý, thẩm định

khách quan, trung thực, chính

xác các sản phẩm văn nghệ

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hoá mới

Trong kháng chiến chống

thực dân Pháp

Đây là một nền văn hoá có tính chất

dân tôc, khoa học, đại chúng

Trong thời kì xây

dựng CNXH

Xây dựng nền văn hoá có: nội dung

XHCN tính chất dân tộc

Đó là một nền VH toàn diện, giữ gìn được cốt cách văn hoá dân tộc, bảo

đảm tính khoa học, tiến bộ và nhân văn

II Tư tưởng HCM về Con người

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh

về con người

Chữ người

Nghĩa hẹp: Gia đình, anh em, họ hàng, bè bạn

Nghĩa rộng: đồng bào cả nước

Nghĩa rộng hơn nữa: cả loài người

Hồ Chí Minh chỉ ra yếu tố sinh vật của con người+ “ dân dĩ thực vị thiên’’

+ “ dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ”

Nét đặc sắc trong quan niệm của HCM về con người là nhìn nhận đặc điểm con người với những điều kiện lịch sử cụ thể, với

những cấu trúc tinh tế, xã hội cụ thể.

Con người là

một chỉnh thể

+ Thống nhất về trí lực, tâm

lực, thể lực,

+ Đa dạng bởi các mối quan

hệ giữa cá nhân với xã hộivà

các quan hệ xã hội

+ Mỗi con người đều có tính

tốt và tính xấu

Con người lịch sử - cụ thể

+ Giới tính, + Lứa tuổi + Nghề nghiệp + Chức vụ, vị trí, + Đảng viên, + Công dân

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh

về vai trò của con người

a) Con người là mục tiêu của cách mạng

Con người là chiến lược đầu tiên trong

tư tưởng và hành động của Hồ Chí

Minh

Tiến dần lên

xã hội chủ nghĩa

Giải phóng dân tộc Xây dựng chế

độ dân chủ nhân dân

Giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Giải phóng xã hội là đưa xã hội

phát triển thành một xã hội không có chế độ bốc lột người, nền sản xuất phát triển cao, văn hóa tiên tiến, cuộc sống ấm no hạnh phúc Xã hội đó phát triển

Giải phóng con người là xóa bỏ tình

trạng áp bức bốc lột, nô dich con người, xóa bỏ các điều kiệm xã hội làm tha hóa con người, làm cho con người được hưởng tự do, hạnh phúc, có điều kiện để phát huy hết khả năng của bản thân, phát triển toàn diện theo đúng

bản chất tốt đẹp của con người

Giải phóng giai cấp là xóa bỏ áp

bức, bốc lột của giai cấp này so

với giai cấp khác, xóa bỏ sự bất

công, bất bình đẳng xã hội, bóc

lột giai cấp, thủ tiêu sự khác

biệt giai cấp Con người trong

giải phóng xã hội là các giai cấp

cần lao, trước hết là giai cấp

công nhân và giai cấp nông dân

b) Con người là động lực của cách mạng

Con người là vốn quý nhất, động lực, nhân tố quyết định

thành công của sự nghiệp

“mọi việc đều do người làm ra”;

“trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân.

Trong thế giới không gì mạnh bằng sức mạnh đoàn kết

của nhân dân”.

“Ý dân là ý trời”.

“Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu

cũng xong”

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh

về xây dựng con người

a) Ý nghĩa của việc xây dựng con người

- Xây dựng con người là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, vừa cấp bách vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược.

- Xây dựng con người là một trọng tâm, bộ phận hợp thành của chiến lược phát triển đất nước có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ

xây dựng chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

Hồ Chí Minh nêu hai quan điểm nổi bật làm sáng tỏ sự cần thiết xây

dựng con người

“Vì lợi ích trăm năm thì phải

“trồng người”

+ Công việc lâu dài, gian khổ, vừa vì lợi

ích trước mặt vừa vì lợi ích lâu dài, là

công việc của văn hóa giao dục

+ Phải được tiến hành thường xuyên

trong suốt tiến trình đi lên CNXH

+ Phải được tiến hành bền bỉ, thường

xuyên trong suốt cuộc đời mỗi người,

+ Công việc “trồng người” là trách nhiệm

của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính

trị - xã hội kết hợp với tính tích cực, chủ

động của từng người

“Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội,

trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa”

+ Họ là những con người với những nét tiêu biểu của xã hội chủ nghĩa như lý tưởng, đạo đức, lối sống, tác phong xã hội chủ nghĩa Mỗi bước xây dựng con người như vậy là một nấc thang xây dựng chủ nghĩa xã hội.+ Đó là những con người đi trước, làm gương lôi cuốn người khác theo con đường xã hội chủ nghĩa

b) Nội dung xây dựng con người

Có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng

Có phương pháp làm việc khoa học, phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương

Đoàn y bác sĩ tình nguyện rời Huế vào

miền Nam tham gia chống dịch Covid-19

c) Phương pháp xây dựng con người

“ tu thân, chính tâm” thì mới có thể “

trị quốc, bình thiên hạ”

Mỗi người tự rèn luyện, tu dưỡng

ý thức, kết hợp chặt chẽ xây

dựng cơ chế, tính khoa học của

bộ máy và tạo dựng nền dân chủ

“Lấy gương người tốt, việc tốt hằng ngày để giáo

dục lẫn nhau” là rất cần thiết và bổ ích.

c) Phương pháp xây dựng con người

Thank you