Tài liệu HỒ SƠ ĐỆ TỨ QUỐC TẾ VIỆT NAM ppt

bành tr ng Liên Xô... Dân ch là ph i công nh n cho các... Mà không tin c ng đúng... Gi thuy t th ba là chính ông H Chí Minh đã ra l nh... Nh ng v án Moscow là nh th... Liên Xô, hoành hàn

(T P 1)

2000

M Y L I NÓI U

V PHONG TRÀO T VI T NAM

(Hoàng Khoa Khôi)

Th a các anh, các ch ,

Tôi xin thành th c c m n báo "Thông lu n" đã m i tôi trình bày v "Phong trào

t Qu c t ", m t v n đ "c m k ", không nh ng trên đ t n c Vi t Nam hi n nay mà còn

ngay c trong nhi u t ch c hay h i đoàn c a Vi t ki u ta h i ngo i

Tôi xin thành th c c m n các anh ch đã dành cho tôi m t kho ng thì gi quý báu c a mình ng i nghe tôi phát bi u, m c d u bi t r ng t Qu c t là phong trào theo ch ngha mác-xít, m t ch ngh a đang b m t trào l u m nh m xua đu i Cu c h p hôm nay

ch ng t chúng ta đã th c thi dân ch không nh ng trong l i nói mà trong th c hành V

đi m này, báo "Thông lu n" đã có công đi hàng đ u, nêu ra m t ti n l cho phong trào đòi

dân ch đa nguyên c a chúng ta hi n nay

Th a các anh, các ch ,

Nói t i m y ch "qu c t ", ch c có nhi u anh, ch đ t câu h i: "Mình là ng i Vi t

Nam, sao l i nói qu c t ?" Cách đây m y ch c n m, chính tôi c ng đ t cho mình câu h i

nh th ! Nh ng th c t đã cho th y, d u mu n hay không, nhìn v phía nào, Vi t Nam

c ng không tránh kh i nh h ng và s chi ph i c a các đi u ki n qu c t H n n a, v n

đ tôi đ c p hôm nay có liên quan m t thi t t i m t giai đo n l ch s đ u tranh gi i phóng

c a dân t c ta, trong đó, hai t ch c tam và t đã đ l i nh ng d u n không th ph

nh n Hôm nay tôi ráng trình bày s khác bi t gi a hai t ch c này và ráng gi i thích vì sao

đ ng C ng s n Vi t Nam ( tam Qu c t ) đang đi vào đ v , theo chân các đ ng C ng

s n ông Âu và Liên Xô

Khi bàn t i tính qu c t c a v n đ Vi t Nam, chúng ta còn nh , vào đ u th k này, các b c ti n b i qu c gia cách m ng, đ tìm đ ng c u n c, đã tìm ti p thu t t ng cách

m ng c a Trung Qu c và Nh t B n và tìm d a vào l c l ng c a hai n c này Sau đó, vào kho ng nh ng n m 30, nh ng ng i c ng s n c ng hành đ ng t ng t T n c ngoài, h đã tìm cách du nh p vào Vi t Nam t t ng cách m ng c a ch ngh a mác-xít

Ch khác nhau là m t bên tìm vào s c m nh c a nh ng qu c gia n c ngoài, m t bên tìm

d a vào đ ng l c đ u tranh c a phong trào lao đ ng qu c t Theo h c thuy t mác-xít, phong trào lao đ ng ch ng bóc l t các x t b n và phong trào gi i phóng dân t c các

n c b tr có cùng m t đ i t ng: t b n đ qu c hoàn c u

Nh ng, s du nh p ch ngh a mác-xít vào Vi t Nam không đ n thu n nh nhi u

ng i t ng và không nh đ ng C ng s n Vi t Nam đã trình bày Ngay t bu i đ u, vào

nh ng n m 30, đã có s phân chia ra hai tr ng phái, nói gi n d h n, hai khuynh h ng: xta-lin-nít và tr t-kít, tam và t tam do Nguy n Ái Qu c, sau này là H Chí Minh, đ ng đ u t do T Thu Thâu đ i di n Khuynh h ng th nh t xu t phát t Stalin, ng i c m đ u đ ng C ng s n Liên Xô và Qu c t C ng s n ( tam Qu c t ) Khuynh h ng th hai b t ngu n t t ch c T đ i l p do Trotsky th x ng, ch ng l i

Stalin và ch ngh a xta-lin-nít, đ c coi là ch ngh a tiêu bi u cho đám quan liêu đang

 Bài phát bi u trong cu c h i lu n do báo "Thông lu n" (Paris) t ch c vào ngày ch nh t 15-12-1989.

bành tr ng Liên Xô Tôi nói hai khuynh h ng b i vì trong th i gian tr c đó, c Trotsky l n Stalin đ u là y viên B Chính tr c a đ ng C ng s n Nga, đ u là nh ng c ng

s thân c n Lenin trong ban lãnh đ o cách m ng tháng M i 1917 Nga Sau khi Lenin

m t (1924), cu c cách m ng này b ph n b i r i b suy thoái N m 1938, nh n th y đ ng

C ng s n Nga và tam Qu c t quá suy đ i, không th c i đ i đ c n a, và chính quy n Liên Xô đã hoàn toàn l t vào tay đám quan liêu ph n cách m ng "thermidor"1, Trotsky

và T đ i l p đã tuyên b thành l p t Qu c t

Trong gi i h n thì gi , tôi không th trình bày đ y đ c ng l nh và ho t đ ng c a

t Qu c t g m 30 phân b trên th gi i Tôi ch xin nói v Vi t Nam và đây c ng xin nói s l c

N m 1929, khi còn Pháp T Thu Thâu và các đ ng chí tham gia T đ i l p c a

Trotsky C ng vào th i đi m này, H ng Công, H Chí Minh v n đ ng thành l p đ ng

C ng s n Vi t Nam Pháp, Tr n V n Gi u, Nguy n V n T o gia nh p đ ng C ng s n Pháp và tam Qu c t Vào lúc y, s l a ch n gi a khuynh h ng tr t-kít và khuynh

h ng xta-lin-nít, gi a t và tam, là s l a ch n đ y th thách tam có c m t

qu c gia Liên Xô đ ng sau và đ ng đ u là Stalin, ng i mà h u h t lao đ ng trên th gi i coi là "b c thiên tài l i l c", "m t lãnh t nhân tài, bác ái", "đáng kính, đáng yêu" c a

phong trào lao đ ng qu c t t ch có m t nhóm nh ng i, gia d l i b trên đe d i búa M t đ ng b các l c l ng đàn áp c a các n c t b n s n đu i, đ ng khác, b Stalin

và các đ ng xta-lin-nít, thông qua b máy tuyên truy n kh ng l c a h , dán cho cái nhãn

hi u "gián đi p", "tay sai đ qu c t b n", "tay sai phát-xít c, Nh t" v.v N m 1939,

trong ba b c th 2 g i t Trung Qu c v cho đ ng C ng s n Vi t Nam, ông H Chí Minh nói Trotsky và ch ngh a tr t-kít không còn là m t khuynh h ng chính tr n a, mà đã tr thành "m t đàn chó s n c a phát-xít Nh t và phát-xít qu c t " C ng trong nh ng b c th

y, ông H tán thành nh ng v án ng y t o mà Stalin d ng nên Moscow t n m 1936

đ n n m 1938, nh m đàn áp và di t tr nh ng ng i tr t-kít Xuyên qua nh ng v án này, 70% y viên Ban Trung ng đ ng C ng s n Nga và h u h t các y viên B Chính tr , tr Stalin, b x b n ho c ám sát Trong s 1.956 đ i bi u c a i h i XVII, có 1.108 ng i -ngha là h n n a s đ i bi u - b b t và th tiêu vì t i "ph n cách m ng"3 H n 10 tri u nhân dân Liên Xô, trong đó có hàng tri u đ ng viên c ng s n, b b m ng Kh u hi u c a

Stalin đ a ra cho các đ ng C ng s n các n c là ph i "di t tr b n tr t-kít ph n cách

m ng" x ng h a, trong b c th g i Ban ch p hành tam Qu c t n m 1939, ông

H Chí Minh vi t: "Ph i di t tr b n tr t-kít b ng chính tr " N m 1945, mi n Nam,

Tr n V n Giàu, D ng B ch Mai đã ch p hành ch l nh y b ng kh u hi u ng n g n h n:

"Ph i tri t ngay b n tr t-kít!"4

M c d u nh ng cu c đàn áp ch a t ng có y, m c d u kh ng b , d a n t, vu cáo,

nh ng ng i tr t-kít Vi t Nam v n b n v ng ti p t c đ ng đi c a mình vì h tin r ng s

th t s th ng d i trá, ch ngh a vô nhân đ o c a Stalin và bè đ ng s không th t n t i đ ng

tr c cu c ti n hóa c a l ch s

N m 1930, b tr c xu t kh i n c Pháp, sau cu c bi u tình tr c dinh t ng th ngPháp ( i n Elysées) ph n đ i v x t nh ng chi n s Qu c dân đ ng Yên Bái, T Thu Thâu cùng các đ ng chí Hu nh V n Ph ng, Phan V n Chánh v n c N m 1931, T Thu Thâu t ch c T đ i l p mi n Nam, sau đ i thành ông D ng C ng s n đ ng nh

h ng c a tr t-kít lan r ng nhanh chóng Do đó, n m 1931, phái xta-lin-nít c a Nguy n

V n T o, D ng B ch Mai công nh n b t tay v i tr t-kít, thành l p "chi n tuy n duy nh t"

(front unique) đ ng xung quanh t báo "La Lutte" (Tranh đ u) xu t b n b ng ti ng Pháp,trên c s "b o v quy n l i c a th thuy n" Hai bên giao k t đình ch vi c ch trích l n

nhau: phía tr t-kít t m gác s phê bình Liên Xô, Stalin và ch ngh a lin-nít, phía lin-nít thôi không vu cáo tr t-kít

xta-Trong th i k h p tác này, t 1934 đ n 1937, nhóm "La Lutte" tham d nhi u cu c

b u c nh H i đ ng Thành ph , H i đ ng Qu n h t v.v Danh sách b ng c g m nhi u thành viên t l n tam Nhi u l n, đ ng viên đôi bên đ u đ c trúng c N m 1936, nhân c h i chính ph M t tr n Bình dân ra đ i Pháp, nhóm "La Lutte" đ ngh liên hi p

v i nhóm Qu c gia L p hi n, thành l p ông D ng i h i (Congrès Indochinois), m c đích th o ra "yêu sách dân ch " g i cho chính ph Pháp N m 1937, theo l nh đ ng C ng

s n Pháp (coi b c th c a Guitton đ ngày 19-5-1937), các đ ng viên c a đ ng C ng s n

Vi t Nam rút kh i nhóm "La Lutte" Chi m đ i đa s trong b biên t p nh có kh n ng

vi t báo, phái tr t-kít đ ng ra n m gi t "La Lutte", ti p t c xu t b n và thêm m c vi t

b ng ti ng Vi t (Sau này, ông H Chí Minh và ban lãnh đ o đ ng C ng s n Vi t Nam công kích và ki m th o vi c h p tác v i tr t-kít)

"Chi n tuy n duy nh t" c a nhóm "La Lutte" tan v sau ba n m ho t đ ng Cu c bút

chi n gi a t và tam tái di n, náo nhi t và c ng th ng nh lúc đ u t ch trích

nh ng quan đi m nh "th c hi n ch ngh a xã h i trong m t n c", "cách m ng t ng giai

đo n", ch đ đ c đ ng và đ ng đ c kh i", "chính sách manh đ ng trong cu c n i d y c a

Xô-vi t Ngh T nh", "vai trò c a nông dân trong cách m ng" và đ c bi t là v n đ dân ch

đa nguyên trong phong trào lao đ ng t k ch li t ch ng s sùng bái cá nhân Stalin và

s l thu c vào chính sách sai l m c a Stalin và tam Qu c t , b ng ch ng rõ r t nh t là

vi c ng h "phi u qu c trái 33 tri u đ ng" c a chính ph th c dân l p ra đ "phòng th

ông D ng" Theo chân đ ng C ng s n Pháp, đ ng C ng s n Vi t Nam đ ng ra tuyên

truy n c đ ng nhân dân Vi t Nam mua phi u qu c trái c a th c dân Pháp B i l Liên Xô

v a ký hi p c t ng tr v i Pháp (Hi p c Stalin Laval n m 1935), n c Pháp tr thành đ ng minh c a Liên Xô, các đ ng C ng s n có nhi m v ph i b o v n c Pháp, b o

v b cõi thu c đ a c a Pháp Ng i ta quên r ng "phòng th ông D ng" t c là giúp cho

ch đ th c dân Pháp kéo dài n n th ng tr c a h trên đ t n c Vi t Nam D a trên quan

đi m này, t Vi t Nam k ch li t công kích vi c mua phi u qu c trái Nh có thái đ đó, trong cu c b u c H i đ ng Qu n h t, b ng c c a T Thu Thâu, Phan V n Hùm, Tr n

V n Th ch đ c th ng c toàn di n B ng c c a phái tam Nguy n V n T o hoàn toàn

b th t b i, không m t ai trúng c

Trong th i k làm báo "La Lutte" và tham gia các cu c b u c , nh ng đ ng viên t

c ng nh tam đ u b truy t ho c b x tù Riêng T Thu Thâu n m l n b b t và b đ a

ra tòa án, ba l n b x hai n m tù, m t l n ba tháng Hai l n tuy t th c, l n đ u 11 ngày, l n

th hai 12 ngày N m 1939, t "La Lutte" b c m T Thu Thâu b x n m n m tù, 10 n m

qu n thúc và m t công quy n Tháng M i 1940, ông b đày Côn o cùng v i nhi u đ ng chí tr t-kít khác nh Phan V n Hùm (giáo s ), Tr n V n Th ch (giáo s ), Nguy n V n S (nhà giáo), Tr n V n S v.v

Cu i n m 1944, sau khi đ c tr t do t Côn o, T Thu Thâu d b thành l p đ ng

Xã h i Th thuy n Kho ng gi a n m 1945, ông ra B c, m c đích b t liên l c v i các đ ng chí tr t-kít nh L ng c Thi p, Kh ng H u An đang xu t b n t báo "Chi n đ u", c

quan c a đ ng Xã h i Th thuy n mi n B c Ông tham d các cu c h p bí m t c a lao

đ ng và nông dân Nam nh, H i Phòng, H i D ng Khi tr v Nam, T Thu Thâu b

Vi t Minh đón b t Qu ng Ngãi r i b b n ch t vào tháng Chín 1945 N m 1946, tr l i nhà v n Daniel Guérin, ông H Chí Minh nói: "T Thu Thâu là m t nhà yêu n c có t m

c (grandpatriote), tôi khóc cái ch t c a ông y"1 Nh ng, nh tôi đã nói trên, ông H

Chí Minh n m 1939 l i b o tr t-kít đã tr thành "gián đi p" Các sách báo c a đ ng C ng

1 - Coi cu n "Au Service Des Colonisés" c a tác gi Daniel Guérin.

s n Vi t Nam c công khai ti p t c t cáo T Thu Thâu và các đ ng chí c a ông là "m t

thám", "tay sai c a phát-xít Nh t" Huy n tho i này đã đ c lan truy n kh p th gi i,

khi n nhi u nhà v n, nhà báo, s gia qu c t ngay th ng nh ông Jean Chesneaux (Pháp) hay J Buttinger (M ) v.v tin là s th t và chép l i nh ng l i vu cáo y trong sách v c a

h S gia Jean Chesneaux đã vi t th cho báo "Chroniques Vietnamiennes" (s 3, Juillet 87) xin l i và xin c i chính Nh ng còn bi t bao s gia khác ch a có d p nhìn ra s th t!Vào n m 1945-46, ngoài v T Thu Thâu b ám h i, còn r t nhi u các đ ng chí c a ông c ng b ngã g c d i bàn tay đ m máu c a Vi t Minh C ng nh h i cách m ng Tây Ban Nha n m 1936, đ i v i Stalin và các đ ng C ng s n xta-lin-nít trên th gi i, k thù chính không ph i là đ qu c hay phát-xít mà là nh ng ng i tr t-kít và nh ng ai dám lên

ti ng đ i l p v i h v chính tr Trong s nh ng ng i tr t-kít b h sát h i cách m ng tháng Tám, có Phan V n Hùm, Phan V n Chánh, Tr n V n Th ch, Nguy n V n S , Lê

Ng c, Lê V n H ng v.v , ph n đông đ u là nh ng ng i đã b th c dân Pháp đem đi đày Côn o v a m i th v N m 1948, b t đ c liên l c v i m t khu kháng chi n, Nguy n

V n Linh cùng v i L u Khánh Th nh và m t đ ng chí tr t-kít ng i Hoa (Liu Jialiang) kéo nhau vào chi n khu, gi a đ ng b Vi t Minh n súng Ba ng i đ u b ch t ngày 13-5-

1948 Sau đó, đài phát thanh kháng chi n g i h là "tay sai c a th c dân Pháp"! S gia

Daniel Hérmery1 đã có m t nh n đ nh r t chính xác: nh ng ng i tr t-kít đó đã b gi t hai

l n, l n đ u b ng nh ng viên đ n b n vào gáy h , l n th hai b ng nh ng l i thóa m gi i lên h ng h n h

Stalin gi t h i tr t-kít vì không th tha th bên hông mình m t t ch c đ i l p có kh

n ng chính tr và lý lu n, đ a ra m t đ ng l i có h th ng, có th chiêu m qu n chúng đe

d a chính quy n c a mình C ng đi t quan ni m đ c quy n lãnh đ o, ông H Chí Minh

và đ ng C ng s n Vi t Nam đã m cu c di t tr t h u, t tr t-kít đ n qu c gia, không

cho m t m m m ng đ i l p nào có th tr i lên đ c H n n a, trong giai đo n sau cách

m ng tháng Tám, chính ph H Chí Minh c n đ c r nh tay đ c u hòa và th ng thuy t

v i Pháp, gi a lúc đ ng tr c cu c ph n công c a Pháp, tr t-kít và qu c gia l i ch ng Pháp d d i i v i Vi t Minh, n c Pháp khi đó không ph i là k thù tr c m t, k thù nguy hi m nh t là Trung Qu c và T ng Gi i Th ch và đ ng sau T ng là nh ng đ ng phái qu c gia thân Trung Qu c D i m t Vi t Minh, n c Pháp còn là "n c Pháp m i",

vì có đ ng c ng s n Pháp đ ng trong chính ph De Gaulle N c Pháp c a De Gaulle đang

đ c Stalin o b , ve vãn, kéo làm đ ng minh c a Liên Xô trong cu c "chi n tranh l nh"

v a m i m đ u, gi a Liên Xô và M Vì nh ng l nói trên, đ ng C ng s n Pháp không

mu n ông D ng r i b n c Pháp, s s "r i vào tay M " Chính ph H Chí Minh

c ng không mu n r i kh i Liên bang ông D ng và Liên hi p Pháp!

Th c t l i oái o m, chính "n c Pháp m i" đã đem quân sang đ b Vi t Nam

nh m thôn tính l i ông D ng Chính quân đ i Pháp ch không ph i quân đ i Trung

Qu c c a T ng, đã m các cu c t n công H i Phòng và Hà N i, xô đ y Vi t Nam vào vòng chi n tranh tai h i kéo dài đ n g n m i n m Rõ ràng ông H Chí Minh và Vi t Minh đã "l m" vì đã đánh giá sai k thù Nh ng cái "l m" này, m c d u có "h i" cho dân

t c và đ t n c, l i có "l i" cho đ ng C ng s n Vi t Nam Nh có Hi p đ nh S b m ng

sáu tháng Ba (6-3-1946), chính ph H Chí Minh đ c chính th c công nh n, ngh a là

đ c h p pháp hóa đ i v i d lu n trong và ngoài n c Nh ng c ng Hi p đ nh y đã đ cho quân đ i t ng Leclerc đ b Vi t Nam, phân chia Vi t Nam làm hai, tuy nhiên v n không tránh kh i chi n tranh! V n đ này theo ý tôi, m t ngày kia s đ c l ch s xét l i,

ch không nh s gi i thích c a đ ng C ng s n Vi t Nam2

Vào nh ng n m 1945-46, nh ng ng i tr t-kít Vi t Nam hoàn toàn b t đ ng ý ki n

v i chính sách c a Vi t Minh, đ c bi t là thái đ c a Vi t Minh đ i v i Pháp Theo kinh

1

- Nhà s h c Daniel Hémery là ng i đã vi t lu n án ti n s đ i h c v T Thu Thâu và nhóm tr t-kít Vi t Nam.

2 - ng C ng s n Vi t Nam gi i thích s d ký k t là đ "b o toàn l c l ng", "tránh tình th b t l i" v.v

nghi m, t hi u r ng Vi t Minh là đ ng C ng s n Vi t Nam và đ ng này tùy ph c vào chính sách Stalin và Liên Xô Các hi p c Yalta, Potsdam và Téhéran phân chia th gi i thành các vùng nh h ng c a ba đ i c ng qu c (Liên Xô, M và Anh) Chính sách c a Stalin không ph i là làm lan r ng cách m ng trên th gi i mà là bành tr ng th l c c a Liên Xô ra ngoài biên gi i n c này, khi n n c này tr thành m t đ i c ng qu c Stalin không giúp cho m t n c nào làm cách m ng c , càng không giúp cho Vi t Nam đánh

đu i quân Pháp th c s Stalin (và Mao Tr ch ông c ng v y) ch giúp Vi t Nam ch ng

m c mà nh h ng và uy quy n qu c gia c a mình đ c lan r ng Bài phát bi u c a ông Nguy n C Th ch, c u b tr ng ngo i giao, đ c tr c i h i VII c a đ ng C ng s n

Vi t Nam, đã gián ti p công nh n đi u này, m t s th c mà ph n đông các chính gi i

ph ng Tây đ u nhìn rõ Nh ng khi nh ng ng i tr t-kít nói ra, h đã b đ ng C ng s n

Vi t Nam bu c cho cái t i "nói x u Liên Xô".

ng tr c b i c nh Vi t Minh tìm đ ng hòa hoãn v i Pháp, kh u hi u c a nh ng

ng i tr t-kít đ a ra lúc đó - nh "Tri t đ ch ng th c dân t b n Pháp", " t v dân cày",

"X ng máy v th " - là nh ng kh u hi u ng c h n v i đ ng l i c a đ ng C ng s n

Vi t Nam Nh ng đáng l ph i gi i thích và tranh th b ng chính tr , đ ng này đã dùng

ph ng pháp "di t tr " theo l i Stalin!

T ch c nh ng cu c sát h i ng i tr t-kít, đ ng C ng s n Vi t Nam t ng r ng r i đây s không còn m t bóng ma nào t i ám nh h n a Nh ng ng i ta có th di t tr thân

th nh ng ng i tr t-kít, ng i ta khó có th di t tr t t ng c a h N m 1946, khi qua Pháp th ng thuy t, ông H Chí Minh và phái đoàn theo ông, ng c nhiên khi nh n th y

tr t-kít v n ch a ch t kh p các c ng tr i c a 15.000 công binh (th Vi t Nam), h nh n

th y trong h u h t các y ban đ i di n đ u có bóng dáng nh ng đ i bi u tr t-kít áng chú

ý h n n a, đa s nh ng y ban này đ u lên ti ng phê bình nh ng đi u kho n c a Hi p đ nh

S b m ng sáu tháng Ba, ch ng Liên hi p Pháp (đ c g i là " qu c trá hình"), ch ng

kh u hi u "N c Pháp m i" (đ c g i là "n c Pháp t b n th c dân") Ngoài ra, trong t

ch c T ng y ban i di n Vi t Nam (Délégation Générale des Indochinois, sau này đ i thành Vi t Ki u Liên minh) thay m t cho 25.000 Vi t ki u, ng i ta nh n th y có t i g n

m t ph n t đ i bi u - trí th c có, lao đ ng có - là ng i tr t-kít, bên c nh nh ng đ i bi u trí th c, lao đ ng qu c gia

Tóm l i, phong trào Vi t ki u t i Pháp ch ng chi n tranh th c dân Vi t Nam đã l t ngoài vòng nh h ng c a đ ng C ng s n (P.C.F.) Pháp và ngoài s ki m soát c a Vi t Minh Phong trào này l i là m t phong trào có tính ch t ti n b , nh đòi cho th Vi t Nam

đ c h c ch h c ngh , đ c n l ng nh th Pháp, đòi đ c ki m soát kho l ng th c,

qu n áo, v sinh, nhà trong tr i, c đ ng th d c, th thao, c đ ng ch ng n n c b c, c

đ ng vào nghi p đoàn, gây tình thân thi n v i lao đ ng và nhân dân Pháp M t thành công đáng ghi nh là chi n d ch ch ng n n mù ch đã đ t t i k t qu 90%; c n bi t r ng t i đ i

đa s công binh lúc ra đi không bi t đ c và bi t vi t ch qu c ng

M t phong trào nh th , nh t đ nh Vi t Minh ph i bao trùm, không th đ cho nó

đ ng v trí đ c l p Chi n thu t c a ông H Chí Minh là tìm cách đ p tan kh i đoàn k t (chúng tôi g i là kh i "chi n tuy n duy nh t") gi a ng i lao đ ng và trí th c qu c gia v i

nh ng ng i tr t-kít Qu nhiên ông đã thành công! Nh ng ch thành công m t n a c trân tr ng "chiêu h i", m t s trí th c qu c gia đã t b s h p tác v i tr t-kít, đi theo

ti ng g i c a Vi t Minh, nh ng đa s công binh trong các c ng tr i l i c ng đ u không

chu Sau đó, ông Tr n Ng c Danh, đ i bi u c a chính ph H Chí Minh t i Pháp, đã ph i dùng t i m t ph ng pháp "m nh" h n: đánh vào các y ban đ i di n trong các c ng tr i,

phân r ai ch ng, ai theo? th c hi n ý đ này, ông không ng n ng i d a vào đám côn đ

là nh ng ph n t mu n phá t ch c và tr t t trong tr i đ đ c t do r u chè, c b c, gác

đ Ông Danh có ng đâu, ông đã gây ra m t th m h a v t ngoài ý mu n! Vào m t bu i

t i (đêm 15-5-1948) tr i Mazargues (g n t nh Marseilles), m n c m cu c h p đ t

ch c sinh nh t H Chí Minh, b n côn đ cùng v i m t s thân h u c a h tuyên b nh ng

l i khiêu khích đ i v i ban tr t t trong tr i T c th i, m t ph n ng m nh m n i d y và lan ra trong tr i M t cu c u đ đáng ti c đã x y ra K t qu sáu ng i ch t (trong đó có

m t ng i trách nhi m y ban tr t t b c nh sát Pháp t i can thi p b n ch t) và h n ba

m i ng i b th ng n ng Lúc đ u, báo chí Pháp trình bày s ki n đó nh m t "cu c sát

ph t c a nh ng ng i theo Vi t Minh lo i tr nh ng ng i theo B o i" Sau đó, h d n

d n đ i gi ng, cho nó là m t cu c "chém gi t gi a t và tam" T nh t báo

"Humanité" (Nhân đ o), c quan ngôn lu n c a đ ng C ng s n Pháp, không ng n ng i

v ch m t, ch tên "b n tr t-kít khiêu khích"! Sau này, Vi t Nam, m y nhà báo, nhà v n

b i bút, c ng vi t theo l p lu n c a đ ng C ng s n Pháp S th t, nh ng ng i ch t không

có ai là tam và nh ng ng i b th ng hay d cu c c ng không có ai là t ây ch

là m t cu c u đ , gi a m t bên là công binh b khiêu khích và m t bên là côn đ kéo theo

m t s nh ng i c tin và thi u suy ngh M t đi u đáng chú ý: tr i này, đ i bi u tr t-kít

r t ít vì l tr c đó, nhi u ng i đã b nhà c m quy n Pháp b t gi i v n c (Ngày

31-1-1948, lính Pháp đ n vây tr i, b t 126 đ i bi u và nh ng ng i trách nhi m trong tr i, áp

gi i v Vi t Nam)

Công bình mà nói, công binh h u h t các c ng tr i h i đó đ u ng h chính ph H Chí Minh, tôn tr ng H Chí Minh nh m t v ch t ch, m c d u không n i nào làm l sinh

nh t H Chí Minh và không n i nào có s th ph ng H Chí Minh nh đ ng C ng s n

Vi t Nam mong mu n V m t chính tr , công binh có thái đ " ng h phê bình" (soutien

critique) ng h chính ph H Chí Minh ch ng ngo i xâm, nh ng phê bình nh ng gì

không đ ng ý, ví d : Hi p đ nh S b , Th a hi p án, Liên hi p Pháp, "n c Pháp m i"

v.v Ngoài ra, báo chí c a công binh có thái đ ch trích đ i v i đ ng C ng s n Pháp, đ i

v i Stalin và đ i v i Liên Xô B ng y th c ng đ cho ng i ta ch p cho h cái m "tr

t-kít" Th c ra, đ i đa s công binh ch là nh ng ng i qu c gia ti n b , tr ng l ph i trong

s th c H đã đ u tranh v i nh ng ng i tr t-kít, h không th ch p nh n nh ng l i vu cáo cho tr t-kít là "tay sai đ qu c", "phát-xít Tito" v.v mà các c quan báo chí c a phái

xta-lin-nít, d i quy n ch đ o c a đ ng C ng s n Pháp, tung ra th i đó D nhiên, m t s thái đ chính tr c a công binh g n g i v i thái đ tr t-kít và chính vì th mà nhi u ng i

đã g i phong trào công binh là tr t-kít

Nhóm tr t-kít Vi t Nam đ c phát tri n nh có phong trào công binh Nó xu t phát t nhóm "Tranh đ u" mà c quan ngôn lu n là t báo "Tranh đ u" xu t b n sau h i n c

Pháp đ c gi i phóng Nhóm "Tranh đ u" là m t "chi n tuy n" bao g m đa s nh ng

ng i qu c gia và m t s nh nh ng ng i tr t-kít ng tr c Hi p đ nh S b m ng sáu tháng Ba do H Chí Minh ký k t v i Pháp, nhóm "Tranh đ u" b phân hóa M t b ph n

dao đ ng, ng ng ho t đ ng, m t vài ph n t theo Vi t Minh B ph n c n b n và qu quy t nh t thành l p Nhóm tr t-kít Vi t Nam t i Pháp Ngoài s phát hành nh ng t báo

ti ng Vi t nh "Vô s n", "Tranh đ u", "Ti ng th ", "Di n đàn mác-xít", "Quan sát",

"Nghiên c u" v.v , chúng tôi còn phiên d ch nh ng t p sách do t Qu c t xu t b n

b ng ti ng Pháp N m 1981, chúng tôi là nh ng ng i Vi t Nam đ u tiên d ch "T trình bí

m t c a Khrushchev v Stalin", phát hành 2.000 s Trong nh ng n m 50, báo "Ti ng th "

và "Vô s n" vi t nhi u bài tranh lu n v i các ông Tr n c Th o, Nguy n Kh c Vi n v

ch đ Liên Xô, v ch ngh a xta-lin-nít, ch ngh a mao-ít v.v N m 1948, đ ng tr c v xung đ t gi a Stalin và Tito, chúng tôi m m t chi n d ch ch ng s vu cáo c a Stalin đ i

v i Nam T , bút chi n v i các t báo nh "Công nhân", "V n hóa Liên hi p" v v , lúc y

vào hùa v i Stalin và đ ng C ng s n Pháp N m 1950, chúng tôi t ch c m t đoàn đ i bi u

g m 30 thanh niên lao đ ng và sinh viên Vi t Nam, đáp xe l a sang Nam T kh o c u v tình hình x này, xem có ph i là m t x "phát-xít" nh các đ ng C ng s n xta-lin-nít trên

th gi i tuyên truy n hay không? ng tr c nh ng bi n đ ng ông Berlin n m 1953, Hungary n m 1956, Ti p Kh c n m 1968, Ba Lan n m 1981 v.v , nh t nh t chúng tôi

đ u có thái đ ch ng các ban lãnh đ o xta-lin-nít và ch ng s can thi p c a quân đ i Liên

Xô vào nh ng x này Hi n nay, chúng tôi xu t b n t p chí "Chroniques Vietnamiennes"

b ng ti ng Pháp, v i m c tiêu phá cái b c t ng kiên c c a đ ng C ng s n Vi t Nam

ng n cách m i ngu n thông tin gi a Vi t Nam v i th gi i bên ngoài Mùa xuân 1989, t

"Chroniques Vietnamiennes" m chi n d ch đòi "ph c h i danh d cho T Thu Thâu"; t

kêu g i thu th p đ c h n m t tr m ch ký c a ng i Pháp và ng i Vi t, đ i đa s là

nh ng nhân v t n i ti ng trong các gi i chính tr , khoa h c, trí th c và v n ngh Pháp

i v i hai cu c kháng chi n ch ng Pháp và ch ng M , chúng tôi đ ng v phía kháng chi n, ng h nhân dân đ u tranh giành đ c l p i v i chính ph H Chí Minh, chúng tôi

có thái đ " ng h phê bình", ng h ch ng ngo i xâm, nh ng phê bình ph ng pháp và

đ ng l i mà đi m quan tr ng nh t là v n đ dân ch lao đ ng Trên bình di n qu c t , t t

c các phân b c a t Qu c t châu Âu, châu Á, M La Tinh v.v và ngay c sào huy t n c Hoa K , đ u có thái đ ng h kháng chi n Vi t Nam; ng h không nh ng

b ng hành đ ng ch ng chi n tranh mà còn là ng h b ng ti n b c Thái đ ng h này

n m trong chi n l c cách m ng hoàn c u, m t đi m c n b n c a ch ng trình t

t ng h kháng chi n Vi t Nam c ng nh ng h kháng chi n Algeria, ho c b t k m t

cu c kháng chi n nào nh m m c tiêu ch ng ngo i xâm, đòi đ c l p, đòi quy n dân t c t quy t i v i chúng tôi, đây là m t v n đ nguyên t c M t đi u c n nêu ra: trong th i k kháng chi n, đ ng C ng s n Vi t Nam đã đón nh n m i s ng h c a các phân b t các n c, k c ti n b c, nh ng không m t lúc nào h đ ng trên báo chí cho nhân dân Vi t Nam đ c bi t

ng tr c Hi p c Genève (1954), chúng tôi nh n xét Hi p c này không t ng

x ng và không đáp ng k t qu c a th ng l i i n Biên Ph B i l Trung Qu c và Liên

Xô, vì quy n l i qu c gia c a h , đã ép bu c Vi t Nam ph i ký k t Chúng tôi d báo hi p

c đó ch a đ ng m m m ng mâu thu n s làm n y sinh m t cu c chi n l n th hai ng

tr c Hi p đ nh Paris (1973), chúng tôi công nh n vai trò đ c l p c a đ ng C ng s n Vi t Nam đ i v i Trung Qu c và Liên Xô, nh ng phê bình thái đ c c đoan c a đ ng đ i v i

M t tr n Gi i phóng mi n Nam, đ i v i v n đ th ng nh t và đ i v i nhân dân mi n Nam

Thái đ này t o ra cho nhân dân mi n Nam ý ngh quân đ i mi n B c t i áp đ t cho h

m t ch đ mà h ch a ch p thu n ng tr c cu c ti n quân sang Campuchia, chúng

tôi tri t đ ch ng l i Vì đ ng c c a nó không ph i là giúp cho nhân dân Campuchia tránh

kh i n n di t ch ng c a Polpot, mà là ch m u t o d ng, b ng binh l c, m t th "Liên

bang ông D ng", trong đó Vi t Nam đóng vai trò "đàn anh n c l n"! S can thi p này

không nh ng đã làm cho Vi t Nam hao t n, ki t qu trong lúc c n xây d ng Nó còn gây ra

m t ti n l cho Trung Qu c m n c kéo quân sang Vi t Nam tàn phá và gi t h i dân chúng

Ngoài nh ng cu c đ u tranh chính tr nói trên, chúng tôi còn đ u tranh b o v nh ng nguyên lý c a ch ngh a mác-xít mà Stalin và các đ ng C ng s n xta-lin-nít đã s a đ i, xuyên t c V ph ng di n này, xin nêu vài đi m chính:

Th nh t: V n đ dân ch

Nhân danh "t p trung dân ch ", phái xta-lin-nít cho r ng trong m t ch đ xã h i ch

ngha, ch có th có m t đ ng đ c nh t Trong đ ng ch có th có m t khuynh h ng, khuynh h ng c a ban lãnh đ o M i khuynh h ng khác đ u b coi là ph n đ ng H vi n Marx, vi n Lenin, nh ng Lenin c ng nh Marx không bao gi và không đâu đã vi t ho c phát bi u nh ng ý ki n nh th Th i Lenin còn s ng, trong đ ng C ng s n Nga, có ít nh t

ba khuynh h ng M i khuynh h ng đ c quy n t ch c trong đ ng và đ c quy n đ a

ra m t l p tr ng tranh th chi m đa s trong m i đ i h i c a đ ng

Trong m t đ ng, trong m t giai c p hay trong m t n c, khuynh h ng là hi n t ng

t nhiên, do ph n nh c a đi u ki n đ i s ng, do t duy khác bi t m i ng i Ng n c n v c

l p khuynh h ng, l p đ ng, l p các t ch c chính tr là ng n c n s th c hi n dân ch

Kh u hi u "t p trung dân ch " có hai v : t p trung và dân ch D i các chính th

xta-lin-nít, có t p trung nh ng không có dân ch Dân ch là ph i công nh n cho các

khuynh h ng đ c quy n đ i l p, phát bi u, t ch c, trình bày ý ki n, l p tr ng tr c

d lu n, tranh th t thi u s tr thành đa s Quan ni n "đ c đ ng và đ ng đ c kh i" d n

đ n "đ ng thanh" (ch không có đa s , thi u s ) và t o ra ch đ đ c tài quan liêu, đ c tài

đ ng và đ c tài lãnh t

Không ph i bây gi mà đã t lâu, t tranh đ u cho s t do khuynh h ng, t do

l p đ ng, t do l p t ch c chính tr D a theo kinh nghi m, t còn ghi vào ch ng trình c a mình m t quan ni m ch a đ c đ c p t i vào th i Lenin, đó là t do cho nh ng

ng i có khuynh h ng t s n thành l p các chính đ ng t s n trong m t ch đ xã h i ch ngha

Th hai: Chuyên chính vô s n.

Quan ni m này c ng b xuyên t c nh kh u hi u "t p trung dân ch " Trong cu n

"Nhà n c và cách m ng" xu t b n m y tháng tr c cu c cách m ng tháng M i (n m

1917), Lenin gi i thích r t rành m ch v v n đ này M y t "chuyên chính vô s n" đ c

nh c t i là đ so sánh v i "chuyên chính t s n" trong cu c cách m ng t s n và trong các

ch đ t s n Theo ông, "chuyên chính vô s n" là s c n thi t đ đ p tan b máy Nhà n c

c , thành l p m t Nhà n c m i Cu c cách m ng t s n Pháp ch ng h n, đã làm nh th

đ i v i nhà n c phong ki n Nh ng ngay khi đ c thành l p Nhà n c vô s n ph i

dân ch hóa đ r i đi vào quá trình "tiêu vong" Ngh a là, nó ph i d n d n trao l i nh ng

ch c n ng c a mình cho xã h i dân s (société civile) So v i "chuyên chính t s n" d a

vào thi u s nh ng ng i có ti n có c a, "chuyên chính vô s n" d a vào đ i đa s dân

chúng là lao đ ng và nông dân, t nó, nó có tính ch t dân ch h n và ti n b h n "chuyên

chính t s n" Nh Lenin t ng kh ng đ nh, "khi chính quy n càng đ c đa s đ m nh n,

chính quy n đó s m i ngày tr nên không c n thi t n a." ("Lenin toàn t p", t p 25, trang

454) Nói m t cách khác, khi chính quy n đ c xã h i dân s đ m nh n, chính quy n đó s

m t nh ng hình th c c ng ch đ r i không còn c n thi t n a

S a đ i t t ng nói trên c a Lenin, Stalin nêu ra quan ni m "càng đi t i xã h i ch

ngha, cu c tranh đ u giai c p càng gia t ng ", "Nhà n c vô s n càng ph i đ c c ng

c ." T h i h n n a, thay vì Nhà n c, đ ng đ ng ra làm chuyên chính, áp đ t trên đ u xã

h i dân s m t chính th đ c tài đ ng tr , xô đ y đ t n c vào ch b t c không l i thoát

Th ba: Th c hi n ch ngh a xã h i riêng bi t trong m t n c.

Quan ni m này do Stalin đ x ng n m 1924, trái ng c h n v i quan ni m c a Lenin

và các nhà lãnh đ o cách m ng tháng M i n m 1917 Nó c ng trái ng c ngay c v i ý

ki n mà Stalin t ng phát bi u cho t i đó

Theo quan ni m c a Lenin đã trình bày trong nhi u v n ki n, đ c bi t trong các ngh quy t và tuyên ngôn c a b n đ i h i đ u tiên c a Qu c t C ng s n (t n m 1919 đ n n m 1920), cu c cách m ng tháng M i Nga ch là b c m đ u cho các cu c cách m ng

qu c t , nh m m c tiêu l t đ ch đ t b n N u không có cu c cách m ng n i d y th ng

l i trong m t s các n c t b n ti n ti n châu Âu, cách m ng Nga s b cô l p gi a th

gi i t b n và s đi vào con đ ng thoái hóa, "m c nát d i chân mình" Vì l đó, Lenin và

đ ng C ng s n bôn-sê-vích Nga m i ch tr ng thành l p Qu c t C ng s n ( tam Qu c

t ), chu n b cho các đ ng C ng s n các n c giành chính quy n

Thuy t "th c hi n xã h i ch ngh a trong m t n c" đã bi n đ i t ch c tam Qu c

t thành m t công c ph c v cho chính sách ngo i giao c a Liên Xô đ i v i các n c t

b n Nhi u đ ng C ng s n các n c đ t nhi m v đó vào hàng đ u, trong lúc đáng nh

ph i đ u tranh giành chính quy n ho c đ u tranh ch ng t b n x mình B i v y, nhi u phong trào cách m ng bùng n nh Trung Qu c (1925-1927), Tây Ban Nha và Pháp (1936) và cu c đ u tranh ch ng phát-xít c (1932-1933), đ u đã th t b i vì thi u s lãnh đ o và d n thân c a các đ ng C ng s n nh ng x này Nh ng cu c th t b i đó đã

đ a phong trào cách m ng qu c t vào ch b t c và càng b t c, càng "ch ng minh" cho

cái thuy t "th c hi n xã h i ch ngh a Liên Xô" c a Stalin.

T b ch ngh a cách m ng qu c t , Stalin và tam Qu c t ch ch m lo bành

tr ng th l c và đ t đai c a Liên Xô Theo h , "Liên Xô tr nên hùng m nh s gây l c

l ng cho s gi i phóng các dân t c" N p sau cái chiêu bài y, Stalin th c ra ch nh m

m c đích th c hi n cái m ng xây d ng m t qu c gia " i Nga" (Grande russie) mà Lenin,

n m 1924, đã phê phán r t nghiêm kh c tr c khi qua đ i ( ây là m t trong các nguyên nhân đã gây ra s đo n tuy t chính tr gi a Lenin và Stalin, tr c khi Lenin m t)

Ch ngh a c ng s n qu c t tr thành ch ngh a "c ng s n dân t c" (communisme

nationnal) Sau cu c chi n tranh th gi i v a qua, nhi u đ ng C ng s n c ng h c đòi Stalin

M i đ ng tìm cách xây d ng riêng l "ch đ xã h i ch ngh a" n c mình K t qu ,

nhi u đ ng C ng s n, vì quy n l i qu c gia, xâu xé, chém gi t l n nhau: Trung Qu c

ch ng Liên Xô, Vi t Nam ch ng Trung Qu c, Polpot ch ng Vi t Nam và cu i cùng, t t c

ph i c u c u đ n s tr ng tài c a các n c t b n Vi t Nam chinh chi n g n m i n m Campuchia, tiêu hao s c ng i, s c c a và bi t bao nhân m ng, đ r i ph i rút quân v

n c không tr ng, không kèn và ph i yêu c u ông c u hoàng Xihanuc tr l i làm qu c

tr ng, gi i quy t v n đ cho mình!

Bài h c mà nh ng ng i c ng s n c n rút ra: s s p đ c a Liên Xô và các n c

ông Âu là s cáo chung v nh vi n c a cái thuy t "th c hi n xã h i ch ngh a riêng l

x ng "v n ngh vô s n" Không vi t n i m t câu v n, Brezhnev, t ng bí th đ ng C ng

s n Liên Xô, đ c trao t ng gi i th ng v n h c h ng nh t Ch làm th và vi t v n t m

c trung bình, ông H Chí Minh đ c đ cao nh m t nhà th nhà v n đ i tài, xu t chúng,

l i l c, m c d u chính ông đã thú nh n "bác không hay th và th bác c ng không hay"!

N m 1936, sau khi Hi n pháp m i ra đ i kh ng đ nh Liên Xô đã th c hi n xong giai đo n

xã h i ch ngh a, thuy t "v n ngh hi n th c xã h i ch ngh a" đ c tung hô, m c d u lao

đ ng Liên Xô ch a đ t t i trình đ sáng tác v n ngh và m c d u xã h i Liên Xô ch a có

m t tí gì là "xã h i ch ngh a" Khi v n ngh ph c v chính tr , nó đ ra nh ng quái thai

nh th !

Trên đây, tôi ch nêu ra m t vài nguyên lý c n b n và v ch ra m t vài khác bi t v thuy t lý gi a t và tam i v i chúng tôi, thuy t mác-xít không ph i là "Kinh

Thánh" b t di, b t d ch Nó ch là m t ph ng pháp suy lu n Ngoài ra nó c n ph i bi n

chuy n và c n đ c b khuy t đ ng nh p v i s ti n hóa c a xã h i Th i Karl Marx, ch a

có nguyên t , ch a có máy tính đi n t , ch a có nh ng ph ng ti n thông tin đ i chúng

n i li n n m châu trong kho nh kh c nh ngày nay Nh ng s b khuy t ph i nh m theo chi u h ng ti n b , t o d ng nh ng quan ni m, nh ng ch đ dân ch h n, t do h n, công b ng và nhân đ o h n Nói tóm l i, ph i đi t i c u cánh gi i phóng con ng i ra

kh i m i ràng bu c v t ch t và tinh th n, đ con ng i đ c t do n y n và phát tri n

S s a đ i c a Stalin và phái xta-lin-nít, ng c l i đã d n đ n ch đ chuyên quy n,

đ c tài, h th p nhân ph m con ng i B i vì nó không nh m gi i phóng con ng i mà nó

ch có m c đích b o v quy n l c và quy n l i chó đám quan liêu ng tr trên đ u dân chúng

Trong cu n "Cu c cách m ng b ph n b i" vi t vào n m 1936, Trotsky trình bày r t

chi ti t s thoái hóa c a Liên Xô (Cu n sách này chúng tôi v a d ch xong ti ng Vi t và s

xu t b n nay mai) c gi ch c n thay ch Liên Xô b ng hai ch Vi t Nam trong nh ng trang sách, s th y hai ch đ Vi t Nam và Liên Xô, m c d u hai th i đi m khác nhau,

nh ng gi ng nhau nh h t C ng m t quá trình quan liêu hóa đ ng kéo theo s quan liêu hóa Nhà n c C ng m t t ng l p quan liêu có đ c l i, đ c quy n C ng nh ng thói t c th

ph ng cá nhân, th n thánh hóa đ ng và lãnh t C ng nh ng t n n xã h i: tham ô, đ u c ,

h i l Nói d i, xuyên t c s th t, xuyên t c l ch s Gi d i, ngh m t đàng, nói m t n o

C ng nh th ch làm tê li t b máy s n xu t, tê li t sánh lki n Ng i tài không đ c s

d ng, k n nh b đ c th ng quan ti n ch c C nói là xã h i ch ngh a mà n ng xu t lao

đ ng ch a đ t t i m t ph n m i các n c t s n! C nói là nhân đ o, công bình mà xã

h i đ y r y nh ng b t công áp b c!

C ng trong cu n sách nói trên, Trotsky nêu ra ba gi thuy t v s s p đ c a ch đ :

1. T ng l p quan liêu b đu i ra kh i chính quy n do m t đ ng cách m ng có t t c

nh ng ph m ch t c a ch ngh a Lenin ng này quét s ch các c quan Nhà N c, t y tr

b n quan liêu, ph c h i nên dân ch xã h i ch ngh a trong các Xô-vi t và nghi p đoàn,

ph c h i quy n t do c a các đ ng phái Xô-vi t V ph ng di n kinh t , duy trì ch đ công c ng và qu v h u hóa, nh ng thay đ i c quan đi u khi n

2. Ch đ quan liêu b m t đ ng t s n l t đ , l p l i ch đ t s n tr ng h p này,

đ i b ph n t ng l p quan liêu s t nguy n tr thành giai c p t s n m i

3. tr ng h p cách m ng và ph n cách m ng đ u không n m đ c chính quy n S

bi n đ i t ng quan xã h i Liên Xô v n không ng ng i b ph n quan liêu, đ b o v

đ c l i, đ c quy n cho v ng ch c h n, s tranh th đ tr thành giai c p t s n m i

Tr ng h p th ba đã x y ra nh l i Trotsky ph ng đoán, đ i b ph n quan liêu Liên Xô hi n nay đang ch tr ng thi t l p m t ch đ t s n H có làm n i không? ây

là v n đ khác!

ng tr c nh ng chuy n bi n nói trên, chúng tôi nh n th y có nh ng m t l c quan

và có nh ng ph ng di n đáng lo ng i L c quan b i vì ch đ lin-nít và ch ngh a lin-nít s p đ , m ra m t kho ng t do cho s phát tri n nh ng t t ng ti n b và cách

xta-m ng H i còn sinh th i, nhà tri t h c Jean Paul Sartre có nói: "Ch ngh a xta-lin-nít đã

làm cho ch ngh a mác-xít c ng đ ng, không phát tri n đ c trong c m t th i k " T nay,

b c t ng ng n c n không cho ch ngh a mác-xít bi u l th c ch t c a nó không còn n a

S s p đ c a các ch đ xta-lin-nít s giúp cho phong trào lao đ ng toàn th gi i rút ra

nh ng bài h c kinh nghi m c n thi t cho cu c đ u tranh ngày mai c a h Ch đáng lo

ng i là cu c bi n chuy n, tuy có s tham gia c a qu n chúng, nh ng vai trò lãnh đ o v n

n m trong tay nh ng ng i hôm qua còn n m gi nh ng ch c v quan tr ng c a chính quy n Theo dõi nh ng hành đ ng c a h , chúng tôi th y h b o v gh ng i và quy n l i quan liêu c a h nhi u h n là b o v quy n l i c a qu n chúng B ngoài vi c tái l p m t

ch đ kinh t t b n (đi u này không ph i là d ), h có th t o d ng m t n n dân ch theo

mô hình các x ph ng Tây đ c không? Nhi u tri u ch ng báo hi u cho ta th y kh n ng

ti n t i dân ch r t ít mà vi n c nh tr thành m t x t b n đ c đoán nh ki u các x M

La Tinh nhi u h n M t đi u ai c ng th y rõ, đám ng i hôm qua d a vào ch đ công

h u đ chi m gi đ c l i đ c quy n hôm nay chuy n qua ch đ t h u m t cách mau

l v i tham v ng không gi u gi m là tr thành nh ng tay tri u phú đ M a mai thay, m t

s trong b n h , tr c đây l i là nh ng lý thuy t gia có ti ng, đã t ng gi ng d y thuy t mác-xít trong các c quan tuyên hu n hay trong các tr ng đ i h c! Hôm qua lên án s bóc

l t c a ch đ t b n Hôm nay đ cao nó nh m t c u tinh c a xã h i D lu n không th

không đ t câu h i: "Lúc nào nh ng ng i này thành th c v i chính mình?"

Vi t Nam, s s p đ c a Liên Xô và các n c ông Âu đã gây ra chuy n c "th t

ch t" v chính tr c a đ ng c ng s n Vi t Nam Chi n l c "n i th " c a ông Nguy n V n

Linh b b r i gi a đ ng và khó có kh n ng tái di n Ban lãnh đ o s r ng chính sách

"m c a" theo l i Gorbachev s nh anh phù th y g i ma tà v r i không ch ng n i

ng l i hi n nay là "đóng c a" v chính tr và "m c a" v kinh t Ng i ta coi nh có

th phát tri n v kinh t mà không c n có dân ch Nh ng ng i ta quên r ng kinh t và dân ch là hai m nh đ có m i t ng quan h tr Ng i ta c ng quên r ng con ng i không nh ng ch s ng b ng c m g o mà còn s ng b ng t do tinh th n Nhân dân x Ti p

Kh c, tr c ngày đ a ông Havel lên chính quy n, c ng đ c n u ng t ng đ i no đ , không thi u th n nh các n c khác ông Âu Th mà h đã xu ng đ ng l t đ ch đ !

Ng n c n t do dân ch , đ ng c ng s n đang ch a ch t n xung quanh mình S s p đ c a

ch đ là đi u khó tránh kh i!

Chúng ta h i ngo i, có th đóng góp tích c c vào phong trào đ u tranh trong và ngoài n c, b ng cách cùng nhau tìm ra m c tiêu chung mà m i ng i có th đ ng thu n

M c tiêu y, theo ý tôi, là đòi dân ch đa nguyên, đa đ ng, b u c và ng c th c s t do,

b u c Qu c h i L p hi n, b u c H i đ ng Nhân dân các c p theo l i toàn dân đ u phi u

Nh ng yêu sách đó, đa s nhân dân trong n c và Vi t ki u ngoài n c có th ch p nh n,

vì nó là nh ng yêu sách t i thi u i v i chúng tôi, nó là "yêu sách dân ch " (revendications démocratiques) có ghi trong "Ch ng trình giao th i" c a t Qu c t

D nhiên ch ng trình t i đa và dài h n c a chúng tôi còn có nhi u đi m khác n a và có

th khác v i ý ki n c a các anh em qu c gia Nh ng đó là vi c đ u tranh cho t ng lai, không ph i là v n đ hi n t i Trong hi n t i, đ t n c đang đau kh và b t c, chúng ta hãy cùng nhau tìm ra nh ng m c tiêu chung, gây s c m nh, đ u tranh cho m t s thay đ i

ít t n h i nh t V t ng lai, m i t ch c hay m i ng i chúng ta có th có nh ng nh n

đ nh và ch đích khác nhau Nói gì gi a chúng tôi v i "Thông lu n", ngay gi a "Thông

lu n" v i các anh em qu c gia c ng có th n y sinh nh ng t t ng b t đ ng, có khi nan

gi i Kinh nghi m Ba Lan hay Ti p Kh c cho th y nh ng nhóm ch ng chính quy n "c ng

s n", hôm qua c ng tác v i nhau lên chính quy n, hôm nay phân ra t ng m nh, đ i ch i

nhau kch li t

Chúng tôi không gi u gi m, chúng tôi là nh ng ng i c ng s n chân thành v i lý

t ng Cu c đ u tranh c a chúng tôi trong h n 50 n m ch ng quan liêu và ch ngh a Stalin, hôm nay đã đ c th c t xác nh n Nh ng đây ch là m t b ph n c a nh ng h a đ ng c a

t chúng tôi mà thôi Ph n khác, ph n c n b n là cu c đ u tranh ch ng ch đ và ch ngha t b n Trong lúc m i ng i hoan h s s p đ c a các ch đ "c ng s n", nhi u

ng i quên m t ch đ t b n c ng ch ng hay ho gì h n Ba ph n t th gi i, g m các

n c ch m ti n, đang s ng qu n qu i trong đí nghèo, trong lúc các công ty t b n ngo i

qu c không thôi rút r a nh ng tài nguyên c a nh ng x này các n c t b n ti n ti n, k thu t càng ti n cao, đáng l t o ra đ i s ng t t đ p cho m i ng i, thì l i ném ra v a đ ng hàng tri u ng i th t nghi p Ti n b c, hàng hóa các n c ph ng Tây ch t đ ng, gi a lúc nhi u ng i đói n ph i ng a tay xin bát xúp b thí Các t n n xã h i n y ra còn nhi u h n các x "c ng s n": ma túy, mãi dâm, c p c a, gi t ng i, t ng ti n,b t cóc, c p tr m v.v

N c M là n c giàu có nh t, nh ng c ng là n c chi m k l c cao nh t v các t n n xã

h i này! M t s đông thanh niên nam n s ng sa ngã, đ i tr y, không t ng lai, không hy

v ng Nói v dân ch thì ch có hình th c b ngoài, b trong tr ng r ng m t n c v n minh ti n ti n nh n c M , m i l n b u c , ch có m t n a dân chúng đi b phi u M t

n a n m nhà vì không tin b u c a Mà không tin c ng đúng C n c M ch có hai đ ng (C ng hòa và Dân ch ) đ u là đ ng c a t b n H thay phiên nhau gi chính quy n và gi

ch c T ng th ng Ch ng ai và ch ng đ ng phái nào có th chen vào đó đ c Hai đ ng này,

đ ng này m t tín nhi m thì đ ng kia đ ng ra thay th , tuy ch ng trình không khác nhau

m y Nh ng h t o cho nhân dân M cái c m t ng có quy n "t do l a ch n" M t ông

t ng th ng đ c đ c c v i m t ph n t s phi u c a c tri Ông Kennedy, m t ông t ng

th ng khác có ti ng là thông minh, là dân ch , còn đem ti n nh b n mafia mua các lá phi u c a c tri đ đ c trúng c M t ch đ nh th , m t ch đ mà đ ng đô-la ng tr trên m i giá tr , làm sao có th g i là m t ch đ dân ch ki u m u?

T b n ch a "r y ch t", nh ng không th coi ch đ t b n là lành m nh M t t báo

Pháp mà không ai có th nghi là thiên v , t "Le Monde Diplomatique" (s tháng Novembre 91) đã ph i đi đ n k t lu n: "Ch đ t b n c ng nh ch đ c ng s n" đ u t ra

b t l c gi i quy t v n đ c m áo và t do cho nhân lo i

N u ph i ch n cho Vi t Nam m t mô hình, c hai mô hình đ u không thích h p

Ng i Vi t Nam ph i ch n cho mình mô hình th ba, ch a đâu có, rút t nh ng bài h c

c a hi n t i Nhi u ng i coi kinh t th tr ng là chìa khóa gi i quy t m i khó kh n,

nh ng quên r ng nhi u n c l n ( Nam M ch ng h n) có ch đ th tr ng mà v n làm

n l n b i N c Vi t Nam còn ch m ti n, m t b ph n c a n n kinh t t t nhiên ph i là kinh t th tr ng Nh ng n u đ kinh t th tr ng tràn ng p h t th y các ngành công nghi p c b n, l t ngoài s ki m tra c a nhà n c, v n t b n ngo i qu c tràn vào, Vi t Nam s m t đ c l p Ch a nói t i nh ng h qu t t y u c a m t n n kinh t th tr ng:

t ng gia th t nghi p, t ng gia chênh l ch xã h i, gi m l c mua c a dân chúng v.v Tóm l i,

t t c cái giá mà các n c ch m ti n hi n nay đang ph i tr , m t khi n n kinh t hoàn toàn

b t b n qu c t chi ph i!

S s p đ c a các n c ông Âu và Liên Xô không do b n ch t c a n n kinh t k

ho ch Nhà n c, c ng không do s công h u hóa các ph ng ti n s n xu t nh nhi u

ng i nói N u nh th , làm sao t m t n c l c h u th i Nga hoàng, Liên Xô đã tr nên

m t đ i c ng qu c, đ ng hàng th hai trên th gi i Trong nh ng n m đ u sau cu c cách

m ng tháng M i, chính nh có s thay đ i quan h s n xu t, n n kinh t c a Liên Xô đã phát tri n v t b c,v i t l cao h n và nhanh h n các n c t b n Anh, Pháp, M 1 Vào

nh ng n m 60, s phát tri n v n còn ti p t c, m c d u ch m h n tr c Ch t 1970, n n kinh t Liên Xô m i b c ng đ ng N n quan liêu đã ti n t i m c tác h i quy t đ nh

S s p đ , th c ra, là do n n quan liêu đã ng tr trên Nhà n c, chi m đo t

h t th y m i quy n hành trong m i ngành ho t đ ng, lo i b xã h i dân s ra ngoài

ch c v ki m tra và tham gia đ i s ng xã h i, kinh t và chính tr Do n n quan liêu,

xã h i tr nên tê li t, không phát tri n đ c Sáng ki n, tài n ng b ng n hãm Th m chí, nhân ph m con ng i c ng b chà đ p!

áng nh ph i đem ra gi i pháp c t b chính quy n c a đ ng c p quan liêu (nomenclatura), l p l i n n dân ch xã h i Xô-vi t th t s , ng i ta l i đi tìm "th

ph m" cách m ng tháng M i! áng nh ph i t y tr h t th y các nhân viên c a

ban lãnh đ o c , thay vào b ng l p ng i m i, ng i ta l i th y hi n ra sân kh u

nh ng con ng i c mà không ai có th cam đoan h đ u tranh cho m t lý t ng,

vì s chuy n đ i quá nhanh chóng trong các thái đ c a h

S s p đ c a ch đ Liên Xô và các x ông Âu không ph i là s phá s n

c a ch ngh a mác-xít mà là s cáo chung c a ch ngh a xta-lin-nít Hai ch

ngh a này nh m m c tiêu khác nhau M t đ ng đ u tranh cho s gi i phóng con

ng i, m t đ ng bu c con ng i ph i khu t ph c quy n l c c a m t b n quan liêu

mà đ a v và quy n l i không th dung hòa v i đ a v và quy n l i c a qu n chúng

M c d u nh ng l i tuyên truy n d i trá, s th c đã hi n nhiên: d i các chính th xta-lin- nít, con ng i không đáng k , b máy đ ch ng con ng i là chính.

Ròng rã h n n a th k , b máy tuyên truy n kh ng l c a đ ng c ng s n Liên

1

- Coi cu n "Cu c cách m ng b ph n b i" (La Révolution Trahie) c a Leon Trotsky, Nhà xu t b n Les Editions De

Minuit, Paris.

Xô và các đ ng C ng s n xta-lin-nít trên th gi i đã t ch c m t cu c l a đ o

kh ng l ch a t ng có trong l ch s H đã che m t h t th y m i ng i, k c

nh ng ng i minh m n và th c tâm nh t t 1924 đ n 1956, trong vòng m y ch c

n m, h đã gi u gi m t "di chúc chính tr "1

c a Lenin, trong đó Lenin tuyên b

đo n tuy t v i Stalin và đ ngh thay th Stalin ch c v t ng bí th B ng nh ng

s che đ y, gi u gi m, c t xén, thêm b t, gi m o l ch s , Stalin và đ ng c p quan liêu Liên Xô đã trình bày cho d lu n hi u l m h là nh ng ng i k nghi p Marx - Lenin Cho nên khi chúng tôi th y anh em qu c gia nh "Thông lu n"

ch ng h n, lên án ch ngh a "c ng s n", chúng tôi coi nh lên án ch ngh a

xta-lin-nít Vì nh ng đi u bình lu n, ch trích (nh các v n đ đ c tài, đ c đ ng hay dân

ch v.v ) ch a vào ch ngh a xta-lin-nít ch không có dính d p gì t i ch ngh a mác-xít Khi chúng tôi th y ng i ta l t đ t ng Marx hay Lenin, sau khi đã l t đ

t ng Stalin, chúng tôi coi đó là l d nhiên, do m t s l n l n c a l ch s Th c t

r i đây s phân bi t tr ng đen và s đ t l i chân lý M t đi u ch c ch n mà m i

ng i có th đ ng ý vào lúc này: Stalin và ch ngh a xta-lin-nít đã b cáo chung

nh t Qu c t thành l p Luân ôn n m 1864, vào lúc ch ngh a t b n còn phôi thai và phong trào lao đ ng v a m i ch m n Nh ng lúc y, nh ng nhà t

t ng nh Karl Marx hi u r ng ch đ t b n s bành tr ng và lan r ng toàn th

gi i đ ng đ u v i nó, phong trào lao đ ng c n ph i t ch c và k t h p l c

l ng trên ph m vi th gi i Sau th t b i c a Công xã Paris (1871), nh t Qu c

t t đ ng gi i tán (1876) vì b t l c đem ra m t gi i pháp đ u tranh h u hi u.

Sau đó nh Qu c t đ c thành l p n m 1889 Paris, đ ng ra thay th ,

g m các đ ng Xã h i Dân ch Qu c t này đã có công xây d ng các chính đ ng

c a lao đ ng, có công ph bi n h c thuy t mác-xít và có công bênh v c quy n l i

c a lao đ ng Nh ng nó đã tr nên c i l ng và t nguy n gi vai trò qu n lý cho

ch đ t b n Nó đã t ra b t l c ng n c n s bùng n c a cu c chi n tranh đ

qu c 1914-18, m c d u đã t đ t cho mình cái s m nh đó Vì v y, nó đã m t h t

nh h ng Hi n nay, nh Qu c t v n còn, nh ng h u danh vô th c, bao g m

m t s các đ ng Xã h i và Xã h i Dân ch các n c châu Âu Hàng n m, m t s lãnh t h i h p đôi ba l n, trao đ i ý ki n, nh ng không l y quy t ngh hành đ ng

ng Xã h i Pháp c a t ng th ng Mitterrand là m t trong nh ng thành viên c a

nh Qu c t

ng tr c s b t l c và suy thoái c a nh Qu c t , n m 1919, hai n m sau thành công c a cu c cách m ng tháng M i Nga, Lenin và đ ng C ng s n bôn- sê-vích Nga tri u t p đ i h i Moscow, tuyên b thành l p tam Qu c t , g m

các đ ng C ng s n (g i là các phân b ) các n c Sau khi Lenin m t (1924), tam Qu c t , d i quy n lãnh đ o c a Stalin, tr nên suy đ i, bi n thành công c

ph ng s cho chính sách ngo i giao c a Stalin và Liên Xô N m 1943, nh n th y t

ch c này không còn l i ích gì cho mình n a và d i áp l c c a các n c t b n,

St alin đã ra l nh gi i tán.

Nói theo tinh th n và truy n th ng qu c t nói trên, t ch tr ng t p h p

l c l ng phong trào lao đ ng các n c b ng s thành l p phân b m i n c

Hi n nay t có 30 phân b , ph n đông các n c t b n ti n ti n nh c, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, B v.v các n c M La Tinh, t có nhi u phân b

có l c l ng gây khó d cho các chính ph t b n nh ng x này Ngoài các phân

b , còn có h n m i t ch c c m tình, ch a gia nh p, nh ng có nh ng ho t đ ng chung trên nhi u l nh v c.

L p tr ng chính tr c a t d a trên tinh th n c n b n c a b n đ i h i đ u tiên c a Qu c t C ng s n ( tam Qu c t ), th i Qu c t này còn cách m ng

Thêm vào đó, còn có ch ng trình ho t đ ng, g i là "Ch ng trình giao th i" đ ra

các nhi m v và kh u hi u giao th i cho các chi n s ho t đ ng Thí d v v n đ

Vi t Nam, kh u hi u c a chúng tôi lúc này là đ u tranh đòi "dân ch đa nguyên, đa

đ ng", ch y u là đòi cho nhân dân Vi t Nam đ c t do phát bi u, ng c , b u

c t do ch n l a ch đ t ng lai c a mình.

Khác v i t ch c tam, các phân b t m i n c không bao gi t coi mình n m gi đ c quy n chân lý Không bao gi t coi t ch c c a mình là t ch c

đ c nh t cách m ng Các phân b t s n sàng k t h p bình đ ng v i các khuynh

h ng khác, v i các t ch c khác, quý h nh m m c tiêu chung là đ u tranh ch ng

t b n ch ngh a và bênh v c quy n l i nh ng ng i b áp b c, b bóc l t Chi n

l c k t h p này đã và đang th c hi n n c Brasil, là m t trong nh ng n c l n

nh t M La Tinh (h n 120 tri u dân, di n tích sáu l n to h n n c Pháp) đây

đã đ c thành l p m t chính đ ng l y tên là đ ng Lao đ ng Brasil (Parti Brésilien des Travaileurs), g i t t là đ ng P.T., do s k t h p c a nhi u nhóm, nhi u đ ng, nhi u khuynh h ng: tr t-kít (c hai nhóm tr t-kít), Xã h i Dân ch , c u tam,

c u mao-ít v v Hi n nay đ ng P.T có m t ngh s trong Th ng ngh vi n, 35 ngh s trong H ngh vi n và n m gi 25 H i đ ng Thành ph , trong đó có thành

ph Sao Paulo là thành ph l n nh t v i h n sáu tri u dân) ng P.T có liên h

ch t ch v i T ng công h i C.U.T là nghi p đoàn l n nh t Brasil Trong cu c b u

c t ng th ng v a qua (1989), đ ng Lao đ ng Brasil chi m t i 47% s phi u1

, ngh a là ch còn thi u h n 3% s đ c trúng c

Nhi u ng i th ng coi t nh m t phong trào không h p th i vì nó không lan r ng và không có t m vóc nh tam tr c đây Nói nh th là quên nh ng

đi u ki n khách quan trong vòng m y ch c n m g n đây Ti p theo cu c chi n tranh 1939-45 là cu c "chi n tranh l nh" chia th gi i làm hai kh i: kh i t b n do

M đ ng đ u và kh i Liên Xô tiêu bi u cho lao đ ng th gi i Nh ng t ch c hay

trào l u đ c l p v i hai kh i này khó lòng mà tìm đ c m t "k h " đ bành tr ng

Gia d , phong trào lao đ ng qu c t l i b đ ng C ng s n Liên Xô và các đ ng C ng

s n xta-lin-nít ch ng , phân v n (atomisé), khi n lao đ ng m t ph ng h ng và không th t o cho mình m t đu ng l i đ u tranh đ c l p Th nhìn tình hình lao

đ ng Nga hi n nay thì đ rõ s tác h i c a ch ngh a xta-lin-nít trong h n 50 n m

1 - Coi "Le Monde" ngày 4-12-1991 và "Libération" ngày 4-12-1991.

đã t i m c đ nào? M c dù nh ng đi u ki n khó kh n y, t v n gi v ng đ c

l p tr ng và gi v ng đ c t ch c So v i các khuynh h ng và các trào l u khác, t là t ch c đ c nh t đã v t qua nhi u th thách mà không b tiêu tán Các t ch c xu t hi n n c này hay n c khác đ u ti p nhau đi vào con đ ng đào th i Ch trên ph ng di n này c ng đ ch ng t lý thuy t c a Trotsky là m t

lý thuy t có c n b n v ng ch c Hi n nay sách c a ông d ch ra kh p th ti ng: Anh, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Trung Hoa, Nh t, Nam T , Ba Lan, Ti p Kh c, Hy L p v.v Pháp và Nh t đã thi t l p Vi n Nghiên c u Trotsky (Institut Trotsky)1

m c d u Séva Volkov, ng i cháu c a ông, đã nhi u l n lên ti ng đòi h i Vì sao?

Vì Trotsky không nh ng ch ng Stalin mà còn ch ng c t ng l p quan liêu mà

Stalin ch là ng i đ i di n T ng l p quan liêu này, m c d u đã phân tán và lo i

b l n nhau, nh ng v n còn đang n m gi chính quy n Liên Xô Tr c c ng nh sau, h coi Trotsky và nh ng ng i tr t-kít là k thù b t c ng đái thiên c a h S

cu c cách m ng Pháp, trong m t cu c tri n lãm long tr ng "Vòm tr i h u ngh "

(Arche De La Fraternité) t i khu La Défense (Paris), " y ban n c Pháp c a ki u

dân, n c Pháp c a t do" (France Des Immigrés, France des Libertés) đã trình

bày nh và ti u s c a T Thu Thâu trên m t b c t ng l n, bên c nh nh và ti u

s c a H Chí Minh Hai nhân v t này đ c các s gia Pháp c a ban t ch c cu c tri n lãm coi là nh ng nhân v t đã đ u tranh cho n n đ c l p c a Vi t Nam Quan

đi m đó hoàn toàn khác v i quan đi m c a đ ng C ng s n Vi t Nam!

Xóa b tên tu i nh ng ng i tr t-kít, đ ng th i đ ng l i tìm cách duy trì và

b o v tên tu i Stalin! Nhà báo Thành Tín cho bi t vào tháng 7-1989, m t ch th

c a Ban T t ng và V n hóa Trung ng đã đ c g i đi cho t t c nh ng ng i

ph trách báo chí, đài phát thanh, truy n hình v.v , c m không ai đ c nói t i Stalin3 ng bi t r ng, trong hoàn c nh hi n nay, v i t t c s phát giác v Stalin, nói t i Stalin là ph i nói t i b n báo cáo "m t" c a Khrushchev v nh ng t i ác c a

Stalin (mà đ ng v n gi u kín), ph i nói t i nh ng đ ng l i và chính sách c a Stalin (mà đ ng v n ch a g t r a đ c h t), ph i nói t i trách nhi m c a Stalin và

- Ch th này c m không đ c nói đ n Stalin và không đ c nói t i đa đ ng (Coi "Hoa xuyên tuy t" c a Thành Tín,

trang 45-46, Nhà xu t b n Nhân Quy n n m 1991).

ch ngh a xta-lin-nít trong s s p đ c a ch đ Liên Xô và các x ông Âu (mà

đ ng v n c mu n gán cho "bàn tay và m u mô c a đ qu c"!)

úng là hi n nay Vi t Nam không ai dám nói t i Stalin! Nh ng các sách và

t li u c a đ ng v n tr ng bày đ y r y nh ng l i ca ng i và v n nh c nh nh ng công n Stalin! M cu n "H Chí Minh toàn t p", t p 6, ng i ta th y ngay nh ng

câu nh sau c a ông H Chí Minh, vi t nhân d p đám tang c a Stalin n m 1653: " c tin đ ng chí Xtalin, v lãnh t v đ i, ng i th y yêu m n, ng i b n

thân thi t c a chúng ta, c a nhân dân lao đ ng toàn th gi i, qua đ i, toàn đ ng và

toàn dân Vi t Nam vô cùng đau th ng."

" i v i nhân dân lao đ ng toàn th gi i, đ i v i nhân dân Vi t Nam, công

đ c c a đ ng chí Xtalin vô cùng to l n ng chí Xtalin m t là m t s thi t thòi

không b b n cho toàn th loài ng i."1

Cách đây h n 50 n m, n m 1937, nói v Stalin, Leon Trotsky vi t:

" D i s c n ng nh ng t i ác c a y, Stalin s bi n đi trên sân kh u chính tr

nh m t ng i đã đào m chôn vùi cách m ng và có m t b m t ghê t m nh t c a

AI Ã ÁM SÁT T THU THÂU

VÀ NH NG NG I

TR T-KÍT VI T NAM?

(Hoàng Khoa Khôi)

Tên tu i T Thu Thâu đã g n li n v i cu c đ u tranh ch ng th c dân Pháp trong su t các th p niên 30 và 40 Tham gia đ ng Vi t Nam c l p c a Nguy n Th Truy n t i Pháp vào n m 1927, n m 1929, ông gia nh p T đ i l p c a Trotsky Sau cu c bi u tình tr c

i n Elysée ph n đ i cu c đàn áp kh i ngh a Yên Báy, T Thu Thâu b tr c xu t v n c

n m 1930 T i đây, ông t ch c phong trào "T đ i l p" tr t-kít và b t đ u cu c s ng gi a các ho t đ ng cách m ng b ng m i ph ng ti n (làm t "La Lutte", ng c H i đ ng Thành ph Sài Gòn, H i đ ng Thu c đ a ) Và nh ng l n vào tù ra khám: t 1932 đ n

1940, ông b b t sáu l n và b k t án n m l n, t ng c ng 13 n m tù và 10 n m bi t x T Côn o tr v , ông d đ nh thành l p đ ng Xã h i Th thuy n vào n m 1944 Sau khi

Nh t đ u hàng, trên đ ng t B c v , T Thu Thâu b sát h i vào tháng 9-1945 t i M Khê thu c t nh Qu ng Ngãi, trên m t cách đ ng d ng li u trên b bi n khi ông 39 tu i

*

Vào tháng 5-1978, nhà ngôn ng h c M n i ti ng th gi i Noam Chomsky vi t th cho s gia Pháp Daniel Hémery, h i v v ám sát T Thu Thâu và nh ng ng i c m đ u nhóm tr t-kít Vi t Nam Nguyên do lúc đó M n i lên ý ki n ch ng đ ng C ng s n

Vi t Nam vì v ám sát này Báo chí l i d ng v n đ đ bài xích ch đ c ng s n Ông Noam Chomsky là ng i đã ph n đ u ch ng chi n tranh M Vi t Nam, ông mu n hi u

rõ nguyên nhân s th t đ đ i đáp v i phe đ i l p

Th ông Chomsky đ c ông Hémery tr l i ngày 5-5, sau đó, đ ng trong t p chí

"C ng s n Phê bình" (Critique Communiste) s 18 và 19, xu t b n t i Paris Trong th ,

ông Hémery nói m c d u đã đi u tra công phu, ông v n ch a bi t s th t m t cách đ y đ Tuy nhiên ông có th ch c ch n m t đi u: "Vi t Minh đã h sát nh ng ng i tr t-kít

mi n Nam Vi t Nam." Nh ng ai là k đ ng đ u, ai là ng i ra l nh? Ông ch a có b ng

ch ng Theo ông, mu n hi u rõ h t s th c, c n ph i nghiên c u kho tài li u c a th c dân Pháp hi n đang l u tr t i t nh Aix en Provence mi n Nam n c Pháp Nh ng ch a ai

đ c phép m ra kho tài li u này Trong đi u ki n hi n nay, ông ch có th đ a ra ba gi thuy t:

1. Gi thuy t th nh t, c ng là gi thuy t c a s gia Philippe Devillers trong cu n

"Lch s Vi t Nam", ng i ch trì cu c ám sát là Nguy n Bình vì lúc y Nguy n Bình là

ng i ch huy quân đ i mi n Nam

2. Gi thuy t th hai, có m t s ng i đ a ra là, Tr n V n Giàu và D ng B ch Mai,

vì hai ông này là lãnh t công khai c a đ ng C ng s n Vi t Nam Sài Gòn và là nh ng

ng i khét ti ng là xta-lin-nít h ng nh t

3. Gi thuy t th ba là chính ông H Chí Minh đã ra l nh V gi thuy t này, ông Hémery không tin, vì "nó đi ng c l i v i đ ng l i chính tr c a H Chí Minh h i đó."

Theo ông Hémery, "ông H Chí Minh không có l i gì mà tri t tiêu nh ng ng i tr t-kít,

tr phi mu n t ng thêm s k thù, m t đi u vô lý v chính tr , trong lúc quân đ i Trung Hoa và Pháp đang kéo t i Công nh n nh ng ng i qu c gia c a Vi t Nam Qu c dân đ ng

vào trong chính ph mi n B c và ám sát nh ng ng i tr t-kít mi n Nam là hai hành

đ ng trái ng c." Nh ng ông Hémery nói "đây c ng ch là m t gi thuy t mà thôi", c n

đ c nghiên c u thêm.

Còn m t gi thuy t khác n a là "nh ng ng i tr t-kít b hi sinh cho s c u vãn cái hi

v ng m ng manh hòa gi i v i Pháp." Gi thuy t này, ông Hémery coi nh không có l p s

v ng ch c

Tóm l i, theo ông Hémery, ng i ra l nh T Thu Thâu và đ ng b n, không ph i là ban lãnh đ o đ ng C ng s n Vi t Nam, càng không ph i là H Chí Minh Theo ông, "có l là

nh ng cán b khu v c hay c c b " Nhi u "ng i b n Vi t Nam" c ng nói v i ông r ng

"vi c hành quy t nh ng ng i tr t-kít không do c p lãnh đ o h i đó ch tâm mu n nh

th !" Tuy nhiên, ông kh ng đ nh: "V ph ng di n chính tr , đ ng C ng s n Vi t Nam ph i

chu trách nhi m R ng h n, t t c nh ng ng i c ng s n nh tr ng h p tôi tr c đây1

ph i ch u trách nhi m." Vì các v y "là s ti p n i c a các v án Moscow nh ng n m

1936-1938."

Ti p theo, ông Hémery nói "m c d u nh ng b o hành, nh ng sai l m, nh ng kh ng

b , cu c cách m ng Vi t Nam không th ch đ c coi là m t cu c tàn sát." Nh ng s gia,

nhà báo x ng đáng v i danh ngh a c a mình "không th ch c n c vào đó mà đánh giá

lch s " C ng nh th "rút ng n l i" cu c cách m ng Anh hay Pháp trong khuôn kh

nh ng cu c kh ng b " u tròn" (Têtes Rondes) hay "Tháng Chín" (Septembre) Ông k t

lu n: "D u sao không th xóa nhòa nh ng v t th ng đau kh c a nh ng n n nhân b gi t

h i, cu c đ i c a h b k t li u b t công." H không nh ng "đã b th tiêu v th xác mà

h ng h n h còn b vu kh ng, thóa m trong các sách báo l u hành Hà N i." H u nh

"h đã b gi t hai l n!"

R t nghiêm kh c đ i v i nh ng chính sách kh ng b nh ng ng i cách m ng, ông Hémery nói: "Các v ám sát đ t đã ph i tr b ng giá r t đ t", b i vì nó đã "t o thêm khí

gi i" cho s tuyên truy n ch ng ch ngh a c ng s n Vì v y "ph i đi u tra ai là k trách

nhi m" Theo ông: "Nh ng hành đ ng y đi ng c v i quy n l i c a cu c cách m ng Vi t

Nam" (À mon avis, ces acts allaient à l'encontes des intérêts de la révolution Vietnamienne)

Cu i th , tác gi nh c l i l i t ng thu t c a "m t ng i b n Vi t Nam" nói r ng, n m

tr c đây, nhân d p k ni m tù nhân Côn o, ông Lê Du n đã đ c di n v n "kính chào các chi n s c ng s n, qu c gia và tr t-kít, đã b mình ho c đã b giam c m n i này."

Hémery nói thêm: "Tu n v a qua, t báo "Le Monde" ra ngày 26-4-1978, d i ngòi bút

c a Patrica De Beer, đ ng tin đ ng C ng s n Vi t Nam đã g i quà t ng v m t chi n s

tr t-kít b th c dân Pháp gi t h i."

c b c th nói trên c a ông Hémery, đ c gi ai c ng ph i công nh n s th c tâm và

th n tr ng c a ông trong vi c đi tìm s th t Là m t s gia chuyên môn v v n đ Vi t

Nam, ông đã vi t r t nhi u sách báo v Vi t Nam và đã ch n "Phong trào tr t-kít và T

Thu Thâu" làm đ tài cho lu n án ti n s trình bày tr c tr ng đ i h c Pháp V i ngòi bút

s c s o và chân th c, ông đã đ c các s gia Pháp và các n c tôn tr ng và trích d n Vi c nhà ngôn ng h c n i ti ng Noam Chomsky tìm h i ý ki n, ch ng t s tin c y c a các s gia và h c gi th gi i đ i v i ông

Nghiên c u v các v ám sát tr t-kít Vi t Nam, ông Hémery đã g p tr l c tr c

nh t là s che gi u c a đ ng C ng s n Vi t Nam Vì thi u b ng ch ng c th , ông ch có

th nêu ra các "gi thuy t" và ch n "gi thuy t" nào đúng lý h n Chính vì ch đó, gi

thuy t mà ông ch n đã thi u c n b n v ng ch c

T ngày ông Hémery vi t th cho ông Chomsky t i nay, có nhi u s ki n m i, m t

m t cách khác.

Gi thuy t th nh t, coi Nguy n Bình là ng i ch m u, theo s s u t m và nh n xét

c a chúng tôi, gi thuy t này không đúng Th nh t, Nguy n Bình (theo l i nói c a s gia Devillers) là c u đ ng viên c a Qu c dân đ ng Gi a tr t-kít và Qu c dân đ ng x a nay không có thâm thù gì đ n n i Nguy n Bình ph i cho ng i đi lùng b t và h th tr t-kít, trong lúc c n t ch c ch ng quân đ i Pháp N u ông ta làm vi c y là do l nh trên đ a

xu ng Th hai, trong h th ng t ch c c a đ ng C ng s n Vi t Nam, ng i ch huy quân

đ i không ph i là ng i ch huy chính tr Mà ám sát t i T Thu Thâu và nh ng ng i tr kít là m t hành đ ng chính tr c cu n "L ch s đ ng C ng s n Vi t Nam", trong đo n

t-nói v th i k 1945 mi n Nam, ng i ta không th y tên tu i Nguy n Bình đâu c Ng i

ta ch th y tên nh ng lãnh t xta-lin-nít nh Hoàng Qu c Vi t (trang 470), Lê Du n và Tôn

c Th ng (trang 472) là nh ng ng i đ ng giao phó cho trách nhi m đi u khi n mi n Nam Th ba, v ám sát Phan V n Hùm, Tr n V n Th ch, v.v x y ra t i D An, Th c

mi n Nam, c n v th tiêu T Thu Thâu l i Qu ng Ngãi, không tr c thu c khu v c c a Nguy n Bình

Gi thuy t th hai: Tr n V n Giàu và D ng B ch Mai là ng i th x ng Gi thuy t này có lý ch hai ông Giàu và Mai đ c d lu n coi là xta-lin-nít h ng nh t, trung thành v i Stalin h ng nh t Nh ng theo s s u t m c a chúng tôi, hai ông này lúc đó ch là

nh ng "lãnh t công khai", h không ph i là lãnh t lãnh đ o th c s mi n Nam Trong

cu n "L ch s đ ng C ng s n Vi t Nam", tên tu i c a hai ông không th y đ c ghi chép

Trong cu c h p X y Nam B Cây Mai (Ch L n) ngày 23-9-1945, c ng nh cu c h p

X y m r ng Thiên H (M Tho) ngày 25-10 đ quy t đ nh v vi c đ i phó v i cu c

ti n công đánh chi m c a quân đ i Pháp, ng i có trách nhi m mi n Nam không ph i hai ông Tr n V n Giàu, D ng B ch Mai mà là các ông Hoàng Qu c Vi t, Lê Du n, Tôn c

Th ng

Mùa hè n m 1989, nhân d p qua Pháp, ông Tr n V n Giàu c ng ch ng th c

nh ng đi u nói trên Khi h i v vi c ai đã gi t T Thu Thâu Qu ng Ngãi, ông Giàu qu

quy t không ph i ông vì lúc đó ng i trách nhi m là ông Hoàng Qu c Vi t đ c đ ng c

ra thay ông (nguyên do ông b ki m th o vì đã th c hi n m t đ ng l i khác v i đ ng l i

c a đ ng) Ông Giàu gián ti p nói nh ng gì x y ra trong giai đo n này thu c v trách nhi m ông Hoàng Qu c Vi t Ông còn qu quy t nói thêm gi a ông và T Thu Thâu có

m i tình b ng h u, không th nào ông nh n tâm làm đ c vi c y Ông thu t l i chuy n ông đã đ c T Thu Thâu nuôi n, nuôi trong nhà và đ c T Thu Thâu vay ti n bà ch

c p cho ông xu t ngo i, trách vi c lùng b t c a S M t thám Pháp (nh ng l i nói này c a ông Giàu đã đ c ghi âm) m t bu i h p khác, ông "cao h ng" h a h n khi ông tr v

n c s "r a ti ng" cho T Thu Thâu, n u đ ng C ng s n Vi t Nam không ch u "r a

ri ng"! (T y đ n nay đã h n ba n m, ông Tr n V n Giàu v n im ti ng!)

Khi h i v các v ám sát các lãnh t tr t-kít khác mi n Nam nh Phan V n Hùm,

Tr n V n Th ch, Hu nh V n Ph ng, v.v ông Tr n V n Giàu l i r t lúng túng, không

qu quy t nh câu tr l i v v ám sát T Thu Thâu Thái đ lúng túng y khi n c t a có

c m t ng ông có dính líu đ n nh ng v này, ho c ít ra ông c ng bi t ai là th ph m

Dù sao, c n ph i xác đ nh m t đi u: ông Tr n V n Giàu c ng ch là ng i th a hành

l nh trên mà thôi Không ph i là đi u tình c , v ám sát T Thu Thâu Qu ng Ngãi, mi n Trung, x y ra cùng m t lúc v i nh ng cu c ám sát nh ng ng i tr t-kít khác mi n Nam

i u này ch ng t t t c các v ám sát đó đã theo m t k ho ch đ nh s n và t c p trên đ a

xu ng

Gi thuy t th ba mà ông Hémery đ a ra là vai trò và trách nhi m c a ông H Chí Minh C theo lý lu n thông th ng, "ông H Chí Minh không có l i gì mà tri t tiêu nh ng

ng i tr t-kít" vì l lúc đó đ ng C ng s n Vi t Nam thi hành chính sách "thêm b n b t

thù", "đoàn k t, đ i đoàn k t." Nh ng đây ch là m t "ph i" c a v n đ (ch "ph i" hi u

theo ngha đen và ngh a bóng) M t trái là s liên h c a ông H Chí Minh v i tam

Qu c t , v i Stalin và ch ngh a xta-lin-nít, tr i qua m t chu i dài l ch s V đi m này, chúng tôi th y công trình nghiên c u c a s gia Hémery còn có nhi u ch tr ng.

úng nh ông Hémery nói, ông H Chí Minh "c n b n và tr c nh t là ng i yêu

n c" (c ng nh các ông Mao Tr ch ông và Tito) vì n u các ông này trung thành tuy t

đ i 100% v i Stalin thì không bao gi các ông lên đ c chính quy n Vi t Nam, Trung

Qu c và Nam T Nh ng t đó mà đi đ n k t lu n h không theo Stalin trong m i v n đ

h tr ng, là m t thái đ thi u l p s v ng ch c Ch c n nói m t đi m đi n hình nh t là s

"sùng bái cá nhân": trong su t c m t th i k , s sùng bái H Chí Minh, Mao Tr ch ông, Tito không thua kém gì s th ph ng Stalin N u Stalin đ c g i là "cha già các dân t c",

Mao, H , Tito c ng đ c g i là "cha già c a dân t c" b c th p h n nh Maurice

Thorez, t ng th ký đ ng C ng s n Pháp, đ c g i là "con c a nhân dân." Ngoài v n đ

th ph ng cá nhân, còn c m t quan ni m v lý thuy t và chính tr , c m t quan ni m v

ph ng pháp t ch c và ho t đ ng

Trên t t c nh ng lãnh v c c b n đó, Vi t Nam, Trung Qu c, k c Nam T , đã

r p khuôn theo m u Liên Xô, m c d u, trong giai đo n này hay giai đo n khác, có nh ng

khía c nh khác bi t, nh ng c n b n là chính sách quan liêu, m nh l nh, nói d i, vu oan, chà

đ p dân ch , khinh th qu n chúng, tiêu di t ng i đ i l p

M t trong nh ng đ c tính c a h là ch thuy t "k t qu bi n minh cho ph ng ti n"

(la fin justifie les moyens) B t k ph ng ti n gì, dù đ c ác, x u xa t i đâu, đ u có th s

d ng, quí h lo i b đ c đ i ph ng tr c m t V gi t h i 26 ngàn quân nhân và dân chúng Ba Lan r ng Katyn là b ng ch ng đi n hình1

Nói v s trung thành đ i v i Stalin, ông H Chí Minh là ng i trung thành nh t, so

v i Mao và Tito2 i s ng chính tr c a ông g n li n v i tam Qu c t , đ c bi t trong giai đo n t ch c này đã b Stalin hoàn toàn kh ng ch N u nh ng lãnh t c ng s n nh Togliati (Ý), Thorez (Pháp) bu i đ u còn do d v i Stalin, ông H Chí Minh không bao

gi có thái đ nh th T lúc đ t chân đ u tiên lên Liên Xô (1924) t i khi Stalin ch t (1953), xuyên qua nh ng v án Moscow đ m máu, ông đ c ch ng ki n nh ng cu c đ o

l n, t y tr mà 90% nh ng c u đ ng chí c a Lenin thu c ban lãnh đ o Liên Xô b gi t h i,

H Chí Minh không h đ t m t câu h i, nói m t câu hay vi t m t ch t ý b t đ ng Là đ i

di n c a đ ng mình tr c Qu c t C ng s n, ông còn gi ch c v y viên Ban Ch p hành tam Qu c t Ông đã áp d ng trung thành đ ng l i c a Stalin, tr m t giai đo n r t

ng n, n m 1930, ông đ a ra l p tr ng dân t c3, không phù h p v i l p tr ng "giai c p

ch ng giai c p" c a chuy n c chính tr m i c a Qu c t C ng s n lúc đó Nh ng sau khi

b "ki m th o", ông d p ngay chính ki n, tr l i đ ng trong hàng ng và đ c Qu c t

C ng s n giao cho nh ng ch c v quan tr ng N m 1953, vào d p Stalin m t, ông đã vi t

nh ng câu xu t phát t đáy lòng: " i v i nhân dân lao đ ng th gi i, đ i v i nhân dân

Vi t Nam, công đ c c a đ ng chí Stalin vô cùng to l n ng chí Stalin m t là m t s thi t

thòi không b b n cho toàn th loài ng i"4

N m 1956, i h i XX c a đ ng C ng s n Liên Xô nêu ra các t i ác c a Stalin, ông

v n còn dai d ng, b o v Stalin b ng cách nói: " ng chí Stalin có sai l m, nh ng c ng có

nhi u công tr ng." C ng t i đem ra cân nh c, công nhi u h n t i!

Liên h gi a H Chí Minh và Stalin là m i liên h hài hòa, không mâu thu n vì đ ng tâm h p ý c bi t là v n đ đ i x v i Trotsky và nh ng ng i tr t-kít D i đây chúng tôi xin trình bày m t s t li u do t tay ông H Chí Minh vi t v nh ng ng i tr t-kít

- Nhi u ng i m i đi tìm s khác bi t chính ki n gi a H Chí Minh và Stalin, quên r ng l p tr ng dân t c này sau đó

đã đ c Stalin áp d ng Liên Xô trong cu c chi n tranh ch ng phát-xít c (1941-1944) Sau đó các đ ng C ng s n các n c, k c đ ng C ng s n Vi t Nam, đã theo g ng áp d ng vào x mình.

4 - Coi "H Chí Minh toàn t p" (t p 4, trang 384-385).

T li u th nh t là t trình c a H Chí Minh n m 1939 g i Ban Ch p hành Qu c t

C ng s n, có đo n:

" i v i b n tr t-kít, không th có m t th a hi p nào, m t nhân nh ng nào c Ph i

tìm m i cách l t m t n chúng nh b n tay sai c a phát-xít, ph i tiêu di t chúng v chính

tr "1

ã g i tr t-kít là tay sai c a phát-xít thì làm sao có th c ng tác đ c v i nh ng ng i

tr t-kít, trong cu c chi n tranh ch ng phát-xít? ó là đi u mà s gia Hémery ch a l u ý đúng m c

Tài li u th hai là ba b c th 2 c a ông H Chí Minh, n m 1939, t Trung Qu c g i v

Vi t Nam Ông vi t:

"Tr c kia, ch ngh a T -r t-xki đ i v i tôi c ng nh đ i v i nhi u ng i khác, hình

nh là m t v n đ tranh cãi trong n i b gi a các phe phái khác nhau ( ) Nh ng ít lâu

tr c khi x y ra chi n tranh ( ) nh ng s c đ ng đ y t i l i c a b n t -r t-xkít đã làm

cho chúng tôi sáng m t ra ( ) B n t -r t-xkít Trung-qu c (c ng nh b n t -r t-xkít n c

ngoài) ( ) Chúng ch là nh ng bè l b t l ng, nh ng con chó s n c a ch ngh a phát-xít

Nh t (và c a ch ngh a phát-xít qu c t "3

S "sáng m t ra" c a H Chí Minh, th c ra không do "s c đ ng đ y t i l i" c a

nh ng ng i tr t-kít mà nó b t ngu n t m t bài báo c a Stalin đ ng trong t "Pravda" (S th t) v nh ng ng i tr t-kít Xin trích d n m t đo n b t h nh sau:

"Ch ngh a tr t-kít dùng ph ng pháp đ u tranh hèn h nh t, nh b n nh t, kh n n n

nh t Ch ng trình c a nó là tái thi t t b n ch ngh a N p sau bóng t i, đàn chó tr t-kít

t t p nh ng k đ u trâu m t ng a, nh ng đ a không còn ph m giá con ng i, nh ng tên

s n sàng gây m i t i ác Hi n nay b n tr t-kít đang b t đ u chu n b m t lo t t i ác ghê

t m nh t trong l ch s loài ng i ( ) B n chúng đã bán r t qu c t ng m nh và toàn b

cho k thù phá ho i Chúng làm gián đi p cùng v i b n tay sai gián đi p phát-xít, chúng

gây ra nh ng v phá ho i, nh ng kh ng b cá nhân ch ng phá cách m ng, chu n b m t

s ph n b i khôn l ng trong tr ng h p x y ra chi n tranh ó là ph ng pháp hành

đ ng c a b n chó s n tr t-kít"4

Bài báo nói trên vi t n m 1937 gi a lúc Stalin đang t ch c các v ám sát, sau này g i

là "nh ng v án Moscow" ó là ti ng còi báo hi u m t cu c tàn sát ch a t ng có trong

lch s (T 1936 đ n 1938, hàng v n, hàng tri u chi n s c ng s n, tr kít và không tr kít, đã b x tù, x b n, ho c b đày đi Gulag) Noi g ng Stalin, ông H Chí Minh c ng

t-vi t:

"B n t -r t-xkít không ch là k thù c a ch ngh a c ng s n, mà còn là k thù c a n n

dân ch và ti n b ó là b n ph n b i và m t thám t i t nh t ( ) Ch c các b n đã đ c

b n án x b n t -r t-xkít Liên-xô N u các b n ch a đ c thì tôi khuyên các b n nên đ c

và làm cho b n bè mình c ng đ c nó c b n án này r t b ích Nó s giúp các b n th y

rõ b m t th t đáng ghê t m c a ch ngh a T -r t-xki và b n t -r t-xkít"5

em so sánh ba b c th c a H Chí Minh vi t n m 1939 v i bài báo c a Stalin vi t

n m 1937, ng i ta th y nó gi ng nhau nh h t Gi ng v n i dung, gi ng c v t ng

Stalin dùng ch "đàn chó", "nh b n" đ ch danh nh ng ng i tr t-kít, H Chí Minh c ng

dùng nguyên v n nh ng danh t đó Stalin nói "ghê t m", H Chí Minh c ng nói "ghê

t m" Stalin vi t "nh ng k đ u trân m t ng a", H Chí Minh c ng vi t "m t l b t

l ng." Nh ng t ng thóa m đó đã có ch đích gán cho nh ng ng i tr t-kít cái t i "gián

đi p", "m t thám", "tay sai cho phát-xít".

- Báo "Pravda" ngày 14-2-1937.

5 - "H Chí Minh toàn t p", t p 3, trang 99.

Sau i h i XX c a đ ng C ng s n Liên Xô, ai ai c ng bi t nh ng v án Moscow (mà ông H Chí Minh v tay tán thành) ch là nh ng v án b a đ t, d ng nên v i ch đích di t

tr tr t-kít và nh ng ng i đ i l p K b bu c t i không ph i là k có t i K có t i l i chính là Stalin, ng i đã ch m u cho ám sát Kirov, b n c a mình, r i m n c t y tr n i

b Gia d , theo l i c a Khrushchev, đa s ng i b bu c t i không ph i là tr t-kít mà là

nh ng đ ng viên trung thành v i đ ng

Nh ng v án Moscow là nh th Thái đ c a ông H Chí Minh đã bày t trong ba

b c th là th ng C ng s n Liên Xô và h u h t các đ ng C ng s n trên th gi i, k c

đ ng C ng s n Pháp, đ u đã lên ti ng phê phán Stalin và tuyên b ph c h i danh d cho các n n nhân Riêng đ ng C ng s n Vi t Nam v n bình chân nh v i, không h h i ti c

H v n cho l u hành ba b c th c a H Chí Minh và các tài li u vu kh ng Trotsky và

nh ng ng i tr t-kít

c ba b c th nói trên c a ông H Chí Minh, nhi u đ c gi nh chúng tôi có lúc

ph i s ng s t, t đ t câu h i m t ng i đ c ti ng là thông minh, th m nhu n đ o lý

Kh ng - M nh, làm sao l i h mình vi t nh ng câu, nh ng ch nh th ! b n đ c hi u

k h n, chúng tôi xin trích thêm m t vài đo n n a đáng ghi nh :

"B n t -r t-xkít Nh t d d thanh niên vào trong đ ng minh r i ti p đó chúng đi t

cáo h v i s c nh sát."

"S m t thám Nh t thì cam k t s tr cho nhóm t -r t-xkít m i tháng 300 đô-la, cùng

nh ng kho n ti n tr thêm cho cân x ng v i nh ng "công vi c đã làm đ c có k t qu "

Th là Tr n- c-Tú và đ ng b n b t tay ngay vào công vi c."

"B n t -r t-xkít Th ng-h i đ c l nh m i tháng 100.000 đô-la đ làm vi c t i mi n

Trung và mi n Nam đ t n c B n Thiên-tân và B c-kinh m i tháng l nh 50.000 đô-la đ

làm vi c t i Hoa B c, nh m ch ng l i Bát l quân và nh ng t ch c yêu n c khác ( )

Chúng xin vào H ng quân v i t cách là nh ng ph n t cách m ng và đ gây tín nhi m, lúc đ u chúng làm vi c r t tích c c M t khi đ c đ b t lên nh ng c ng v ít nhi u có

tr ng trách, chúng b t đ u làm nh ng công vi c t i l i Xin nêu vài ví d : Trong chi n đ u,

khi c n ph i rút lui thì chúng ti n và khi c n ti n thì chúng rút lui Chúng g i quân nhu súng đ n đ n nh ng n i không c n, nh ng nh ng ch đang c n thì chúng l i không g i t i

Chúng bôi thu c đ c vào nh ng v t th ng c a chi n s - nh t là cán b quân đ i - c t làm

cho tay chân h b c a c t đi, v.v Nh ng hành đ ng t i l i đó đã đ c phát hi n khá s m,

"Sau khi Vi t Minh c p chính quy n b n tr t-kít đã cho ra t báo l y tên là " c

l p", m c đích nh m phá ho i chính sách c a ta Chúng đòi t ch thu h t th y ru ng đ t,

1 - "Cách m ng tháng Tám", 2 t p (Nhà xu t b n Hà N i 1960).

đi n đ a chia cho nông dân Ta ra l nh t ch thu t " c l p", l t m t n b n phá ho i

tr c dân chúng ng th i ta t ng giám b n lãnh t c a chúng đang l n tr n t i D An,

Th c nh Phan V n Hùm, Nguy n V n Sô, Phan V n Chánh, Tr n V n Th ch, v.v "1

(Tác gi nh ng dòng này quên không nói, sau khi b b t, nh ng ng i đó đã b x quy t).Khi đ ng nói "tr t-kít c ng tác v i đ a ch và t s n", khi thì nói "chúng đòi t ch thu

h t th y ru ng đ t, đi n đ a chia cho nông dân." Hai hành đ ng hoàn toàn trái ng c nhau

Nh ng trong vi c vi n c đ di t tr đ i l p, đ ng ch ng c n b n tâm v nh ng "chi ti t"

đó

S th c, trong cu c cách m ng tháng Tám, nh ng ng i tr t-kít ch có cái "t i":

ch ng quân đ i Pháp tri t đ , đòi hoàn toàn đ c l p, đòi chia ru ng đ t cho nông dân2, trong lúc đ ng C ng s n Vi t Nam ch tr ng chính sách hòa gi i v i Pháp, công nh n

đ ng trong Liên hi p Pháp, ch ng l i yêu sách đòi t ch thu đi n đ a chia cho dân cày

Lch s đã xác nh n, m i giai đo n bùng n phong trào qu n chúng, các đ ng lin-nít m i n c tìm m i ph ng k di t tr đ i l p và nh th b t k v i ph ng ti n nào, mi n sao n m đ c "đ c quy n lãnh đ o" qu n chúng3

xta-H không th ch p nh n và tha th b t k t ch c nào có l p tr ng đ c l p đ ng bên

c nh, nh t là khi t ch c đó l i đ ng v phía t c a h Nh ng gì đã x y ra cu c cách

m ng tháng Tám Vi t Nam n m 1945, c ng đã x y ra trong cu c cách m ng Tây Ban Nha n m 1936! L ch s đã ch di n l i!

Trong ba b c th c a mình, đ c p cách m ng Tây Ban Nha, ông H Chí Minh vi t:

" Tây-ban-nha, chúng g i là " ng công nhân th ng nh t mác-xít" ho c "POUM"

Ch c các b n c ng bi t r ng chính b n chúng đã t ch c t t c nh ng t do thám

Ma-đ -rít, Bác-x -lon và các n i khác Ma-đ ph c v cho Ph -r ng-cô Chính chúng Ma-đã t

ch c cái "đ i quân th 5" n i ti ng đ giúp làm n i ng cho các quân đ i phátxít Ý c"4

-M i câu là m t ch i r a th c t ! B ngoài vi c g i đ ng P.O.U.M.5 là đ ng tr t-kít,

không đúng s th c, coi đ ng này là t ch c "do thám ph c v cho Franco" là m t s

xuyên t c ngoài m i gi i h n Cho t i nay, sách báo Tây ph ng vi t r t nhi u v cu c cách m ng Tây Ban Nha Không m t s gia nào dám b a đ t nh ng đi u quái g nh th Trái l i, m i ng i đ u công nh n đ ng P.O.U.M là đ ng đã ch u đ ng s kh ng b hai

m t: M t m t là s kh ng b c a Franco, m t m t là s kh ng b c a phái c ng s n lin-nít xuyên qua c quan tình báo N.K.V.D (ti n thân c a K.G.B.) Liên Xô, hoành hành trên lãnh th Tây Ban Nha Lãnh t c a đ ng POUM, Andrés Nin, b b h c a N.K.V.D

xta-b t cóc, r i th tiêu không tang tích Nhi u cán b khác c a đ ng P.O.U.M c ng b chung

m t s ph n

Lch s không dung th nh ng xuyên t c, che gi u, trá m o S th c chóng chày

s đ c ph i ra ánh sáng V ám sát Trotsky đã t ng b che gi u trong h n ba m i n m!

Phái xta-lin-nít đã trình bày nó nh m t cu c lo i tr l n nhau trong hàng ng nh ng ng i

tr t-kít Mercader ng i đã ám sát Trotsky b ng m t nhát búa b trên đ u, đ c trình bày

nh m t "đ ng viên tr t-kít" b th t v ng b i đ ng l i chính tr c a Trotsky Ngày nay, s

th c đã đ c ph i bày: Stalin là ng i đã ch tr ng, t ch c và đi u khi n v ám sát này!

S gia c a đ ng C ng s n Pháp, Jean Paul Scott, cho ta bi t:

"Ngay t tháng 10-1938, nh ng nhân viên c a tam Qu c t dùng áp l c bu c đ ng

C ng s n Mexico t ch c ám sát Trotsky T ng bí th 6 đ ng C ng s n Mexico và nhi u

lãnh t khác không đ ng ý nên đã b tru t ch c đ v ám sát l n th nh t đ c t ch c,

nh ng không thành L n th hai m i có k t qu , do Ramon Mercader trà tr n vào đám

nh ng ng i thân c n Trotsky ( ) do l nh trên đ a xu ng [l nh c a Stalin] Trotsky b h

sát ngày 20-8-1940"1

Vi t Nam, ai đã h sát T Thu Thâu và các đ ng chí c a ông? Sau khi đi u tra, chúng tôi bi t đ c ba th ph m H đ u là đ ng viên đ ng C ng s n Ng i th nh t là

Ki u c Th ng, trách nhi m, nghi p đoàn Ng i là th hai tên Nguy n V n Tr n, đã

t ng đi h c t p Moscow Ng i th ba tên Nguy n V n Tây, c u b tr ng chính ph

Tr n V n Giàu Theo s nh n xét c a chúng tôi và d a trên v ám sát Trotsky, ng i c m dao hay n súng ch là ng i th a hành, không ph i th ph m chính Th ph m chính ph i tìm trong đám ng i lãnh đ o đ ng C ng s n Vi t Nam K c H Chí Minh Th ph m chính là tác đ ng c a ba b c th c a H Chí Minh và bài báo c a Stalin đ ng t

"Pravda" v tr t-kít Th ph m chính là k đã mài dao, l p đ n cho đao th ph

Có ng i nói ông H Chí Minh và đ ng C ng s n Vi t Nam đ ng trong t ch c tam Qu c t , d u mu n hay không, ph i qui theo lu t c a t ch c này Nói nh th là quên cái nhân cách con ng i, ch a nói nhân cách con ng i c ng s n K lu t c ng có gi i h n

cái ch t c a ông y"2 Công nh n T Thu Thâu là ng i yêu n c, ông H Chí Minh không

th nh n tâm ra l nh sát h i nh ng ng i yêu n c! i v i chúng tôi, l i tuyên b nói trên

c a H Chí Minh ch có giá tr ngo i giao đ u l i! Khi tr v Vi t Nam, ông s ngh khác, nói khác, hành đ ng khác B ng ch ng: ông v n cho l u hành ba b c th vi t n m 1939, làm c s lý lu n cho các cán b đ ng viên ti p t c vi t bài tr tr t-kít Nh ng Th T p, Hà Huy Giáp, v.v và nhi u lãnh t khác n a, v n thu nhau vi t nh ng bài thóa m tr t-kít,

d a trên tinh th n ba b c th c a H Chí Minh n m 1939 N m 1987, h n 30 n m sau i

h i XX phát hi n t i ác c a Stalin, ông Hà Huy Giáp, m t đ ng chí thân c n c a H Chí Minh, m t lãnh t cao c p c a đ ng, v n còn l i nh i, l p l i cái lu n đi u "b n tr t-kít gi

cao ng n c thân Nh t" và v n l i nh i t cáo "b n tr t-kít đã ho t đ ng cùng v i Phòng

Nhì [2ème Bureau]" c a s m t thám Pháp, "làm quân s cho t ch c Hòa H o"3 Nh ng

b n tr t-kít đó là ai, tên gì? Hà Huy Giáp quên không nói! Ông ta v n theo đ ng l i c ,

bu c t i đ i ph ng nh ng không d n ch ng, không nêu tên tu i, c ý đánh tráo hành

đ ng m t vài cá nhân nào đó v i đ ng l i c a m t t ch c chính tr

Trong cu n "Cách m ng tháng Tám", ng i ta v n ti p t c nêu ra "s ki n" T Thu Thâu, n m 1945, đã đem đ t "ng i đ ng chí" c a mình là bác s H Tá Khanh vào chính

ph Tr n Tr ng Kim đ r i sau đó "th chân Tr n Tr ng Kim, th c hi n chính sách thân

Nh t"!4

Bác s H Tá Khanh, hi n đang s ng m t vùng g n Paris, trong m t cu c ph ng v n, tuyên b v i chúng tôi r ng: "Chính Tr n V n Giàu", đ ng chí c a H Chí Minh, đã

khuyên ông vào chính ph Tr n Tr ng Kim, ch "không ph i T Thu Thâu"! B i m t l

gi n d : lúc đó ông không g p m t T Thu Thâu Trong cu c ph ng v n, bác s H Tá Khanh còn nói thêm r ng ông ch là m t ng i qu c gia, b n c a T Thu Thâu, ch không

ph i là đ ng viên c a đ ng tr t-kít (Chúng tôi đ c bác s Khanh cho phép ghi âm và ghi

"Các b n h u c a Vi t Nam đ ng lo ng i ch ngh a c ng s n s đ t đ c chân x

tôi"1

Nói m t cách khác, ông cam đoan s không du nh p ch ngh a mác-xít vào Vi t Nam

Th nh ng c ng n m đó, 1946, cu n "L ch s đ ng C ng s n Vi t Nam" sau này k l i:

m c d u t gi i th , đ ng đã vào bí m t, gi nguyên v n t ch c và t ng gia "thu n p và

đào t o" chi n s

Có ng i đ a ra gi thuy t, ông H Chí Minh và đ ng C ng s n Vi t Nam đã l m v Stalin và ch ngh a xta-lin-nít Làm chính tr có ai tránh đ c sai l m? N u nh th , t i sao ông H Chí Minh (khi còn s ng) và đ ng C ng s n (hi n nay) không th ng th n t phê bình công khai, rút bài h c c a quá kh , tìm ra đ ng l i m i, thích h p v i lòng mong đ i

c a nhân dân? Làm nh th , không nh ng b o v đ c thanh danh c a H Chí Minh mà còn c u vãn đ c t ch c Nh ng cho t i nay, đ ng v n ù lì, l n tránh trách nhi m, gi u

gi m s th c Th m chí còn ng n c m báo chí, d lu n, không ai đ c đ đ ng đ n Stalin,

ng i đã chôn vùi cách m ng tháng M i và ch ngh a c ng s n

D u b b ng bít t i đâu, v ám sát T Thu Thâu và đ ng b n, c ng nh nh ng v ám sát khác đ i v i nh ng ng i qu c gia vô t i, s chóng chày đ c nêu ra ánh sáng, vì nó là

v t nh c a l ch s Vi t Nam, c n ph i r a s ch

N m 1989, t "Chroniques Vietnamiennes" (Vi t Nam th i đàm), c quan ngôn lu n

c a nhóm tr t-kít Vi t Nam t i Pháp, m chi n d ch đòi ph c h i danh d cho T Thu Thâu và các đ ng chí c a ông Ch trong vòng h n m t tháng, t kêu g i có h n m t tr m

ch ký, g m các nhân s Pháp, Vi t và ph n đông là nh ng ng i đã t ng ng h cu c tranh đ u giành đ c l p c a Vi t Nam Phía qu c t và Pháp có các ông Noam Chomsky, giáo s đ i h c M , Jean Ziegler, giáo s đ i h c Th y S , Laurent Schwartz, giáo s đ i

h c Pháp, bà Madeleine Rébérioux, ch t ch H i Nhân quy n Pháp, v.v Phía Vi t Nam

có s gia Lê Thành Khôi, giáo s đ i h c Tr nh V n Th o, giáo s đ i h c nghiên c u

Vi n C.N.R.S Nguy n c Nhu n, v.v 2 Các nhân s ký tên không ph i là tr t-kít, nh ng

là nh ng ng i tôn tr ng s th c và l ph i, mu n cho l ch s Vi t Nam đ c trong sáng

đ b c lên con đ ng ti n b

L i kêu g i đó, ban lãnh đ o đ ng C ng s n Vi t Nam v n ngo nh m t làm ng H không hi u h s không th c ng l i b c ti n c a l ch s S m mu n, nhân dân Vi t Nam s nhìn ra s th c, bu c h ph i công nh n trách nhi m mà h đang l n tránh Vì m t dân t c mu n ti n lên, ph i bi t nhìn l i quá kh c a mình, g t b các v t nh tiêu c c

M t dân t c không có quá kh trong sáng là m t dân t c không có t ng lai!

Ngày nào mà ban lãnh đ o Vi t Nam còn kh c t ph c h i danh d cho T Thu Thâu và nh ng ng i tr t-kít, và kh c t vi c ph c h i danh d cho các chi n s qu c gia

b vu cáo và gi t h i, ngày nào h còn gi u gi m trách nhi m và l i l m c a đ ng và c a

H Chí Minh, che đ y vai trò ph n đ ng c a Stalin và ch ngh a xta-lin-nít, ngày y nhân dân Vi t Nam không th tin đ c chính sách "đ i m i" hi n nay c a h Nó ch là nh ng

ti ng tr ng r ng, h u danh vô th c, vì có "đ i" mà không "m i".

Tái bút: ài truy n hình TV3 c a Tây Ban Nha, sau khi kh o c u kho tài liêu l u tr

c a s m t thám K.G.B v a d c m ra Moscow, cho bi t v ám sát Andrés Nin, lãnh t

c a đ ng P.O.U.M., là do m t nhân viên c a s m t thám N.K.V.D (ti n thân c a K.G.B.) tên là Alexandrov Orlov và m t đ ng ph m mang bi t hi u "Jusik", cùng hai đ ng viên

c ng s n Tây Ban Nha thi hành

Trong b c th đ tháng 5-1937, Orlov t ng thu t l i s N.K.V.D nh n đ c ch l nh

c a Stalin, m chi n d ch nêu ra b ng ch ng (ông H Chí Minh đã nói trong b c th c a ông) Andrés Nin là m t thám c a Franco

Sau, Andrés Nin b b t Barcelona, b tra t n r i b hành quy t Coi "Le Monde" s ra ngày 12-11-1992

Sinh ho t c a ki u dân VI T NAM t i PHÁP trong nh ng n m 1940-1950

( ng V n Long)

Vì đâu?

Ai có dp nhìn qua l ch s th gi i 40 n m nay, có cái c m t ng đ ng tr c m t cu n

t đã r i s n l i ph i m t l tr con c m ch i, kéo đ ng này, lôi đ ng n , nay khó mà g ra

đ c Cu n t r i y là nh ng m i quy n l i, thù h n, nh ng lý thuy t, ch ngh a c a các dân t c, qu c gia, giai c p, đ ng phái, công ti, h i xã l tr con d ng ý hay vô tâm gi ng kéo, là nh ng nhà chính tr , kinh t , ngo i giao, k ngh , báo chí Ví h v i tr con, vì tr

ra m t vài ng i đ ngh l c đ theo m t ch ng trình t x p s n, ph n đông ch b nh ng

l i quy n, d lu n, nóng lòng lôi kéo nay làm này, mai làm n , nh m t t i tr con, không

có ý t gì nh t đ nh c Trong giai đo n l ch s r i r ng y ta có th đi m ra m t vài th i s quan y u

Trong cu c ganh đua m mang k ngh , buôn bán, gi a các n c Âu châu, c ng có k

tr c ng i sau, k h n ng i kém N c nào đi mu n, đ n sau, lúc đ s c sinh s n hàng hóa đ xu t c ng, thì th y các th tr ng đã b chi m h t, nhìn qua tìm thu c đ a thì ch còn cái nh ng mi ng x ng khô th t m c L t nhiên là h chen vào nh ng th tr ng đã có

ch , l t nhiên là các ch c tìm cách rào che nh ng đám v n t t đã dành riêng cho mình

K ngh càng phát tri n m i xung đ t càng d d i Vào kho ng 1900, Âu châu b t đ u

s ng trong m t b u không khí thái bình nh ng đ y sát khí (paix armée) 1914-1918, b n

n m chi n tranh, ng i ch t hàng tri u, c a m t t ng muôn; nh ng t hòa c 1919 ch rót thêm d u nh ng s b t bình Thêm n a, sau 1919, trên đàn qu c t , l i th y n i lên nh ng tay "anh ch" m i; hai n c ngo i Âu: M và Nh t, th a nh p [d p] Âu châu đang m c vào chi n tranh, m mang k ngh chi m vào nh ng đ a v c t y u x a nay dành cho ng i Âu.Sau cu c chi n tranh, s nhu y u hàng hóa càng gay g t, k ngh buôn bán đ c m t

th i ph n th nh khác th ng, ng i ta liên t ng r ng s mãi mãi nh v y Không đ y

m i n m, cu c kinh t kh ng ho ng x y đ n, thiên h ng ngác nh m t ng i đ ng qua

m t gi c chiêm bao t t đ p b m t vòi n c l nh x i lên đ u N u ch các n c thua tr n

m t thu c đ a, ít nguyên li u b kh ng ho ng thì còn d hi u, nh ng n n kh ng ho ng không n gì nh ng n c giàu nh t, nhi u thu c đ a nh t Các nhà kinh t h c, chính tr quây qu n nh m t đám th y htu c quanh m t ch ng b nh mà h không hi u rõ nguyên c : nói đúng h n là h ch ng mu n hi u, vì tr c lúc b t m ch ch n b nh h đã đem s n li u thu c đ n, m t li u thu c mà m t hãng nào đó đã ch ra, nay ch thuê th y thu c làm đ i lý

đ t hàng N u kinh t kh ng ho ng ch làm xiêu đ v n li ng c a m t vài nhà tri u phú, thì

c ng không h gì, nh ng nó l i còn làm cho m y m i tri u ng i m t ch n làm, nh ng

ng i có s c, có tài, có chí làm vi c mà nay cùng v con nh m t đám n mày, ph i đ i các chính ph b trí cho m t ít ti n đ qua ngày đo n tháng Trong m t n c nh n c M

c a c i tràn tr , mà 18 tri u ng i, m t n c nh n c Anh, thu c đ a r i kh p n m châu

mà ba tri u ng i ph i th t nghi p, trong lúc m y tri u ng i y tìm không ra n m c, thì

n c này h y lúa mì, n c kia đ t bông, vi n r ng đ c u vãn m t c quan kinh t đã đ n ngày tàn t n, th y nh ng c nh t ng y, d u ai có nh m m t không mu n nhìn nh n s

th c c ng ph i ng r ng trong cái c quan kinh t t do x a nay ng i ta cho r t là huy n

di u có ít nhi u b ph n đã sai l c, nay ph i s a ch a l i ho c thay đi R i nh ng v n đ

th thuy n, giai c p, công c a, qu c hóa nh ng tài s n ám nh tâm trí m i ng i Không

ph i đ n th i y m i th y nh ng v n đ y, m i phát hi n; nh ng t tr c đ n gi nh ng

l i ch trích c a các nhà t t ng, nh ng cu c chi n đ u c a lao đ ng đ yêu c u nh ng

 T p chí "Nam Vi t", s 6 tháng 8-1944.

đi u ki n làm vi c h p l công b ng không có k t qu m y, vì lòng ng i còn tin vào

nh ng lý thuy t t do Nay g p cái c nh xã h i đ o điên t x a nay ch a có h th y, nh ng

lý thuy t, ch ngh a xã h i, nh qu cu i hè, đã đ n cái ngày mà ph n đông ch u nh n đem

ra th c hành.

R i các chính ph dân ch , các ngh vi n lao nhao nói nhi u làm ít xoay s không ra

m i, h đem lòng ng v c cái chính th c ng hòa dân bi u mà x a nay h cho là cái ch

đ t i hay Lòng ng i đã đ n đ y trong m t vài n c, li n có k x ng lên và thi hành

nh ng qu c chính đ c tài toàn quy n c tài ngh a là bao nhiêu quy n bính góp vào m t

ng i th súy đ tài trí t mình quy t đoán, không b nh ng ngh vi n ô h p làm khó d ,

toàn quy n ngh a là cá nhân không có quy n ch trích nh ng m nh l nh c a chính ph

Nh t là v kinh t , các t gia ph i ch u l nh c a chính ph , kinh t s do chính ph ch huy

Có chu nh v y m t qu c dân m i tránh cái n n quy n l i giai c p xâu xé nhau h n đ n,

m i ra kh i đ c cái vòng kh ng ho ng, m i d ng lên đ c m t xã h i công b ng, có tr t

t Các n c có c a ch ng v i các n c nghèo, các n c b đè ép mu n đánh đ quy n hành các n c m nh, các qu c chính dân ch ghét h n các qu c chính đ c tài, các ch đ

kinh t t do mu n đ đ o nh ng ch đ kinh t ch huy, giai c p này mu n n t i nu t

s ng giai c p khác, bao nhiêu thùng thu c súng đã s p s n ch đ i ngày bùng n 1

1914-1944 Trong 30 n m tr i, hai cu c đ i chi n, m t cu c kh ng ho ng, bao nhiêu

qu c dân đã tr i qua nh ng cu c cách m ng d d i, t ng lai s ra sao khó mà nói tr c,

nh ng m t đi u ch c ch n là n u nay ta th xét h i nh ng ý ki n c a m t ng i dân

th ng châu Âu, ng i dân đ c báo hàng ngày và b phi u b u c không h suy xét, t c là 99/100 toàn dân, ta th y r ng nh ng m c tín ng ng c a h , vào đ u th k XX, nay đã tiêu tán: (xem "Nam Vi t" s 5).

1. H hi u r ng khoa h c k ngh ch là m t l i khí, tùy ng i dùng, có th làm hay

m t cách th n di u mà c ng có th phá ho i m t cách tàn nh n

2. Kinh t t do đã gây ra nh ng n i chênh l ch đau đ n trong xã h i

3. Chính th c ng hòa dân ch ch gây nên h n đ n, không gi i quy t n i nh ng b c khó kh n

4. Các châu khác c ng có th tr nên giàu m nh nh Âu châu

Âu châu không ch c gì gi mãi mãi ngôi bá ch hoàn c u

1 - Chúng tôi g ch.

V n đ Vi t Nam

d i con m t Tr t-kít

Báo "Th i m i", trong s 1-3-47, có đ ng m t bài c a Claude Lefort, t nh n là theo

ch ngh a "mác-xít", mà công kích d d i chính tr Vi t Minh ông D ng Tuy l i phê bình ch c n c vào b n v n c a Trotzky, không ph i ai c ng nh n th y là làm th y v môn

y, nh ng cách dùng ch có th làm xuyên t c, c n có ít l i đính chính, t ng không ph i

là vô ích Bài y t cáo Vi t Minh là theo con đ ng "ph n cách m ng" vì đã đoàn k t m i

giai c p l i đ đ u tranh ch ng đ qu c; l i t cáo y có th làm gi m b t nh ng thi n c m

mà Vi t Minh đã gây đ c trong các gi i phái t Pháp Cho r ng cu c cách m ng Vi t Nam ch là "ti u t s n" đã là m t c b n xã h i dân ch v n dùng đ bi n h , trên l p

tr ng mác-xít, cái chính sách th c dân c a chúng ành r ng Lefort bác h n k t lu n y,

vì c ng nh n ra r ng ph i ng h tri t đ phong trào gi i phóng qu c gia c a nh ng dân t c

b áp b c Nh ng làm th c ng ch ng đáng khen gì, vì tác gi y không gi m t trách nhi m nào rõ r t c Cách lý lu n dùng đ k t i Vi t Minh, đã đ t h n theo m t khách quan vào hàng ng đ qu c

Lý l , trình bày là m t ki u m u tr u t ng: trong các x thu c đ a, lu t phát tri n không đ u và liên h p, b i s áp d ng t b n tân th i vào m t c s l c h u, đã chia s xã

h i ra làm hai kh i: m t bên là l p ti u t s n còn phôi thai, dính líu ch t ch v i b n phong ki n, m t bên là l p vô s n d a vào l p dân quê nghèo Giai c p bóc l t m i v n liên k t v i giai c p bóc l t c a xã h i c , và nh ng giai c p b bóc l t c ng nh v y, b i

đo n vô s n S th ng l i c a cách m ng Nga là m t ch ng c và s th t b i c a cách

m ng Tàu là m t ph n ch ng Lý thuy t y còn có th áp d ng vào các x l c h u, mà ông D ng là m t x l c h u, v y thì, v.v V y ra ng C ng s n ông D ng đã l m

đ ng khi t gi i tán đi đ đoàn k t qu c gia ch ng đ qu c: h s r i vào trong tay b n

tr ng gi phong ki n và s b th t b i thê th m Và m i s y x y ra vì nh ng ng i lãnh

đ o không có tinh th n "bi n ch ng pháp".

D a vào kinh nghi m cách m nh Trung Hoa mà k t t i chi n l c liên hi p giai c p thì d dàng quá: không có gì ch ng t r ng áp d ng lý thuy t tr t-kít khi y s l i không gây ra k t qu tai h i h n, thí d b n Anh, M can thi p vào mà ng h s ph n đ ng c a

Qu c dân đ ng D u th nào m c lòng, đã rõ ràng là không th nào ví v i tr ng h p Vi t Nam đ c Trung Hoa, n c đ c l p v chính tr , b n phong ki n d a vào c truy n v n còn m nh và nh t là d a vào binh l c, đã lôi kéo đ c b n ti u t s n m i vào con đ ng

ph n đ ng Vi t Nam giai c p th ng tr c đã b tám m i n m đô h quét s ch, và l p

ti u t s n, theo h c Tây ph ng, nh kinh nghi m đã ch ng t , r t d đoàn k t v i qu n chúng th thuy n và dân quê Cách bi n lu n c a Lefort d a vào tính cách "phong ki n"

c a l p ti u t s n trong các x l c h u, vì th , Vi t Nam tính cách y s làm cho giai c p

 B n d ch Vi t ng đ ng trên "V n hóa Liên hi p" s tháng 10-1948.

Nguyên v n Pháp ng c a bài báo này đã đ c đ ng trong t p chí "Temps Modernes" (Th i m i) c a Jean Paul Satre,

s tháng 6-1947.

vô s n không th liên k t đ c v i giai c p ti u t s n; nh ng n c Vi t Nam l i có đi u

đ c bi t là không có b n phong ki n

Ông Lefort nói: "M c d u c s đi n đ a Trung B , B c B và Nam B không gi ng

nhau h n, chúng ta có th nói r ng kh p m i n i nó đ u có tính cách phong ki n." ây h n

là bi u li t kê đúng s phân chia đ t đai ba x c a Vi t Nam:

i n đ a D i 5 m u tây T 5 m u tây Trên 50 m u tây Ru ng công

B c B 40% di n tích

có tr ng c y 20 % 20 % 20 %

Trung B 50 % 15 % 10 % 25 %

Nam B 15 % 37 % 45 % 3 %

Ta th y r ng su t phân ru ng đ t thu c v ti u đi n ch và trung đi n ch và ru ng

đ t công lên t i 80% B c và 90% Trung Nam B , v n đ ph c t p h n Tr c h t,

ta nên đ ý, t s đ i đi n s n đ c 45 % vì ng i ta cho nh ng đi n s n trên 50 m u tây

c ng k vào h ng đó Pháp, nh ng mi n nh Beauce, m t đi n ch h ng trung c ng

kh n 200 m u tây Nh ng ta ph i đ ý nh ng đ i đi n s n y ph n nhi u mi n Tây Nam

B , đ t đai v a m i tr ng c y đ c nh công cu c d n th y do công qu ch u ti n, nh ng

ch m t nhóm ng i c ng tác v i th c dân là đ c h ng l i Nh ng t nh c Nam B toàn theo hình th c c truy n gi ng nh B c và Trung B , c n c vào di s n, bu c ph i chia đ u cho các con S con th ng r t đông (tính trung bình t m i đ n hai m i), nên

s chia v n đ t không sao tránh đ c V y tình tr ng mi n Tây Nam B là m t tình tr ng khác th ng, m i t o nên, d u trong h th ng xã h i hi n th i c ng s mau b tiêu di t Xét toàn th , n c Vi t Nam coi nh là m t x ti u t s n

Mu n ch ng t tính cách "phong ki n" c a các đi n ch , Lefort nh n m nh vào s

bành tr ng ngh cho vay n ng lãi Th c ra không ph i ch riêng đ i đi n ch m i cho vay lãi n ng, nh ng đó chính là vi c chuyên môn c a b n th ng gia Tàu v n bóc l t các ti u

t s n Cho vay lãi n ng c ng là ngh c a b n Sét-ty, t các t nh thu c Pháp bên n t i,

b n này đ c h ng quy n l i công dân Pháp, còn ng i Vi t Nam ch là thu c dân Ngh cho vay lãi n ng l i liên quan v i c s nông nghi p c a kinh t và c ng vì dân chúng đông đúc Vi c chia đ t, l d nhiên, không đem l i s thay đ i gì; trong giai đo n này ph i tìm

ph ng thu c s t ch c h p tác xã và nh t là s khu ch tr ng k ngh : c a c i trong

n c t ng thêm, nhà ngân hàng có nhi u thì ti n lãi s b t đi Tr ng bày s g p g gi a k thu t m i và n n kinh t h u ti n b ng s ph i h p gi a ti u t s n và phong ki n, là vi c

d b cám d ó ch ng qua là đ cho danh t l a d i Giai c p th ng tr Vi t Nam tr c khi b Pháp chi m không ph i là l p đ a ch mà là l p v n thân; quan ch c l a trong đó c

Ta l i bi t r ng theo cách t ch c h c v n ngày x a, m t đ a tr con nhà nghèo c ng có

th leo lên đ c nh ng b c cao nh t S h c không t n ti n, nh ng phong t c giúp thanh niên nghèo theo đu i h c t p, đã làm n y ra m t l p th ng l u v v n hóa, n m quy n chính tr và có tính cách đ c l p đ i v i giai c p t s n

S ti n tri n c a Vi t Nam đã theo m t con đ ng đ c bi t, khác h n Tàu và Nh t, làm cho Vi t Nam thoát kh i tình tr ng phong ki n tr c lúc Tây ph ng can thi p M t dân t c đông đúc, chen nhau trong m t kho ng ch t h p, luôn luôn b các dân láng gi ng xâm l n, ph i t ch c theo m t chính th t p trung Các vua, hay các chúa thay quy n vua,

v n di t tr b n quân nhân phong ki n b ng cách t ng quy n cho l p v n quan gi vi c hành chính u th k th 19, nhà Nguy n đã hoàn thành cu c ti n tri n y i vua Minh

M ng, nh ng cu c hành trình đã tiêu di t h t m i tàn tích c a th i phong ki n, và khi quân Pháp đ n, thì Vi t Nam đang s ng d i ch đ quân ch đ c đoán d a vào l p v n thân Giai c p này b chính th th c dân làm tiêu di t và thay vào đó m t l p ti u t s n m i

D u v m t xã h i và nhân đ o, vi c chia ru ng đ t mi n tây Nam B c p bách đ n đâu, không ai có th trách đ c các nhà cách m nh Vi t Nam đã t m d p kh u hi u y đ th c

hi n đoàn k t qu c gia ch ng đ qu c Th c ra v n đ này là ch quan h riêng cho m t vùng và trong hoàn c nh hi n t i thì ch đ ng vào h ng ph cho s liên t ng v n t cám d , Lefort qu quy t r ng "m t cu c c i cách ru ng đ t s là y u t quan tr ng và

quy t đ nh" c a m t cu c cách m nh dân ch , coi đó nh là m t s hi n nhiên, không c n

gì ch ng c Th t là dùng ch mà không chú ý đ n ngh a Nh ng đi n đ a l n Nam B , không có gì là "phong ki n" h n là nh ng đi n đ a các x dân ch tr ng gi Nó không

đem l i cho ch nhân đ c đ c quy n gì v m t chính tr Tính cách riêng c a ch đ phong ki n là giam hãm n n kinh t trong m t h th ng l lu t, đ c quy n và s nô l v

m t chính tr Ph n s c a cách m nh tr ng gi dân ch là gi i thoát cá nhân kh i nh ng

s trói bu c y đ nhân lo i đ c t do ti n m nh trên l p tr ng t s n D i ch đ phong ki n, liên quan trong xã h i đã b tê li t trong m t h th ng l lu t khách quan, đ a con ng i vào nh ng b n ch t t nhiên tr c ti p; cu c bi n chuy n sang ch đ ti u t s n

gi i thoát cá nhân kh i nh ng chênh l ch khó thay đ i y b ng cách đem ng i ta vào s

l u thông c a các m i giao d ch kinh t Ai c ng bi t rõ r ng, ng i đ i đi n ch Nam B ,

vì c ng là thu c dân, ch ng có chút đ c quy n chính tr đ i v i tá đi n D i ch đ th c dân, gi a ng i Vi t Nam, dù nghèo đ n đâu, c ng không có s chênh l ch v chính tr , vì các quy n chính tr ch dành riêng cho công dân Pháp Hi n nay, s tr b đ c nh t ph i thi hành, theo m c đích dân ch chân chính, là tr b đi nh ng đ c quy n quá đáng mà nh quy n hành chính tr và binh b mà b n th c dân n m gi Cu c cách m nh ti u t s n, nhi m v là bãi b s b t bình đ ng v chính tr và thi t l p n n dân ch , có ý ngh a là phá tan cái tình tr ng th c dân b ng cách ch ng đ qu c

Nh ng ch thuy t hình th c dân ch , các xã h i t b n đã ti n b ch là trò ph nh

ph t t b c, v n gi toàn v n ý ngh a đ i v i nh ng dân đang còn ph i chi n đ u đ giành quy n chính tr Nh v y, không ph i ngh a là nên d ng l i giai đo n này, nh t là trong

m t n c nh Vi t Nam, đã có đ đi u ki n n i dung đ l p t c đi xa h n ã rõ r ng l p

ti u t s n, vì không bao gi th c dân cho đi quá th i k phôi thai, không đ s c đ lãnh

d o phong trào qu c gia, s d nh v y c ng vì thi u m t l p phong ki n, vì ch có l p này

m i có th cho l p ti u t s n đ c v ng ch c đ đi u khi n tình th trong n c và lãnh

đ o cu c chi n đ u ch ng đ qu c Ph n s t i tr ng c a giai c p vô s n trong cu c cách

m nh ti u t s n dân ch Vi t Nam có liên l c v i tính cách ti n ti n c a l p ti u t s n

Vi t Nam ch không ph i v i tính cách phong ki n c a nó nh l c đ tr t-kít phác h a các x theo v n minh R p ho c n phong trào gi i phóng qu c gia do l p tr ng gi lãnh đ o vì l p này đ c m t l p phong ki n m nh giúp s c Quan ni m c a phái tr t-kít

v "cách m nh th ng tr c" l p l i hình th c ti n tri n c a cách m nh Nga, không th áp

d ng đ c vào cu c cách m nh nào hi n có ho c s n ra các x thu c đ a Không có x nào mà v n đ qu c gia l i liên quan đ n v n đ xã h i Vì sao, ta có th hi u đ c m t cách rõ ràng Ngay lúc s khai, Nga-Xô đã thoát kh i s c ph n đ ng c a đ qu c nh cu c chi n tranh th gi i đã làm b n các c ng qu c t b n h n m t n m sau khi vô s n Nga

n m đ c chính quy n V y v n đ cách m nh Nga có th hoàn gi i thích đ c b ng danh t và quan ni m tranh đ u giai c p các x h u ti n khác v a th c t nh theo đ i m i sau cu c th gi i chi n tranh th nh t, tình hình trái h n l i Ph thu c ch t ch vào đ

qu c ngo i bang, nh ng x y ph i ch khi có cách m nh hoàn c u, m i đ t v n đ cách

m nh theo danh t tranh đ u giai c p đ c Nh ng cu c cách m nh hoàn c u ch a th y

x y ra và trong vi n đích hi n t i c ng ch a th bàn t i đ c Thành th phong trào cách

m nh đành ph i nh m vào m c đích qu c gia Nhi m v dân ch đã t h n ch vào cu c tranh đ u ch ng đ qu c giành đ c l p M t cu c tranh đ u nh th v n có tính cách c p

ti n vì nó làm cho đ qu c y u s c đi, nh ng ch nh s đoàn k t qu c gia m i có th thành công, và l t t nhiên là giai c p m nh nh t c m đ u: th ng là l p tr ng gi có b n phong ki n còn l i giúp đ Nh ng phong trào gi i phóng Vi t Nam l i thiên v t , đó

th t là m t vi c đ c bi t đ c nh t trong th gi i thu c đ a hi n th i; vi c đó ch có th do

m t l mà th c hi n ra: là x Vi t đã h t phong ki n

Do nh ng lý l trái h n v i lý lu n nêu ra trong thuy t c a phái tr t-kít, cu c cách

m nh Vi t Nam ch có th tìm đ ng l c trong qu n chúng th thuy n và nông dân mà thôi;

nó đã mang s n m i m m m ng đ v t kh i giai đo n ti u t s n và b c ngay sang giai

đo n vô s n Th c ra s bi n chuy n y đã b t đ u có Sau tám m i n m b th c dân đô

h , xã h i Vi t Nam không còn có l p ng i nào có th ng n n i s c xô l n c a qu n chúng L p ti u t s n m i đã b còm cõi vì luôn luôn b chính sách nh nhen c a th c dân

hi p đáp, v ph ng di n tinh th n c ng nh v ph ng di n k ngh và th ng m i L p phong ki n đã b di t tr tr c khi Pháp chi m và l p v n thân thay vào đó, c ng b tan đi

tr c v n minh m i Cách m nh vô s n đã có c th c hi n: N u th c hi n thì t t nó đã gây

ra nh ng s r i lo n và chia r có th giúp cho đ qu c đ c th ng l i hoàn toàn và mau chóng Nh uy tín l n lao c a H Chí Minh m i gi đ c phong trào trong gi i h n do tình hình qu c gia và qu c t n đ nh Ngoài ch t ch, không ai có th làm cho m i ng i

ph i tr ng cái k lu t t i thi u c a m t n c đang chi n đ u đ s ng còn ph i gi Nh

Vi t Minh đã th c hi n đ c s đoàn k t giai c p, cu c tranh đ u ch ng đ qu c đã đ c

th ng l i rõ r t, tuy ch a hoàn toàn Vì đã ch ng t dân Vi t Nam có m t s c kháng chi n

vô h n, cu c kháng chi n y đã bu c ng i ta ph i công nh n n c Vi t Nam trong ph m

vi th c t

Ng i Paris mà ch trích m t vi c đang ti n hành bên kia Á châu thì đã là quá đáng

Nh ng, nhân danh ch ngh a "mác-xít", đem b queo v n đ sang l p tr ng siêu nhiên thì

qu là không th tha th đ c Chính tr c a Vi t Minh ông D ng, không dính líu gì

t i nh ng cu c bàn cãi mây gió v quan ni m "c gi i" hay "bi n ch ng" c a ch ngh a

cách m nh duy v t C ng s n Vi t Nam quy t đ nh ng ng cu c tranh đ u giai c p đ

chuyên chú tranh đ u ch ng đ qu c, không ph i t i h d tính "cu c cách m nh t ng giai

đo n" mà chính vì h th y rõ tình hình trong n c và th gi i H đã ng ng l i giai đo n

dân ch , không ph i vì có "thành ki n phân tích", mà ch là vì không th nào đi xa h n

đ c n a, tr khi mu n t sát N u phong trào cách m nh hoàn c u đã đ n giai đo n ti n tri n thì t t h đã phát đ ng tranh đ u giai c p và không c n ph i d a vào "ph ng di n

hi u bi t toàn th hóa" (?!).

C nhiên là ý ngh a c a l ch s bao gi c ng do hành vi c a nhân lo i đ nh đo t

Nh ng không ph i là b t c ý ngh a gì - c ng không ph i là ý ngh a c a m t cu c phân tích

tr u t ng nêu ra b ng danh t "ý ngh a c a l ch s " Ch có th là ý ngh a thích h p v i

th c t và ho t đ ng th t s L t t nhiên tình hình qu c t không ph i là m t hi n tr ng

s n sàng M t cu c cách m nh gây ra trong m t n c s có ti ng d i trên hoàn c u Theo

th ng l thì nh th Nh ng trong tr ng h p c a x Vi t, không ai th y nó s lôi kéo

đ c nhóm vô s n nào cùng n i lên làm cách m nh Phong trào ch ng đ qu c trong các thu c đ a khác do phái h u c m đ u, l p th thuy n thì các x y m i b t đ u t ch c

N u vô s n Vi t Nam nh n n m toàn th chính quy n, hành đ ng c a h ch là t ng tr ng,

nh t là h l i s b đ p tan ngay

Lefort đáp r ng "không can gì, s th t b i có th là m t kinh nghi m, n u nh ng

ng i c m đ u luôn luôn nêu ra ý ngh a c a cu c tranh đ u (?), thì nó có th dùng đ m t

đ i tiên phong r ng h n và giác ng h n." Ngh a là, n u chúng tôi hi u đúng, thì Vi t Nam

ph i dùng làm con v t đ thí nghi m cho nh ng tay lý thuy t t Qu c t , h s h ng

đ c cái bài h c c a "cu c thí nghi m" y M i b n l i d ng thu c đ a m t cách: b n t

b n bòn rút l y ti n b c, phái tr t-kít rút l y m t bài h c

L t t nhiên, ho t đ ng thì ph i m o hi m Nh ng trong tr ng h p này, không ph i

là m t s m o hi m, mà là ch c ch n th t b i

T Maroc đ n Nam D ng, tr Algérie ra, không có m t đ ng vô s n nào đáng k

L i kêu g i c a vô s n Vi t Nam, n u làm cách m nh vô s n s m t đi trong bãi sa m c

V vi c "hu n luy n ý th c cách m nh trong qu n chúng trong thu c đ a", thì r i ch đ c

m t s kích đ ng tr ng không, m t ti ng d i trong các linh h n V m t th c t , n c Vi t

l i s r i vào ch đ thu c đ a c và đ ng vô s n l i s tr l i th i k u tr L t t nhiên, đó

s là m t "kinh nghi m" Nh ng ph i đ n bù kinh nghi m y b ng s tiêu di t Và nh th

thì s h c đ c gì, tr ra m t s ch ng có ai là không bi t: th i c ch a th c thu n ti n cho

theo Lefort thì s thoái lùi c a đ ng C ng s n ông D ng ch c có liên can đ n "m t quan

ni m duy v t, t m th ng, c gi i, t nh chí và phân tích v v tr " Nói tóm l i, chính th c

th do lý t ng ch không ph i là lý t ng do th c th mà ra V y ch c n thay đ i tri t lý

là đ L c nhiên, cái tri t lý h trình bày ra l i là theo "bi n ch ng pháp".

Vào tr ng h p chúng ta đ ng nghiên c u thì k t qu l i càng rõ ràng Ch ng t

r ng Vi t Minh là "m t phong trào ph n cách m nh", Lefort hi n cho đ qu c nh ng khí

gi i r t s c bén, đ h dùng phá ho i t "bên trong" giây liên l c đích th c gi a vô s n

Vi t Nam và vô s n Pháp Khinh khi cu c cách m nh "ti u t s n" quá nh th , k t c c ch

là ng h gián ti p nh ng m u mô th c s c a th c dân Nh ng ng i xã h i dân ch bênh

v c chính tr c a Marius Moutet b ng cách y đâu có thi u gì Ng i ta không vì v n minh

mà bênh v c th c dân n a, nh ng trái l i! Song nh ng nhà cách m ng Vi t Nam làm nh

v y là ch a đ : đáng l h ph i t sát m i đ c Rõ là cái b n n ng đ qu c c đã l ra

d i cái m t n cách m nh