Tiểu luận về vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp, đề tài đi sâu vào nghiên cứu những vai trò mà người giáo viên chủ nhiệm lớp phải có, đồng thời chỉ ra những mặt tích cực và tiêu cực trong công tác chủ nhiệm. Từ đó đi tìm nguyên nhân và rút ra kết luận, đưa ra các giải pháp.
Trang 1BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
TÊN ĐỀ TÀI:
TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC
Họ và tên sinh viên: Nguyễn Ngọc Phúc MSSV: 3120090035
Học phần: Tổ chức hoạt động DH và GD ở trường TH
Mã học phần: 863408
Mã nhóm thi (phòng thi): 006
TP HỒ CHÍ MINH THÁNG 12/2021
Trang 2MỞ ĐẦU
Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý” Thật vậy, xã hội hiện nay ngày càng phát triển theo chiều hướng đi lên, tất cả mọi ngành nghề ngày một nhiều hơn nhằm đáp ứng xu thế hiện đại Bất kì ngành nghề nào cũng có một giá trị riêng nhưng để nói đến nghề cao quý nhất thì có thể khẳng định rằng, đó là nghề “dạy học” và người làm giáo viên chủ nhiệm lớp lại càng có vị trí quan trọng trong việc giáo dục, dẫn dắt học sinh
Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự
“dày công” của người giáo viên bởi yêu cầu của xã hội ngày càng cao, tình hình cuộc sống vẫn còn tồn tại những tác động xấu ảnh hưởng không tốt đến học sinh, khiến học sinh có thể học những thói hư, tật xấu kể cả ngoài đời và
cả trên không gian mạng, bên cạnh đó còn vì mưu sinh mà không ít các phụ huynh giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường Để làm tốt công tác chủ nhiệm, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải đủ năng lực và trách nhiệm, luôn sẵn sàng giúp đỡ, hỗ trợ học sinh trong mọi hoạt động để cùng giúp lớp học hoàn thiện, đi đúng định hướng mà mục tiêu giáo dục đã đề ra Ý thức được điều đó, là người giáo viên chủ nhiệm lớp trong thời đại hiện nay (thời đại công nghệ 4.0) càng phải làm tốt hơn công tác giáo dục cũng như công tác chủ nhiệm lớp Bởi người giáo viên chủ nhiệm lớp luôn là người được nhiều
sự quan tâm từ học sinh, luôn gắn bó, gần gũi và được nhớ đến nhiều hơn bởi những năng lực và phẩm chất tốt đẹp của người giáo viên chủ nhiệm Chính
vì vậy, người giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò đặc biệt quan trọng trong trường trung học hiện nay Đó cũng chính là lí do ta đi nghiên cứu đề tài “Tìm hiểu vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học”
Trang 3NỘI DUNG
1 Về lí luận
Trong nhà trường phổ thông, các hoạt động giáo dục và dạy học của nhà trường chủ yếu diễn ra theo đơn vị lớp học Mỗi lớp học gồm một số lượng học sinh ổn định, có lứa tuổi và trình độ nhận thức tương đương, cùng nhau tiến hành hoạt động học tập, lao động, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí… Vì thế, sự trưởng thành của lớp học gắn liền với
sự trưởng thành và phát triển của mỗi thành viên trong lớp học và những thành tích của nhà trường Để quản lí lớp học, nhà trường cử ra một trong những giáo viên đang giảng dạy ở lớp có đủ tiêu chuẩn và điều kiện đứng ra làm chủ nhiệm lớp trong một năm học hoặc trong tất cả các năm tiếp theo của cấp học
Giáo viên chủ nhiệm lớp là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, người tập hợp, dìu dắt giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng lớp thành một tập thể học sinh vững mạnh toàn diện Giáo viên chủ nhiệm lớp có những vai trò sau đây:
1.1 Thay mặt hiệu trưởng quản lí một lớp học
Giáo viên chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng phân công và thay mặt hiệu trưởng để quản lí và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh ở một lớp
Vai trò quản lí của giáo viên chủ nhiệm lớp thể hiện trong việc xây dựng
và tổ chức thực hiện các kế hoạch giáo dục, đôn đốc, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập và tu dưỡng của học sinh trong lớp
Giáo viên chủ nhiệm phải trả lời các câu hỏi về chất lượng học tập và hạnh kiểm của học sinh trong lớp trước Hiệu trưởng, trước Hội đồng sư phạm của nhà trường và trước phụ huynh học sinh của lớp khi tổng kết năm học
1.2 Người xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết
Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp, bằng các biện pháp tổ chức, giáo dục, bằng sự gương mẫu và quan hệ tình cảm, giáo viên chủ nhiệm xây
Trang 4dựng khối đoàn kết trong tập thể, dìu dắt các em nhỏ như con em mình trưởng thành theo từng năm tháng
Học sinh kính yêu giáo viên chủ nhiệm như cha mẹ mình, đoàn kết thân
ái với bạn bè như anh em ruột thịt, lớp học sẽ trở thành một tập thể vững mạnh Tình cảm của lớp càng bền chặt, tinh thần trách nhiệm và uy tín của giáo viên chủ nhiệm càng cao thì chất lượng giáo dục càng tốt
Rất nhiều giáo viên cùng giảng dạy trong một lớp, nhưng giáo viên chủ nhiệm bao giờ cũng để lại những ấn tượng sâu sắc với học sinh trong suốt cuộc đời họ
1.3 Người tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp
Vai trò tổ chức của giáo viên chủ nhiệm thể hiện trong việc thành lập bộ máy tự quản của lớp, phân công trách nhiệm cho từng cá nhân, các tổ, nhóm, đồng thời tổ chức thực hiện các mặt hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xây dựng hàng năm
Các hoạt động của lớp được tổ chức đa dạng và toàn diện, giáo viên chủ nhiệm lớp quán xuyến tất cả các hoạt động một cách cụ thể, chặt chẽ
Các phong trào thi đua học tập đi vào thực chất, các cuộc sinh hoạt, các đoàn thể có nội dung hấp dẫn thanh, thiếu niên, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao được tiến hành thường xuyên… Chất lượng học tập và tu dưỡng đạo đức của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào trật tự, kỉ luật, vào tinh thần đoàn kết và truyền thống của tập thể lớp cũng như các hoạt động đa dạng của lớp
1.4 Cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp
Giáo viên chủ nhiệm lớp dù có là đoàn viên, đảng viên hay không cũng cần phải nắm vững điều lệ, tôn chỉ mục đích, nghi thức và nội dung hoạt động của các đoàn thể
Với tinh thần trách nhiệm, với kinh nghiệm công tác của mình làm tham mưu cho chi đội thiếu niên, chi đoàn thanh niên của lớp lập kế hoạch công tác, bầu ra lãnh đạo chi đội, chi đoàn, tổ chức các nội dung hoạt động và phối hợp với ban cán sự lớp để xây dựng tập thể đem lại hiệu quả tốt nhất
Trang 51.5 Giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục.
Gia đình, nhà trường và xã hội là ba lực lượng giáo dục, trong đó nhà
trường là cơ quan giáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục
Gia đình, nhà trường và xã hội là ba lực lượng giáo dục, trong đó nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở khoa học, do vậy giáo viên chủ nhiệm phải là người chủ đạo trong điều phối các hoạt động giáo dục cùng với các lực lượng giáo dục đó một cách có hiệu quả nhất
Năng lực, uy tín chuyên môn kinh nghiệm công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp là điều kiện quan trọng để tập hợp lực lượng, phối hợp thành công các hoạt động giáo dục cho học sinh trong lớp
2 Về thực trạng
2.1 Thực trạng giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện vai trò của mình ở trường trung học hiện nay
Hiện nay, đa số các giáo viên chủ nhiệm lớp đã thực hiện tốt vai trò của mình ở trường trung học, vừa giáo dục tri thức vừa giáo dục đạo đức cho học sinh song vẫn còn một số bất cập
Về mặt tích cực:
- Đa số các giáo viên chủ nhiệm lớp hiện nay cũng đã được trang bị những kiến thức, kĩ năng nghiệp vụ sư phạm vững vàng Nắm chắc được những thuận lợi, khó khăn, hiểu rõ thực tế trường lớp mình, khéo léo tìm cách
bỏ đi mọi rào cản trong mối quan hệ với phụ huynh, đề ra những biện pháp hữu hiệu, tiếp cận gần với các em nhất Luôn gần gũi, quan tâm tới hoàn cảnh sống của học sinh (nhất là học sinh có hoàn cảnh đặc biệt) để động viên, nhắc nhở kịp thời
- Biết đề ra mục tiêu phấn đấu phù hợp, không xa vời thực tế Với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, học yếu, khó bảo giáo viên chủ nhiệm lại có cách giáo dục riêng; Bên cạnh đó, liên hệ chặt chẽ với phụ huynh, ban
Trang 6phụ huynh của trường, lớp, vận động cha mẹ có những hành động thiết thực
hỗ trợ học tập để giúp cho hoạt động của lớp có hiệu quả hơn
- Cùng với hoạt động học là hoạt động chủ đạo, để giúp học sinh hoàn thiện nhân cách giáo viên chủ nhiệm lớp cũng đã thu hút học sinh tham gia vào các hoạt động tập thể do trường, lớp tổ chức để đồng thời phát hiện, bồi dưỡng thêm những kĩ năng, năng khiếu giúp các em không chỉ hoàn thiện về mặt tri thức, đạo đức mà còn về sở trường, sở đoản nhằm giúp phát huy tối đa những ưu điểm cho học sinh
Về mặt hạn chế:
- Một số giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp vẫn còn thụ động, lệ thuộc quá nhiều ở sự nhắc nhở, chỉ bảo của ban giám hiệu nhà trường Còn trông chờ, ỷ lại, chưa thể hiện sự chủ động của mình trong công tác chủ nhiệm Thực trạng đó đã dẫn đến một số tồn tại, khuyết điểm phổ biến như: không kịp thời ngăn chặn các biểu hiện xấu của học sinh, cách thức xử lý học sinh vi phạm cũng khá ngẫu hứng, đôi khi không đúng phương pháp sư phạm
và thiếu tính chuyên nghiệp, dễ vi phạm đạo đức nhà giáo, xúc phạm nhân phẩm học sinh, đồng thời dễ gây mất thiệm cảm đối với phụ huynh
- Việc tổ chức lớp cũng như vận dụng yếu tố tâm lý trong giáo dục hành
vi học sinh còn khập khểnh, khô khan, nghèo nàn, đơn điệu, không hài hòa giữa tình và lý, thậm chí mang nặng tính áp lực, răn đe buộc học sinh vâng lời tức thời, không làm cho học sinh tâm phục, khẩu phục Không kịp thời, còn nóng vội và thiếu kinh nghiệm khi xử lý các sự việc, thiếu bao dung cần thiết
mà thiên về xử phạt Chưa thấu hiểu hết nguyên nhân sâu xa dẫn đến những tâm sự riêng của học sinh, chưa cùng các em chia sẻ, tháo gỡ những khó khăn, bế tắc, vướng mắc một cách chân tình, thực sự Chưa tin tưởng, mạnh dạn bố trí, giao việc để tạo điều kiện thuận lợi, qua đó đánh giá, động viên, khích lệ các em phấn đấu trở thành học sinh tốt
2.2 Nguyên nhân của thực trạng và biện pháp khắc phục, giải quyết
Về nguyên nhân của thực trạng:
Trang 7- Thứ nhất, Trong công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên, ban giám hiệu thỉnh thoảng phát hiện ra giáo viên chủ nhiệm còn qua loa trong việc nắm bắt tình hình học sinh, buộc phải điều chỉnh, bổ sung Nhiều thông tin về học sinh không cụ thể, không thực chất Còn áp đặt thông tin, sao chép sử dụng lại thông tin cũ của năm học trước - không còn phù hợp Khả năng giao tiếp, phối hợp của giáo viên chủ nhiệm với các thành viên khác trong nhà trường, với đoàn - đội, phụ huynh, chính quyền còn hạn chế dẫn đến phương pháp, biện pháp giáo dục học sinh không đồng bộ gây mất niềm tin ở học sinh
- Thứ hai, trong quá trình chủ nhiệm, khả năng dự báo của một số giáo viên chưa tốt, chưa cụ thể hóa các nhiệm vụ, quy định trong điều lệ thành chương trình, kế hoạch, công việc hành động cụ thể sao cho phù hợp với tình hình thực tế của lớp, vì thế công tác chủ nhiệm kém phần phong phú Bên cạnh đó, nội dung và hình thức tổ chức lớp còn thiếu đầu tư, nghèo nàn, nặng
nề hành chính, không thu hút lôi cuốn học sinh dẫn đến hiệu quả giáo dục kém Chẳng hạn các buổi sinh hoạt tập thể lớp, ngoại khóa, thực hành, giáo viên chưa chủ động tổ chức cho các em tự thảo luận, tranh luận về một đề tài, chủ đề thiết thực nào đó để giáo dục, như từ những mẫu chuyện người thật, việc thật có tính thời sự, gần gũi… giúp các em nhận thức hành vi đúng -hành vi sai, chân – thiện – mỹ, việc lợi – việc hại Thông qua đó giáo dục kỹ năng sống, lý tưởng sống cho các em
Biện pháp khắc phục, giải quyết:
Trước tiên, để khắc phục, giải quyết những hạn chế, khuyết điểm trên thì không phải là điều quá khó khăn nhưng để khắc phục được thì người làm giáo viên chủ nhiệm lớp phải thực sự hiểu đúng và rõ vai trò cũng như nhiệm
vụ của mình để công tác giáo dục, công tác chủ nhiệm trở nên tốt hơn
Thứ hai, giáo viên chủ nhiệm cần thực hiện đầy đủ các công việc đầu năm của lớp mình chủ nhiệm, cần tiến hành “điều tra - khảo sát” để nắm bắt các thông tin về học sinh lớp chủ nhiệm Đặc biệt là các thông tin quan trọng
Trang 8như: học lực qua các năm học trước, hoàn cảnh gia đình, thông tin liên lạc gia đình để thường xuyên theo dõi, kiểm tra, quan tâm đến tất cả các hoạt động của học sinh lớp mình chủ nhiệm Tránh bỏ qua, mặc kệ hay không phân giải
rõ ràng khi các em trao đổi hay thưa kiện việc gì đó mà ngược lại phải biết xử
lý tốt trong mọi tình huống Sau khi hoàn thiện công tác điều tra, tiến hành phân loại học sinh Hoạt động phân loại này sẽ là cơ sở để giáo viên chủ nhiệm lựa chọn học sinh có năng lực vào tổ chức cán sự lớp, đồng thời có cái nhìn tổng quan để đưa ra các giải pháp phù hợp
Thứ ba, giáo viên chủ nhiệm cần quan tâm nhiều và đặc biệt đến các học sinh yếu kém, cá biệt, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh đặc biệt Đưa ra những phương pháp dạy học nhẹ nhàng, tình cảm, không nên quá cứng nhắc trong giảng dạy làm các em thấy áp lực Biết cách tổ chức các hoạt động để các học sinh có cơ hội tìm hiểu, giao lưu với nhau và với chính giáo viên chủ nhiệm thông qua việc trò chuyện, chia sẻ, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và các bạn hay tổ chức các hoạt động, trò chơi tập thể… Điều này giúp các em trở nên gần gũi, hòa đồng, biết yêu thương, quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau tạo nên một tập thể thống nhất đoàn kết
Thứ tư, biết phối hợp với các giáo viên bộ môn để có cái nhìn tổng quan (đa chiều), nắm được thái độ học tập, khả năng tiếp thu và kết quả học tập ở các môn học của học sinh Điều này sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm dễ dàng theo dõi, nắm bắt được tình hình, kiểm tra và đốc thúc việc học tập của tập thể và cá nhân học sinh Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm còn phải xây dựng mối quan hệ với học sinh, đoàn trường, chi hội cha mẹ phụ huynh học sinh, gia đình học sinh
Thứ năm, trong giảng dạy, giáo viên luôn tạo không khí hào hứng, vui tươi, phấn khởi cho học sinh, giúp các em thấy được niềm vui khi đến trường Giáo viên phải tôn trọng học sinh Công bằng, sáng suốt trong đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh
Trang 9Đặc biệt, cần chú trọng giáo dục đạo đức, nề nếp học sinh thông qua các biện pháp thuyết phục, nêu gương tốt, rèn luyện, khen thưởng và kỉ luật
Như vậy, để thực hiện tốt các biện pháp này phải cần có thời gian, không phải chỉ trong thời gian ngắn mà làm được Tuy có những khó khăn nhất định nhưng chỉ cần kiên trì, nỗ lực và với lòng yêu nghề, mến trẻ thì sẽ đạt được những kết quả như mong muốn Và muốn đạt được những điều đó, người giáo viên chủ nhiệm lớp phải luôn học hỏi, trau dồi kinh nghiệm, kĩ năng, vốn sống để năng lực chủ nhiệm luôn được nâng cao
KẾT LUẬN
Có thể khẳng định, đề tài “Tìm hiểu vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp
ở trường trung học” đã giúp chúng ta hiểu rõ cơ sở lí luận về năm vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học để chúng ta có thể thực hiện tốt trong tương lai khi được đảm nhận vai trò là người giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học Bên cạnh đó, đề tài còn chỉ ra thực trạng thực tiễn hiện nay của nhiều giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học qua những mặt tích cực
và hạn chế Từ đó phát hiện những nguyên nhân và đưa ra những biện pháp khắc phục, giải quyết nhằm giúp cho việc quản lí, giáo dục học sinh trở nên
dễ dàng hơn
Đi sâu vào nghiên cứu đề tài mới thấy rõ được công việc giáo viên chủ nhiệm lớp không phải dễ dàng, có rất nhiều yêu cầu đặt ra cho người làm giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học Để làm tốt công việc chủ nhiệm lớp, tập hợp, dìu dắt, giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng lớp thành một tập thể học sinh vững mạnh toàn diện đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm lớp phải có đủ những phẩm chất và năng lực cùng với sự tâm huyết với nghề, yêu nghề và luôn tích cực phấn đấu
để xây dựng một nền giáo dục vừa chất lượng vừa mới mẻ, mang lại những trái thơm, quả ngọt cho nền giáo dục, giúp ươm mầm cho sự phát triển của giáo dục trong tương lai
Trang 10TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bộ môn Tâm lí - Giáo dục, Tài liệu học tập học phần Tổ chức hoạt động dạy học và giáo dục ở trường trung học phổ thông, trường Đại học Sài Gòn, 2014.
[2] Bộ môn Tâm lí - Giáo dục, Tài liệu học tập học phần Tổ chức hoạt động dạy học và giáo dục ở trường trung học cơ sở, trường Đại học Sài Gòn,
2014
[3] http://thpttranthitam.quangtri.edu.vn/gioi-thieu/co-cau-to-chuc/to-van/vai-tro-cua-giao-vien-chu-nhiem-trong-cong-tac-giao-duc-hoc-.html (Ngày truy cập: 23/12/2021)