TIEU LUAN CHUYEN VIEN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ BỒI THƯỜNG ĐẤT ĐAI KHI THU HỒI ĐẤT

TIEU LUAN CHUYEN VIEN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ BỒI THƯỜNG ĐẤT ĐAI KHI THU HỒI ĐẤT. Giải quyết khiếu nại về bồi thường đất đai khi thu hồi đất của ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M.

A PHẦN MỞ ĐẦU

Việc xây dựng một nền hành chính phù hợp với cơ chế quản lý mới, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân đòi hỏi Nhà nước phải tạo lập được môi trường pháp lý rõ ràng và ban hành hệ thống pháp luật hoàn chỉnh để điều chỉnh các quan hệ xã hội; tạo điều kiện cho mọi cá nhân, tổ chức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, thực hiện quyền làm chủ của mình Bên cạnh đó, Nhà nước phải đồng thời tổ chức thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống, kiểm tra giám sát việc thực thi pháp luật Đồng thời phải coi trọng việc giáo dục nâng cao đạo đức xã hội chủ nghĩa, giữ vững bản sắc dân tộc trong quá trình hội nhập với thế giới Chính vì vậy, việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, công chức có

đủ trình độ, kiến thức và năng lực quản lý ngang tầm với nhiệm vụ đề ra để hành động đúng pháp luật, biết nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý hành chính là một việc rất quan trọng trong tình hình mới

Qua thời gian tham gia học tập Lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên tại huyện Tuy Đức, dưới sự truyền đạt của quý thầy giáo, cô giáo là giảng viên của Học viện hành chính quốc gia phân viện khu vực Tây Nguyên, bản thân em đã lĩnh hội được một hệ thống kiến thức rất cơ bản cả

về lý luận và thực tiễn trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cụ thể chương trình bồi dưỡng bao gồm:

Phần I: Kiến thức chung;

Phần II: Kiến thức quản lý nhà nước theo ngành và lãnh thổ;

Phần III: Kỹ năng;

Với hệ thống kiến thức của chương trình bồi dưỡng nêu trên, đã trang bị cho đội ngũ chuyên viên nói chung một hệ thống kiến thức quản lý hành chính nhà nước tương đối toàn diện, là cơ sở nền tảng quan trọng để họ vận dụng một cách khoa học vào thực tiễn công tác nhằm nâng cao chất lượng trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở cơ quan, đơn vị, địa phương nói riêng và nền hành chính nhà nước nói chung

Quá trình tham gia công tác, cũng như trong sinh hoạt tại địa phương nơi

cư trú, bản thân em đã chứng kiến rất nhiều tình huống trong hoạt động quản lý nhà nước Trong phạm vi yêu cầu của một tiểu luận tốt nghiệp chương trình bồi dưỡng kiến thức ngạch chuyên viên, bản thân em xin được chọn một tình huống

“Giải quyết khiếu nại về bồi thường đất đai khi thu hồi đất của ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M” để làm tiểu luận tốt nghiệp

cuối khóa

B NỘI DUNG

I MÔ TẢ TÌNH HUỐNG

1 Hoàn cảnh ra đời

Dự án mở rộng Quốc lộ L đoạn đi qua địa bàn tỉnh M có chiều dài 60 km (km 1980+250 đến km 2040+400) được triển khai thực hiện từ tháng 5/2008, nhằm giải quyết lưu lượng giao thông khá lớn, đảm bảo sự thông thoáng, an toàn giao thông trên trục Quốc lộ M Ngày xx/yy/2008 Bộ Giao thông vận tải phê duyệt dự án này tại Quyết định xxyy/QĐ-BGTVT và giao cho Ban quản lý dự án các công trình giao thông T làm chủ đầu tư Tại tỉnh M có 4.656 tổ chức, cá nhân

bị ảnh hưởng phải giải phóng mặt bằng giao đất cho dự án

Quyết định số xyxy/QĐ-BGTVT ngày xy/xy/2008 của Bộ Giao thông vận tải về việc phê duyệt kế hoạch giải phóng mặt bằng dự án mở rộng Quốc lộ L đoạn X - Y trong đó địa phương chịu trách nhiệm giải tỏa, bồi thường giao mặt bằng cho đơn vị thi công

2 Diễn biến tình huống

Công trình mở rộng Quốc lộ L đi qua thị trấn K có 1.321 tổ chức, cá nhân chịu ảnh hưởng phải giải tỏa mặt bằng để giao đất cho công trình thi công Quá trình thực hiện kiểm kê, áp giá bồi thường trên địa bàn huyện C đã hoàn thành Một số hộ dân bị ảnh hưởng có diện tích nằm trong dự án đã giao đất cho công trình thi công và nhận tiền bồi thường Riêng một số hộ bị giải tỏa trắng không đồng ý giao đất cho công trình thi công và không đồng ý giá bồi thường và đã khiếu nại đến các ngành chức năng của huyện, tỉnh và trong buổi kéo kiện tập trung đông người vào ngày y/11/2010 có ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M

Phần đất ông A sử dụng có tổng diện tích 175 m2, tọa lạc tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M do gia đình sử dụng từ trước năm 1975 đến nay, phần đất này nằm trong khu thổ cư tập trung và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất Hội đồng kiểm kê, áp giá, bồi thường huyện C đã tiến hành kiểm kê

áp giá bồi thường đối với hộ ông Nguyễn Văn A thể hiện: diện tích đất ở 175 m2

Gia đình ông Nguyễn Văn A được xác định là hộ giải tỏa trắng phải di dời đi nơi khác và hỗ trợ các khoản trợ cấp theo qui định

Sau khi kết thúc công tác kiểm kê, Hội đồng kiểm kê, áp giá, bồi thường giải phóng mặt bằng Quốc lộ L huyện C căn cứ phương án bồi thường dự án mở rộng Quốc lộ L tính ra tổng trị giá bồi thường đối với ông Nguyễn Văn A là 143.642.000đ (Một trăm bốn mươi ba triệu sáu trăm bốn mươi hai ngàn đồng) nhưng ông Nguyễn Văn A không đồng ý nhận tiền và yêu cầu bồi thường đất của ông sát với giá thị trường hiện tại Nếu không đáp ứng yêu cầu trên, ông yêu cầu

bố trí cho ông nơi ở tái định cư có vị trí ngang bằng với nơi ở hiện tại Yêu cầu của ông Nguyễn Văn A không được Hội đồng kiểm kê đồng ý Do đó, ông làm đơn khiếu nại đến Ủy ban Nhân dân huyện và các ngành chức năng của huyện

Ngày xx/xx/2009, Ủy ban Nhân dân huyện ban hành Quyết định số xxxx/QĐ-UBND về việc thu hồi 130m2 đất của ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố

3, thị trấn K, Huyện C, tỉnh M, nhưng ông Nguyễn Văn A không thực hiện quyết định thu hồi đất Do đó, ngày yy/yy/2009, Ủy ban Nhân dân huyện tiếp tục ban hành Quyết định số yyyy/QĐ-UBND về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Nguyễn Văn A nhưng ông A cũng không thực hiện việc giao đất cho công trình để thi công nên ngày zz/zz/2009, Ủy ban Nhân dân huyện C tiếp tục ban hành Quyết định số zzzz/QĐ-UBND về việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông A Trong quá trình chuẩn bị cưỡng chế thì ông Nguyễn Văn A đồng ý giao đất để công trình thi công

và xin miễn phạt nên Ủy ban Nhân dân huyện C ban hành Quyết định số xyzz/QĐ-UBND ngày xy/zz/2009 về việc thu hồi, hủy bỏ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính và Quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với ông Nguyễn Văn A

Tuy nhiên, khi giao đất cho đơn vị thi công ông Nguyễn Văn A vẫn tiếp tục làm đơn khiếu nại đến Ủy ban Nhân huyện C, tỉnh M nên ngày xx/xx/2010,

Ủy ban Nhân dân huyện C ban hành Quyết định số abcd/QĐ-UBND về việc giải quyết đơn yêu cầu khiếu nại của ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M Giữ nguyên các chính sách về bồi thường, hỗ trợ của Hội đồng

bồi thường hỗ trợ tái và định cư huyện đối với trường hợp ông Nguyễn Văn A, tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M

Ông Nguyễn Văn A không đồng ý với Quyết định giải quyết khiếu nại số abcd/QĐ-UBND ngày ab/cd/2010 của Ủy ban Nhân dân huyện C và tiếp tục làm đơn khiếu nại đến Ủy ban Nhân dân tỉnh M, Sở Tài nguyên – Môi trường và các ngành chức năng tỉnh Nội dung đơn của ông Nguyễn Văn A:

- Yêu cầu bồi thường đúng diện tích 175m2 và phải theo giá thị trường;

- Yêu cầu bố trí tái định cư, hỗ trợ di dời;

- Yêu cầu hỗ trợ ổn định cuộc sống

3 Xác định mục tiêu xử lý tình huống

- Cần giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Văn A cho thấu tình đạt lý, sớm chấm dứt tình trạng khiếu kiện kéo dài để giải phóng mặt bằng đảm bảo nhanh chóng việc thu hồi đất của ông A để giao đất cho công trình thi công đúng theo tiến độ

- Các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phải giải quyết khiếu nại hợp pháp của công dân, xem xét lại một cách toàn diện Quyết định của các cơ quan Nhà nước bị khiếu nại nhằm thỏa mãn những yêu cầu, lợi ích chính đáng theo pháp luật nếu việc khiếu kiện có cơ sở

- Nếu khiếu nại không có cơ sở thì các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cần giải thích tường tận và có những biện pháp giải quyết tiếp theo nhằm tăng cường pháp chế XHCN, giữ vững kỷ cương phép nước

- Khắc phục cơ bản về những bất cập trong chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế thông qua cơ chế giá đất bồi thường, chính sách tái định cư

- Bảo đảm chính sách đền bù phù hợp với Luật đất đai năm 2003 của Quốc hội và các văn bản pháp luật hiện hành, đảm bảo sự chủ động và thuận lợi cho đền

bù, ngăn chặn hiện tượng cửa quyền, hành vi liên quan của một số cán bộ, công chức và cơ quan Nhà nước được giao trách nhiệm tổ chức thực hiện việc bồi

thường, giải phóng mặt bằng cho chính quyền địa phương, tạo điều kiện cho địa phương chủ động thực hiện đền bù, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án

- Bảo đảm cho người bị thu hồi đất ổn định cuộc sống, thực hiện đền bù công bằng, dân chủ, công khai, tránh cán bộ lợi dụng tham ô, lãng phí, tiêu cực

II PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ

1 Nguyên nhân

- Ủy ban nhân dân huyện chưa nghiên cứu kỹ thực tế đã ban hành Quyết định thu hồi diện tích đất của ông Nguyễn Văn A để giao cho đơn vị thi công chỉ

có 130m2 và chỉ đền bù 130m2 trong khi đó Hội đồng kiểm kê, áp giá, bồi thường 175m2, hộ ông thuộc diện giải tỏa trắng xem như không còn đất mà chỉ đền bù giá trị đất có 130m2 gây thiệt thòi về lợi ích chính đáng của ông Nguyễn Văn A

- Hội đồng kiểm kê, áp giá, bồi thường ở huyện đã không làm rõ các căn

cứ tính toán thiệt hại, chưa tạo cơ hội cho các hộ thể hiện ý chí, nguyện vọng và những khó khăn của mình theo khoản 1 Điều 5 Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất qui định: Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi

- Về phía địa phương do trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ khi giải quyết khiếu nại, giải quyết tranh chấp về đất đai còn nhiều hạn chế, chưa tham mưu, đề xuất những phương án hiệu quả, chưa biết cách giải thích, thuyết phục cho nhân dân hiểu đầy đủ các chủ trương và chính sách pháp luật đất đai của Nhà nước và của địa phương để người dân nắm rõ dẫn đến khiếu kiện kéo dài, vượt cấp

- Về phía ông Nguyễn Văn A mặc dù thực hiện đúng quyền khiếu nại của mình nhưng do hiểu biết về chính sách pháp luật đất đai còn hạn chế dẫn đến khiếu nại một số vấn đề không đúng và khiếu nại vượt cấp

2 Hậu quả

- Quyết định của UBND huyện C không được người dân thực thi, có Quyết định chưa chính xác, khi thi hành phải điều chỉnh dẫn đến làm giảm lòng

tin đối với nhân dân, đồng thời do chưa giải tỏa được mặt bằng nên tiến độ thi công công trình chậm lại, ảnh hưởng đến việc giải ngân vốn đầu tư, xây dựng gây thiệt hại về mặt kinh tế đối với địa phương

- Quyền lợi của các hộ dân trong diện giải tỏa chưa được thực sự quan tâm đúng mức gây bức xúc trong một bộ phận nhân dân dẫn đến khiếu kiện kéo dài, vượt cấp

- Nguyên tắc pháp chế XHCN trong hoạt động quản lý nhà nước chưa được tôn trọng triệt để

Vì thế vấn đề đặt ra hiện nay chính là quán triệt sâu sắc và triển khai, thực hiện tốt chính sách pháp luật của Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế ở địa phương Tạo uy tín của cơ quan Nhà nước đối với nhân dân cũng như lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước Có như vậy mới góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy quá trình đô thị hóa, tăng cường

cơ sở hạ tầng kỹ thuật, cải thiện, nâng cao điều kiện và chất lượng cuộc sống của nhân dân, đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giải quyết tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất góp phần giải quyết tốt những khiếu nại, tố cáo mới phát sinh trong lĩnh vực bồi thường đất đai, hạn chế đến mức thấp nhất những bức xúc, bất bình trong nhân dân

III XÂY DỰNG, PHÂN TÍCH VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Mục tiêu của phương án

Mục tiêu xử lý về việc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng,

an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng với tinh thần bảo đảm quyền lợi chính đáng của công dân và sự công bằng của quá trình đền bù Đảm bảo hài hòa giữa lợi ích Nhà nước và lợi ích của nhân dân, góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở địa phương

2 Những căn cứ để phân tích tình huống

- Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, Nhà

nước đại diện chủ sở hữu đất đai theo quy định tại Điều 17, 18 Hiến pháp năm

1992; Điều 1 Luật đất đai năm 2003

- Căn cứ vào khoản 1 Điều 5 Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất qui định: Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi

- Đối với trường hợp của ông Nguyễn Văn A, sau khi nhận đơn Sở Tài nguyên – Môi trường thẩm tra hồ sơ, tiếp xúc đối thoại với ông Nguyễn Văn A, yêu cầu khiếu nại của ông là đền bù đủ diện tích đất đã bị giải tỏa, phần này Sở Tài nguyên – Môi trường đề xuất với Ủy ban nhân dân tỉnh bổ sung Quyết định

số xxxx/QĐ-UBND ngày xx/xx/2009 của Ủy ban nhân dân huyện C về việc thu hồi thêm diện tích là 45m2 theo Hội đồng kiểm kê, áp giá và bồi thường của Ủy ban nhân dân huyện cho đủ diện tích 175m2 mà ông Nguyễn Văn A bị giải tỏa Riêng ông Nguyễn Văn A yêu cầu bồi thường đất theo giá thị trường thì căn cứ quyết định số cd/QĐ-UBND ngày c/d/2009 của Ủy ban nhân dân tỉnh M tính giá trị bồi thường cho đất ông Nguyễn Văn A là 500.000 đồng/m2 hoàn toàn phù hợp với khung giá và loại đất do Nhà nước quy định tại thời điểm thu hồi đất Qua đó

Sở Tài nguyên và Môi trường đã giải thích chủ trương và chính sách pháp luật đất đai trong việc bồi thường đất cho ông Nguyễn Văn A nắm rõ, vì thế ông Nguyễn Văn A đồng ý việc thu hồi và đền bù thêm diện tích 45m2 này, đồng thời ông cũng không yêu cầu bồi thường theo giá thị trường như trước đây

- Sau khi xem xét về hỗ trợ di dời, hỗ trợ tái định cư, Sở Tài nguyên và Môi trường nhận thấy:

+ Căn cứ khoản 3, Điều 42 Luật đất đai năm 2003 về bồi thường, tái định

cư cho người có đất bị thu hồi

+ Căn cứ Điều 17 Nghị định số 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qui định các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

- Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở;

- Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và tạo việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp;

- Hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp trong khu dân cư; đất vườn, ao không được công nhận là đất ở;

- Hỗ trợ khác

+ Căn cứ Công văn số mnkl/CV-UBND ngày mn/kl/2009 của Ủy ban nhân dân tỉnh M đối với công trình mở rộng Quốc lộ L đoạn X - Y, Nhà nước không đầu tư xây dựng khu tái định cư mà chỉ áp dụng hình thức hỗ trợ kinh phí

tự tìm đất tái định cư

Để giải quyết tình huống khiếu nại về bồi thường của ông Nguyễn Văn A,

tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M có thể thực hiện theo 3 phương án sau:

3 Nội dung phương án

Phương án 1:

Thống nhất cách giải quyết của Ủy ban nhân dân huyện C theo tinh thần nội dung sau: Chuẩn y Quyết định xxxx/QĐ-UBND ngày xx/xx/2009 về việc thu hồi 130m2 đất của ông Nguyễn Văn A tổ dân phố 3, thị trấn K, huyện C, tỉnh M; Quyết định số xyzz/QĐ-UBND ngày xy/zz/2009 về việc thu hồi hủy bỏ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính và Quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với ông Nguyễn Văn A Giữ nguyên các chính sách về bồi thường, hỗ trợ của hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư huyện đối với trường hợp ông Nguyễn Văn A

Ưu điểm:

Đảm bảo tính nhất quán khi cơ quan Nhà nước ban hành các Quyết định Nếu thực hiện theo phương án này sẽ được đồng tình của Ủy ban nhân dân huyện, các ngành chức năng huyện

Nhược điểm:

Riêng ông Nguyễn Văn A sẽ không đồng ý với Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh khi ban hành và tiếp tục khiếu nại vì thực tế khi Ủy ban nhân dân huyện thu hồi diện tích đất của ông để giao cho đơn vị thi công vẫn còn thiếu

diện tích 45m2 theo Hội đồng kiểm kê áp giá bồi thường là 175m2, còn quyết định thu hồi đất chỉ có 130m2 và chỉ đền bù 130m2, trong khi đó hộ ông thuộc diện giải tỏa trắng xem như không còn đất mà chỉ đền bù giá trị đất có 130m2

gây thiệt thòi về lợi ích chính đáng của ông Nguyễn Văn A

Phương án 2:

Chấp thuận một phần đơn khiếu nại của ông Nguyễn Văn A về việc yêu cầu bồi thường đúng diện tích 175m2 mà Hội đồng kiểm kê, áp giá và bồi thường

Giữ nguyên Quyết định xyzz/QĐ-UBND ngày xy/zz/2009 về việc thu hồi hủy bỏ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính và Quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với ông Nguyễn Văn A; Thực hiện Quyết định abcd/QĐ-UBND ngày ab/cd/2010 về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Văn A

Ưu điểm:

Ông Nguyễn Văn A đồng ý một phần với Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh, mặt khác ông được bồi thường đủ diện tích đã bị thu thồi, ông sẽ không bị mất đất nên không tiếp tục khiếu nại về việc thiếu diện tích và được sự đồng tình, ủng hộ của các ngành chức năng huyện và Ủy ban nhân dân huyện

Nhược điểm:

Ông vẫn tiếp tục khiếu nại vì lợi ích của ông chưa được đảm bảo Nếu Nhà nước thu hồi đủ và đền bù đúng diện tích 175m2 mà việc hỗ trợ di dời còn gặp nhiều khó khăn sẽ tác động tâm lý không ổn định được cuộc sống nên ông tiếp tục khiếu nại

Phương án 3:

- Chấp nhận một phần đơn khiếu nại của ông Nguyễn Văn A về việc yêu cầu bồi thường đúng diện tích 175m2, hỗ trợ di dời

- Điều chỉnh Quyết định xxxx/QĐ-UBND ngày xx/xx/2009 của Ủy ban nhân dân huyện C về việc thu hồi diện tích 45m2 theo Hội đồng kiểm kê, áp giá bồi thường