Tình huống số 1 Ngày 2092018, Nguyễn Văn C là thợ xây đến ăn cơm, uống rượu tại nhà anh trai. Khoảng 21 giờ cùng ngày, trên đường về nhà, C gặp Bùi Mạnh D bạn cùng xóm. Thấy C say rượu, D nói: “Say thế này cậu nên về nhà ngay đi, đừng lang thang ngoài đường nữa, bị gió thì nguy hiểm lắm”. C nghe thấy vậy thì cho rằng D lên lớp dạy đời mình nên doạ đánh D. Lúc đó bà Lê Thị Y (71 tuổi) là người cùng xóm đi ngang qua, thấy vậy liền khuyên can: “D nó nói đúng đó, thôi về đi”. C liền buông lời chửi bới, đuổi bà Y đi và doạ: “Không việc gì đến bà, nếu bà không im mồm tôi sẽ đánh chết”......
Trang 1A Nội dung tình huống.
Tình huống số 1
Ngày 20/9/2018, Nguyễn Văn C là thợ xây đến ăn cơm, uống rượu tại nhà anh trai Khoảng 21 giờ cùng ngày, trên đường về nhà, C gặp Bùi Mạnh D bạn cùng xóm Thấy C say rượu, D nói: “Say thế này cậu nên về nhà ngay đi, đừng lang thang ngoài đường nữa, bị gió thì nguy hiểm lắm!” C nghe thấy vậy thì cho rằng D lên lớp dạy đời mình nên doạ đánh D Lúc đó bà Lê Thị Y (71 tuổi) là người cùng xóm đi ngang qua, thấy vậy liền khuyên can: “D nó nói đúng đó, thôi về đi” C liền buông lời chửi bới, đuổi bà Y đi và doạ: “Không việc gì đến bà, nếu bà không im mồm tôi sẽ đánh chết” Bà Y vội bỏ đi thì bị C bám theo tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và đá một cái vào sườn làm bà ngã xuống đất, đầu đập vào tảng đá
ở đường bất tỉnh Thấy vậy, C và D chạy đến báo công an xã, sau đó C bỏ trốn Bà
Y được mọi người đưa đến bệnh viện cấp cứu, nhưng mấy ngày sau thì tử vong Ngày 10/10/2018 thì C đến cơ quan công an đầu thú
Hỏi:
a Hành vi của Nguyễn Văn C phạm tội gì? Theo quy định tại điều, khoản nào của BLHS? Vì sao?
b Xác định các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự có thể áp dụng đối với C trong tình huống nêu trên?
c Giả sử bà Y sau khi được cấp cứu tại bệnh viện đã không chết mà chỉ bị thương tật 43% thì tội danh và khung hình phạt áp dụng đối với C có thay đổi hay không? Vì sao?
Trang 2B Giải quyết tình huống.
I Hành vi của Nguyễn Văn C phạm tội gì? Theo quy định tại điều, khoản nào của BLHS? Vì sao?
Theo tình huống trên, hành vi của Nguyễn Văn C phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác làm chết người theo điểm a, khoản
4, Điều 134 BLHS 2015
Thứ nhất: Mặt khách quan của tội phạm
- Hành vi khách quan của tội phạm:
Hành vi khách quan của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe
là hành vi nguy hiểm cho xã hội, vi phạm Bộ Luật hình sự Người phạm tội ở đây
là anh C mong muốn gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác (bà Y)
- Vị trí trên cơ thể mà người phạm tội gây ra thương tích , tổn hại sức khỏe: Trong tình huống trên anh C không sử dụng công cụ, phương tiện nào để phạm tội mà dùng tay tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và dùng chân đá một cái vào sườn bà Y làm bà ngã xuống đất, đầu đập vào tảng đá Tuy tay và chân không phải là công cụ phạm tội nhưng vẫn có thể gây ra thương tích nguy hiểm Ở đây,
do cú đá của C tác động lên sườn của bà Y khiến bà ngã đập đầu xuống đất và chết
- Mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công:
Trong tình huống, cường độ tấn công của anh C là tát 2 cái và đạp 1 cái, những
vị trí tấn công không xung yếu, không nhằm tước đi sinh mạng của nạn nhân (bà Y), có thể nói đây là hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác
Trang 3- Hậu quả của tội phạm
Hậu quả của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác dẫn đến chết người được quy định tại điểm a, khoản 4, Điều 134, BLHS 2015 Sau khi bà Y ngã xuống đất đập đầu vào tảng đá ở đường bất tỉnh Lúc này chỉ là gây thương tật, do tuổi già sức yếu nên sau vài ngày ở viện thì bà tử vọng
Thứ hai: Chủ thể của tội phạm:
Anh C là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo luật định
Thứ ba: Khách thể của tội phạm:
Khách thể tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác là quyền được pháp luật bảo vệ về tính mạng, sức khỏe
Thứ tư: Mặt chủ quan của tội phạm
Anh C mong muốn gây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác Trong trường hợp này, C thực hiện tội phạm với lỗi cố ý trực tiếp
-Mở rộng vấn đề(có thể thêm vào bài):
Mặc dù mục đích của C là cố ý gây thương tích cho bà Y, hậu quả bà Y chết là nằm ngoài ý thức chủ quan của C Nên C phải chịu TNHS theo khoản 4 Điều 134 BLHS 2015
Tuy nhiên, cần lưu ý nếu ý thức chủ quan của C muốn tước đoạt tính mạng của
bà Y thì căn cứ vào lời đe dọa “Không việc gì đến bà, nếu bà không im mồm tôi sẽ đánh chết” và các hành vi như” và các hành vi là: bám theo tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và đá một cái vào sườn làm bà ngã xuống đất, đầu đập vào tảng đá… với mục đích giết bà Y thì C sẽ bị truy cứu TNHS về tội giết người
Trang 4II Xác định các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự có thể áp dụng đối với C trong tình huống nêu trên?
- Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự có thể áp dụng với C trong tình huống:
Ngày 10/10/2018, C đến cơ quan công an đầu thú, tức là C sau khi bị phát hiện đã tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình, do đó có thể áp dụng Khoản 2 Điều 51 BLHS 2015 để xem xét
giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho C
- Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự có thể áp dụng với C trong tình huống:
Một là, phạm tội có tính chất côn đồ quy định tại điểm d) khoản 1 Điều 52
BLHS 2015
“Có tính chất côn đồ” là hành động của những tên coi thường pháp luật, luôn luôn phá rối trật tự trị an, sẵn sàng dùng vũ lực và thích (hay) dùng vũ lực để uy hiếp người khác phải khuất phục mình, vô cớ hoặc chỉ vì một duyên cớ nhỏ nhặt là đâm chém, thậm chí giết người Hành động của chúng thường là xâm phạm sức khoẻ, tính mạng, danh dự người khác, gây gổ hành hung người khác một cách vô
cớ hoặc vì một duyên cớ nhỏ nhặt…1
Trong tình huống, bà Y chỉ là một người không liên quan đi ngang qua và khuyên can chuyện của D và C nhưng C thấy vậy lại chửi bới, dọa dẫm: “Nếu bà không im mồm tôi sẽ đánh chết” và khi bà Y bỏ đi rồi thì C còn cố ý bám theo để gây thương tích cho bà Y Hành động của C là hành động coi thường pháp luật, vô
cớ vì một duyên cớ nhỏ nhặt mà gây gổ hành hung, dùng vũ lực xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng của bà Y Vì vậy, cần áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình
sự là phạm tội có tính chất côn đồ đối với hành vi phạm tội của C
1Công văn số 38 ngày 6/01/1976 và tại Hội nghị tổng kết công tác ngành Tòa án năm 1995
Trang 5Hai là, phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai hoặc người từ đủ
70 tuổi trở lên quy định tại điểm i) khoản 1 Điều 52 BLHS 2018
Trong tình huống thì bà Lê Thị Y đã 71 tuổi, là người già do đó điều kiện và khả năng chống cự lại yếu nên phải áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự cho C là phạm tội đối với người từ đủ 70 tuổi trở lên, thể hiện rõ mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội của C
III Giả sử bà Y sau khi được cấp cứu tại bệnh viện đã không chết mà chỉ bị thương tật 43% thì tội danh và khung hình phạt áp dụng đối với C có thay đổi hay không? Vì sao?
1.Về tội danh
Giả sử bà Y sau khi được cấp cứu tại bệnh viện đã không chết mà chỉ bị thương tật 43% thì tội danh đối với C ở đây sẽ không có sự thay đổi mà vẫn là Tội
cố ý gây thương tích Xét tình huống đề bài, các hành vi của A đã thỏa mãn những dấu hiệu cấu thành tội này theo Điều 134, Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 Từ giả thiết của tình huống trên nhận thấy:
a.Khách thể của tội phạm
C bám theo tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và đá một cái vào sườn làm bà ngã xuống đất, đầu đập vào tảng đá ở đường Hành vi này của C đã xâm phạm đến khách thể là quyền được tôn trọng và bảo vệ về sức khỏe
Bà Y là một con người đang sống, đang tồn tại, là một thực thể tự nhiên, Bà
Y có quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng, sức khỏe
Theo khoản 1 điều 8 Bộ luật hình sự : “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho
xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình
sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá,
Trang 6quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa”
Chính vì vậy hành vi của C đã xâm phạm đến quan hệ nhân thân được pháp luật hình sự bảo vệ, cụ thể ở đây là xâm hại tới sự tôn trọng và bảo vệ sức khỏe của người khác
b.Mặt khách quan của tội phạm
C đã dùng tay và chân của mình để tấn công lên các vị trí trên cơ thể của bà
Y như sườn, mang tai, thái dương Cụ thể, C bám theo tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và đá một cái vào sườn làm bà Y ngã xuống đất, đầu đập vào tảng
đá ở đường bất tỉnh, đó là hành vi thể hiện hành động phạm tội
Theo giả thiết của tình huống thì bà Y chỉ bị thương tích 43% Đây là biểu hiện của hậu quả do C gây ra Hành động của C đã gây ra nguy hiểm cho xã hội, làm tổn hại đến sức khỏe của bà Y
c Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi của C ở đây là lỗi cố ý trực tiếp.Bà Y chỉ là người cùng xóm đi ngang qua, thấy vậy C đang xích mích với D liền khuyên can C C liền buông lời chửi bới, đuổi bà Y đi và doạ dẫm bà Bà Y nghe vậy thì đã vội bỏ đi nhưng C lại cố tình bám theo bà Y C có đủ ý thức để nhận ra được rằng bà Y là người già, bà đã hơn 70 tuổi, không có điều kiện để chạy trốn, cũng không đủ điều kiện để tự vệ
Chính vì thế hành động C tát hai cái vào vùng mang tai, thái dương và đá một cái vào sườn làm bà ngã xuống đất, đầu đập vào tảng đá ở đường bất tỉnh, C
Trang 7nhận thức rõ rằng sẽ gây ra hậu quả là thương tích nhưng do đang bực tức C hoàn toàn mong muốn hậu quả phát sinh, mong muốn bà Y sẽ bị thương
d Chủ thể của tội phạm
C không bị mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi nên C phải chịu trách nhiệm về tội phạm này
2.Về khung hình phạt
Do hành vi C đã thỏa mãn cấu thành tội phạm của tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 BLHS 2015 nên C sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự cho tội này Và đối với trường hợp này, khung hình phạt áp dụng đối với C sẽ có sự thay đổi vì hậu quả xảy ra không nghiêm trọng như trường hợp khiến bà Y chết Ở đây sau khi cấp cứu tại bệnh viện bà Y không bị chết mà chỉ bị thương tật 43%
Chính vì vậy, căn cứ theo Điểm a Khoản 2 Điều 134, Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 có quy định về tội cố ý gây thương tích như sau:
2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến
06 năm:
a) Gây thương tích hoặc gây tổni hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
Khung hình phạt đối với C là từ 2 năm đến 6 năm Căn cứ vào mức cao nhất của khung hình phạt đối với C là 6 năm có thể thấy hành vi của C trong trường hợp này thuộc vào loại tội phạm nghiêm trọng
Trang 8Còn so với việc C gây thương tích tổn hại với bà Y dẫn đến hậu quả chết người như trên , C sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điểm a Khoản 4 Điều 134, Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017:
4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến
14 năm:
a) Làm chết người;
Khung hình phạt đối với C trong trường hợp khiến bà Y chết là 7 năm đến
14 năm Căn cứ vào mức cao nhất của khung hình phạt đối với C là 14 năm có thể thấy hành vi của C trong trường hợp này thuộc vào loại tội phạm rất nghiêm trọng
Chính vì vậy nếu giả thiết đặt ra bà Y chỉ bị thương tật 43% mà không hề chết thì khung hình phạt của C sẽ được giảm đi, cụ thể ở đây đang từ 7 năm đến 14 năm thì giờ chỉ còn từ 2 năm đến 6 năm Nếu trong trường hợp khiến bà Y chết, hành vi của C là loại tội phạm rất nghiêm trọng thì khi chuyển sang trường hợp làm bà Y bị thương tật 43%, hành vi của C lại chỉ là tội phạm nghiêm trọng
C Kết luận
D Tài liệu tham khảo
1 Giáo trình
2 Bộ luật Hình sự 2015