Tài liệu RỒI LOẠN TRÍ NHỚ Ở NGƯỜI CAO TUỔI docx

XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH NÃO Mặt khác não cũng giống như mọi cơ quan khác của cơ thể đều cần được đủ máu nuôi dưỡng, nhưng khi ta có tuổi, các động mạch nuôi não đều bị xơ cứng, lượng máu đến nã

RỒI LOẠN TRÍ NHỚ Ở NGƯỜI CAO TUỔI

Bộ não con người gồm 15-20 tỷ tế bào thần kinh (neuron) nằm trong hộp sọ Hàng ngày thu phát hàng triệu tín hiệu của cuộc sống, xử lý chính xác mọi thông tin ở trong và ngoài cơ thể Từ

20-30 tuổi trở đi, dù không có sự cố gì , mỗi ngày cũng mất đi từ 3 đến 5 vạn neuron Nếu có bệnh tật hoặc không biết bảo vệ bộ não bằng một lối sống lành mạnh, một nhịp sống hợp lý thì số lượng neuron còn mất đi nhiều hơn

XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH NÃO

Mặt khác não cũng giống như mọi cơ quan khác của cơ thể đều cần được đủ máu nuôi dưỡng, nhưng khi ta có tuổi, các động mạch nuôi não đều bị xơ cứng, lượng máu đến não giảm đi, số neuron hao hụt ngày càng nhiều hơn Vì vậy đến một tuổi nào đó

sẽ xuất hiện những biểu hiện sa sút về tinh thần, mà phổ biến nhất là rối loạn về trí nhớ Đó là một trong những biểu hiện sớm nhất và chủ yếu nhất của xơ vữa động mạch não

Đặc điểm rối loạn trí nhớ của người bị xơ vữa động mạch não là tính dao động và xu hướng luôn thay đổi Dễ nhận thấy là một thời điểm nào đó, bệnh nhân quên hẳn tên một người hay một vật mà lúc bình thường họ rất nhớ không thể nào quên được, vì đó là

những người rất quen, những vật vốn gặp hàng ngày Cũng có những bệnh nhân vẫn nhớ rất kỹ từng việc nhưng không còn khả năng sắp xếp lại trật tự cho thích hợp với không gian và thời gian, nên suy nghĩ nói năng lộn xộn giữa việc trước việc sau, việc này

Vị trí phình mạch máu não

việc khác, khiến cho việc theo dõi ý của họ định trình bày rất khó khăn

Bệnh nhân cũng hay nói đi nói lại một ý mà họ tưởng là mới nói lần đầu Có những việc họ quên rất bất ngờ, xen kẽ với những việc

họ rất nhớ làm mọi người phải kinh ngạc như: Vừa ăn cơm song lại bảo chưa ăn hoặc chưa ăn lại bảo là ăn rồi… Hiển nhiên tình trạng trí nhớ như vậy không thể phù hợp với lao động trí óc, đòi hỏi tính liên tục, sự tích lũy kiến thức và tinh thần lao động bền bỉ

PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỐI LOẠN TRÍ NHỚ

1 Có lối sống ngăn nắp, tự chủ, điều độ, giờ nào việc nấy, không sống buông thả, tập cho mình thói quen ngay từ khi còn trẻ đừng

để não phải làm việc quá tải, nhưng cũng không được để cho não lười hoạt động Vì nếu trí óc không làm việc gì cả sẽ mau bị suy yếu

2 Luôn lạc quan yêu đời, tránh những cảm xúc, lo âu, bồn chồn, tức giận… Đồng thời phải tăng thêm các cảm xúc dương tính như vui vẻ, rộng lượng, vị tha, yêu cái đẹp, cái tốt, cái đúng… hạn chế tối đa nỗi cô đơn trong cuộc sống

3 Thường xuyên dùng các chất chống oxy hóa trong ăn uống nhất

là các loại rau và trái cây, là những loại thực phẩm giàu vitamin E như giá đỗ, hành tây… giàu vitamin C như các loại quả bưởi,

chanh, cam, quýt và nhiều loại rau… giàu bêta như gấc, cà rốt, bí

đỏ, đu đủ, xoài… giàu selen như tỏi ta, tôm đồng, ngô vàng, thịt lợn nạc, lòng đỏ trứng… Ngoài ra sử dụng dầu thực vật giàu acid béo không no như dầu đậu tương, dầu lạc, dầu vừng, dầu hướng dương…

Đây là loại thực phẩm có tác dụng chống oxy hóa dồi dào, hạn chế tác hại của các gốc tự do, hạn chế quá trình già hóa của tế bào nhất

là tế bào não

Đối với nước cũng rất quan trọng, phải uống đủ nước nhất là sáng

và trưa, người cao tuổi thường không uống đủ nước theo nhu cầu

Cơ thể thiếu nước sẽ gây nhiều rối loạn trong đó có rối loạn huyết động ở vi tuần hoàn gây hậu quả làm giảm hoạt động của não

4 Việc sử dụng thuốc cũng cần thiết như thuốc để tăng oxy não như duxil, thuốc cải thiện tuần hoàn não như: Stugeron, cavinton, pervincamin… thuốc nuôi dưỡng tế bào thần kinh như: Geronvital, piracetam… tất nhiên việc sử dụng thuốc phải theo đơn của bác sĩ

BS CK2 NGUYỄN ĐỨC LÊ

Khoẻ 24 (nguồn: SKDS)

ĐƯƠNG ĐẦU VỚI ALZHEIMER

Alzheimer là bệnh thoái hóa cả não bộ không có khả năng hồi phục, gây nên chứng mất trí và sa sút trí tuệ ở người cao tuổi Tổn thương tế bào thần kinh ở vỏ não và những cấu trúc xung quanh làm sa sút trí nhớ, giảm phối hợp vận động, giảm cảm giác, nhận cảm sai cuối cùng là mất trí nhớ và chức năng tâm thần kinh

Nguyên nhân của bệnh Alzheimer do các chất lắng amyloid trong não dày lên, cản trở não thực hiện các chức năng một cách chính xác Bệnh Alzheimer thường xảy ra với những người từ độ tuổi

65 trở lên và có nguy

cơ tử vong cao, đứng hàng thứ 4 Phụ nữ dễ

bị bệnh hơn nam giới Những người mắc bệnh tăng huyết áp và tăng cholesterol máu thì nguy cơ bị Alzheimer cao hơn những người khác

Bệnh Alzheimer có những triệu chứng rất điển hình Mất trí nhớ là triệu chứng sớm nhất của Alzheimer Ngoài mất trí nhớ, người bệnh còn mất tập trung tư tưởng, sụt cân không có nguyên nhân, đi lại khó khăn Những biểu hiện này khá giống với tình trạng sa sút trí tuệ ở người cao tuổi, nhưng bệnh nhân Alzheimer còn bị giảm

kỹ năng ngôn ngữ (khó khăn trong việc hoàn thành câu hoặc tìm một từ đúng, không có khả năng hiểu nghĩa của từ, giao tiếp không hoạt bát), giảm khứu giác nên dẫn đến ăn uống không ngon miệng Sau rất nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học tạm đưa ra các nguyên nhân có thể dẫn đến căn bệnh nguy hiểm này Ngoài sự lão hóa do tuổi tác, thì sự mất tế bào thần kinh và giảm thể tích những vùng não chi phối trí nhớ, vùng đảm nhận tâm thần kinh được xem là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh này Sự thoái hóa của các sợi dây

Tập luyện thể thao vừa sức sẽ giảm được

nguy cơ mắc bệnh Alzheimer Arnh:

corbis

thần kinh, hoặc tổn thương đã ngăn cản vận chuyển chất dinh

dưỡng nuôi tế bào thần kinh

Bệnh Alzheimer cũng liên quan đến sự xuất hiện của một protein gọi là beta amyloid (không hòa tan nên tích tụ thành những mảng keo) nằm xung quanh các tế bào thần kinh chết Sự có mặt quá nhiều của beta amyloid sẽ làm giảm chất trung gian dẫn truyền thần kinh acetylcholine cần thiết cho trí nhớ Beta amyloid cũng ngăn chặn sự vận chuyển ion kali, natri, canxi

Các gốc ôxy tự do cũng là một nguyên nhân dẫn đến bệnh

Alzheimer Chính các gốc tự do này ngoài làm tổn thương tế bào thần kinh còn liên quan với đáp ứng miễn dịch, đó là phản ứng

viêm (men cyclooxygenase và prostaglandin làm tổn thương tế bào thần kinh)

Ngoài ra, các yếu tố sau đây cũng được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh sa sút trí tuệ và mất trí nhớ ở người cao tuổi: gen, sự suy giảm hormon sinh dục nữ, yếu tố môi trường, thiếu hụt vitamin nhóm B, trầm cảm, chấn thương đầu, nhóm

người có điều kiện kinh tế kém và học vấn thấp

Cho đến nay, dù rất cố gắng, nhưng khoa học vẫn chưa thể điều trị dứt điểm căn bệnh này, bởi thủ phạm chính gây bệnh vẫn còn giấu mặt Do chưa có phương pháp điều trị, nên việc phòng ngừa cũng

Não của người bình thường (ảnh trái) và

não người Alzheimer

chỉ là hạn chế các yếu tố gây bệnh Những người có nguy cơ cao sẽ được khuyến cáo áp dụng các biện pháp sau:

Thay đổi lối sống: Có tác dụng rất lớn đối với các bệnh nhân

Alzheimer Theo nghiên cứu, nếu người bệnh thực hiện các biện pháp giảm căng thẳng, tập thể dục, đi bộ 10 phút, làm các bài tập trí nhớ sẽ giảm được 60% nguy cơ mắc bệnh

Chú ý tới chế độ ăn uống: Nên giảm chất béo dưới 30% tổng nhu cầu hằng ngày, vì có mối liên hệ giữa sa sút trí tuệ và chế độ ăn nhiều mỡ toàn phần, chất béo bão hòa và cholesterol Nên ăn nhiều rau quả sậm màu, vì chúng có tác dụng bảo vệ não, chống lại sự lão hóa Nên dùng nhiều đậu nành và chế phẩm từ đậu nành vì trong thực phẩm này có chứa một thành phần giống estrogen, có tác dụng chống lại Alzheimer Nên dùng lượng rượu vừa phải (một đến hai ly mỗi ngày) để não kích thích phóng thích acetylchotine (chất dẫn truyền thần kinh bị khiếm khuyết trong bệnh Alzheimer)

Bổ sung vitamin và khoáng chất như các vitamin C, E (chống sự giải phóng gốc tự do làm tổn thương tế bào), acid folate và vitamin B12 (làm giảm hemocystein - chất làm tăng nguy cơ Alzheimer và bệnh tim mạch)

Liệu pháp hormon thay thế: Liệu pháp này sẽ giảm được triệu

chứng sa sút trí tuệ

Thuốc kháng viêm không steroid: Nhiều nghiên cứu cho thấy dùng các thuốc kháng viêm loại này sẽ chống lại sự tích tụ beta amyloid trong não

Statin: đây là thuốc làm giảm cholesterol máu Một vài nghiên cứu cho thấy những người dùng statin giảm được 70% nguy cơ bị sa sút trí tuệ

Ngoài các phương pháp trên, hiện các nhà khoa học trên thế giới đang tập trung nghiên cứu thêm các phương pháp phòng ngừa và

điều trị khác cho căn bệnh này Nhìn chung, các kết quả thu được

là rất khả quan Hy vọng, trong tương lai không xa, những người mắc bệnh Alzheimer sẽ tìm lại được những ký ức đẹp của cuộc đời

BS Hoàng Việt Hùng

Khoẻ 24 (nguồn: SKDS)