Tóm tắt lý thuyết ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GISTRONG QUẢN lý DU LỊCH

Hệ thống Thông tin Địa lý = Geographic Information System GIS Tập hợp các quy trình tương tác trên dữ liệu để tạo ra thông tin hữu ích cho việc ra quyết định Tập hợp các thực thể kết nối

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GIS TRONG QUẢN LÝ DU LỊCH

1

2

- Con người nhận thức thế giới như thế nào?

- Dữ liệu và thông tin khác nhau ra sao?

- Tính đa ngành, liên ngành của GIS

- Phạm vi ứng dụng và các ứng dụng điển hình của GIS

NỘI DUNG

3

Con người nhận thức thế giới như thế nào?

✓Dựa trên giác quan

✓Có sự hỗ trợ của công nghệ

Sự khác nhau giữa dữ liệu & thông tin

(Data vs Information) 5

6

C1 Khái quát về GIS

- Dữ liệu là sự kết hợp của các chữ cái, con số, kí hiệu nhằm thể hiện các

sự kiện, hiện tượng xảy ra trong thế giới thực

- Thông tin là sự kết hợp của dữ liệu và ngữ cảnh để tạo ra nhận thức

- Thông tin là dữ liệu đã được xử lý bởi một quá trình (toán học, luận lý)

- Thông tin từ một quá trình có thể trở thành dữ liệu của quá trình tiếp theo

❖ Thông tin

7

GIS là gì?

(What is a GIS?)

Hệ thống Thông tin Địa lý = Geographic Information System (GIS)

Tập hợp các quy trình tương tác trên dữ liệu để tạo ra thông tin hữu ích cho việc ra quyết định

Tập hợp các thực thể kết nối với nhau và các hoạt động tương tác nhằm một mục đích chung

Dữ liệu có tham chiếu

không gian

Một hình thức đặc biệt của hệ thống thông tin

áp dụng cho dữ liệu địa lý

Dữ liệu đã được xử lý

9

10

=> Geographic

- Dữ liệu lưu trữ trong GIS có tham chiếu không gian

⚫Địa điểm + Khoảng cách, góc + Địa chỉ + Tọa độ

Cơ sở 613 Âu Cơ ĐH Văn Hiến TP HCM + Cách … m + Quận Tân Phú + …… °B, ………°Đ

- Có thể hiển thị dữ liệu dưới dạng bản đồ

- Có thể hiển thị dữ liệu dưới dạng bản đồ

11

- Dữ liệu đã xử lý, lưu trữ 2 thông tin: không gianvàthuộc tính

Thông tin không gian

C1 Khái quát về GIS

GIS ra đời khi nào & quá trình phát triển?

- Thử nghiệm quy mô nhỏ

- Nhiều tổ chức tham gia

Viện Công nghệ vũ trụ (2006)

Trung tâm Viễn thám

nay 2015

Trung tâm Vệ tinh

QG (2011)

Trung tâm Vũ trụ

QG (2017)

Pico Dragon (1 kg)

Vệ tinh nhỏ đầu tiên VN

(50 kg)

2013

Trung tâm Công nghệ phần mềm và GIS (2017)

Cục Công nghệ thông tin &

Dữ liệu tài nguyên môi trường

❖Du nhập, phát triển GIS tại Việt Nam

GIS gồm các thành phần nào?

(Components of a GIS) 19

❖ Thành phần của GIS

21

22

Phần cứng: Thiết bị kĩ thuật để GIS vận hành

* Nhập dữ liệu: máy quét, bàn số hóa, bàn phím, chuột, microphone

* Lưu trữ dữ liệu: CD/ DVD, ổ cứng, đĩa mềm, băng từ

* Chạy phần mềm: CPU, RAM/ ROM

* Hiển thị dữ liệu: màn hình

* Xuất dữ liệu: máy in, máy vẽ, loa

23

✓ Nhập, biên tập dữ liệu

✓ Truy vấn, hiển thị dữ liệu

✓ Phân tích dữ liệu

✓ Hệ giao tiếp đồ họa với người dùng

✓ Quản lý cơ sở dữ liệu

- GIS lưu trữ 2 dạng thông tin:

Không gian:mô tả vị trí của đối tượng, có thể là vị trí tương đối (so với đối tượng không gian khác)

hoặc vị trí tuyệt đối (so với hệ tọa độ).

Thuộc tính: mô tả đặc tính của đối tượng.

Thông tin thuộc tính

(giá trị các chỉ tiêu, số liệu thống kê, )

27

480585.5, 3769234.6 483194.1, 3768432.3 485285.8, 3768391.2 484327.4, 3768565.9 483874.7, 3769823.0

Bản đồ giấy

GPS

Dữ liệu GIS

Tọa độ

Dữ liệu số

480585.5, 3769234.6 483194.1, 3768432.3 485285.8, 3768391.2 484327.4, 3768565.9 483874.7, 3769823.0

Florida.mxd

Tài liệu

Dữ liệu GIS

Florida.jpg Ảnh

Xuất dữ liệu

◆Người xem: Truy cập vào cơ sở dữ liệu

◆Người sử dụng: Sử dụng GIS phục vụ các công việc chuyên môn và ra quyết định

Nhà khoa học, nhà quản lý

◆Chuyên gia: * Xây dựng, vận hành GIS

* Duy trì cơ sở DL, hỗ trợ kĩ thuật cho 2 nhóm người còn lại

Nhà quản trị GIS, quản trị viên cơ sở dữ liệu, phân tích viên hệ thống, lập trình viên, chuyên gia ứng dụng

Con người

33

34

 TRẢ LỜI CÂU HỎI

❖Chức năng của GIS

◆ Vị trí

Tìm thông tin tại vị trí cho trước

Vị trí: địa chỉ, tọa độ địa lý

TRẢ LỜI CÂU HỎI

❖Chức năng của GIS

35

◆ Điều kiện

✓ Tìm vị trí thỏa mãn điều kiện cho trước.

✓ Điều kiện: thông tin thuộc tính, quan hệ không gian.

TRẢ LỜI CÂU HỎI

◆ Xu hướng

✓ Nhận diện xu hướng thay đổi của đối tượng.

✓ Xu hướng không gian: mở rộng/ thu hẹp

✓ Xu hướng thuộc tính: tăng/ giảm, lên/ xuống, giống/ khác,

TRẢ LỜI CÂU HỎI

❖Chức năng của GIS

37

38

◆ Quan hệ

✓ Phân tích mối quan hệ không gian giữa các đối tượng.

✓ Quan hệ: tập trung/ phân tán, liên tục/ rời rạc, gần/ xa, độc lập/ phụ thuộc

TRẢ LỜI CÂU HỎI

❖Chức năng của GIS

◆ Mô phỏng

✓ Xem xét phản ứng của đối tượng dưới các kịch bản dựa trên quy luật.

✓ Quy luật: công thức, phương trình toán học,…

TRẢ LỜI CÂU HỎI

❖Chức năng của GIS

39

✓ Phân tích mối quan hệ không gian giữa các đối tượng.

✓ Quan hệ: tập trung/ phân tán, liên tục/ rời rạc, gần/ xa, độc lập/ phụ thuộc

TRẢ LỜI CÂU HỎI

✓ Nguồn gốc hình thành

được hình thành từ nhiều ngành khoa học: địa lý học, bản đồ học, tin học và toán học

✓ Quá trình phát triển

liên quan mật thiết đến những ngành khoa học khác: địa lý học, bản đồ học, tin học,

toán học, viễn thám, GPS, truyền thông

✓ Phạm vi ứng dụng

được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành khoa học (KH Tự nhiên, KH Xã hội, …)

❖Tính liên ngành, đa ngành của GIS

41

42

✓ Lưu trữ hồ sơ địa lý tốt hơn

- Quản lý số so với quản lý trên giấy tờ.

✓ Tiết kiệm chi phí, tăng hiệu quả công việc

- Tự động hoá các nhiệm vụ hoặc cải thiện quy trình làm việc.

✓ Truyền thông hữu hiệu hơn

- Bản đồ và trực quan hóa dễ truyền tải thông tin đến cộng đồng, các tổ chức, cá nhân.

✓ Ra quyết định tốt hơn

- Khả năng phân tích kịch bản đa chiều theo không gian- thời gian giúp tối ưu hiệu quả

của quy hoạch, quản lý

❖Vai trò của GIS

43

4 Hệ tọa độ VN2000 của Việt Nam

NỘI DUNG KHÁI QUÁT

1

2

❖Nhu cầu nghiên cứu

bề mặt địa hình

được định nghĩa bởi kinh độ và vĩ độ

❖ Hệ tọa độ địa lí

3

❖Map Projections: Các hệ quy chiếu trên bản đồ

❖Coordinate system: Hệ toạ độ

❖ Tại sao cần có tọa độ chiếu?

- Hệ tọa độ bản đồ: là tọa độ trên một mặt phẳng

(hệ tọa độ vuông góc/ hệ tọa độ Decartes)

❖ Tại sao cần có tọa độ chiếu?

❖ Khái niệm phép chiếu bản đồ

- Phép chiếu bản đồ là phương pháp toán học mô tả bề mặt cong của Trái Đất lên mặt phẳng Hay là sự chuyển đổi

kinh độ, vĩ độ sang tọa độ phẳng.

- Kết quả của phép chiếu là một mặt phẳng chiếu với sự sắp xếp có hệ thống của các kinh tuyến và vĩ tuyến.

9

10

❖Biến dạng của phép chiếu bản đồ

- Không có phép chiếu hoàn hảo.

- Mỗi phép chiếu chỉ bảo toàn một số đặc tính nhất định.

✓ Có thể bảo toàn đồng thời ✓ Không thể bảo toàn đồng thời

❖ Lựa chọn phép chiếu bản đồ

- Việc lựa chọn phép chiếu phụ thuộc vào:

 Vị trí của khu vực (thế giới, cực Bắc, xích đạo, Hoa Kỳ, ),

 Đặc điểm hình học của khu vực (trải dài dọc kinh tuyến, vĩ tuyến, cả hai),

 Tỉ lệ bản đồ (lớn, nhỏ),

 Mục đích bản đồ (giáo khoa, hàng hải, )

sao cho thoả mãn yêu cầu độ chính xác, hạn chế thấp nhất sai số

biến dạng.

15

• Hiện nay Nhà Nước đã ban hành trắc cầu chuẩn VN-2000 với ellipsoid WGS84

và các tham số tương ứng

• WGS84 (WGS1984): World Geodetic System 1984 (Trắc cầu chuẩn toàn cầu)

được dùng với hệ thống định vị toàn cầu (GPS) ở các quốc gia

17

18

• Chia bề mặt trái đất thành 60 múi (vùng) theo chiều từ Tây sang Đông, bắt đầu

tại kinh tuyến 180oTây, mỗi múi rộng 6ovà phân biệt theo bán cầu Nam (S)

hay Bắc (N)

• Việt Nam nằm trong 2 múi 48N và 49N

- Ban hành theo QĐ 83/200-QĐ-TTg ngày12/7/2000

- Hệ quy chiếu và hệ toạ độ này có các thông sốsau:

1) Ellipsoid quy chiếu theo hệ quy chiếu quốc tế WGS84

2) Điểm gốc toạ độ quốc gia đặt tại Viện nghiên cứu Địa chính (đường Hoàng Quốc Việt - Hà Nội) 3) Lưới chiếu toạ độ phẳng cơ bản là lưới chiếu hình trụ ngang đồng góc UTM quốc tế.

❖ Hệ tọa độ VN-2000

19

Tổ chức cơ sở dữ liệu trong GIS

1 Mô hình thông tin - dữ liệu địa lý

 Lớp dữ liệu (không gian, thuộc tính)

 Mô hình dữ liệu (không gian, thuộc tính)

Mô hình nhận thức

GIS

n lớp thông tin

Không gian: Mô tả vị trí của đối tượng, có thể là vị trí tương đối (so với đối tượng không gian khác) hoặc vị trí tuyệt đối (so với hệ tọa độ).

Thuộc tính: Mô tả đặc tính của

đối tượng.

Mô hình dữ liệu không gian

Mô hình dữ liệu thuộc tính

Vệt mực kéo dài và lấp đầy

Chuỗi tọa độ X, Y Chuỗi tọa độ X, Y tạo

thành đường bao

Chuỗi pixel Chuỗi pixel trong đường bao

❖ Thế giới thực và mô hình dữ liệu không gian

23

❖ Mô hình raster

◆Thể hiện các đối tượng liên tục (không

có ranh giới tách biệt rõ ràng ngoài thực tế)

sử dụng pixel.

◆Kích thước pixel

- Được xác định cụ thể, không đổi.

- Diện tích raster = diện tích pixel x số pixel

❖ Mô hình raster

27

Định lượng (numerical) | Định tính (non-numerical)

◆Khuyết dữ liệu: NO DATA

◆Hệ tọa độ

Hàng

- Tọa độ thực được thiết lập ở góc trên bên trái.

- Tọa độ hàng/ cột được đánh tăng dần từ góc

trên trái theo chiều trái sang phải, trên xuống

dưới (hệ tọa độ hàng cột).

Cột

2

2

⬧Là tỉ số giữa khoảng cách trên bản đồ và khoảng cách tương ứng trên thực địa.

- Biết được khoảng cách trên bản đồ được thu nhỏ bao nhiêu lần so với kích thước thực

- Tính được các khoảng cách trên thực địa

- Tỉ lệ bản đồ càng lớn thì mức độ chi tiết của nội dung bản đồ càng cao

❖ Tỉ lệ bản đồ

 Ý nghĩa

31

 Phân loại theo giá trị tỷ lệ

 Phân loại theo cách ghi

- Tỉ lệ số: là một phân số có tử số là 1 Mẫu số càng nhỏ thì tỉ lệ càng lớn và ngược lại.

- Tỉ lệ thước: Được vẽ dưới dạng một thước đo, mỗi đọan đều ghi số đo độ dài tương ứng

trên thực địa

- Tỉ lệ bản đồ càng lớn thì mức độ chi tiết của bản đồ càng cao

❖ Tỉ lệ bản đồ

Phân loại theo cách ghi

Đối với bản đồ địa lý chung thì ranh giới phân chia được cố định như sau: + Bản đồ tỷ lệ lớn

Giới thiệu phần mềm Mapinfo Làm việc với dữ liệu trên Mapinfo

• Các thông tin khái về phần mềm MapInfo (đã dặn trên lớp).

• Bộ mã font chữ dùng trong MapInfo Đặc điểm chung của các font trong bộ mã này.

• Số lượng file cần để 1 lớp dữ liệu hoạt động bình thường trong MapInfo.

• Thứ tự sắp xếp các lớp dữ liệu.

• Một số nội dung liên quan đến thực hành

• Xem lại Video về Phép chiếu trên Trái Đất (đã xem và làm bài tập trên lớp)

❖LƯU Ý CÁC NỘI DUNG SAU

75

76

• Ý nghĩa của các lệnh trong hộp thoại Quick Start

• Ý nghĩa của các thanh công cụ chính

77

• Cách phân biệt các lớp dữ liệu bằng biểu tượng trong MapInfo

79

80

Trân trọng và Cảm ơn!

1