ĐỀ tài THUYẾT TRÌNH CUỘC đại CÁCH MẠNG văn hóa vô sản (CÁCH MẠNG văn hóa TRUNG QUỐC)

Năm 1966, ông đã bắt đầu tiến hành Cách mạng văn hóa cũng được gọilà:"10 năm hỗn loạn" hay "10 năm thảm họa", Hán-Việt: Thập niên động loạn, thập tục lạc hậu, phản cách mạng trong xã hội

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRƯỜNG CHINH

LÝ TRẦN PHÚ HƯNG NGUYỄN DUY BẢO

LÊ HOÀNG KHÁNH DUY

L ời mở đầu:

Mao Trạch Đông (Tiếng Trung: 毛毛毛-Phiên âm: Máo Zédōng) còn được gọi

với tên tôn kính là Mao Chủ tịch, là một nhà cách mạng Trung Quốc, người sánglập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Ông sinh ngày 26 tháng 12, 1893, m ấtngày 9 tháng 9, 1976, tại Bắc Kinh, Trung Quốc Là một người theo chủ nghĩaMarx-Lenin, lí thuyết, chiến lược quân sự, và chính sách chính trị của ông đượcgọi chung là chủ nghĩa Mao

Ông đã sớm có quan điểm về chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc và chống đếquốc trong suốt cuộc đời ông Ông bị ảnh hưởng bởi những sự kiện của Cách mạngTân Hợi (1911) và Phong trào Ngũ Tứ (1919) Ông sau đó chọn nghiên cứu chủnghĩa Marx-Lenin trong khi đang học tại Đại học Bắc Kinh và trở thành thành viênsáng lập của Đảng Cộng sản Trung Quốc

Ngày 1 tháng 10 năm 1949, Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộnghòa Nhân dân Trung Hoa, được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc Trongnhững năm tiếp theo, ông củng cố sự kiểm soát của mình qua những chiến dịch

như chiến dịch chống lại đại chủ, dẹp tan phản cách mạng và tham chiến trongcuộc Chiến tranh Triều Tiên, , xây dựng bản Hiến pháp đầu tiên của Cộng hòaNhân dân Trung Hoa, bắt đầu các dự án khoa học, cải cách kinh tế v.v

Năm 1966, ông đã bắt đầu tiến hành Cách mạng văn hóa (cũng được gọilà:"10 năm hỗn loạn" hay "10 năm thảm họa", Hán-Việt: Thập niên động loạn, thập

tục lạc hậu, phản cách mạng trong xã hội Trung Quốc chương trình đã kéo dài hơn

10 năm và được đánh dấu bởi đấu tranh giai cấp cực đoan, sự tàn phá của côngtrình văn hóa, và sự sùng bái cá nhân Mao chưa từng thấy Cuộc cách mạng củaông đã làm thay đổi quan niệm xã hội, chính trị và đạo đức của Trung Quốc mộtcách sâu sắc và toàn diện cho đến tận ngày nay

P HẦN 1: GIỚI THIỆU CUỘC ĐẠI CÁCH MẠNG VĂN HÓA TRUNG HOA

thể: 无 无 无 无 无 无 无 无 无 , Hán-Việt: Vô sản Giai cấp Văn hóa Đại Cách mạng, bính

âm: Wúchǎn Jiējí Wénhuà Dà Gémìng) là một phong trào chính trị xã hội tại Cộnghòa Nhân dân Trung Hoa diễn ra trong 10 năm từ tháng 5 năm 1966 tới tháng 10năm 1976, gây tác động rộng lớn và sâu sắc lên mọi mặt của cuộc sống chínhtrị, văn hóa, xã hội ở Hoa lục

Cuộc cách mạng này được Mao Trạch Đông khởi xướng và lãnh đạo từ ngày

16 tháng 5 năm 1966, với mục tiêu chính thức là "đấu tranh với giai cấp tư sảntrong lĩnh vực tư tưởng và sử dụng những tư tưởng và lề thói mới của giai cấp vôsản để thay đổi diện mạo tinh thần của toàn bộ xã hội" Tuy nhiên mục đích chínhcủa cách mạng này được một số nhà sử học cho rằng là một cách để Mao TrạchĐông lấy lại quyền kiểm soát Đảng Cộng sản Trung Quốc sau cuộc “Đại nhảyvọt”(Chính sách cải cách xã hội, kinh tế Trung Quốc) bị thất bại dẫn đến sự tổnthất quyền lực đáng kể của Mao Trạch Đông so với đối thủ chính trị thời đó là LưuThiếu Kỳ và cũng để loại bỏ những người bất đồng ý kiến như Đặng TiểuBình, Bành Đức Hoài,

Mao tuyên bố rằng :

"C ác phần tử tư sản đã xâm nhập vào chính phủ và xã

hội", chúng đang có âm mưu khôi phục chủ nghĩa tư bản

"

Giới trẻ Trung Quốc hưởng ứng bằng việc thành lập các nhóm Hồng vệbinh trên khắp đất nước Các trường trung học và đại học đã bị đóng cửa Các côngnhân đô thị cũng chia thành các phe phái, và quân Giải phóng được huy động đểkhôi phục trật tự Nhiều quan chức chính trị gia cấp cao bị thanh trừng hoặc lưuđầy Hàng triệu người bị buộc tội là "phần tử cánh hữu", họ bị bức hại hoặc chịu sự

sỉ nhục công khai, bị cầm tù, bị tra tấn, phải chịu lao động khổ sai, bị tịch thu tàisản và thậm chí bị xử tử hoặc bị ép phải tự tử Hồng vệ binh đã phá hủy rất nhiều

các di tích và hiện vật lịch sử có giá trị, nhiều địa điểm văn hóa và tôn giáo cũng bịlục soát.

P hần 2: BỐI CẢNH, NGUYÊN NHÂN CUỘC CÁCH MẠNG

Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, Mao TrạchĐông muốn áp dụng mô hình của Stalin để xây dựng đất nước Mao Trạch Đôngtin rằng mô hình của Stalin là phương thức tiến hành cải tạo chủ nghĩa cộngsản tại Trung Quốc, giúp đất nước phát triển

Ngày 10-10-1965, trong cuộc tọa đàm với các bí thư thứ nhất các Đại khu,Mao Trạch Đông thấy tình hình chính trị trong nước nghiêm trọng hơn trước nhiều Ông nói:

“T rung ương xuất hiện chủ nghĩa xét lại, chúng ta làm gì? Nếu như Trung ương xuất hiện chủ nghĩa xét lại chúng ta tạo phản, các tỉnh có

“tiểu tam tuyến” thì có thể tạo phản Trước đây có một số người mê tín quốc tế, mê tín Trung ương Hiện nay, chúng ta cần chú ý, dù ai nói, Trung ương cũng thế, tỉnh ủy cũng thế, hễ không chính xác chúng ta không chấp hành ”

là "tính chất cuồng tín của giai cấp tiểu tư sản" và "cần phải ngăn chặn sự nguyhiểm của chủ nghĩa Stalin" Những lời chỉ trích của Bành Đức Hoài tương tự nhưnhững lời lẽ của Khrushchev

Ngày 23/7, Mao Trạch Đông, người chưa bao giờ bày tỏ quan điểm củamình, khẳng định ý kiến của Bành Đức Hoài rằng lá thư cho thấy "sự rung chuyểncủa giai cấp tư sản" và tấn công vào đảng.

Đại nhảy vọt:

Năm 1958, sau kế hoạch Năm năm lần thứ nhất, Mao Trạch Đông kêu gọiphát triển một "chủ nghĩa xã hội triệt để" trong nỗ lực đưa đất nước sang xã hộicộng sản tự cung tự cấp Nhiều cộng đồng dân cư đã được huy động để sản xuấtmột mặt hàng duy nhất-đó là thép Và Mao Trạch Đông tuyên bố sẽ tăng sản lượngnông nghiệp lên gấp đôi mức năm 1957 Nhưng trên thực tế,sản lượng nông nghiệpthời kì đó của Trung Quốc còn không bằng thời vua Càn Long và thời nhà Thanh Cuộc Đại nhảy vọt là một thất bại về kinh tế Các ngành công nghiệp rơi vàotình trạng bất ổn vì nông dân sản xuất quá nhiều thép chất lượng thấp trong khi cácngành khác bị bỏ rơi Những người nông dân không qua đào tạo và được trang bịnghèo nàn để sản xuất thép, phần lớn dựa vào khu vực sân sau nhà để đạt chỉ tiêusản xuất thép do các quan chức địa phương đặt ra Trong khi đó, các công cụ nhànông chính bị nấu chảy để làm thép khiến quy mô sản xuất nông nghiệp bị thu nhỏ.Dẫn đến sụt giảm sản lượng của phần lớn các mặt hàng ngoại trừ gang và thépkhông đạt tiêu chuẩn chất lượng Tồi tệ hơn nữa, để tránh bị phạt, chính quyền địaphương thường xuyên phóng đại các con số và che giấu khiến cho vấn đề thêmtrầm trọng trong nhiều năm

Hầu như chưa phục hồi từ nhiều thập kỷ chiến tranh, nền kinh tế TrungQuốc thêm một lần nữa rơi vào khủng hoảng Thực phẩm trong tình trạng hết sứckhan hiếm và sản xuất giảm đáng kể

Theo nhiều nguồn khác nhau, số người chết do nạn đói này gây ra ước tính

20 đến 30 triệu người

Sự thất bại của cuộc “Đại nhảy vọt” có tác động lớn lên uy tín của MaoTrạch Đông bên trong Đảng Năm 1959, ông ta từ chức Chủ tịch nhà nước, và sau

đó Lưu Thiếu Kỳ lên thay

(Áp phích về “Đại nhảy vọt”)

(Chiến dịch “Đại nhảy vọt”)

Xung đột giữa Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ:

Vào đầu những năm 1960, mặc dù Mao Trạch Đông vẫn còn giữ chức Chủtịch Đảng, trách nhiệm chính trong sự thất bại của cuộc Đại nhảy vọt đã buộc ông

ta phải giam mình khỏi những vấn đề thường nhật của nhà nước và chính phủ Những chính sách kinh tế thành công của Lưu Thiếu Kỳ đã thu hút sự ủng hộ

từ bên trong Đảng Cùng với Đặng Tiểu Bình, Kỳ dường như muốn trục xuất MaoTrạch Đông ra khỏi bộ máy quyền lực nhưng vẫn giữ ông ta trong vai trò biểutượng quốc gia

Đáp lại, Mao Trạch Đông đã khởi xướng Phong trào Giáo dục Xã hội Chủnghĩa vào năm 1962 để lấy lại nền tảng chính trị của mình Mục tiêu chính củaphong trào là khôi phục lòng nhiệt thành cách mạng của các đảng viên và quầnchúng

Năm 1963, Mao Trạch Đông bắt đầu công kích Lưu Thiếu Kỳ công khaihơn Ông ta tuyên bố rằng đấu tranh giai cấp vẫn đang được tiến hành và phải đượchọc hỏi và áp dụng "ngày một, tháng một, và năm một", và bóng gió rằng các

thành phần cố hữu của giai cấp tư sản (ám chỉ Lưu Thiếu Kỳ) vẫn còn tồn tại mặc

dù cách mạng đã thành công

Mao Trạch Đông xem chiến dịch Phong trào Giáo dục Xã hội Chủ nghĩa này

là nhắm vào các thành phần trung lưu vừa được thiết lập nhưng đã trở nên xa rờiquần chúng, trong khi Lưu Thiếu Kỳ lại muốn một cách tiếp cận từ dưới lên để loại

Bài báo Thượng Hải đó lan truyền khắp nước và nhiều tờ nhật báo hàng đầukhác đã xin đăng lại Thị trưởng Bắc Kinh là Bành Chân, một người ủng hộ NgôHàm, đã thành lập một ủy ban nghiên cứu bài báo và công bố rằng những lời chỉtrích của Diêu Văn Nguyên là không chính đáng

Tuy nhiên, Giang Thanh và Diêu Văn Nguyên tiếp tục tố cáo cả NgôHàm và Bành Chân trên báo chí.

Ngày 16 tháng 5, dưới sự chỉ đạo của Mao, Bộ Chính trị Đảng Cộng sảnTrung Quốc đã ban hành một thông báo chính thức về cuộc Đại Cách mạng vănhóa Trong tài liệu này, Bành Chân bị chỉ trích gay gắt và nhóm "Năm tên" bị giảitán và được thay thế bởi Nhóm Cách mạng văn hóa

Lâm Bưu tuyên bố trong một bài phát biểu rằng:

"C hủ tịch Mao là một thiên tài, và mọi thứ Chủ tịch nói đều thực sự tuyệt vời; những lời nói của Chủ tịch sẽ tạo ra ý nghĩa cuộc sống của hàng trăm ngàn người trong chúng ta "

Vì vậy, bắt đầu giai đoạn đầu của sự sùng bái nhân cách Mao Trạch Đông

do Giang Thanh, Lâm Bưu và những kẻ cùng phe điều hành

1966:

(ĐCSTQ) thông qua "quyết định liên quan đến Cuộc Cách mạng Văn hóa Vô sản"Quyết định này quy định rằng Cuộc Cách mạng văn hóa Vô sản là "một cuộc cáchmạng lớn đụng chạm đến tất cả mọi người và thiết lập một giai đoạn mới trong sựphát triển của cách mạng xã hội chủ nghĩa trong nước, một giai đoạn sâu rộnghơn"

Vì vậy, quyết định đó lấy phong trào sinh viên sẵn có và phát triển nó lênmột cấp độ chiến dịch đại chúng toàn quốc, kêu gọi sự tham gia của cả công nhân,nông dân, quân nhân, trí thức cách mạng và các cán bộ cách mạng để tiến hànhnhiệm vụ chuyển đổi cấu trúc thượng tầng bằng cách treo các áp phích ký tự lớn và

tổ chức các cuộc tranh luận sôi nổi

(Áp phích tuyên truyền trong cuộc “Đại Cách mạng văn hóa Trung Quốc”)

Những người mà không có mối liên quan với Đảng Cộng sản sẽ được thửthách và thông thường bị buộc tội tham nhũng và bị bỏ tù

Ngày 16 tháng 8 năm 1966, hàng triệu Hồng vệ binh từ khắp các nơi trên đấtnước tập trung tại Bắc Kinh để có cơ hội thấy mặt Chủ tịch Mao Ngay trên đầucổng Thiên An Môn, Chủ tịch Mao Trạch Đông và Lâm Bưu đã xuất hiện và diễnthuyết trước 11 triệu Hồng vệ binh, và nhận được rất nhiều tràng reo hò từ đámđông Mao ca ngợi hành động của Hồng vệ binh trong các chiến dịch gần đây là

"phát triển Chủ nghĩa xã hội và dân chủ"

Ngày 1/6/1966, trên Nhân dân Nhật báo có bài xã luận với tựa đề “Bài trừmọi tư tưởng cũ, văn hóa cũ, phong tục cũ, tập quán cũ đầu độc nhân dân do giaicấp bóc lột dựng nên” mở đầu Chiến dịch tiêu hủy Bốn cái cũ

Trong chiến dịch này tất cả những gì liên quan đến các loại tôn giáo đều bịHồng vệ binh ngược đãi thẳng tay Nhiều công trình tôn giáo như chùa chiền, nhàthờ, tu viện Hồi giáo, và các nghĩa trang đều bị đóng cửa, đôi khi còn bị cướp pháhoặc bị đập bỏ Nhiều cổ vật, sách cổ, tranh ảnh, thư pháp bị phá hủy, đốt bỏ Điều khủng khiếp nhất của chiến dịch là việc sử dụng bừa bãi hình thức tratấn, giết chóc dẫn đến các vụ tự tử do nạn nhân không chịu được tra tấn và nhụcnhã

Trong tháng 8 và tháng 9, chỉ riêng ở Bắc Kinh đã có 1772 người bị sát hại.Tại Thượng Hải, trong tháng 12 có 704 vụ tự tử và 534 ca tử vong liên quan đếnCách mạng Văn hóa Trong thời gian này ở Vũ Hán cũng chứng kiến 62 vụ tự sát

Trong hai năm, đến tận tháng 7 năm 1968 (ở vài nơi, thời gian có thể lâuhơn), các nhóm hoạt động của Hội sinh viên như lực lượng Hồng vệ binh đã mởrộng lĩnh vực quyền lực của mình, và gia tăng các nỗ lực tái thiết Xã hội chủ nghĩa

“T hế giới này là của các bạn, cũng như của chung chúng ta, nhưng xét cho cùng thì nó vẫn là của các bạn Các bạn, những người trẻ tuổi tràn đầy nhiệt huyết, đang ở độ thăng hoa của cuộc đời giống như mặt trời lúc tám hoặc chín giờ sáng Chúng tôi hy vọng vào các bạn Thế giới thuộc về các bạn Tương lai Trung Quốc thuộc về các bạn ”

(Trích “Hồng bảo thư”)

Đây là một trong nhiều trích đoạn từ cuốn Hồng bảo thư mà sau nàyHồng vệ binh luôn mang theo như một sự chỉ dẫn hành động từ phía MaoTrạch Đông Đó là kim chỉ nam cho hành động vì mục tiêu tương lai củaHồng vệ binh.

(Bìa quyển sách Hồng bảo thư, ấn bản tiếng Anh)

Mặc dù Thông cáo 16 điểm và các tuyên bố khác từ các nhà lãnh đạo cấp cao khác của Chủ nghĩa Mao đều ngăn cấm hình thức "bạo động vũ trang" (无无) và ủng

hộ "đấu tranh tâm lý" (无无), nhưng những cuộc đấu tranh này thường dẫn đến việc

sử dụng vũ lực

Ban đầu, những cuộc khẩu chiến giữa các nhóm hoạt động thậm chí trở thành bạo lực, nhất là khi họ bắt đầu tước vũ khí của quân đội năm 1967

Những người khởi xướng Chủ nghĩa Mao đã giới hạn hoạt động của Hồng

vệ binh trong khuôn khổ hình thức "bất bạo động", nhưng đôi khi chính điều đó lại dường như khuyến khích bạo lực; và chỉ sau các vụ cướp vũ khí quân đội của Hồng vệ binh, họ mới bắt đầu đàn áp các phong trào quần chúng

Hành động của Hồng vệ binh được chủ tịch Mao Trạch Đông ca ngợi Ngày

22 tháng 8 năm 1966, ông ban hành một thông cáo chung, trong đó quy định cấm mọi sự can thiệp từ phía cảnh sát vào hoạt động của Hồng vệ binh Người nào làm trái với Thông cáo đó sẽ bị gán cho tội danh "phản cách mạng"

1967:

Ngày 3 tháng 1 năm 1967, Lâm Bưu và Giang Thanh đã sử dụng truyềnthông và cán bộ địa phương để tạo ra cái gọi là "Bão táp tháng Giêng", trong đónhiều quan chức cấp cao Thượng Hải cũng bị chỉ trích nặng nề và bị đem ra truytố

Ở Bắc Kinh, Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình một lần nữa trở thành mụctiêu của sự chỉ trích, nhưng những chỉ trích khác cũng nhắm vào các việc làm saitrái của Phó thủ tướng Trần Vân Các quan chức chính phủ hay đảng viên địaphương cũng nhân cơ hội này để cáo buộc địch thủ tội "phản cách mạng"

Ngày 8 tháng Giêng, Mao đã ca ngợi những hành động này thông qua tờbáo của Đảng là tờ Nhân dân Nhật báo, khuyến khích các quan chức địa phươngphê bình và tự phê bình nếu có dính líu tới hoạt động "phản cách mạng"

Điều này dẫn đến các cuộc thanh trừng trên diện rộng và liên tiếp giữa cácquan chức địa phương khiến cho chính quyền nhân dân ở nhiều địa phương bị têliệt hoàn toàn Tham gia vào các cuộc thanh trừng "phản cách mạng" này là cáchduy nhất để tránh bị thanh trừng, nhưng cũng không có gì đảm bảo.

Nhiều tướng lĩnh chủ chốt trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Hoa đã

tỏ thái độ lo ngại và phản đối Cách mạng văn hóa, họ gọi đó là "một sự sai lầm" Cựu Bộ trưởng Ngoại giao là Trần Nghị đã tỏ ra tức giận ngay trong cuộchọp Bộ Chính trị, và nói rằng sự chia bè kết phái sẽ hủy hoại quân đội hoàn toàn vàsau đó là đến Đảng

Các tướng lĩnh khác, bao gồm Nhiếp Vinh Trăn, Hạ Long và Từ HướngTiền cũng bày tỏ sự bất mãn Họ lần lượt bị tố cáo bởi các phương tiện truyềnthông quốc gia dưới sự kiểm soát của Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên.Cuối cùng thì tất cả bọn họ đều bị thanh trừng bởi Hồng vệ binh

Cùng lúc đó, nhiều đơn vị Hồng vệ binh lớn quay sang đối đầu với nhau domâu thuẫn về lập trường cách mạng khiến cho tình hình thêm phức tạp và làm đấtnước thêm hỗn loạn

Do vậy, Giang Thanh đã ra thông báo dừng tất các hành động không lànhmạnh bên trong lực lượng Hồng vệ binh

Ngày 22 tháng 7, Giang Thanh chỉ đạo Hồng vệ binh thay thế Quân Giảiphóng Nhân dân Trung Hoa nếu cần thiết, do đó làm cho lực lượng vũ trang hiệntại bị vô hiệu Sau lần ca ngợi ban đầu của Giang Thanh, Hồng vệ binh bắt đầucướp phá các doanh trại và các tòa nhà quân đội Hành động này đã không thể bịngăn chặn bởi các tướng lĩnh quân đội và kéo dài tới tận mùa thu năm 1968

1968: