NỘI DUNG TIẾP CẬN PHỨC HỢP TRONG QUẢN LÝ GIÁO DỤC

PHẦN MỞ ĐẦUPhân tích về mô hình quản lý giáo dục hiện nay, hầu hết các nhà nghiên cứu giáo dục tại Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục Bộ GD-ĐT đều có chung một nhận định: “Bước vào th

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: TIẾP CẬN QUẢN LÍ GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI CHỦ ĐỀ: NỘI DUNG CỦA TIẾP CẬN

PHỨC HỢP TRONG QUẢN LÍ

Họ và tên sinh viên: (Sinh viên để trống thông tin) Lớp:

Mã sinh viên: (Sinh viên để trống thông tin)

Hà Nội, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Khái quát chung về tiếp cận phức hợp trong quản lý 2

1.1 Về khái niệm quản lý giáo dục 2

1.2 Về khái niệm tiếp cận phức hợp 3

1.3 Về bản chất tiếp cận phức hợp 3

2 Nội dung của tiếp cận phức hợp trong quản lý 5

2.1 Nội dung của tiếp cận phức hợp 5

2.2 Nội dung tiếp cận phức hợp trong quản lý giáo dục 5

3 Yêu cầu quản lý theo tiếp cận phức hợp 6

KẾT LUẬN 8

PHẦN MỞ ĐẦU

Phân tích về mô hình quản lý giáo dục hiện nay, hầu hết các nhà nghiên cứu giáo dục tại Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục (Bộ GD-ĐT) đều có chung một nhận định: “Bước vào thế kỷ 21, toàn cầu hóa đã thúc đẩy giáo dục Việt Nam phát triển theo định hướng hội nhập và cạnh tranh với nhiều loại hình đào tạo ngoài công lập, trong khi đó phương thức quản lý giáo dục vẫn mang tính hành chính bao cấp Chế độ quản lý giáo dục mang tính chắp vá đang là nguyên nhân của những sự lộn xộn không đáng có của đời sống giáo dục”

Vậy mô hình quản lý giáo dục của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay như thế

nào? Những nhà quản lý cần xây dựng mô hình quản lý giáo dục như thế nào để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và thời đại? Về mặt lý luận, có nhiều cách tiếp cận trong việc định hướng xây dựng mô hình quản lý giáo dục Bài viết này muốn trình bày về một cách tiếp cận – Nội dung của tiếp cận phức hợp trong quản

lý trong xây dựng mô hình quản lý giáo dục Việt Nam giai đoạn hiện nay

Những điều trên cũng chính là lí do em chọn đề tài “Nội dung của tiếp cận

phức hợp trong quản lý” làm đề tài cho bài tập lớn của mình.

NỘI DUNG

1 Khái quát chung về tiếp cận phức hợp trong quản lý

1.1 Về khái niệm quản lý giáo dục

Nhà nước quản lý mọi hoạt động của xã hội, trong đó có hoạt động giáo dục Nhà nước quản lý giáo dục thông qua tập hợp các tác động hợp quy luật được thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến các phân hệ quản lý

để thực hiện mục tiêu giáo dục mà kết quả cuối cùng là chất lượng, hiệu quả đào tạo thế hệ trẻ

Đã có nhiều nghiên cứu về quản lý nói chung cho nên cũng có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục.

Theo M.I.Kônđacôp:

QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ quản lý ở các cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em

Theo P.V.Khuđôminxky (nhà lý luận Xô Viết):

QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến các khâu của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích bảo đảm việc giáo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, bảo đảm

sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ

Theo Phạm Minh Hạc:

“Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh…”

 Từ những quan niệm trên chúng ta có thể khái quát rằng:

Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng giáo dục

nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Trong hệ thống giáo dục, con người giữ vai trò trung tâm của mọi hoạt động

Con người vừa là chủ thể vừa là khách thể quản lý Mọi hoạt động giáo dục và QLGD đều hướng vào việc đào tạo và phát triển nhân cách thế hệ trẻ, bởi vậy con người là nhân tố quan trọng nhất trong QLGD

1.2 Về khái niệm tiếp cận phức hợp

Tiếp cận phức hợp là cách nghiên cứu đối tượng cùng một lúc bằng cách tiếp cận, lý thuyết, bình diện, tầng bậc khác nhau để phát hiện được nhiều mối liên hệ, tính chất khác nhau của đối tượng, nhằm hiểu bản chất của đối tượng chính xác hơn

Tiếp cận phức hợp trong quản lý là việc xem xét sự vật, hiện tượng dưới nhiều khía cạnh khác nhau để từ đó có những tác động quản lý mang tính đồng bộ, toàn diện, tránh phiến diện một chiều

1.3 Về bản chất tiếp cận phức hợp

Thứ nhất, dựa trên cơ sở phương pháp luận của khoa học quản lý

- Phương pháp luận khoa học quản lý: Khoa học quản lý với tư cách là một khoa học xã hội, cũng như các khoa học khác, muốn nhận thức được đối tượng của nó nhất thiết phải vận dụng những phương pháp nghiên cứu chung và những phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Quan điểm tiếp cận: biến chứng, hệ thống, cấu trúc, logic lịch sử, thực tiễn

- Phương pháp biện chứng duy vật:

 Phương pháp biện chứng duy vật là phương pháp xem xét các sự vật, hiện tượng và quá trình của thế giới khách quan trong mối liên hệ tác động qua lại, trong sự vận động biến đổi và phát triển theo quy luật của chúng

 Quản lý là một trong những hiện tượng, quá trình của thế giới hiện thực Để nhận thức bản chất và quy luật của quản lý, Khoa học quản lý cần thiết phải vận dụng phương pháp biện chứng duy vật

 Bằng phương pháp biện chứng duy vật, khoa học quản lý chỉ ra rằng: quản lý là một trong những dạng hoạt động hoặc lao động đặc biệt của con người Nhưng nó không tồn tại biệt lập mà có quan hệ mật thiết với điều kiện kinh tế xã hội ở những giai đoạn phát triển nhất định Nói cụ thể hơn, hoạt động quản lý không phải là một dạng hoạt động quản lý thuần tuý tự nó và vì nó Hoạt động quản lý gắn liền với các dạng hoạt động cụ thể của con người, nó tất yếu nảy sinh khi có sự tham gia hoạt động của nhiều người Tuy nhiên, trong vô lượng các hoạt động của con người thì hoạt động sản xuất vật chất đóng vai trò quyết định đối với sự tồn tại

và phát triển của con người, của xã hội, đồng thời, nó có ý nghĩa quyết định đối với tính chất của hoạt động quản lý

 Mối quan hệ quản lý được tạo nên bởi sự tác động qua lại giữa chủ thể quản lý với đối tượng quản lý thông qua các công cụ, phương tiện quản lý để đạt tới mục tiêu quản lý xác định Thông qua mối quan hệ quản lý mà hình thành quy luật quản lý và tính quy luật của quản lý

 Quy luật quản lý thực chất là thể hiện mối quan hệ biện chứng giữa mục tiêu quản lý, nội dung quản lý và phương thức quản lý Tính quy luật quản lý được biểu hiện ở việc xây dựng và thực thi các nguyên tắc quản lý, quy trình quản

lý, các phương pháp quản lý, phong cách quản lý và nghệ thuật quản lý

 Quy luật quản lý và tính quy luật quản lý xét đến cùng là sản phẩm của “quy luật hoàn cảnh” hay nói cụ thể là sản phẩm của sự kết hợp giữa những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan Nhận thức đúng đắn và vận dụng sáng tạo quy luật quản lý trong thực tiễn là nhân tố cốt lõi quyết định sự phát triển của quản lý

- Phương pháp logic – lịch sử:

 Phương pháp lịch sử là phương pháp xem xét các sự vật, hiện tượng của thế giới qua các giai đoạn phát sinh, hình thành, phát triển và tiêu vong của chúng (xem xét sự vật về mặt lịch đại của nó, hoặc xem xét sự vật về mặt thời gian)

 Bằng phương pháp logic – lịch sử, khoa học quản lý chỉ ra rằng mỗi một loại hình và cấp độ quản lý đều có quá trình phát sinh, hình thành, phát triển và mất đi của nó; đồng thời các loại hình quản lý khác nhau (quản lý kinh tế, quản lý hành chính, quản lý nhân lực…) đều có mối liên hệ nhất định với nhau, đều có những cái chung, cái giống nhau, cái lặp lại hay là tính quy luật của chúng Tính quy luật của chúng được biểu hiện ở chỗ bất cứ loại hình quản lý nào cũng đều phải xác lập và thực thi mục tiêu quản lý phù hợp, nội dung quản lý đúng đắn và phương thức quản lý hợp lý Bất cứ loại hình quản lý nào cũng phải xây dựng và thực hiện các nguyên tắc quản lý, quy trình quản lý, phương pháp quản lý, phong cách quản

lý và nghệ thuật quản lý… Tuy nhiên, những cái chung, cái lặp lại, cái giống nhau

đó khi vận dụng vào các loại hình quản lý cụ thể lại mang những nét đặc thù

Thứ hai, sử dụng đan xen phối hợp các kiến thức chuyên ngành và liên ngành:

- Kiến thức chuyên ngành quản lý giáo dục: chuyên ngành Quản lý giáo dục tập trung vào đào tạo kiến thức sâu rộng về hệ thống giáo dục Việt Nam và các chính sách liên quan, giáo dục thế giới lịch sử và hiện đại, các phương pháp và quy trình quản

lý giáo dục, các hoạt động giáo dục trong nhà trường, các kiến thức đầy đủ về kinh tế giáo dục và đánh giá giáo dục… từ đó có khả năng áp dụng thành thạo các mô hình quản trị hiệu quả vào vận hành nhà trường

- Kiến thức liên ngành

Thứ ba, mục đích trang bị cho chủ thể quản lý sự vững vàng về mặt phương

pháp luận trong hoạt động quản lý

Thứ tư, xem xét sự vật hiện tượng một cách toàn diện và đồng bộ: xem xét quản

lý trong các mối liên hệ, các mối liên hệ đó bao gồm quản lý với xã hội, quản lý với kinh tế, quản lý với văn hóa

Cuối cùng, nhìn nhận hiệu quả quản lý, đối tượng quản lý theo nhiều chiều cạnh,

nhiều bình diện khác nhau

2 Nội dung của tiếp cận phức hợp trong quản lý

2.1 Nội dung của tiếp cận phức hợp

Thứ nhất, xem xét sự vật, hiện tượng một cách toàn diện và đồng bộ

- Xem xét sự vật, hiện tượng một cách toàn diện

- Xem xét sự vật, hiện tượng một cách đồng bộ

Thứ hai, xem xét đối tượng quản lý trong các mối liên hệ với môi trường

xung quanh

- Xem xét đối tượng quản lý với môi trường xung quanh

- Tác động trở lại môi trường xung quanh

Thứ ba, xem xét đối tượng trong mối quan hệ đa chiều, nhiều khía cạnh khác

nhau, từ đó có tác động quản lý đồng bộ, toàn diện; tránh phiến diện, một chiều

- Xem xét trên mối quan hệ đa chiều, nhiều khía cạnh

- Biện pháp quản lý đồng bộ, toàn diện

Thứ tư, nhà quản lý phải nhìn nhận đối tượng quản lý trong nhiều mối liên hệ

khác nhau

- Mối liên hệ bên trong của đối tượng quản lý

- Các mối liên hệ bên ngoài của đối tượng quản lý

2.2 Nội dung tiếp cận phức hợp trong quản lý giáo dục

Thứ nhất, quản lý giáo dục theo tiếp cận phức hợp đòi hỏi chủ thể quản lý phải

thấy được các thành tố cấu thành của đối tượng

- Tổng thể các thành tố cấu thành của đối tượng

- Vai trò của các thành tố đó, xác định các thành tố trung tâm

Thứ hai, quản lý giáo dục theo tiếp cận phức hợp đòi hỏi chủ thể quản lý phải

thấy được đối tượng như là một chỉnh thể thống nhất

- Bao quát toàn diện các mặt, các thuộc tính của đối tượng

- Thấy được các mối liên hệ của đối tượng

Thứ ba, quản lý giáo dục theo tiếp cận phức hợp đòi hỏi chủ thể quản lý phải

nhìn nhận đối tượng mang tính đa chiều

- Quan niệm cũ đặt hai xu hướng đối lập thành hai thực thể rời rạc, loại bỏ nhau

- Theo tiếp cận phức hợp, chủ thể quản lý phải tìm ra mối quan hệ giữa hai

xu hướng đối lập

- Tính đa chiều cho ta quan niệm các xu hướng đối lập tồn tại và tác động lẫn nhau và bù đắp cho nhau

Cuối cùng, tiếp cận phức hợp thể hiện ở tính đa phương về chức năng, về cơ

cấu và quá trình

- Tính đa phương về chức năng có nghĩa là một tổ chức có nhiều chức năng khác nhau

- Tính đa phương về cơ cấu là các bộ phận hợp thành và mối quan hệ giữa chúng là đa dạng và biến động

- Tính đa phương về quá trình cho ta cách hiểu mới đó là những điều kiện đầu vào tương tự có thể dẫn đến kết quả không giống nhau

3 Yêu cầu quản lý theo tiếp cận phức hợp

Thứ nhất, bảo đảm tính thống nhất giữa mục đích, nội dung, phương pháp quản lý và phù hợp với đối tượng quản lý

- Thống nhất giữa mục đích, nội dung, phương pháp quản lý

- Phù hợp với đối tượng quản lý

Thứ hai, bảo đảm tính thống nhất giữa quá trình sư phạm và các quá trình xã hội, những tác động trong nhà trường và ngoài nhà trường

- Thống nhất quá trình sư phạm và các quá trình xã hội

- Thống nhất tác động trong và ngoài nhà trường

Thứ ba, bảo đảm tính thống nhất truyền thụ kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo với rèn luyện các phẩm chất nhân cách cho học sinh

Thứ tư, bảo đảm tính thống nhất giữa giáo dục và tự giáo dục, giữa tác động của tập thể sư phạm với cá nhân và tập thể học sinh

Thứ năm, bảo đảm tính liên tục giữa quá trình giáo dục - giảng dạy trong lớp, trong trường với những tác động ngoài lớp ngoài trường

Thứ sáu, bảo đảm tính toàn diện và cân đối giữa việc chiếm lĩnh các giá trị văn hóa, khoa học với các loại hình hoạt động

Thứ bảy, bảo đảm tính thống nhất và phối hợp tác động của các chủ thể giáo dục, các thiết chế giáo dục, các phương tiện giáo dục

Cuối cùng, bảo đảm tính đồng bộ của tất cả các tác động, các bộ phận, các chức năng quản lý, các lực lượng tham gia giáo dục và quản lý giáo dục

KẾT LUẬN

Hiện nay có nhiều các lí thuyết về quản lí giáo dục khác nhau trên nhiều bình diện bởi vì sự ra đời và phát triển của khoa học về quản lí giáo dục (quản lý giáo dục) đều dựa trên một số bộ môn khoa học khác nhau như quản lí đại cương, chính trị học, kinh tế học, xã hội học … mỗi môn học trong đó đều có những cách tiếp cận riêng và nhấn mạnh những khía cạnh khác nhau trong quản lý giáo dục

Hiện nay, trong quản lý giáo dục lí thuyết và thực hành còn tách rời nhau Các nhà nghiên cứu nỗ lực trong việc phát triển các lí thuyết quản lý giáo dục còn các nhà quản lí thì không quan tâm đến bất kì một thứ lí thuyết quản lí nào vì hàng ngày họ phải tất bật trong việc giải quyết hàng loạt các công việc cụ thể

Trong mọi lĩnh vực khoa học khác, thực tiễn luôn là thước đo của chân lí thì trong quản lý giáo dục, lí thuyết được xem là kim chỉ nam nếu nó có thể đưa các

nhà quản lí đến hoạt động hiệu quả Với đề tài “Nội dung tiếp cận phức hợp trong

quản lý” của mình, em mong sẽ đem đến cái nhìn tổng quát nhất về mô hình quản

lý giáo dục này

Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm để tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được

sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía Cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, em xin kính chúc Cô nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc