PHƯƠNG PHÁP KÍCH THÍCH TRONG QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG

Những người làm công tác quản lí giáo dục cần hiểu rõ nội dung và bản chất của các các phương pháp quản lí giáo dục để có thể tác động một cách đúng đắn tới công việc, tới con người và m

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ NĂNG

QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG CHỦ ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP KÍCH THÍCH TRONG QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG

Họ và tên sinh viên: (Sinh viên để trống thông tin) Lớp:

Mã sinh viên: (Sinh viên để trống thông tin)

Hà Nội, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Khái quát chung về phương pháp giáo dục 2

1.1 Về khái niệm 2

1.2 Hệ thống các phương pháp giáo dục 2

2 Phương pháp kích thích trong quản lý nhà trường 3

2.1 Khái niệm 3

2.2 Phương pháp thi đua 4

2.3 Phương pháp khen thưởng 4

2.4 Phương pháp trách phạt 5

3 Ví dụ minh hoạ về phương pháp kích thích trong quản lý nhà trường 7

KẾT LUẬN 9

PHẦN MỞ ĐẦU

Phương pháp quản lí có vai trò rất quan trọng đối với hiệu quả của công tác quản lý Phương pháp quản lí là vĩnh vực đặc biệt, vừa liên quan tơia con người, vửa vận động chạm tới công việc, đòi hỏi người quản lí phải có một số phẩm chất quan trọng về trí tuệ và tâm lí Những người làm công tác quản lí giáo dục cần hiểu

rõ nội dung và bản chất của các các phương pháp quản lí giáo dục để có thể tác động một cách đúng đắn tới công việc, tới con người và môi trường xưng quanh, nhằm mang lại kết quả tốt nhất

Việc thực hiện các con đường giáo dục phải tiến hành theo các phương pháp giáo dục để đạt tới mục đích giáo dục đã xác định Phương pháp giáo dục là cách thức tác động của nhà sư phạm đến đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất nhân cách cần thiết Phương pháp giáo dục rất đa dạng, phong phú, nhà giáo dục cần phải vận dụng linh hoạt hệ thống phương pháp này cho phù hợp với mục đích, đối tượng và từng tình huống giáo dục cụ thể Phương pháp giáo dục cũng chính là nghệ thuật giáo dục

Cũng vì những lí do trên, em xin chọn đề tài “Phương pháp kích thích

trong quản lý nhà trường” làm đề tài cho bài tập lớn của mình.

NỘI DUNG

1 Khái quát chung về phương pháp giáo dục

1.1 Về khái niệm

Phương pháp giáo dục là cách thức hoạt động của nhà giáo dục và người được giáo dục, được thực hiện trong sự thống nhất biện chứng, gắn bó với nhau, nhằm hoàn thành những nhiệm vụ giáo dục phù hợp với mục đích giáo dục đã định Phương pháp giáo dục là thành tố hữu cơ của quá trình giáo dục, nó có mối quan hệ biện chứng với các nhân tố khác của quá trình giáo dục như phương tiện giáo dục, hìnhthức tổ chức giáo dục

Phương pháp giáo dục là cách thức tác động của nhà giáo dục và tập thể học sinh đến người được giáo dục thông qua việc tổ chức một cách hợp lý về mặt sư phạm những hoạt động và giao lưu của học sinh nhằm hình thành ý thức, bồi dưỡng tình cảm, rèn luyện kỹ xảo và thói quen hành vi nhân cách của họ

Phương pháp giáo dục có quan hệ với phương tiện giáo dục và hình thức tổ chức giáo dục Phương tiện giáo dục bao gồm các loại hình hoạt động khác nhau của học sinh cũng như các vật thể và sản phẩm văn hoá vật chất và tinh thần được

sử dụng trong quá trình giáo dục

1.2 Hệ thống các phương pháp giáo dục

Căn cứ vào đâu để thiết lập hệ thống phương pháp giáo dục? Hệ thống các phương pháp giáo dục rất phong phú và rất khó để có thể xac địnhđược một cơ sở lôgic thống nhất để phân loại các phương pháp giáo dục

Giáo dục làm biến đổi nhân cách khi mà nó có khả năng làm nảy sinh ở cá

nhân những ý nghĩ, tình cảm, nhu cầu mới dẫn đến một hành vi nhất điịnh của cá nhân đó Vì vậy, trong quá trình giáo dục phải sử dụng những phương pháp tác động tới ý thức, tình cảm và hành vi của người được giáo dục Vì vậy có ba nhóm phương pháp giáo dục:

Nhóm thứ nhất: Nhóm các phương pháp tổ chức hoạt động xã hội và hình

thành kinh nghiệm ứng xử xã hội của học sinh Quá trình hình thành nhân cách cho người được giáo dục chủ yếu và trước hết phải dựa vào những kinh nghiệm tích cực

mà họ có Do đó nhà giáo dục cần phải tổ chức cho học tham gia vào các hoạt động, các quan hệ giao lưu đa dạng, để thông qua đó họ tích lũy được những kinh nghiệm ứng xử xã hội

Nhóm này gồm:

- Phương pháp sư phạm

- Phương pháp tạo dư luận xã hội

- Phương pháp tập thói quen

- Phương pháp rèn luyện

- Phương pháp giao công việc

- Phương pháp tạo tình huống giáo dục

Nhóm thứ hai: Nhóm các phương pháp hình thành ý thức (khái niệm, phán

đoán, niềm tin) cá nhân học sinh

Nhóm phương pháp này bao gồm:

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp diễn giảng

- Phương pháp tranh luận

- Phương pháp nêu gương

Mục đích: giúp cho người được ý thức đúng đắn về các chuẩn mực của xã hội, hình thành ở họ khái niệm, đánh giá, phán đoán,…làm cơ sở cho những quan điểm, niềm tin của nhân cách

Chức năng: Đưa lý luận vào ý thức người được giáo dục và khái quát những kinhnghiệm, những hành vi, những sự ứng xử của bản thân người được giáo dục Đồng thời, còn có chức năng cụ thể hóa những chuẩn mực, khái niệm đạo đức, thẩm mỹ,…để người được giáo dục tiếp thu được

Nhóm thứ ba: Nhóm các phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh

ứng xử của học sinh Chức năng chung của nhóm phương pháp này: kích thích, thúc đẩy, điều chỉnh, ức chế các hành vi ứng xử của người được giáo dục, củng cố kết quả của 2 nhóm phương pháp trên

 Đây cũng chính là phương pháp mà em sẽ tìm hiểu trong bài tập lớn của mình

2 Phương pháp kích thích trong quản lý nhà trường

2.1 Khái niệm

Phương pháp kích thích hành vi là nhóm các phương pháp tác động vào mặt tình cảm nhằm để thúc đẩy tính tích cực hoạt động hoặc nhận ra và khắc phục những sai lầm đã vi phạm

Nhóm này có 3 phương pháp sau dây :

- Phương pháp khen thưởng

- Phương pháp trách phạt

- Phương pháp thi đua

2.2 Phương pháp thi đua

Khái niệm: là phương pháp đưa ra các mục tiêu, chỉ tiêu để kích thích người

được giáo dục thực hiện

Chức năng:

- Thúc đẩy người được giáo dục đua tài, gắng sức, hăng hái, phát huy sáng tạo, đề cao trách nhiệm để giành những thành tích cá nhân và tập thể Phương pháp này được sử dụng trong việc giữ gìn kỷ luật, giành thành tích trong học tập, lao động và các hoạt động khác, lôi cuốn người khác cùng tiến lên giành cho được những thành tích cá nhân và tập thể cao nhất

- Thi đua là biện pháp để mỗi người rèn luyện, tu dưỡng, tạo nên những hành vi đúng đắn vì lợi ích chung, hoạt động với một nhịp độ khẩn trương hơn bình thường

- Thi đua hoạt động làm cho mỗi cá nhân trong tập thể gần gũi, quý mến nhau, tạo nên tình cảm tập thể lành mạnh, chính nó trở thành động lực, sức mạnh tổng hợp, đoàn kết cùng hành động để đạt thành tích cao nhất

Yêu cầu: để phương pháp này đạt hiểu quả cần

- Đưa ra các mục tiêu rõ ràng , thiết thực động viên được tất cả mọi người tham gia

- Các hình thức thi đua phải mới mẻ, hấp dẫn

- So sánh công khai những kết quả đã đạt được

- Tiến hành sơ kết , tổng kết thi đua đều đặn

- Khen thưởng công bằng, thích đáng các cá nhân, tập thể đã đạt được thành tích cao và đã có nhiều nỗ lực trong thi đua

2.3 Phương pháp khen thưởng

Khái niệm: Đó là phương pháp biểu thị sự đánh giá tích cực của xã hội đối

với hành vi ứng xử và hoạt động của từng học sinh hoặc của tập thể học sinh được khen Khen thưởng là phương pháp biểu thị sự hài lòng và đánh giá tích cực của nhà giáo dục đối với hành vi tốt của cá nhân hay tập thể Khen thưởng không những nhằm vào những thành công, kết quả công việc mà còn nhằm vào động cơ của hoạt động

Khen thưởng trong nhà trường có các hình thức sau :

- Lời khen của nhà giáo

- Người lãnh đạo biểu dương cá nhân trước tập thể

- Nhà trường cấp giấp khen, đề nghị cấp cao hơn tặng bằng

- Tặng thưởng vật chất, cấp học bổng, miễn thi vào các cấp học cao hơn

Chức năng:

- Giúp khẳng định hành vi của mỗi người là đúng đắn , phù hợp với chuẩn mực đã được quy định

- Giúp cho người được giáo dục tự khẳng định hành vi tốt của mình , củng

cố ở họniềm tin về chuẩn mực

- Kích thích họ tiếp tục duy trì và phát triển hành vi tích cực , tránh hành

vi tiêu cực

Yêu cầu: để phát huy hiệu quả của phương pháp này, người giáo dục cần lưu

ý:

- Khen thưởng dựa trên hành vi thực tế của người được giáo dục

- Đảm bảo khen thưởng công bằng,

- Khen thưởng phải thường xuyên, kịp thời, đúng lúc, đúng chỗ

- Khen thưởng bằng nhiều hình thức, gây được dư luận tập thể đồng tình việc khen thưởng

- Không nên cho rằng việc biểu dương, khen thưởng bất kỳ ở đâu và bất

kỳ lúc nào cũng có ích

- Cần tạo cho học sinh biết quý trọng bản thân sự việc được khen chứ không chỉ coi trọng giá trị của lời khen và vật được thưởng

- Cần chú ý khen những học sinh nhút nhát và thiếu tự tin

- Cần đặc biệt chú ý đảm bảo tính khách quan, sự công minh khi khen thưởng, luôn nhớ rằng khen thưởng là để người được khen thưởng cố gắng hơn nữa

2.4 Phương pháp trách phạt

Khái niệm: Trách phạt là phương pháp biểu thị sự không đồng tình, sự lên án

của người lãnh đạo, nhà giáo dục hay tập thể đối với những hành vi sai lầm của đối tượng để gây cho họ sự hối hận, từ đó thành khẩn nhận lỗi và quyết tâm sửa chữa sai lầm Trách phạt là biện pháp không thể áp dụng thường xuyên, vì nếu thường xuyên trách phạt sẽ tạo nên sự chai lỳ tâm lý Lạm dụng trách phạt hay trách phạt quá nặng, thiếu khách quan sẽ là nguyên nhân trực tiếp đưa con người vào những sai lầm khác

Các hình thức trách phạt trong nhà trường

- Nhắc nhở, phê bình trước tập thể

- Mời phụ huynh tới trường

- Chuyển sang lớp khác

- Cảnh cáo ghi học bạ

- Đuổi học, khai trừ khỏi tổ chức đoàn thể

Đối với học sinh phổ thông, đuổi học hay khai trừ khỏi tổ chức Đoàn thể là hình thức không nên dùng vì đó chính là sự thừa nhận sự bất lực, thất bại của giáo dục Đối với giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm khi học sinh do mình quản

lý, chủ nhiệm phải chuyển sang lớp khác cũng chính là thừa nhận sự yếu kém về năng lực sư phạm của bản thân

Chức năng:

- Giúp cho người có hành vi sai trái ngừng những hành vi đó một cách tự giác, kích thích họ nâng cao ý thức tự kiềm chế để tương lai không tái phạm nữa

- Tạo cơ hội nhắc nhở những người khác không vi phạm các chuẩn mực xã hội, không rơi vào hành vi sai trái như người bị trách phạt

Yêu cầu: để tiến hành phương pháp này, người giáo dục cần

- Đảm bảo trách phạt khách quan, trách phạt công khai

- Đảm bảo người bị trách phạt thấy rõ sai lầm của mình và chấp nhận mức

độ trách phạt

- Tôn trọng nhân phẩm người bị trách phạt

- Đảm bảo tính cá biệt trong trách phạt, tạo được dư luận tập thể khi tiến hành trách phạt

! Những yêu cầu chung về mặt sư phạm đối với phương pháp khen thưởng và trách phạt:

- Khen thưởng và trách phạt là những phương pháp trực tiếp đụng chạm mạnh mẽ đến nhân cách người được giáo dục Bởi vậy nhà giáo dục cần nhớ rằng không phải khen hay chê, thưởng hay phạt một nhân cách mà là khen hay chê, thưởng hay phạt những hành động đúng hay sai, tốt hay xấu mà thôi

- Khen thưởng hay trách phạt phải cơ động hay cá biệt, chú ý đến hoàn cảnh nảy sinh hành vi, đặc điểm lứa tuổi và cá nhân của học sinh

- Sức mạnh giáo dục của khen thưởng và trách phạt phụ thuộc vào chỗ ai khen, ai phạt, giáo viên có uy tín nhiều hay ít, hiệu trưởng, đoàn thể xã hội, hội đồng sư phạm… Sức mạnh của dư luận xã hội ở trong khen chê là rất lớn

- Khen thưởng và trách phạt, cũng như mọi kích thích, phải được sử dụng

có chừng mực về tần số cũng như về cường độ, không thể áp dụng mãi cho một số người cùng một hình thức, vì như vậy sẽ dẫn đến hiện tượng “thích nghi” hoặc

“chai sạn”

- Khen thưởng và trách phạt có thể sử dụng cho từng cá nhân cũng như cho cả tập thể.Nếu việc khen thưởng cả tập thể thường có nhiều tác dụng tích cực, thì việc trách phạt cả tập thể đôi khi cũng dẫn đến những hậu quả không hay ( bao che, dung túng cho nhau, đồng tình với những điều sai trái…)

- Khen thưởng và trách phạt trong nhà trường chúng ta là biểu thị của những đòi hỏi đối với con người và sự tôn trọng con người Do đó cần khen thưởng những cố gắng nỗ lực của người đó, và trong trách phạt, phải loại bỏ mọi phương pháp, phương tiện, thái độ hạ thấp nhân phẩm con người

3 Ví dụ minh hoạ về phương pháp kích thích trong quản lý nhà trường

Các hình thức trách phạt phải tùy vào trường hợp cụ thể:

- Xem xét mức độ nghiêm trọng:

 Đối với những hành vi nghiêm trọng như hút thuốc, đánh nhau, nói tục chửithề, không tôn, Người giáo viên cần ngay lập tức can thiệp đồng thời nhắcnhở, phê bình các em Nếu quá nghiêm trọng có thể xem xét đề xuất lên bangiám hiệu tạm đình chỉ học tập, buộc thôi học,

 Đối với những lỗi như đi học trễ, quên làm bài tập, trốn tiết,… Người giáo viên cần xem xét và phê bình, mời phụ huynh,… tùy vào mức độ

- Xem xét tính chất của hành vi

 Khi học sinh quên làm bài tập, đi học trễ,… Giáo viên cần tìm hiểu xem nguyênnhân của hành vi đó là do đâu, vô tình hay cố tình, do các em ham chơi hay cònnguyên nhân sâu xa nào khác

 Từ đó có thể đưa ra cách xử trí kịp thời đối với những em vì hoàn cảnh nên phải vi phạm như: nhà nghèo phải đi làm thêm, bạo hành gia đình,…

Khi trách phạt cần đảm bảo các yêu cầu

- Trách phạt phải làm cho các em cảm thấy có lỗi và thực hiện chấp nhận hìnhthức và mức độ trách phạt

Chẳng hạn: phát hiện các em nhặt được của rơi nhưng không trả lại người đã mất,

đầu tiên người giáo viên sẽ thể hiện sự không đồng tình, nói rằng hành vi đó là không đúng, làm cho các em hiểu là tự động trả lại cho người đã mất, có rất nhiều cách để tìm được chủ nhân của rơi.Và sau đó đến nhận lỗi với giáo viên, người đã mất Hay các em đánh nhau với bạn, gây ra những thương tích trên mặt, ngoài trách phạt bằng cách ghi bảng kiểm điểm, thì với những thương tích, hành vi như vậy của các em không chỉảnh hưởng đến các em, mà còn nhà trường, gia đình của các em nữa Từc đó, giúp các em nhận ra trách phạt như vậy hoàn toàn là thích đáng

- Khi trách phạt học sinh người thầy phải đảm bảo tính công bằng, khách quan và đúng mức, không vì chỗ thân tình mà giảm nhẹ sai phạm của các em, tiến hành trách phạt cho qua loa hay tăng hình phạt lên cho những học sinh mang định kiến trước đó

Ví dụ: Không vì con cháu của hiệu trưởng thì có thể bỏ qua lỗi cho các em, khi các

em ấy có hành vi cùng cách ứng xử không đúng, hoặc khôngphải thì chèn ép các em buộc các em phải nhận lỗi vì thực chất các em là người vô tội

- Tôn trọng người được trách phạt, phải đảm bảo sự tôn trọng nhân cách của họcsinh, không được xúc phạm, làm tổn hại đến thể xác, tinh thần, tâm hồn của cácem Tôn trọng nhân cách của học sinh tức là phải tin tưởng vào khả năng tựhoàn thiện nhân cách, tin vào sự cố gắng tiến bộ của các em; đánh giá đúng năng lực của học sinh; khuyến khích học sinh phát huy những ưu điểm; tôn trọng các mối quan

hệ xã hội như bạn bè, người thân và hơn hết là phải tôn trọng phẩm giá của học sinh, không xúc phạm đến nhân cách, phẩm giá của họcsinh

- Khi trách phạt thấy các em có hành vi ăn năn hối lỗi thì giáo viên có thể

hoãnlại hoặc bãi bỏ trách phạt các em Ví dụ: trong lớp có một em luôn đi trễ, giáo

viên đến tiết đầu tiết đều thấy em đi muộn thì trách phạt em ấy Sau một thời gian, nhận thấy em học sinh ấy đã có tiến bộ, luôn cố gắng đi học đúng giờ thìcó thể tuyên dương em để em cảm thấy bản thân đã tốt hơn

KẾT LUẬN

Tóm lại, giáo dục gồm nhiều phương pháp khác nhau, mỗi phương pháp có

thế mạnh riêng để tác động vào một mặt của nhân cách, mỗi phương pháp có thể áp dụng vào từng tình huống, hoàn cảnh và đối tượng cụ thể Tuy nhiên, trong quá trình giáo dục cần phải phối hợp các phương pháp với nhau, bởi không có phương pháp nào là vạn năng Sử dụng nhuần nhuyễn, linh hoạt các phương pháp đó chính

là nghệ thuật sư phạm