Phân tích nội dung nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế và đánh giá thực tiễn vận dụng nguyên tắc này trong quá trình giải quyết tranh chấp mà Việt Nam l

B T PHÁPỘ Ư

TRƯỜNG Đ I H C LU T HÀ N IẠ Ọ Ậ Ộ

Bài thi k t thúc h c ph n ế ọ ầ

B môn ộ : Công pháp qu c t ố ế

Đ ề bài: Phân tích n i dung nguyên t c hòa ộ ắ bình gi i quy t tranh ch p qu c t và đánh ả ế ấ ố ế giá th c ti n v n d ng nguyên t c này trong ự ễ ậ ụ ắ quá trình gi i quy t tranh ch p mà Vi t Nam ả ế ấ ệ

là m t bên ộ

H và tên: L ọ ươ ng Xuân B o ả

L p: 4409 (N05-TL1) ớ

Mã sinh viên: 440929

M c l c ụ ụ Trang

M đ uở ầ

N i dung ộ

1 NH NG V N Đ LÝ LU N C B N V NGUYÊN Ữ Ấ Ề Ậ Ơ Ả Ề

T C HÒA BÌNH GI I QUY T CÁC TRANH CH P QU C TẮ Ả Ế Ấ Ố Ế

1.1 Khái ni m, đ c đi m nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ệ ặ ể ắ ả ế

ch p qu c ấ ố

tế 1

1.1.1 Khái ni mệ 1 1.1.2 Đ c đi mặ ể 2 1.2 L ch s hình thành nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ị ử ắ ả ế

ch p qu c ấ ố

tế 2

1.3 Vai trò nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c ắ ả ế ấ ố

tế 3

2 NGUYÊN T C HÒA BÌNH GI I QUY T TRANH CH P QU C TẮ Ả Ế Ấ Ố Ế 2.1 Nghĩa v c th c a các qu c gia trong nguyên t c hòa bình ụ ụ ể ủ ố ắ

gi i quy t tranh ch p qu c ả ế ấ ố

tế 4

2.2 Các bi n pháp hòa bình gi i quy t tranh ệ ả ế

ch pấ 5

3 ÁP D NG NGUYÊN T C HÒA BÌNH GI I QUY T TRANH Ụ Ắ Ả Ế

CH P QU C T MÀ VI T NAM LÀ M T BÊNẤ Ố Ế Ệ Ộ

3.1 Tình hình bi n Đông hi n nayể ệ 5

3 2 Các gi i pháp gi i quy t tranh ch p bi n Đông theo nguyên ả ả ế ấ ể

t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c ắ ả ế ấ ố

tế 6

3.3 Bi n pháp gi i quy t tranh ch p mà Vi t Nam đã áp ệ ả ế ấ ệ

d ngụ 7

3.4 Bi n pháp hi u qu đ gi i quy t tranh ch p bi n ệ ệ ả ể ả ế ấ ể

Đông 8

K t lu nế ậ

Tài li u tham ệ

kh o ả 11

M đ u ở ầ

Trong xã h iộ công nghi p hóa hi n đ i hóa, h iệ ệ ạ ộ nh p qu c t hi n nay ậ ố ế ệ thì mâu thu n gi a các qu c gia trong t t c các lĩnh v c nh giáo d c, văn ẫ ữ ố ấ ả ự ư ụ hóa, xã h i, th d c th thao, kinh t chính tr , an ninh qu c phòng, môi ộ ể ụ ể ế ị ố

trường, an ninh xã h i… có nh ng quan đi m trái ngộ ữ ể ược nhau, không th a ỏ thu n th ng nh t đậ ố ấ ược v m t l i ích d n d n xung đ t v quy n và l i ề ặ ợ ẫ ế ộ ề ề ợ ích d n đ n vi c sinh ra các mâu thu n tranh ch p không đáng có gây nh ẫ ế ệ ẫ ấ ả

hưởng ít nhi u nên quan h hòa h o v i các qu c gia n u không gi i quy t ề ệ ả ớ ố ế ả ế

được có th x y ra b o l c và gây ra chi n tranh gây nh hể ả ạ ự ế ả ưởng đ n s an ế ự toàn c a th gi iủ ế ớ , nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t đắ ả ế ấ ố ế ượ c quan tâm h n c Đ c bi t Vi t Nam, trơ ả ặ ệ ở ệ ước tình hình bi n Đông đang ể căng th ng hi n nay thì nguyên t c này có vai trò quan tr ng Đ hi u h n ẳ ệ ắ ọ ể ể ơ

v nguyên t c này cũng nh t m quan tr ng cũng nh vai trò trong vi c ề ắ ư ầ ọ ư ệ

gi i quy t tranh ch p Vi t Nam, em xin ch n đ tài: “Phân tích n i dung ả ế ấ ở ệ ọ ề ộ nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t và đánh giá th c ti n ắ ả ế ấ ố ế ự ễ

v n d ng nguyên t c này trong quá trình gi i quy t tranh ch p mà Vi t ậ ụ ắ ả ế ấ ệ Nam là m t bên”.ộ

N i dung ộ

1 NH NG V N Đ LÝ LU N C B N V NGUYÊN T C HÒA BÌNH Ữ Ấ Ề Ậ Ơ Ả Ề Ắ

GI I QUY T CÁC TRANH CH P QU C TẢ Ế Ấ Ố Ế

1.1 Khái ni m, đ c đi m nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c ệ ặ ể ắ ả ế ấ ố tế

1.1.1 Khái ni mệ

Theo nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p, các qu c gia có nghĩa ắ ả ế ấ ố

v gi i quy t tranh ch p qu c t b ng bi n pháp hòa bình, không làm ụ ả ế ấ ố ế ằ ệ

phương h i đ n hòa bình, an ninh và công lý qu c t (Ngh quy t 2625 ạ ế ố ế ị ế (XXV) c a Đ i H i đ ng UN ngày 24/10/1970 Tuyên b v nh ng nguyênủ ạ ộ ồ ố ề ữ tác c a lu t qu c t đi u chinh quan h h u ngh và h p tác gi a các qu c ủ ậ ố ế ề ệ ữ ị ợ ữ ố gia phù h p v i Hiên chợ ớ ương Liên h p qu c) Đi u 33 Hi n chợ ố ề ế ương Liên

h p qu c quy đ nh:ợ ố ị

“Các bên đương s trong các cu c tranh ch p, mà vi c kéo dài các cu c ự ộ ấ ệ ộ tranh ch p y có th đe d a đ n hòa bình và an ninh qu c t , trấ ấ ể ọ ế ố ế ước h t, ế

ph i c g ng tìm cách gi i quy t tranh ch p b ng con đả ố ắ ả ế ấ ằ ường đàm phán,

đi u tra, trung gian, hòa gi i, tr ng tài, tòa án, s d ng nh ng t ch c ho c ề ả ọ ử ụ ữ ổ ứ ặ

nh ng đi u ữ ể ước khu v c, ho c b ng các bi n pháp hòa bình khác tùy theo ự ặ ằ ệ

s l a ch n c a mình”.ự ự ọ ủ

Ngay c trong trả ường h p không đ t đợ ạ ược th a thu n l a ch n các bi nỏ ậ ự ọ ệ pháp được ghi nh n trên đây, các bên v n có nghĩa v tìm ki m bi n pháp ậ ẫ ụ ế ệ hòa bình khác, không s d ng vũ l c đ gi i quy t tranh ch p, nh hử ụ ự ể ả ế ấ ả ưởng

đ n hòa bình và an ninh qu c t ế ố ế

1.1.2 Đ c đi mặ ể

V đ c đi m, các nguyên t c c b n c a Lu t Qu c t có b n đ c ề ặ ể ắ ơ ả ủ ậ ố ế ố ặ

đi m sau:ể

Tính m nh l nh chung: t t c các ch th đ u ph i tuy t đ i tuân th ệ ệ ấ ả ủ ể ề ả ệ ố ủ các nguyên t c c b n c a Lu t Qu c t Không m t ch th hay nhóm ắ ơ ả ủ ậ ố ế ộ ủ ể

ch th nào c a Lu t Qu c t có quy n h y b nguyên t c c b n c a ủ ể ủ ậ ố ế ề ủ ỏ ắ ơ ả ủ

Lu t Qu c t B t kỳ hành vi đ n phậ ố ế ấ ơ ương nào không tuân th tri t đ ủ ệ ể nguyên t c c b n c a LQT đ u b coi là s vi ph m nghiêm tr ng pháp ắ ơ ả ủ ề ị ự ạ ọ

lu t qu c t Các quy ph m đi u ậ ố ế ạ ề ước và t p quán qu c t có n i dung trái ậ ố ế ộ

v i các nguyên t c c b n c a Lu t Qu c t đ u không có giá tr pháp lý ớ ắ ơ ả ủ ậ ố ế ề ị Ngoài ra, đ i v i các lĩnh v c xu t hi n các nguyên t c chuyên bi t nh : ố ớ ự ấ ệ ắ ệ ư

Lu t Bi n qu c t , Lu t hàng không dân d ng qu c t thì bên c nh vi c ậ ể ố ế ậ ụ ố ế ạ ệ tuân th các nguyên t c c b n c a Lu t Qu c t , các bên còn ph i ch p ủ ắ ơ ả ủ ậ ố ế ả ấ hành các nguyên t c chuyên bi t trong t ng lĩnh v c c th ắ ệ ừ ự ụ ể

V tính bao trùm: Nguyên t c c b n c a Lu t qu c t là chu n m c đề ắ ơ ả ủ ậ ố ế ẩ ự ể xác đ nh tính h p pháp c a toàn b h th ng các quy ph m pháp lý qu c t ị ợ ủ ộ ệ ố ạ ố ế

Đ ng th i chúng đồ ờ ược th c hi n trong t t c các lĩnh v c c a quan h ự ệ ấ ả ự ủ ệ

qu c t gi a các qu c gia.ố ế ữ ố

V tính h th ng: Các nguyên t c c b n c a Lu t qu c t có m i quanề ệ ố ắ ơ ả ủ ậ ố ế ố

h m t thi t v i nhau trong m t ch nh th th ng nh t, bi u hi n ch : ệ ậ ế ớ ộ ỉ ể ố ấ ể ệ ở ỗ

vi c tôn tr ng hay phá v nguyên t c này s làm nh hệ ọ ỡ ắ ẽ ả ưởng đ n n i dung ế ộ

và vi c tuân th các nguyên t c khác.ệ ủ ắ

V tính th a nh n r ng rãi: các nguyên t c c b n c a Lu t qu c t ề ừ ậ ộ ắ ơ ả ủ ậ ố ế

được áp d ng trong ph m vi toàn th gi i, đ ng th i đụ ạ ế ớ ồ ờ ược ghi nh n trong ậ các văn b n pháp lý qu c t quan tr ng nh : Hi n Chả ố ế ọ ư ế ương Liên H p qu c, ợ ố Tuyên b năm 1970 v các nguyên t c c b n c a Lu t Qu c t ố ề ắ ơ ả ủ ậ ố ế

Trong các đ c đi m trên, đ c đi m v tính m nh l nh chung là quan ặ ể ặ ể ề ệ ệ

tr ng nh t, đã t o ra c s pháp lý quan tr ng đ các nguyên t c c b n ọ ấ ạ ơ ở ọ ể ắ ơ ả

c a Lu t qu c t chi ph i l i các nguyên t c pháp lu t chung và các nguyênủ ậ ố ế ố ạ ắ ậ

t c chuyên ngành.Các nguyên t c c b n c a Lu t qu c t là công c pháp ắ ắ ơ ả ủ ậ ố ế ụ

lý đ b o v quy n và l i ích h p pháp c a các ch th Lu t qu c t ể ả ệ ề ợ ợ ủ ủ ể ậ ố ế

1.2 L ch s hình thành nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c tị ử ắ ả ế ấ ố ế

2

S hình thành và phát tri n c a nguyên t c này g n li n v i s hình ự ể ủ ắ ắ ề ớ ự thành

và phát tri n c a nguyên t c c m đe d a dùng vũ l c và dùng vũ l c trong ể ủ ắ ấ ọ ự ự quan h qu c t và là h qu t t y u c a nguyên t c này ệ ố ế ệ ả ấ ế ủ ắ

Trong th c ti n qu c t , tranh ch p luôn là kh năng ti m n phát sinh ự ễ ố ế ấ ả ề ẩ

t các m i quan h gi a các qu c gia Đó là hoàn c nh c th mà trong đó ừ ố ệ ữ ố ả ụ ể các ch th lu t qu c t có nh ng quan đi m trái ngủ ể ậ ố ế ữ ể ược ho c mâu xung ặ

đ t, mâu thu n.” không th ng nh t độ ẫ ố ấ ược v quy n và l i ích “thu n nhauề ề ợ ẫ Trong h th ng Công ệ ố ước Lahay 1899 và 1907 có Công ước v hòa bình ề

gi i quy t xung đ t qu c t , là công ả ế ộ ố ế ước đa phương đ u tiên đ c p đ n ầ ề ậ ế

v n đ quan tr ng này Tuy nhiên, Công ấ ề ọ ước m i ch đ a ra l i kêu g i các ớ ỉ ư ờ ọ

qu c gia t nguy n th c hi n các bi n pháp trung gian, hòa gi i trố ự ệ ự ệ ệ ả ước khi dùng vũ l c.ự

Quy ch H i qu c liên m c đ nh t đ nh đã đ a ra quy n c a các ế ộ ố ở ứ ộ ấ ị ư ề ủ

qu c gia dùng chi n tranh nh là phố ế ư ương ti n gi i quy t tranh ch p, l n ệ ả ế ấ ầ

đ u tiên đã xác đ nh nghĩa v c a các qu c gia gi i quy t tranh ch p b ng ầ ị ụ ủ ố ả ế ấ ằ

phương pháp hoà bình nh gi i quy đ nh này không mang”quy t tòa án ư ả ị ế ở

ho c đ a ra h i đ ng c a H i qu c liên tính ch t là nghĩa v pháp lý b t ặ ư ộ ồ ủ ộ ố ấ ụ ắ

bu c c a m i qu c gia Và vi c gi i quy t tranh ch p b ng phộ ủ ọ ố ệ ả ế ấ ằ ương pháp hòa bình ch đỉ ược coi là kh năng có th x y ra khi có tranh ch p mà thôi.ả ể ả ấ Liên h p qu c cùng v i b n Hi n chợ ố ớ ả ế ương c a mình l n đ u tiên đã ủ ầ ầ nâng v n đ gi i quy t hòa bình các tranh ch p qu c t lên thành nguyên ấ ề ả ế ấ ố ế

t c trong quan h gi a các qu c gia Kho n 3 đi u 2 Hi n chắ ệ ữ ố ả ề ế ương ghi nh nậ

“H i viên Liên h p qu c gi i quy t các tranh ch p qu c t c a h b ng ộ ợ ố ả ế ấ ố ế ủ ọ ằ

phương pháp hòa bình, làm th nào kh i nguy h i đ n hòa bình và an ninh ế ỏ ạ ế

qu c t cũng nh đ n công lý” Ngoài ra, các đi u ố ế ư ế ề ước qu c t thành l p ố ế ậ các t ch c khu v c quan tr ng cũng ghi nh n l i nguyên t c này nh Hi nổ ứ ự ọ ậ ạ ắ ư ế

chương ASEAN, Hi n chế ương c a T ch c các qu c gia châu M , Hi n ủ ổ ứ ố ỹ ế

chương thành l p Liên minh Châu Phi và các văn b n thành l p c a Liên ậ ả ậ ủ minh Châu Âu

V i vi c m r ng nhanh chóng v thành viên c a Liên h p qu c và th cớ ệ ở ộ ề ủ ợ ố ự

ti n c a các qu c gia, nguyên t c này đã có v trí ch c ch n trong t p quán ễ ủ ố ắ ị ắ ắ ậ

qu c t Do đó, nguyên t c có hi u l c ràng bu c v i m i qu c gia trên thố ế ắ ệ ự ộ ớ ọ ố ế

gi i, b t k có là thành viên c a Liên h p qu c hay không Trong v ớ ấ ể ủ ợ ố ụ

Nicaragua vs M , Tòa án Công lý Qu c t (ICJ) l n đ u tiên đã xác nh n ỹ ố ế ầ ầ ậ

hi u l c t p quán c a nguyên t c này M t s h c gi còn đi xa h n n a ệ ự ậ ủ ắ ộ ố ọ ả ơ ữ

khi cho r ng nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t đã tr thànhằ ắ ả ế ấ ố ế ở

m t quy ph m m nh l nh b t bu c chung (jus cogens).ộ ạ ệ ệ ắ ộ

1.3 Vai trò nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c tắ ả ế ấ ố ế

S t n t i c a tranh ch p là đi u khó tránh kh i trong đ i s ng qu c t ự ồ ạ ủ ấ ề ỏ ờ ố ố ế Khi tranh ch p xu t hi n, n u không đấ ấ ệ ế ược gi i quy t tho đáng theo ý chí ả ế ả cùa các chù th có liên quan s gây nhi u nh hể ẽ ề ả ưởng không mong mu n ố không ch đ i v i các bên tranh ch p Chính vì v y, vi c gi i quy t tranh ỉ ố ớ ấ ậ ệ ả ế

ch p có ý nghĩa r t quan tr ng.ấ ấ ọ

- Thông qua gi i quy t tranh ch p, quy n l i h p pháp là đ i tả ế ấ ề ợ ợ ố ượng cùa v ụ

vi c tranh ch p s đệ ấ ẽ ược kh ng đ nh và đ m b o, nh t là nh ng tranh ch p ẳ ị ả ả ấ ữ ấ

mà m t bên v th y u h n.ộ ở ị ế ế ơ

- Gi i quy t tranh ch p góp ph n thúc đ y vi c th c thi, tuân th lu t qu cả ế ấ ầ ẩ ệ ự ủ ậ ố

t Nguyên nhân c b n làm n y sinh các tranh ch p qu c t là do vi c vi ế ơ ả ả ấ ố ế ệ

ph m pháp lu t qu c t Tranh ch p đạ ậ ố ế ấ ược gi i quy t nhanh chóng, hi u ả ế ệ

qu s ch m d t hành vi vi ph m và tr t t quan h qu c t đả ẽ ấ ứ ạ ậ ự ệ ố ế ược khôi

ph c.ụ

- Gi i quy t tranh ch p góp ph n duy trì hoà bình và an ninh qu c t , thúc ả ế ấ ầ ố ế

đ y quan h h p tác qu c t N u tranh ch p không đẩ ệ ợ ố ế ế ấ ược gi i quy t, s ả ế ự căng th ng gi a các bên kéo dài s là nhân t thẳ ữ ẽ ố ường xuyên gây b t n và ấ ổ

c n tr vi c duy trì, tri n khai các ho t đ ng h p tác không nh ng gi a các ả ở ệ ể ạ ộ ợ ữ ữ bên tranh ch p mà còn v i các qu c gia khác.ấ ớ ố

2 NGUYÊN T C HÒA BÌNH GI I QUY T TRANH CH P QU C TẮ Ả Ế Ấ Ố Ế 2.1 Nghĩa v c th c a các qu c gia trong nguyên t c hòa bình gi i quy t ụ ụ ể ủ ố ắ ả ế tranh ch p qu c tấ ố ế

Cùng v i sáu nguyên t c c b n khác, nguyên t c hòa bình gi i quy t ớ ắ ơ ả ắ ả ế tranh ch p đấ ược gi i thích c th trong Tuyên b v các nguyên t c c b nả ụ ể ố ề ắ ơ ả

c a lu t qu c t đi u ch nh quan h h u ngh gi a các qu c gia năm 1970 ủ ậ ố ế ề ỉ ệ ữ ị ữ ố (Tuyên b năm 1970) c a Đ i h i đ ng Liên h p qu c Tuyên b này đố ủ ạ ộ ồ ợ ố ố ược tòa án qu c t và các h c gi có uy tín xem là văn b n có giá tr gi i thích ố ế ọ ả ả ị ả

Hi n chế ương Liên h p qu c Ti p theo đó, Đ i h i đ ng đã thông qua m t ợ ố ế ạ ộ ồ ộ

s ngh quy t khác v nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t , ố ị ế ề ắ ả ế ấ ố ế bao g m Tuyên b Manila v Hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t năm ồ ố ề ả ế ấ ố ế

1982 (Tuyên b Manila) và Ngh quy t v Ngăn ng a và hòa bình gi i ố ị ế ề ừ ả quy t tranh ch p qu c t năm 2003.ế ấ ố ế

4

Tuyên b năm 1970 quy đ nh các nghĩa v c th c a các qu c gia trongố ị ụ ụ ể ủ ố nguyên t c hòa bình gi i quy t tranh ch p qu c t , c th nh sau:ắ ả ế ấ ố ế ụ ể ư

-Nghĩa v gi i quy t các tranh ch p qu c t b ng các bi n pháp hòa bình ụ ả ế ấ ố ế ằ ệ theo cách th c không gây nguy hi m cho hòa bình, an ninh và công lý qu c ứ ể ố

t ;ế

-Nghĩa v tìm ki m gi i pháp cho các tranh ch p m t cách nhanh chóng và ụ ế ả ấ ộ công b ng thông qua đàm phán, đi u tra, trung gian, hòa gi i, tr ng tài, bi nằ ề ả ọ ệ pháp t pháp, s d ng các t ch c hay dàn x p qu c t ho c các bi n pháp ư ử ụ ổ ứ ế ố ế ặ ệ hòa bình khác theo s l a ch n c a các bên, phù h p v i hoàn c nh và b n ự ự ọ ủ ợ ớ ả ả

ch t c a tranh ch p;ấ ủ ấ

-Nghĩa v ti p t c tìm ki m gi i pháp gi i quy t tranh ch p b ng nh ng ụ ế ụ ế ả ả ế ấ ằ ữ

bi n pháp hòa bình mà các bên ch p nh n trong trệ ấ ậ ường h p ch a th gi i ợ ư ể ả quy t tranh ch p b ng b t kỳ bi n pháp hòa bình nêu trên;ế ấ ằ ấ ệ

-Nghĩa v h n ch có hành đ ng có th làm x u đi tình hu ng gây nguy ụ ạ ế ộ ể ấ ố

hi m cho vi c duy trì hòa bình và an ninh qu c t và ph i hành đ ng theo ể ệ ố ế ả ộ cách th c phù h p v i m c đích và nguyên t c c a Liên h p qu c.ứ ợ ớ ụ ắ ủ ợ ố

Trong b n nghĩa v c th trên, nghĩa v không gây nguy hi m cho hòa ố ụ ụ ể ụ ể bình, anh ninh qu c t và nghĩa v ti p t c tìm ki m gi i pháp hòa bình là ố ế ụ ế ụ ế ả

nh ng nghĩa v không m y gây tranh cãi Hai nghĩa v còn l i v n còn ữ ụ ấ ụ ạ ẫ nhi u quan đi m khác nhau.ề ể

2.2 Các bi n pháp hòa bình gi i quy t tranh ch pệ ả ế ấ

Theo quy đ nh t i Đi u 33 c a Hi n chị ạ ề ủ ế ương Liên h p qu c và th c ti nợ ố ự ễ quan h qu c t , các bi n pháp hòa bình gi i quy t tranh ch p ch y u baoệ ố ế ệ ả ế ấ ủ ế

g m: đàm phán; thông qua bên th ba (trung gian, hòa gi i ); gi i quy t ồ ứ ả ả ế tranh ch p trong khuôn kh các t ch c qu c t ho c đi u ấ ổ ổ ứ ố ế ặ ề ước qu c t khuố ế

v c và gi i quy t tranh ch p t i các c quan tài phán qu c t ự ả ế ấ ạ ơ ố ế

3 ÁP D NG NGUYÊN T C HÒA BÌNH GI I QUY T TRANH CH P Ụ Ắ Ả Ế Ấ

QU C T MÀ VI T NAM LÀ M T BÊNỐ Ế Ệ Ộ

Hi n nay bi u hi n tranh ch p qu c t mà Vi t Nam là m t bên chính làệ ể ệ ấ ố ế ệ ộ

bi n Đông

ở ể

3.1 Tình hình bi n Đông hi n nayể ệ

Nh ng năm g n đây, tranh ch p t i Bi n Đông luôn là m t đ tài nóng, ữ ầ ấ ạ ể ộ ề

là m t v n đ nh y c m trong khu v c cũng nh đ i v i toàn th gi i S cộ ấ ề ạ ả ự ư ố ớ ế ớ ứ hút c a nó khi n M ph i chuy n tr ng tâm c a mình sang khu v c ủ ế ỹ ả ể ọ ủ ự

ASEAN; khi n Nh t B n quan tâm sâu s c h n đ n các nế ậ ả ắ ơ ế ước Đông Nam Á

và đ c bi t đã khi n cho TQ th c hi n nh ng hành vi gây b t n nghiêm ặ ệ ế ự ệ ữ ấ ổ

tr ng t i khu v c Đông Nam Á Có th nói, h n lúc nào h t, Bi n Đông ọ ạ ự ể ơ ế ể đang d y t ng c n sóng đ y h n lo n, đang v p ph i nh ng “m a xa, bão ậ ừ ơ ầ ỗ ạ ấ ả ữ ư táp” m nh m nh t… có nguy c gây ra nh ng b t n v an ninh cho khu ạ ẽ ấ ơ ữ ấ ổ ề

v c và qu c t ự ố ế

Trước h t, nh ng v n đ đang di n ra t i Bi n Đông hi n nay là :ế ữ ấ ề ễ ạ ể ệ – M t là, tranh ch p ch quy n lãnh th gi a Vi t Nam và TQ t i ộ ấ ủ ề ổ ữ ệ ạ

qu n đ o Hoàng Sa c a Vi t Nam, b TQ đánh chi m trái phép t năm 1974ầ ả ủ ệ ị ế ừ

đ n nay Đây không còn là tranh ch p v m t pháp lý n a mà th c ch t là ế ấ ề ặ ữ ự ấ

s xâm ph m lãnh th , ch quy n c a TQ đ i v i Vi t Nam.ự ạ ổ ủ ề ủ ố ớ ệ

– Hai là, tranh ch p ch quy n gi a các nấ ủ ề ữ ước Vi t Nam, TQ, Phi- Lip- ệ Pin, Đài Loan, Bru- Ney và Malaysia t i qu n đ o Trạ ầ ả ường Sa

– Ba là, yêu sách đường lưỡi bò (đường 9 đo n) m t cách phi lý, b t ạ ộ ấ

h p pháp c a TQ trên toàn Bi n Đông.V i âm m u, ý đ đ c chi m Bi n ợ ủ ể ớ ư ồ ộ ế ể Đông, TQ mu n bi n vùng bi n này thành ao nhà, thành sân sau c a mình ố ế ể ủ

Là bàn đ p đ ti n sâu vào Đông Nam Á và là cánh c a đ B c Kinh vạ ể ế ử ể ắ ươn

ra th gi i Đ c bi t là nh ng l i ích v m t kinh t , b i n i đây ch a hàm ế ớ ặ ệ ữ ợ ề ặ ế ở ơ ứ

lượng d u m , khí đ t l n th 2 trên th gi i, h n n a v i s n lầ ỏ ố ớ ứ ế ớ ơ ữ ớ ả ượng băng cháy ch a đư ược khai thác s gi i quy t v n đ năng lẽ ả ế ấ ề ượng v i m t qu c ớ ộ ố gia khát nhiên li u nh TQ.ệ ư

– B n là, Phía Phi – Lip – Pin đã quy t đ nh ki n TQ ra tòa án qu c t ố ế ị ệ ố ế trong v n đ tranh ch p đ i v i bãi Hoàng Nham/ Scarborough (hi n nay ấ ề ấ ố ớ ệ

TQ đang chi m gi t năm 2012).ế ữ ừ

– Năm là, Các ho t đ ng c a TQ t i Bi n Đông nh : Xây d ng trái ạ ộ ủ ạ ể ư ự phép căn c quân s trên đ o G c Ma c a Vi t Nam mà TQ đã đánh chi m ứ ự ả ạ ủ ệ ế

trước đây; hay v vi c TQ h đ t giàn khoan HD – 981 vào vùng lãnh hãi ụ ệ ạ ặ

Vi t Nam, xâm ph m nghiêm trong quy n ch quy n và quy n tài phán c aệ ạ ề ủ ề ề ủ

Vi t Nam đ i v i qu n đ o Hoàng Sa….ệ ố ớ ầ ả

3.2 Các gi i pháp gi i quy t tranh ch p bi n Đông theo nguyên t c hòa ả ả ế ấ ể ắ bình gi i quy t tranh ch p qu c tả ế ấ ố ế

V phề ương di n khoa h c lu t qu c t , các qu c gia không đệ ọ ậ ố ế ố ượ ửc s

d ng ho c đe d a s d ng vũ l c, mà ph i gi i quy t tranh ch p b ng ụ ặ ọ ử ụ ự ả ả ế ấ ằ

bi n pháp hòa bình Đi u 33 Hi n chệ ề ế ương Liên H p Qu c quy đ nh, hòa ợ ố ị bình gi i quy t các tranh ch p qu c t là m t nghĩa v pháp lý c a t t c ả ế ấ ố ế ộ ụ ủ ấ ả các qu c gia và ch th khác c a lu t qu c t Căn c vào b n ch t, th m ố ủ ể ủ ậ ố ế ứ ả ấ ẩ

6

quy n và th t c gi i quy t tranh ch p, các bi n pháp hòa bình gi i quy t ề ủ ụ ả ế ấ ệ ả ế tranh ch p qu c t có th đấ ố ế ể ược chia làm hai nhóm c b n:ơ ả

Th nh t, các bi n pháp gi i quy t tranh ch p mang tính ngo i giao, ứ ấ ệ ả ế ấ ạ

g m các bi n pháp đàm phán, đi u tra, trung gian, hòa gi i, gi i quy t ồ ệ ề ả ả ế

trước các t ch c qu c t b ng các hi p đ nh khu v c, v i đ c đi m c ổ ứ ố ế ằ ệ ị ự ớ ặ ể ơ

b n là gi i quy t tranh ch p b ng đ i tho i, thả ả ế ấ ằ ố ạ ương lượng thông qua các

di n đàn, H i ngh qu c t do các bên tranh ch p ho c bên th ba t ch c ễ ộ ị ố ế ấ ặ ứ ổ ứ

Có th k đ n là các t ch c qu c t liên chính ph nh ASEAN, Liên ể ể ế ổ ứ ố ế ủ ư minh Châu Âu, Liên minh Châu Phi,… K t qu gi i quy t tranh ch p b ng ế ả ả ế ấ ằ các bi n pháp này thệ ường là các ngh quy t, khuy n cáo c a các t ch c ị ế ế ủ ổ ứ

qu c t ho c các cam k t và các đi u ố ế ặ ế ề ước qu c t đố ế ược các bên tranh ch pấ ký

Th hai, các bi n pháp gi i quy t tranh ch p b ng tài phán Các bi n ứ ệ ả ế ấ ằ ệ pháp này có đ c đi m là gi i quy t tranh ch p theo trình t , th t c t t ngặ ể ả ế ấ ự ủ ụ ố ụ

t pháp, thông qua ho t đ ng xét x v i k t qu gi i quy t tranh ch p là ư ạ ộ ử ớ ế ả ả ế ấ các phán quy t c a Tòa án qu c t ho c Tr ng tài qu c t có giá tr chung ế ủ ố ế ặ ọ ố ế ị

th m, b t bu c các bên liên quan ph i tuân th và th c hi n.ẩ ắ ộ ả ủ ự ệ

Ngoài hai nhóm bi n pháp trên, m t bi n pháp m i không đệ ộ ệ ớ ược đ c p ề ậ trong Hi n chế ương nh ng đư ược áp d ng r t nhi u trong th c ti n là môi ụ ấ ề ự ễ

gi i gi i quy t tranh ch p Nghĩa là, các cá nhân có uy tín l n trong quan hớ ả ế ấ ớ ệ

qu c t nh Nguyên th qu c gia, T ng th ký ho c nguyên T ng th ký ố ế ư ủ ố ổ ư ặ ổ ư Liên H p Qu c đợ ố ược các bên tranh ch p đ ngh đ ng ra thuy t ph c đ ấ ề ị ứ ế ụ ể các bên g p g , ti p xúc nh m gi i quy t tranh ch p.ặ ỡ ế ằ ả ế ấ

Bên c nh Hi n chạ ế ương Liên H p Qu c, Công ợ ố ước 1982 đã dành ra 9

đi u và 4 ph l c đ quy đ nh v c ch gi i quy t tranh ch p Trong ề ụ ụ ể ị ề ơ ế ả ế ấ khuôn kh Công ổ ước 1982, Đi u 287 quy đ nh b n c quan gi i quy t tranhề ị ố ơ ả ế

ch p: (1) Tòa qu c t v Lu t bi n đấ ố ế ề ậ ể ược thành l p theo Ph l c VI; (2) ậ ụ ụ Tòa án Công lý qu c t ; (3) Tòa Tr ng tài đ c bi t đố ế ọ ặ ệ ược thành l p theo Phậ ụ

l c VIII, đ gi i quy t m t hay nhi u tranh ch p đã đụ ể ả ế ộ ề ấ ược quy đ nh rõ trongị đó; (4) Tòa tr ng tài qu c t đọ ố ế ược thành l p theo Ph l c VII M t l u ý ậ ụ ụ ộ ư

r ng, n u các bên trong tranh ch p không ch n trằ ế ấ ọ ước hay không th a thu n ỏ ậ

đượ ơc c quan gi i quy t tranh ch p nào trong b n c quan trên, thì ph i ả ế ấ ố ơ ả dùng đ n Tòa tr ng tài qu c t Nghĩa là, n u các bên không có tuyên b ế ọ ố ế ế ố

trước ho c có th a thu n khác, bi n pháp gi i quy t b ng Tòa tr ng tài ặ ỏ ậ ệ ả ế ằ ọ

qu c t m c nhiên đố ế ặ ược áp d ng ụ

3.3 Bi n pháp gi i quy t tranh ch p mà Vi t Nam đã áp d ngệ ả ế ấ ệ ụ