Phòng chống tham nhũng trong ngành hải quan việt nam

Các văn bản pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước ta nói chung cũng như ngành Hải quan nói riêng vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập và hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Vai trò của pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong ngành Hải quan tại Việt Nam” là vô cùng quan trọng và cấp thiết.

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT TRONG ĐẤU TRANH PHÒNG,

CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH HẢI QUAN TẠI VIỆT NAM 3

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của pháp luật trong đấu tranh phòng, chống

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT TRONG ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG NGÀNH HẢI QUAN TẠI VIỆT NAM 14 2.1 Các văn bản pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong ngành Hải quan 14 2.2 Thực trạng phòng, chống tham nhũng trong ngành Hải quan tại Việt Nam 18 2.3 Vai trò của pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng ngành Hải quan

2.3.2 Nâng cao ý thức kỷ luật, kỷ cương, ứng xử, đạo đức công vụ, liêm chính hải

2.3.3 Góp phần cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan 20 2.3.4 Phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời tham nhũng 21

2.3.5 Làm cơ sở pháp lý để các đơn vị thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của mình trong phòng chống tham nhũng 21 2.4 Những hạn chế trong triển khai và thực hiện pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong ngành Hải quan tại Việt Nam 22 Chương 3: GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO VAI TRÒ CỦA LUẬT PHÒNG, CHỐNG THAM

3.1 Triển khai, quán triệt các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn 23 3.2 Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, ý thức trách nhiệm trong phòng ngừa, phát hiện và

A MỞ ĐẦU

Trong những năm qua, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng đượcĐảng, Nhà nước thực hiện vô cùng quyết liệt bởi tham nhũng được đánh giá là mộttrong những yếu tố làm giảm niềm tin của các tầng lớp nhân dân đối với bộ máyNhà nước Đồng thời nó còn cản trở quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của ViệtNam Chính vì lẽ đó, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng được xác định

là mục tiêu hàng đầu và là cuộc đấu tranh lâu dài, vô cùng khó khăn và phức tạp.Theo số liệu do Tổ chức Minh bạch thế giới (TI) công bố, Chỉ số cảm nhậntham nhũng (CPI) của Việt Nam năm 2018 đạt 33/100 điểm, xếp hạng 117/180toàn cầu Trong năm 2018, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực trong công tácphòng, chống tham nhũng, điển hình là việc nhanh chóng, kiên quyết xử lý các vụ

án tham nhũng lớn và hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý về phòng, chống thamnhũng Tháng 11/2018, Luật Phòng, chống tham nhũng đã được Quốc hội thôngqua trong đó gồm 10 chương với 96 điều Đồng thời Chính phủ cũng đã chỉ đạotăng cường kiểm tra và tổ chức thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống thamnhũng Chính vì vậy, đến năm 2019 chỉ số CPI của Việt Nam đã đạt 37/100 điểm,tăng 4 điểm so với năm 2018, đứng thứ 96/180 quốc gia và vùng lãnh thổ trongbảng xếp hạng toàn cầu(tăng 21 bậc so với năm 2018) Đây cũng là năm Việt Nam

có mức tăng điểm cao nhất từ trước đến nay; điều đó đã khẳng định được nhữngkết quả tích cực trong công tác phòng, chống tham nhũng ở nước ta Nhưngđến năm 2020, Việt Nam bị giảm 1 điểm so với năm 2019 (đạt 36/100 điểm ),đứng thứ 104/180 trên bảng xếp hạng toàn cầu, mặc dù chỉ số trên cao hơn một sốquốc gia trong khu vực như Philippines, Lào, Myanmar và Campuchia nhưng lạithấp hơn điểm trung bình của khu vực ASEAN (42/100) Về mặt thống kê, việcgiảm 1 điểm so với năm 2019 là không đáng kể, tuy nhiên, nếu xét trên thang điểm

và 100 là mức độ cảm nhận tham nhũng thấp nhất, thì năm 2020 Việt Nam vẫnnằm trong số hai phần ba các quốc gia trên thế giới có điểm dưới 50 Điều này chothấy trình trạng tham nhũng tại Việt Nam vẫn còn khá nghiêm trọng.

Trải qua nhiều thời kì xây dựng và phát triển hệ thống luật pháp, Nhà nước ta

đã ban hành nhiều văn bản pháp luật tạo cơ sở pháp lý cho cuộc đấu tranh phòng,chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước Ngành Hải quan cũng đã dựa vào đó đểban hành các quyết định liên quan đến phòng, chống tham nhũng theo tính chất đặcthù của ngành Mặc dù, các văn bản pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước

ta nói chung cũng như ngành Hải quan nói riêng vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập vàhạn chế, nhưng đã góp phần giúp Ngành Hải quan phát hiện và xử lý hơn 15.000

vụ vi phạm pháp luật trong năm 2020 (giảm 11,59 % so với cùng kỳ năm 2019)

Xuất phát từ thực trạng nói trên, việc nghiên cứu đề tài “Vai trò của pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong ngành Hải quan tại Việt Nam”

là vô cùng quan trọng và cấp thiết

B NỘI DUNG

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT TRONG ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH HẢI QUAN TẠI VIỆT

NAM 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Tham nhũng

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội phức tạp với nhiều biểu hiện khác nhau.Các quốc gia ở các trình độ phát triển khác nhau, điều kiện kinh tế, chính trị, xã hộikhác nhau quan niệm về tham nhũng cũng rất khác nhau Trong từng quốc gia, ởmỗi giai đoạn phát triển, khái niệm tham nhũng đưa ra cũng thay đổi tương ứng đểchỉ ra những loại hành vi tham nhũng nào là phổ biến Vì vậy khó có thể có mộtkhái niệm chung nhất về tham nhũng cho mọi quốc gia, mọi chế độ chính trị; thamnhũng cũng không phải là một khái niệm nhất thành bất biến xuyên qua các thời kỳphát triển đối với từng quốc gia, khu vực

Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI) thì "Tham nhũng là hành vi của côngchức trong khu vực công, dù là chính trị gia hay công chức dân sự, trong đó họ làmgiàu một cách không đúng đắn hay bất hợp pháp cho bản thân hoặc cho người thâncủa họ bằng việc lạm dụng quyền lực công đã được giao cho họ"

Ở Việt Nam, Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợidụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi (Khoản 2, Điều 1 Luật phòng, chống thamnhũng của Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 29-11-2005)

Như vậy, có thể hiểu tham nhũng là “hành vi của cán bộ, công chức lợi dụng,lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao để sách nhiễu, tham ô, nhận hối lộ hay cố

ý làm trái chính sách, chế độ, thể lệ, quy định chung của Nhà nước, của cơ quan,của tổ chức chính trị, xã hội, hay của đơn vị kinh tế, tài chính vì động cơ vụ lợi”

1.1.2 Người có chức vụ, quyền hạn

Tại khoản 2 Điều 3 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 quy định:

Người có chức vụ, quyền hạn là người do bổ nhiệm, do bầu cử, do tuyển

dụng, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc khônghưởng lương, được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhất định và có quyền hạnnhất định trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó, bao gồm:

a) Cán bộ, công chức, viên chức;

b) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong cơquan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩquan chuyên môn kỹ thuật, công nhân công an trong cơ quan, đơn vị thuộc Công

an nhân dân;

c) Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp;

d) Người giữ chức danh, chức vụ quản lý trong doanh nghiệp, tổ chức;

đ) Những người khác được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ và có quyền hạntrong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó

1.2 Phân loại tham nhũng

Tham nhũng thường biểu hiện dưới các dạng sau:

- Tham nhũng vật chất: là dạng tham nhũng nhằm thỏa mãn những nhu cầu

vật chất của cá nhân như tiền bạc, tài sản Đây là dạng tham nhũng phổ biến và dễnhận thấy

- Tham nhũng quyền lực: là dạng tham nhũng mà người tham nhũng lợi

dụng quyền lực cá nhân để đưa những người thân tín vào bộ máy công quyền cũngnhư vào các tổ chức chính trị, xã hội, đơn vị kinh tế, tài chính vì động cơ vụ lợi

Tham nhũng quyền lực thường thể hiện ở các mức độ khác nhau như: Lạm dụng,vận dụng một cách sai trái các quyền hợp pháp được nhà nước và xã hội trao cho;tạo ra các hình thức để mở rộng quyền lực nhằm thỏa mãn những lợi ích khônghợp pháp; lợi dụng quyền lực để thỏa mãn khát vọng về quyền lực nhằm duy trìquyền lực đã tham nhũng được hoặc mưu cầu cương vị quyền lực cao hơn… Điểnhình cho dạng tham nhũng quyền lực là hiện tượng nhiều cá nhân không xứngđáng, không đủ phẩm chất, trình độ, năng lực nhưng lại chiếm giữ nhiều cương vị,nhiều vị trí quan trọng trong bộ máy Nhà nước, các tổ chức, đơn vị kinh tế, tàichính Tư tưởng “một người làm quan cả họ được nhờ”, “tham quyền cố vị” chính

là biểu hiện rõ nét nhất của dạng tham nhũng này

Dưới góc độ phân loại học, tham nhũng còn được thể hiện ở các dạng sau:

- Tham nhũng lớn, tham nhũng nhỏ: Theo Bộ công cụ phòng, chống tham

nhũng của Liên hợp quốc, tham nhũng lớn là loại tham nhũng xâm nhập đến tậnnhững cấp bậc cao nhất của Chính phủ quốc gia, làm xói mòn lòng tin vào sự quản

lý đúng đắn, nguyên tắc nhà nước pháp quyền và sự ổn định của nền kinh tế Thamnhũng nhỏ là tham nhũng liên quan đến việc đổi chác một số tiền nhỏ, việc làm ơnkhông đáng kể bởi những người tìm kiếm sự ưu đãi, hoặc việc sử dụng bạn bè hay

họ hàng nắm giữ chức vụ nhỏ Như vậy, có thể thấy, tham nhũng lớn thường diễn

ra trong lĩnh vực quản lý kinh tế nhà nước, với các hiện tượng phổ biến như: tham

ô tài sản, lập dự án ma, dự án khống để rút tiền, hối lộ các quan chức cấp cao của

bộ máy nhà nước để trúng thầu các dự án lớn, “lại quả” khi ký kết hợp đồng muasắm tài sản công…; tham nhũng nhỏ là dạng tham nhũng phổ biến bởi các hiệntượng như: bồi dưỡng phong bì cho bác sĩ trong bệnh viện; thu học phí cao hơnquy định của nhà nước trong các trường học; nạn mãi lộ trong cảnh sát giao thông,hiện tượng nhũng nhiễu, vòi vĩnh của cán bộ các cơ quan quản lý nhà nước…

- Tham nhũng chính trị: là dạng tham nhũng được hình thành do sự câu kết

giữa những người có ảnh hưởng trong hệ thống chính trị, chủ yếu là những quanchức cấp cao trong bộ máy cầm quyền, nhằm tạo ra những quyết định, hay tìmcách tác động thiên lệch vào những quyết sách của nhà nước có lợi cho một cánhân, doanh nghiệp hoặc những nhóm lợi ích nào đó Như vậy, có thể hiểu thamnhũng chính trị là sự lạm dụng quyền lực chính trị được giao để thu lợi riêng, vớimục đích tăng quyền hoặc tăng tài sản Biểu hiện của dạng tham nhũng này là:dùng vị trí chính trị, ảnh hưởng chính trị của mình để can thiệp vào việc có hoặckhông đưa ra một quyết định mang tính chính trị (chính sách, đạo luật, thỏathuận…) một cách thiên vị nhằm mục đích vụ lợi; mua bán, trao đổi các chức vụchính trị, vị trí có quyền lực, chạy chức, chạy quyền, sau đó dùng vị trí của mình

để trục lợi cá nhân…

- Tham nhũng hành chính: là dạng tham nhũng xảy ra phổ biến trong các

hoạt động quản lý hành chính của đội ngũ công chức hành chính Ở đó nhữngngười được giao quyền đã sử dụng quyền lực hành chính, trình tự thủ tục hànhchính để gây khó khăn cho công dân hoặc tổ chức nhằm trục lợi cho bản thân Biểuhiện của tham nhũng hành chính là: hạch sách, nhũng nhiễu trong việc thực hiệnmột thủ tục, một quyết định cụ thể nào đó mà công dân, tổ chức có quyền đượchưởng từ cơ quan hành chính nhà nước; thiên vị trong thực hiện pháp luật…

- Tham nhũng kinh tế: là dạng tham nhũng xảy ra trong hoạt động quản lý

kinh tế như, sản xuất kinh doanh, dịch vụ, mua sắm tài sản công, quản lý tài sản…được thực hiện bởi những người có thẩm quyền trong quản lý nhà nước về kinh tế,những người có thẩm quyền trong doanh nghiệp nhà nước Biểu hiện của thamnhũng kinh tế là: chiếm đoạt trái phép các tài sản của nhà nước, công dân nhằmtrục lợi cá nhân; ra các quyết định kinh tế trái pháp luật hoặc thiên vị nhằm trục lợi

cá nhân; lợi dụng sơ hở của pháp luật hoặc vi phạm pháp luật để tiến hành sản xuất,kinh doanh, trục lợi, gây thiệt hại cho xã hội…

Ngoài ra, tham nhũng còn được thể hiện dưới các dạng như: Tham nhũng công,tham nhũng tư; tham nhũng cá nhân, tham nhũng tập thể; tham nhũng xuyên quốcgia, tham nhũng trong nội bộ quốc gia; tham nhũng trực tiếp, tham nhũng gián tiếp;tham nhũng chủ động (đưa hối lộ), tham nhũng bị động (nhận hối lộ)…

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Theo tác giả Trịnh Thăng Quyết, có bốn yếu tố làm ảnh hưởng đến việc thựchiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, bài viết đượcđăng vào ngày 4/4/2021 trên Trang thông tin điện tử tổng hợp của Ban Nội chínhTrung ương Cụ thể có các yếu tố như sau:

1.2.1 Yếu tố chính trị

Những quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng chính là sự thể chếhóa đường lối quan điểm của Đảng ta về cuộc đấu tranh gay go, phức tạp này Tuynhiên, khi đã có pháp luật thì việc thực hiện chúng lại phụ thuộc vào quan điểmchính trị và quyết tâm chính trị của các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương

Có thể nói, đây là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định hàng đầu đến kếtquả của công cuộc phòng, chống tham nhũng Nếu các cấp ủy đảng và các cơ quan,

tổ chức, cá nhân có thẩm quyền đều có quyết tâm chính trị, sẵn sàng đối mặt vàđấu tranh với tệ tham nhũng thì các giai đoạn, các hoạt động tiếp theo sẽ được diễn

ra một cách thuận lợi, trôi chảy Ngược lại, nếu vẫn còn sự ngần ngại, do dự và nétránh từ chính các chủ thể đối với công tác phòng, chống tham nhũng thì cuộc đấutranh này sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai trên thực tế

Có thể nhìn nhận yếu tố chính trị trên mấy khía cạnh sau đây:

Một là, nhận thức chính trị của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Điều này có nghĩa, các nghị quyết của Đảng, văn bản pháp luật Nhà nước có đượccác cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp cận và lĩnh hội một cách đầy đủ, chính xác để từ

đó xác định được quan điểm, mục tiêu chung trong đấu tranh phòng, chống thamnhũng hay không, hơn thế nữa, từ sự nắm bắt đó, các chủ thể này có xác định đượcmột cách rõ ràng trách nhiệm, nghĩa vụ của mình, từ đó đề ra được các phươnghướng, biện pháp cụ thể trong quá trình thực hiện pháp luật phòng, chống thamnhũng hay không

Hai là, quyết tâm chính trị của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Đây là khía cạnh tư tưởng, ý chí nội tâm của các chủ thể có liên quan Nhận thứcchính trị là vấn đề quan trọng, nhưng nếu các chủ thể không có ý chí quyết tâm, coiđấu tranh phòng, chống tham nhũng là trách nhiệm cao cả, là nhiệm vụ thiêng liêng,

là sứ mệnh quan trọng của mình trước Đảng, trước nhân dân thì sẽ rất khó để biếnnhận thức thành hành động cụ thể

Ba là, quyết tâm chính trị là điều ẩn sâu bên trong, do đó, điều quan trọng là

quyết tâm đó phải được biểu hiện ra bên ngoài bằng hành động chính trị, tức bằngcác hoạt động thực tế của mỗi người Vì vậy, yếu tố chính trị ảnh hưởng trực tiếpđến thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng chính là thông qua các hànhđộng chính trị cụ thể, thiết thực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chứ không phảiqua lời nói, sự hô hào hay những chỉ thị suông Nói cách khác, nhận thức chính trịhay quyết tâm chính trị phải được thể hiện trên thực tế thông qua các nghị quyết,các chương trình, kế hoạch, v.v của các cơ quan, ban, ngành, địa phương Vàđiều quan trọng là các cơ quan hữu quan thực hiện các quyết tâm đó thông qua cáchành động cụ thể theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình Bên cạnh đó, các

cơ quan hữu quan phải huy động được sự hưởng ứng, sự tham gia nhiệt tình, đầytrách nhiệm của tất cả các cơ quan, tổ chức và mọi công dân đối với công cuộc đấutranh phòng, chống tham nhũng

1.2.2 Yếu tố pháp lý

Trong các yếu tố tác động tới thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũngthì yếu tố pháp lý đóng một vị trí hết sức quan trọng Đấu tranh phòng, chống thamnhũng là hoạt động sử dụng nhiều công cụ khác nhau, nhưng pháp luật là công cụhữu hiệu nhất Nếu không có hệ thống các quy định của pháp luật về phòng, chốngtham nhũng thì không thể có cơ sở pháp lý để tiến hành các hoạt động phòng ngừa

và xử lý tham nhũng Sự ảnh hưởng của yếu tố pháp lý đến hoạt động thực hiệnphòng, chống tham nhũng thể hiện ở mấy khía cạnh sau:

Thứ nhất, nếu một hệ thống pháp luật về phòng, chống tham nhũng được

ban hành mang tính hệ thống, toàn diện, phù hợp thực tiễn và mang tính khả thi thìđây sẽ là điều kiện tiên quyết để hoạt động thực hiện pháp luật phòng, chống thamnhũng có hiệu lực và hiệu quả cao Nhưng nếu hệ thống các quy định của pháp luậtkhông đầy đủ, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc xa rời thực tế sẽ cản trở quá trình thựchiện pháp luật trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Thứ hai, trong các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng thì

các quy định về phòng ngừa tham nhũng góp phần hạn chế khả năng hình thànhcác hành vi tham nhũng, do vậy, nếu các quy định về phòng ngừa tham nhũngđược quy định một cách chặt chẽ, có sự phối hợp đồng bộ trên các lĩnh vực khácnhau sẽ tạo điều kiện để các cơ quan, tổ chức, cá nhân tuân thủ pháp luật một cáchchặt chẽ, từ đó giảm khả năng vi phạm pháp luật về phòng ngừa tham nhũng.Ngược lại, nếu các quy định pháp luật trong lĩnh vực này không dự liệu hết đượccác khả năng, điều kiện nảy sinh tham nhũng thì sẽ tạo kẽ hở cho các hành vi thamnhũng phát sinh

Thứ ba, các quy định pháp luật về xử lý hành vi tham nhũng là một công cụ

pháp lý sắc bén để chống tham nhũng có hiệu quả, vì vậy, nếu pháp luật về lĩnh

nguy hiểm của hành vi tham nhũng thì sẽ tạo điều kiện quan trọng để thực hiệnpháp luật về chống tham nhũng có hiệu quả Ngược lại, nếu các quy định nàykhông đủ sức răn đe thì sẽ không tạo được sự cảnh tỉnh đối với các chủ thể có khảnăng tham nhũng, thậm chí các chủ thể này còn có thể “nhờn” pháp luật, sẵn sàng

vi phạm pháp luật vì mục đích cao hơn

Thứ tư, một trong những yếu tố pháp lý ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật

phòng, chống tham nhũng là ý thức pháp luật của các cán bộ, công chức, viên chứccũng như của các tổ chức, cá nhân công dân Yếu tố này mặc dù khó nhìn nhận,khó lượng hóa được, bởi nó ẩn sâu trong tiềm thức của các chủ thể, tuy nhiên, nólại có sức ảnh hưởng không nhỏ tới xử sự của các chủ thể Về phía cán bộ, côngchức, viên chức (với tư cách là những người có cơ hội để tham nhũng), nếu ý thứcpháp luật cao, vững chắc thì họ sẽ có khả năng lựa chọn hành vi, tính toán để có sự

xử sự phù hợp nhất trước những cám dỗ của lợi ích Và khi đó, mặc dù có sự cám

dỗ về vật chất hoặc tinh thần, nhưng họ sẽ đủ bản lĩnh để từ chối và giữ được sựliêm chính của mình Về phía công dân, khi đã có ý thức pháp luật về phòng,chống tham nhũng tốt thì họ sẽ không ngần ngại, không sợ hãi, không nao núngtrước hành vi tham nhũng và sẵn sàng cung cấp thông tin để xử lý các hành vitham nhũng

1.2.3 Yếu tố kinh tế

Tham nhũng là tệ nạn gắn liền với yếu tố kinh tế, bởi tham nhũng chính là

sự trục lợi cá nhân về lợi ích, trong đó lợi ích vật chất là trọng tâm Chính vì vậy,yếu tố kinh tế có ảnh hưởng không nhỏ tới thực hiện pháp luật phòng, chống thamnhũng Sự tác động của yếu tố kinh tế đối với thực hiện pháp luật phòng, chốngtham nhũng thể hiện trên các góc độ sau đây:

Một là, khi yếu tố kinh tế không bảo đảm cho cuộc sống của đội ngũ cán bộ,

công chức, viên chức thì sẽ không đủ khả năng để duy trì sự liêm chính của một bộ

phận, nhất là trong điều kiện họ có thể “cải thiện” cuộc sống của mình thông quaviệc thực thi công vụ của họ Điều đó có nghĩa, thu nhập của cán bộ, công chức,viên chức là một trong những lý do có thể dẫn tới tình trạng tham nhũng Vì vậy,nếu nhà nước có sự bảo đảm về mặt kinh tế, đời sống cho đội ngũ cán bộ, côngchức, viên chức thì họ sẽ không phải tính toán, tìm cách trục lợi cá nhân trong quátrình thực thi công vụ của mình.

Hai là, lĩnh vực kinh tế là nơi mà khả năng tham nhũng dễ nảy sinh nhất, vì

vậy, các quy định pháp luật về quản lý kinh tế là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến hoạtđộng thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng Một cơ chế kinh tế minh bạch,công khai, bảo đảm sự khách quan, công bằng thì sẽ là một môi trường lành mạnh

để nguy cơ tham nhũng khó có thể xảy ra Ngược lại, nếu pháp luật, chính sáchkinh tế không chặt chẽ, nhiều kẽ hở thì sẽ là mảnh đất dung dưỡng các hành vitham nhũng Chính vì thế, để góp phần thực hiện pháp luật phòng, chống thamnhũng có hiệu quả thì các chủ trương, chính sách, pháp luật trong lĩnh vực kinh tếphải tiên lượng được mọi tình huống có thể trao cơ hội trục lợi cho các cá nhân, tổchức liên quan, từ đó hạn chế một cách tối đa khả năng và môi trường sản sinhtham nhũng

Ba là, kinh tế cũng là yếu tố có khả năng kích thích việc thực hiện phòng,

chống tham nhũng có hiệu quả Các chủ thể tham gia công cuộc phòng, chốngtham nhũng luôn phải đối mặt với những khó khăn, thách thức, thậm chí phải gánhchịu những rủi ro, hiểm nguy cho cuộc sống của bản thân mình, bởi chống thamnhũng là chống lại những đối tượng có sức mạnh quyền lực nhất định Vì thế, nếunhà nước quan tâm đến lợi ích (cả vật chất lẫn tinh thần) của những người tham giaphòng, chống tham nhũng thì sẽ khuyến khích, động viên họ sẵn sàng cùng với các

cơ quan chức năng vạch mặt và trừng trị các hành vi tham nhũng Tạo điều kiện,tạo niềm tin cho các công dân để họ vững tâm sát cánh cùng các cơ quan nhà nước

thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng đạt kết quả cao, đem lại sự tin tưởngcủa nhân dân vào Đảng và Nhà nước trong cuộc đấu tranh cam go này.

1.2.4 Yếu tố hội nhập quốc tế

Từ sau đổi mới (năm 1986), Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng phát triển

tư duy và từng bước triển khai trên thực tế quá trình hội nhập khu vực và quốc tế.Đến nay, Việt Nam đang từng bước hội nhập khu vực và quốc tế một cách sâurộng và toàn diện trên nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có lĩnh vực phòng, chốngtham nhũng Việt Nam là một trong 136 quốc gia trên thế giới đã phê chuẩn Côngước Chống tham nhũng của Liên hợp quốc (UNCAC) UNCAC là công cụ pháp lý

có giá trị ràng buộc đầu tiên trên toàn cầu trong cuộc chiến chống tham nhũng;nhằm thúc đẩy và tăng cường các biện pháp phòng, chống tham nhũng có hiệu quả;tạo thuận lợi và hỗ trợ hợp tác quốc tế và hỗ trợ kỹ thuật trong đấu tranh phòng,chống tham nhũng; thúc đẩy liêm chính, trách nhiệm giải trình và quản lý đúng đắntài sản công của các quốc gia trên thế giới Nhằm hiện thực hóa các cam kết quốc

tế về phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là UNCAC, ngày 12/5/2009, Thủ tướngChính phủ đã ký Nghị quyết phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng, chống thamnhũng đến năm 2020; ngày 30/6/2009, Chủ tịch nước đã có Quyết định phê chuẩnCông ước Chống tham nhũng của Liên hợp quốc

Như vậy, quá trình hội nhập quốc tế đã trở thành một yếu tố tác động ngàycàng lớn vào công cuộc phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam Sự tác động củahội nhập quốc tế đối với thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước

ta thể hiện ở những khía cạnh cơ bản sau đây:

Thứ nhất, hội nhập quốc tế đặt ra những vấn đề phức tạp, khó khăn và thách

thức cho thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng, bởi:

- Hội nhập quốc tế sẽ dẫn tới tình trạng tham nhũng ngày càng tinh vi, phứctạp hơn bởi có yếu tố nước ngoài trong các hành vi tham nhũng, như việc chuyển