Với mục đích nghiên cứu đề tài là tiếp cận tư cách pháp nhân dựa trên lý luận và thực tiễn pháp luật ở Việt Nam đề tài “Chủ thể của quan hệ pháp luật hình sự” sẽ nghiên cứu sâu về vấn đề tư cách pháp nhân của pháp luật hình sự.
Trang 3L I C M NỜ Ả Ơ
Vi c vi t nên m t bài ti u lu n là k t qu c a quá trình h c t p,ệ ế ộ ể ậ ế ả ủ ọ ậ nghiên c u nhà trứ ở ường, v i s hớ ự ướng d n nhi t tình, trách nhi m c aẫ ệ ệ ủ
th y cô Trầ ường Đ i h c ạ ọ Luât – Đai Hoc Huệ́ ̣ ̣ , k t h p v i quá trình trongế ợ ớ
th c ti n, v i s c g ng h c t p và n l c tìm tòi c a b n thân.ự ễ ớ ự ố ắ ọ ậ ỗ ự ủ ả
L i đ u tiên em xin trình bày t lòng bi t n chân thành, sâu s c đ nờ ầ ỏ ế ơ ắ ế
t i Gi ng viênớ ả Trân Thi Diêu Hà ̣ ̣ ̀, người tr c ti p gi ng d y và hự ế ả ạ ướng d nẫ
em trong su t quá trình h c t p và nghiên c u đ tài.ố ọ ậ ứ ề
Em xin chân thành g i l i c m n đ n quý th y cô Trử ờ ả ơ ế ầ ường Đ i h cạ ọ Luât – Đai hoc Huê ̣́ ̣ ̣ và c v n h c t p l pố ấ ọ ậ ớ Luât K44̣ , b n bè và các anh chạ ị cùng khóa và trong Trường Đ i h c ạ ọ Luât – Đai hoc Huê ̣́ ̣ ̣ đã giúp đ em trongỡ quá trình h c t p cũng nh trong quá trình hoàn thành bài ti u lu n này.ọ ậ ư ể ậ
M c dù đã có s n l c c g ng c a b n thân, bài ti u lu n s khôngặ ự ổ ự ố ắ ủ ả ể ậ ẽ tránh nh ng thi u sót. Em mong nh n đữ ế ậ ượ ực s đóng góp ý ki n chân thànhế
t quý th y cô, b n bè đ bài ti u lu n cua em đư ầ ạ ể ể ậ ược hoàn thi n h n.ệ ơ
Em xin chân thành c m n!ả ơ
Th a Thiên Huêừ ́, ngày 18 tháng 8 năm 2021 Tác gi ti u lu nả ể ậ
Pham My Linḥ ̃
Trang 7M ĐÂUỞ ̀
1. Ly do chon đê taí ̣ ̀ ̀
Viêt Nam đang trên con đ̣ ương hôi nhâp va phat triên vao nên kinh tề ̣ ̣ ̀ ́ ̉ ̀ ̀ ́ khu v c v c va quôc tê. Viêt Nam đa t ng bự ự ̀ ́ ́ ̣ ̃ ̀ư ươc thao bo rao cang vê măt thú ̉ ̉ ̀ ̉ ̀ ̣ ̉ tuc hanh chinh, thuê, Cac doanh nghiêp trong ṇ ̀ ́ ́ ́ ̣ ươc hiên đang phai đôi măt́ ̣ ̉ ́ ̣
v i s canh tranh cua nhiêu công ty, tâp đoan l n cua nhiêu quôc gia đang vaơ ự ̣́ ̉ ̀ ̣ ̀ ớ ̉ ̀ ́ ̀
đa đâu t tai Viêt Nam v i hang loat d an l n. Đăc biêt sau khi Viêt Nam̃ ̀ ư ̣ ̣ ớ ̀ ̣ ự ́ ớ ̣ ̣ ̣ gia nhâp tô ch c tḥ ̉ ứ ương mai quôc tê WHO. Hiên nay, khu v c kinh tê dâṇ ́ ́ ̣ ự ́ doanh la khu v c phat triên nhât va tao ra nhiêu viêc lam nhiêu nhât cho nêǹ ự ́ ̉ ́ ̀ ̣ ̀ ̣ ̀ ̀ ́ ̀ kinh tê va tao đông l c chu yêu, bên v ng cho s phat triên dai han cua nêń ̀ ̣ ̣ ự ̉ ́ ̀ ữ ự ́ ̉ ̀ ̣ ̉ ̀ kinh tê Viêt Nam va bôi canh toan câu. Nâng cao hiêu qua quan ly nha ń ̣ ̀ ́ ̉ ̀ ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ ươ ć
va hoan thiên hê thông phap luât điêu chinh cac chu thê kinh doanh va cac̀ ̀ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ́ ̉ ̉ ̀ ́ chu thê quan hê phap luât la môt điêu kiên then chôt, đoi hoi băt buôc đê phat̉ ̉ ̣ ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ̣ ̉ ́ triên kinh tê. ́̉
Trong hê thông cac chu thê quan hê phap luât, ngoai chu thê la coṇ ́ ́ ̉ ̉ ̣ ́ ̣ ̀ ̉ ̉ ̀
ngươi hoăc chu thê đ̀ ̣ ̉ ̉ ược coi la thê nhân co cac chu thê khac th c hiên phap̀ ̉ ́ ́ ̉ ̉ ́ ự ̣ ́
ly co chu thê la t cach phap nhân. Phap nhân la môt loai chu thê co quan hế ́ ̉ ̉ ̀ư ́ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ̣ phap luât đôc lâp v i cac chu thê khac va la thanh viên cua phap nhân, phaṕ ̣ ̣ ̣ ớ ́ ̉ ̉ ́ ̀ ̀ ̀ ̉ ́ ́ nhân ra đ i la đê đap ng cac nhu câu cua xa hôi va hoat đông lâp phap. Cacờ ̀ ̉ ́ ứ ́ ̀ ̉ ̃ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ́ ́ phap nhân tham gia tich c c vao cac chu thê chu yêu trong cac hoat đônǵ ́ ự ̀ ́ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ̣ ̣ kinh tê, hoat đông quan ly nha ń ̣ ̣ ̉ ́ ̀ ươc trên c s nha ń ơ ở ̀ ươc tôn trong t do ý ̣ ự ́ chi, t do hôi nhâp cua công dân. Co thê nhân đinh răng trong cac quy đinh́ ự ̣ ̣ ̉ ́ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ cua phap luât hiên hanh ch a thây môt hoc thuyêt xuyên suôt ve phap nhân.̉ ́ ̣ ̣ ̀ ư ́ ̣ ̣ ́ ́ ̀ ́
Nh ng ngữ ươi th c thi phap luât, cac nha th c thi phap luât ch a thông nhât̀ ự ́ ̣ ́ ̀ ự ́ ̣ ư ́ ́ cac đăc tr ng c ban cua tiêu chi đê xac đinh t cach phap nhân cua tô ch c,́ ̣ ư ơ ̉ ̉ ́ ̉ ́ ̣ ư ́ ́ ̉ ̉ ư ́
7
Trang 8cung nh la quyên va nghia vu tham gia t cach phap nhân vê dân s , kinh tễ ư ̀ ̀ ̀ ̃ ̣ ư ́ ́ ̀ ự ́
Trang 9Đi u ki n đ i v i ch th :ề ệ ố ớ ủ ể
+ Năng l c ch th bao g m năng l c pháp lu t và năng l c hành vi;ự ủ ể ồ ự ậ ự+ Năng l c pháp lu t là kh năng c a ch th có các quy n và nghĩaự ậ ả ủ ủ ể ề
v pháp lý do pháp lu t quy đ nh;ụ ậ ị
+ Năng l c hành vi là kh năng c a ch th b ng chính hành vi c aự ả ủ ủ ể ằ ủ mình theo quy đ nh c a pháp lu t xác đ nh, th c hi n các quy n và nghĩa vị ủ ậ ị ự ệ ề ụ pháp lý do pháp lu t quĩa v pháp lý do pháp lu t qu đ nh.ậ ụ ậ ị
1.2. Cac loai chu thê cua quan hê phap luât: ́ ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ ́ ̣
Gôm ca nhân va tô ch c:̀ ́ ̀ ̉ ứ
+ Cá nhân: Bao g m công dân, ngồ ườ ưới n c ngoài, người không có
qu c t ch, trong đó công dân là ch th ph bi n c a h u h t các quan hố ị ủ ể ổ ế ủ ầ ế ệ pháp lu t.ậ
+ Cá nhân mu n tr thành ch th c a quan h pháp lu t ph i cóố ở ủ ể ủ ệ ậ ả năng l c pháp lu t và năng l c hành vi.ự ậ ự
1.3. Năng l c cua chu thê tham gia quan hê phap luâtự ̉ ̉ ̉ ̣ ́ ̣
Năng l c pháp lu t c a cá nhân có nh ng đ c đi m sau:ự ậ ủ ữ ặ ể
+ Năng l c pháp lu t c a cá nhân g n li n v i m i cá nhân, có t lúcự ậ ủ ắ ề ớ ỗ ừ
cá nhân đó sinh ra và ch ch m d t khi cá nhân đó ch t ho c b coi nh đãỉ ấ ứ ế ặ ị ư
9
Trang 10ch t. Pháp lu t không ph i là thu c tính t nhiên c a cá nhân mà là ph mế ậ ả ộ ự ủ ạ trù xã h i, ph th c vào ý chí c a nhà nộ ụ ộ ủ ước.
+ Năng l c pháp lu t c a cá nhân có th b h n ch trong m t sự ậ ủ ể ị ạ ế ộ ố
trường h p nh t đ nh do pháp lu t quy đ nh nh hình ph t b sung là c mợ ấ ị ậ ị ư ạ ổ ấ
c trú trong lu t hình s ư ậ ự
Năng l c hành vi c a cá nhân có nh ng đ c đi m sau:ự ủ ữ ặ ể
+ Đ có năng l c hành vi ho c có đ năng l c hành vi cá nhân ph iể ự ặ ủ ự ả
đ t đ n đ tu i nh t đ nh tùy t ng lĩnh v c do pháp lu t quy đ nh. Ví d :ạ ế ộ ổ ấ ị ừ ự ậ ị ụ Trong lĩnh v c lu t dân s , cá nhân có năng l c hành vi khi cá nhân đó đ 6ự ậ ự ự ủ
tu i, còn năng l c hành vi đ y đ khi cá nhân đó đ 18 tu i.ổ ự ầ ủ ủ ổ
+ Đ có năng l c hành vi, cá nhân ph i có ph năng nh n th c vàể ự ả ả ậ ứ
đi u khi n hành vi c a mình. Nh ng ngề ể ủ ữ ườ ị ấi b m t trí ho c m c các b nhặ ắ ệ làm m t kh năng nh n th c thì coi là ngấ ả ậ ứ ười m t năng l c hành vi.ấ ự
+ Y u t g n li n v i năng l c hành vi là cá nhân ph i có kh năngế ố ắ ề ớ ự ả ả
th c hi n nghĩa v và ch u trách nhi m pháp lý v hành vi c a mình.ự ệ ụ ị ệ ề ủ
Năng l c pháp lu t và năng l c hành vi c a t ch c xu t hi n đ ngự ậ ự ủ ổ ứ ấ ệ ồ
th i cùng m t lúc khi t ch c đó đờ ộ ổ ứ ược thành l p h p pháp và m t đi khi tậ ợ ấ ổ
ch c đó b gi i th , phá s n.ứ ị ả ể ả
1.4. Cac yêu tô tac đông đên năng l c cua chu thê tham gia quan hế ́ ́ ̣ ́ ự ̉ ̉ ̉ ̣ phap luât́ ̣
Năng l c hanh vi không giông nh năng l c phap luât b i vi năngự ̀ ́ ư ự ́ ̣ ở ̀
l c phap luât cua moi ca nhân la nh nhau, nh ng năng l c hanh vi cua moiự ́ ̣ ̉ ̣ ́ ̀ ư ư ự ̀ ̉ ̣
ngươi khac nhau, co thê căn c vao cac yêu tô sau đê phân biêt:̀ ́ ́ ̉ ứ ̀ ́ ́ ́ ̉ ̣
+ Đô tuôị ̉
+ Kha năng nhân th c va điêu khiên hanh vỉ ̣ ứ ̀ ̀ ̉ ̀
+ Kha năng th c hiên hanh vi va chiu trach nhiêm phap ly vê hanh vi.̉ ự ̣ ̀ ̀ ̣ ́ ̣ ́ ́ ̀ ̀
10
Trang 11TH C TRANG CHUNG VÊ CHU THÊỰ ̣ ̀ ̉ ̉ TRONG QUAN HÊ ̣
PHAP LUÂT HINH Ś ̣ ̀ Ự
2.1. Phân tich nh ng qui đinh cua phap luât hiên hanh vê chu thế ữ ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̀ ̀ ̉ ̉ quan hê phap luât hinh s ̣ ́ ̣ ̀ ự
Theo Điêu 8 Bô luât hinh s 2015 ( s a đôi bô sung 2017 ) co quy đinh̀ ̣ ̣ ̀ ự ử ̉ ̉ ́ ̣
“T i ph m là hành vi nguy hi m cho xã h i độ ạ ể ộ ược quy đ nh trong B lu tị ộ ậ hình s , do ngự ười có năng l c trách nhi m hình s ho c pháp nhân thự ệ ự ặ ươ ng
m i th c hi n m t cách c ý ho c vô ý, xâm ph m đ c l p, ch quy n,ạ ự ệ ộ ố ặ ạ ộ ậ ủ ề
th ng nh t, toàn v n lãnh th T qu c, xâm ph m ch đ chính tr , ch đố ấ ẹ ổ ổ ố ạ ế ộ ị ế ộ kinh t , n n văn hóa, qu c phòng, an ninh, tr t t , an toàn xã h i, quy n,ế ề ố ậ ự ộ ề
l i ích h p pháp c a t ch c, xâm ph m quy n con ngợ ợ ủ ổ ứ ạ ề ười, quy n, l i íchề ợ
11
Trang 12c a mình. Con ngủ ườ ừi t khi m i sinh ra có th đã có năng l c nh n th c vớ ể ự ậ ứ ề
th gi i. Tuy nhiên, ph i đ t đ n đ tu i nh t đ nh thì con ngế ớ ả ạ ế ộ ổ ấ ị ười m i cóớ năng l c trách nhi m hình s Yêu c u này phù h p v i nguyên t c l i màự ệ ự ầ ợ ớ ắ ỗ
lu t hình s Vi t Nam đã xác đ nh khi truy c u trách nhi m hình s đ i v iậ ự ệ ị ứ ệ ự ố ớ
người ph m t i, đ ng th i cũng phù h p v i nguyên t c quy t đ nh hìnhạ ộ ồ ờ ợ ớ ắ ế ị
ph t và chính sách hình s c a nạ ự ủ ước ta. Ch có con ngỉ ườ ụ ểi c th , phát tri nể bình thường đ n m t đ tu i nh t đ nh thì m i có th nh n th c đế ộ ộ ổ ấ ị ớ ể ậ ứ ượ c
nh ng gì mình làm và vi c áp d ng hình ph t đ i v i h m i mang l iữ ệ ụ ạ ố ớ ọ ớ ạ
hi u qu (c i t o, giáo d c) đệ ả ả ạ ụ ược. Bên c nh các d u hi u chung c a chạ ấ ệ ủ ủ
th c a t i ph m nh đã nêu, m t s t i ph m c th để ủ ộ ạ ư ộ ố ộ ạ ụ ể ược quy đ nh trongị
B lu t hình s còn đòi h i các d u hi u đ c bi t. Trong khoa h c Lu tộ ậ ự ỏ ấ ệ ặ ệ ọ ậ hình s , ch th đó g i là ch th đ c bi t. ự ủ ể ọ ủ ể ặ ệ
2.1.1.1. Năng l c trach nhiêm hinh s cua ca nhân ự ́ ̣ ̀ ự ̉ ́
M t ngộ ười có th là ch th c a t i ph m khi ngể ủ ể ủ ộ ạ ười đó ph i có khả ả năng nh n th c tính nguy hi m cho xã h i đ i v i hành vi c a mình và khậ ứ ể ộ ố ớ ủ ả năng đi u khi n hành vi đó theo nh ng yêu c u chung c a xã h i. Năng l cề ể ữ ầ ủ ộ ự
nh n th c có m i con ngậ ứ ở ỗ ườ ừi t khi m i sinh ra. Nó phát tri n và hoànớ ể thi n theo s phát tri n c a c u t o sinh h c c th con ngệ ự ể ủ ấ ạ ọ ơ ể ười qua quá trình lao đ ng và giáo d c trong xã h i. Đ n m t th i đi m nh t đ nh trongộ ụ ộ ế ộ ờ ể ấ ị
đ i s ng c a con ngờ ố ủ ười thì năng l c này m i đự ớ ược xem là tương đ i đ yố ầ
đ ủ
2.1.1.2. Đô tuôi chiu trach nhiêm hinh s ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̀ ự
Theo điêu 12 cua BLHS 2015 ( s a đôi bô sung 2017 ) quy đinh đô tuôì ̉ ử ̉ ̉ ̣ ̣ ̉
ngươi đu t 16 tuôi tr lên phai chiu trach nhiêm hinh s vê moi tôi pham,̀ ̉ ừ ̉ ở ̉ ̣ ́ ̣ ̀ ự ̀ ̣ ̣ ̣
tr nh ng tôi pham ma Bô luât nay quy đinh khac.ừ ữ ̣ ̣ ̀ ̣ ̣ ̀ ̣ ́
2.1.2. Chu thê cua tôi pham la phap nhân th ̉ ̉ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ươ ng mai ̣
12
Trang 132.1.2.1. Năng l c trach nhiêm hinh s cua phap nhân th ự ́ ̣ ̀ ự ̉ ́ ươ ng mai ̣
Theo điêu 74 cua BLHS 2015 ( s a đôi, bô sung năm 2017 ) đôi v ì ̉ ử ̉ ̉ ́ ơ ́phap nhân th́ ương mai pham tôi “Pháp nhân tḥ ̣ ̣ ương m i ph m t i ph i ch uạ ạ ộ ả ị trách nhi m hình s theo nh ng quy đ nh c a Chệ ự ữ ị ủ ương này; theo quy đ nhị khác c a Ph n th nh t c a B lu t này không trái v i quy đ nh c aủ ầ ứ ấ ủ ộ ậ ớ ị ủ
Chương này.”
VD: M t t ch c độ ổ ứ ược g i là pháp nhân thọ ương m i khi pháp nhân đóạ
được thành l p h p pháp và m c tiêu chính là tìm ki m l i nhu n và l iậ ợ ụ ế ợ ậ ợ nhu n đậ ược chia cho các thành viên
=> Nh v y, năng l c trách nhi m hình s c a pháp nhân thư ậ ự ệ ự ủ ương m iạ
xu t hi n t th i đi m pháp nhân này đấ ệ ừ ờ ể ược c quan nhà nơ ước có th mẩ quy n công nhân t cách pháp nhân ( ngày gi y ch ng nh n đăng ký doanhề ư ấ ứ ậ nghi p có hi u l c, gi y ch ng nhân đăng ký kinh doanh có hi u l c…)ệ ệ ự ấ ứ ệ ự
2.1.2.2. Pham vi chiu trach nhiêm hinh s cua phap nhân th ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ự ̉ ́ ươ ng mai ̣
B lu t hình s 2015 quy đ nh đi u ki n ch u trách nhi m hình s đ iộ ậ ự ị ề ệ ị ệ ự ố
v i pháp nhân thớ ương m i khi:ạ
Hành vi ph m t i đạ ộ ược th c hi n nhân danh pháp nhân thự ệ ương m iạ
Hành vi ph m t i đạ ộ ược th c hi n vì l i ích c a pháp nhân thự ệ ợ ủ ươ ng
m i;ạ
Hành vi ph m t i đạ ộ ược th c hi n có s ch đ o, đi u hành ho cự ệ ự ỉ ạ ề ặ
ch p thu n c a pháp nhân thấ ậ ủ ương m i;ạ
Ch a h t th i hi u truy c u trách nhi m hình s quy đ nh t i kho nư ế ờ ệ ứ ệ ự ị ạ ả
2 và kho n 3 Đi u 27 c a B lu t này.ả ề ủ ộ ậ
Vi c pháp nhân thệ ương m i ch u trách nhi m hình s không lo iạ ị ệ ự ạ
tr trách nhi m hình s c a cá nhân.ừ ệ ự ủ
13
Trang 142.2. Phân tich th c trang năng l c cua chu thê tham gia quan hế ự ̣ ự ̉ ̉ ̉ ̣ phap luât trong môt linh v c phap luât cu thê.́ ̣ ̣ ̃ ự ́ ̣ ̣ ̉
Th c trang cua phap nhân th ự ̣ ̉ ́ ươ ng mai trong luât hinh s ̣ ̣ ̀ ự
Đ i m i nh n th c v chính sách hình s mà tr ng tâm là đ i m iổ ớ ậ ứ ề ự ọ ổ ớ quan ni m v t i ph m và hình ph t, v c s c a trách nhi m hình s , vệ ề ộ ạ ạ ề ơ ở ủ ệ ự ề chính sách x lý đ i v i m t s lo i t i ph m và lo i ch th ph m t i,ử ố ớ ộ ố ạ ộ ạ ạ ủ ể ạ ộ
đ m b o các quy đ nh c a B lu t hình s không ch là công c pháp lý đả ả ị ủ ộ ậ ự ỉ ụ ể các c quan ch c năng đ u tranh, tr n áp t i ph m mà còn là c s pháp lýơ ứ ấ ấ ộ ạ ơ ở
đ m i ngể ọ ười dân t b o v mình, b o v l i ích c a nhà nự ả ệ ả ệ ợ ủ ước, c a xãủ
h i.ộ Sau nhi u năm nghiên c u và đ xu t, v n đ ề ứ ề ấ ấ ề trach nhiêm hinh ś ̣ ̀ ự c aủ pháp nhân đã được Qu c h i ch p thu n b sung v n đ này vào trong ố ộ ấ ậ ổ ấ ề Bộ luât hinh ṣ ̀ ự, góp ph n kh c ph c nh ng b t c p, h n ch trong vi c x lýầ ắ ụ ữ ấ ậ ạ ế ệ ử các vi ph m pháp lu t c a pháp nhân trong th i gian qua, nh t là nh ng viạ ậ ủ ờ ấ ữ
ph m trong các lĩnh v c kinh t và môi trạ ự ế ường, đ ng th i t o đi u ki nồ ờ ạ ề ệ
b o v t t h n quy n l i c a ngả ệ ố ơ ề ợ ủ ườ ịi b thi t h i do các vi ph m c a phápệ ạ ạ ủ nhân gây ra. C s c a nh ng quy đ nh này xu t phát t yêu c u c n x lýơ ở ủ ữ ị ấ ừ ầ ầ ử nghiêm kh c h n v i nh ng hành vi vi ph m pháp lu t c a pháp nhân cũngắ ơ ớ ữ ạ ậ ủ
nh nh ng b t c p c a h th ng pháp lu t trong vi c x lý vi ph m phápư ữ ấ ậ ủ ệ ố ậ ệ ử ạ nhân Vi t Nam trong nh ng năm g n đây và nh ng thách th c đ t ra khiở ệ ữ ầ ữ ứ ặ chúng ta h i nh p ngày càng sâu r ng vào đ i s ng ộ ậ ộ ờ ố khu v c va ̀ự qu c t ố ế Trong nh ng năm qua, th c hi n công cu c đ i m i và h i nh p qu c t ,ữ ự ệ ộ ổ ớ ộ ậ ố ế
n n kinh t c a Vi t Nam đã phát tri n m nh m g m nhi u thành ph n,ề ế ủ ệ ể ạ ẽ ồ ề ầ trong đó nhi u t ch c kinh t đã đề ổ ứ ế ược hình thành t các doanh nghi p nhàừ ệ
nước, doanh nghi p có v n đ u t nệ ố ầ ư ước ngoài, đ n các doanh nghi p tế ệ ư nhân. Đi u đó đã t o ra nh ng thành t u to l n trong s phát tri n kinh t ề ạ ữ ự ớ ự ể ế
xã h i nộ ở ước ta. Tuy nhiên, bên c nh s phát tri n đã xu t hi n ngày càngạ ự ể ấ ệ
14
Trang 15nhi u nh ng hành vi tiêu c c, vi ph m pháp lu t trên nhi u lĩnh v c, gâyề ữ ự ạ ậ ề ự nên nh ng h u qu r t nghiêm tr ng, th m chí đ c bi t nghiêm tr ng choữ ậ ả ấ ọ ậ ặ ệ ọ
xã h i. Th c t cho th y nh ng h u qu đó trong nhi u trộ ự ế ấ ữ ậ ả ề ường h p khôngợ
ph i là k t qu c a hành vi mang tính cá nhân mà là k t qu c a nh ngả ế ả ủ ế ả ủ ữ quy t đ nh mang tính t p th c a doanh nghi p; l i ích có đế ị ậ ể ủ ệ ợ ượ ừc t nh ngữ hành vi vi ph m pháp lu t không thu c v m t cá nhân nào mà thu c vạ ậ ộ ề ộ ộ ề doanh nghi p ho c các t ch c kinh t Trong nhi u trệ ặ ổ ứ ế ề ường h p, h u quợ ậ ả thi t h i do pháp nhân gây ra n u ch x lý cá nhân ngệ ạ ế ỉ ử ười ph m t i thìạ ộ quy n l i c a ngề ợ ủ ườ ị ại b h i không được b o v ả ệ
2.2.1. V ch tài x ph t hành chính ề ế ử ạ
Lu t X lý vi ph m hành chính đã qui đ nh nhi u bi n pháp x lý đ iậ ử ạ ị ề ệ ử ố
v i pháp nhân vi ph m pháp lu t, nh ng v i các m c x lý và bi n pháp xớ ạ ậ ư ớ ứ ử ệ ử
lý được qui đ nh cho th y nó v a thi u tính răn đe l i v a không đ y đ ,ị ấ ừ ế ạ ừ ầ ủ cùng v i th t c x ph t không đ m b o tính minh b ch. V i m c ph tớ ủ ụ ử ạ ả ả ạ ớ ứ ạ
ti n r t h n ch đ i v i pháp nhân đã không có tác d ng ngăn ch n viề ấ ạ ế ố ớ ụ ặ
ph m, nh t là đ i v i nh ng doanh nghi p có qui mô l n nh các t p đoàn,ạ ấ ố ớ ữ ệ ớ ư ậ
t ng công ty, công ty đa qu c gia ổ ố V i nh ng doanh nghi p này, h s nớ ữ ệ ọ ẵ sàng n p ph t đ ti p t c vi ph m vì l i nhu n đ t độ ạ ể ế ụ ạ ợ ậ ạ ượ ừ ực t s vi ph m làạ
r t l n. ấ ớ M t s hành vi gây nguy hi m cho xã h i (ch ng h n nh r a ti n,ộ ố ể ộ ẳ ạ ư ử ề mua bán người, tham nhũng) nh ng h th ng các ngh đ nh x ph t viư ệ ố ị ị ử ạ
ph m hành chính không coi là hành vi vi ph m hành chính nên n u phápạ ạ ế nhân th c hi n nh ng hành vi này thì không có công c pháp lý đ x lý.ự ệ ữ ụ ể ử Bên c nh đó, vi c x ph t vi ph m hành chính không đạ ệ ử ạ ạ ược ti n hành theoế
m t trình t t t ng t pháp có tính minh b ch cao, độ ự ố ụ ư ạ ược ti n hành b i cácế ở
c quan t t ng mang tính chuyên nghi p, v i m t trình t , th t c ch tơ ố ụ ệ ớ ộ ự ủ ụ ặ
15