Văn hóa tộc người Hà Nhì đối với sự phát triển du lịch

PHẦN 1. GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ 3 1. 1. Tổng quan về người Hà Nhì 3 1.1.1. Tên: 3 1.1.2. Nhóm: 3 1.1.3. Dân số: 3 1.1.4. Phân bố ở Việt Nam: 4 1.2. Các giá trị văn hóa của người Hà Nhì: 5 1.2.1. Văn hóa vật chất: 5 1.2.1.1. Ẩm thực: 5 1.2.1.2.Y phục: 7 1.2.1.3. Công trình nhà ở: 8 1.2.1.4. Ngành nghề thủ công: 9 1.2.2. Văn hóa phi vật chất 11 1.2.2.1. Tín ngưỡng, tôn giáo: 11 1.2.2.2. Phong tục tập quán: 12 PHẦN 2. VẬN DUNG VĂN HÓA NGƯỜI HÀ NHÌ TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH 13 2.1. Vận dụng văn hóa tộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch 13 2.1.1. Tài nguyên du lịch: 13 2.1.2. Các hoạt động khai thác các yếu tố đó: 13 2.2. Vận dụng văn hóa tộc người Hà Nhì với vai trò dịch vụ du lịch 14 2.3. Vận dụng văn hóa tộc người Hà Nhì trong ứng xử du lịch 15 2.3.1. Khách du lịch 15 2.3.2. Cư dân 16 2.3.3. Người làm du lịch 17 PHẦN 3. KẾT LUẬN 18 TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

BỘ MÔN DU LỊCH -

TIỂU LUẬNHọc phần: Văn hóa tộc người Việt Nam Tên bài tiểu luận: Văn hóa tộc người Hà Nhì đối với sự phát triển du lịch

Giảng viên: Nguyễn Đức Khoa

Sinh viên:

Mã:

Lớp:

Nhóm:

Gi ng viên Ch m 1 Gi ng viên ch m 2 ảng viên Chấm 1 Giảng viên chấm 2 ấm 1 Giảng viên chấm 2 ảng viên Chấm 1 Giảng viên chấm 2 ấm 1 Giảng viên chấm 2

Nguy n Đ c Khoa Phùng Đ c Thi n ễn Đức Khoa Phùng Đức Thiện ức Khoa Phùng Đức Thiện ức Khoa Phùng Đức Thiện ện

HÀ NỘI, năm 2020

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

PH N 1 GIÁ TR VĂN HÓA T C NGẦN 1 GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ Ị VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ ỘC NGƯỜI HÀ NHÌ ƯỜI HÀ NHÌI HÀ NHÌ 3

1 1 T ngổng quan về người Hà Nhì quan về người Hà Nhì người Hà Nhìi Hà Nhì 3

1.1.1 Tên:

3

3

1.1.3 Dân s :ố:

3

1.1.4 Phân bố: ở Việt Nam: Vi tệt Nam: Nam:

4

1.2 Các giá tr văn hóa c a ngị văn hóa của người Hà Nhì: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì: 5

1.2.1 Văn hóa v tật chất: ch t:ất: 5

1.2.1.1 Ẩm thực:m th c:ực: 5

1.2.1.2.Y ph c:ục: 7

1.2.1.3 Công trình nhà ở Việt Nam: : 8

1.2.1.4 Ngành nghề người Hà Nhì thủa người Hà Nhì: công: 9

1.2.2 Văn hóa phi v tật chất: ch tất: 11

1.2.2.1 Tín ngưỡng, tôn giáo:ng, tôn giáo: 11

1.2.2.2 Phong t cục: t pật chất: quán: 12

PH N 2 V N DUNG VĂN HÓA NGẦN 1 GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ ẬN DUNG VĂN HÓA NGƯỜI HÀ NHÌ TRONG HOẠT ĐỘNG DU ƯỜI HÀ NHÌI HÀ NHÌ TRONG HO T Đ NG DUẠT ĐỘNG DU ỘC NGƯỜI HÀ NHÌ

L CHỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ

13

2.1 V n d ng văn hóa t c ngật chất: ục: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìi Hà Nhì v i vai trò là tài nguyên du l chới vai trò là tài nguyên du lịch ị văn hóa của người Hà Nhì: 13

2.1.1 Tài nguyên du l ch:ị văn hóa của người Hà Nhì: 13

2.1.2 Các ho t đ ng khai thác các y u tạt động khai thác các yếu tố đó: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ếu tố đó: ố: đó: 13

2.2 V n d ng văn hóa t c ngật chất: ục: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìi Hà Nhì v i vai trò d ch v du l chới vai trò là tài nguyên du lịch ị văn hóa của người Hà Nhì: ục: ị văn hóa của người Hà Nhì: 14

2.3 V n d ng văn hóa t c ngật chất: ục: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìi Hà Nhì trong ng x du l chứng xử du lịch ử du lịch ị văn hóa của người Hà Nhì: 15

2.3.1 Khách du l chị văn hóa của người Hà Nhì: 15

16

2.3.3 Người Hà Nhìi làm du l chị văn hóa của người Hà Nhì: 17

PH NẦN 1 GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ 3 K TẾT LUẬN LU NẬN DUNG VĂN HÓA NGƯỜI HÀ NHÌ TRONG HOẠT ĐỘNG DU 18

TÀI LI UỆU THAM KHẢO THAM KH OẢO 19

PH N 1 GIÁ TR VĂN HÓA T C NG ẦN 1 GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ Ị VĂN HÓA TỘC NGƯỜI HÀ NHÌ ỘC NGƯỜI HÀ NHÌ ƯỜI HÀ NHÌ I HÀ NHÌ

1 1 T ng quan v ng ổng quan về người Hà Nhì ề người Hà Nhì ười Hà Nhì i Hà Nhì

1.1.1 Tên:

− Người Hà Nhì (tên tự gọi: Haqniq, tiếng Hán: 哈尼族 Hānízú, Hà Ni tộc),tên gọi khác: Ha Ni, U Ní, Xá U Ní là một dân tộc sống ở Đông Nam Á

và lân cận bên Trung Quốc

− Tên gọi các nhóm thuộc dân tộc Hà Nhì: U Ní, Xá, Mán, Xá U NÍ Mán U

NÍ -

1.1.2 Nhóm:

− Người Hà Nhì nói tiếng Hà Nhì, ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô, trong ngữtộc Tạng-Miến, ngữ hệ Hán-Tạng

− Căn cứ vào trang phục, phương ngữ, địa bàn cư trú, các nhà dân tộc học

chia người Hà Nhì làm hai nhóm: Hà Nhi Đen và Hà Nhì Hoa Nhóm Hà

Nhì Đen mặc y phục chỉ có một màu chàm duy nhất và chủ yếu cư trú ởtỉnh Lào Cai (huyện Bát Xát), còn nhóm Hà Nhì Hoa mặc y phục trang trínhiều hoa văn sặc sỡ và cư trú chủ yếu ở tỉnh Lai Châu (huyện Mường

Tè) Ở Lai Châu, nhóm Hà Nhì Hoa còn phân chia thành Hà Nhì Cồ Chồ

và Hà Nhì La Mí Do sống xen kẽ với nhau cho nên sự khác biệt giữa các

nhóm không nhiều, hiện nay còn khó phân biệt

1.1.3 Dân s : ố:

- Ở Việt Nam, dân tộc Hà Nhì có số dân 21.725 người

Ngu n g c l ch s phát tri n: ồn gốc lịch sử phát triển: ố: ịch sử phát triển: ử phát triển: ển:

− Dân tộc Hà Nhì sống chủ yếu ở các tỉnh Lai Châu, Lào Cai Đồng bào cưtrú tương đối tập trung ở các huyện Mường Tè (tỉnh Lai Châu, chiếm đến85% tổng số người Hà Nhì trong cả nước) và huyện Bát Xát (tỉnh LàoCai), ít xen kẽ với các dân tộc khác

− Dân tộc Hà Nhì vốn là cư dân đã từng sinh sống rất lâu đời ở vùng đấtmiền Nam Trung Quốc và Bắc Việt Nam ngày nay Đường Thư và ManThư - sách cổ của Trung Quốc có ghi, từ thế kỷ thứ VIII sau Công

nguyên, một dải đất kéo dài từ châu Cam Đường (tỉnh Lào Cai - ViệtNam) đến châu Long Vũ (nay thuộc Lâm An, tỉnh Vân Nam – TrungQuốc) là đất của dân Thoán Man – tổ tiên của người Hà Nhì Từ giữa thể

kỷ XIX, một bộ phận người Hà Nhì từ vùng đất Vân Nam (Trung Quốc)

đã di cư đến bang Kengtung và bang Shan của Myanma; từ Myanmangười Hà Nhì đã di đến Thái Lan Hiện nay ở Myanma có khoảng180.000 người Hà Nhì, còn ở Thái Lan có khoảng 240.000 người Riêng ởTrung Quốc hiện có khoảng 1 triệu người Hà Nhì Theo các nhà nghiêncứu dân tộc học người Hà Nhi Viêt Nam có nguồn gốc từ các huyện kimBình và Lục Xuân, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) Họ di cư đến tỉnh LaiChâu cách đầy khoảng 300 năm đến tỉnh Lào Cai cách đây khoảng 150năm Dù ở Lai Châu (Mường Tè) hay ở Lào Cai (Bát Xá) người Hà Nhì

có chung câu chuyện kể về quê hương ở bên Trung Quốc Trong ngày hộitháng 6 hàng nằm đồng bào thường hát cho nhau nghe về lịch sử của dântộc mình Bài hát được mở đầu bằng câu: “Người Hà Nhì ở Nùng Ma A

Mế, người Hà Nhì ở Nùng Mế Giáo Ga” Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng,Nùng Ma nay thuộc huyện Duệ Già, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) là nơixuất phát của người Hà Nhì di cư đến nước ta

1.1.4 Phân b Vi t Nam: ố: ở Việt Nam: ện

Đ a bàn t nh Lào Cai, Lai Châu n i có nhi u đ ng bào Hà Nhì sinh s ng ỉnh Lào Cai, Lai Châu nơi có nhiều đồng bào Hà Nhì sinh sống ơi có nhiều đồng bào Hà Nhì sinh sống ều đồng bào Hà Nhì sinh sống ồng bào Hà Nhì sinh sống ống

− Theo T ng đi u tra dân s và nhà năm 2009, ngổng quan về người Hà Nhì ề người Hà Nhì ố: ở Việt Nam: ười Hà Nhìi Hà Nhì Vi tở Việt Nam: ệt Nam: Nam có dân s 21.725 ngố: ười Hà Nhì ưi, c trú t i 32 trên t ng s 63 t nh, thànhạt động khai thác các yếu tố đó: ổng quan về người Hà Nhì ố: ỉnh, thành

ph Ngố: ười Hà Nhìi Hà Nhì c trú t p trung t i các t nh: Lai Châu (13.752ư ật chất: ạt động khai thác các yếu tố đó: ỉnh, thành

người Hà Nhìi, chi m 63,3% t ng s ngếu tố đó: ổng quan về người Hà Nhì ố: ười Hà Nhìi Hà Nhì t i Vi t Nam), Lào Caiạt động khai thác các yếu tố đó: ệt Nam: (4.026 người Hà Nhìi), Đi n Biên (3.786 ngệt Nam: ười Hà Nhìi)

− T i Mạt động khai thác các yếu tố đó: ười Hà Nhìng Tè (Lai Châu), căn c vào s khác nhau v y ph c, vứng xử du lịch ực: ề người Hà Nhì ục: ề người Hà Nhì

phương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing ng hay phong t c t p quán, ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ục: ật chất: ười Hà Nhìi Hà Nhì t chia thành haiực:nhóm: Hà Nhì C Ch và Hà Nhì La Mí (g i chung là Hà Nhì Hoa).ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ọi chung là Hà Nhì Hoa).Trong đó, nhóm Hà Nhì C Ch c trú t p trung các b n Xi Né (xãồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ư ật chất: ở Việt Nam: ản Xi Né (xã

Mù C ), A Mé (xã Tà T ng), N m H (xã Kan H ), Chang Pa Ch i (xãản Xi Né (xã ổng quan về người Hà Nhì ật chất: ạt động khai thác các yếu tố đó: ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ản Xi Né (xãHua Bum) Nhóm Hà Nhì La Mí c trú t p trung các xã Ka Lăng, Thuư ật chất: ở Việt Nam: Lũm và các b n Mù C , Ma Ký, Gò C (xã Mù C ), N m L (xã Kanản Xi Né (xã ản Xi Né (xã ứng xử du lịch ản Xi Né (xã ật chất: ọi chung là Hà Nhì Hoa)

H ).ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa)

− Người Hà Nhìi Hà Nhì Đen t p trung Y Tý, Lào Cai.ật chất: ở Việt Nam:

1.2 Các giá tr văn hóa c a ng ị văn hóa của người Hà Nhì: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhì i Hà Nhì:

1.2.1 Văn hóa v t ch t: ật chất: ất:

1.2.1.1 m th c: Ẩm thực: ực:

− Hà Nhì là m t trong nh ng dân t c ít ngộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìi nh t Vi t Nam Tuy nhiênất: ệt Nam:

h v n còn l u gi nguyên v n nh ng nét văn hóa đ c đáo c a mình.ọi chung là Hà Nhì Hoa) ẫn còn lưu giữ nguyên vẹn những nét văn hóa độc đáo của mình ư ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ẹn những nét văn hóa độc đáo của mình ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ủa người Hà Nhì:Trong đó m th c đ c đáo c a ngẩm thực độc đáo của người Hà Nhì khiến nhiều người tò ực: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì khi n nhi u ngếu tố đó: ề người Hà Nhì ười Hà Nhìi tò

mò, mu n thố: ưở Việt Nam: ng th c.ứng xử du lịch

− Ho t đ ng kinh t truy n th ng quy đ nh m th c truy n th ng c aạt động khai thác các yếu tố đó: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ếu tố đó: ề người Hà Nhì ố: ị văn hóa của người Hà Nhì: ẩm thực độc đáo của người Hà Nhì khiến nhiều người tò ực: ề người Hà Nhì ố: ủa người Hà Nhì:

đ ng bào Do cu c s ng đ nh c , có làm vồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ố: ị văn hóa của người Hà Nhì: ư ười Hà Nhìn, chăn nuôi tương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing đ iố: phát tri n, cho nên m th c c a ngề người Hà Nhì ẩm thực độc đáo của người Hà Nhì khiến nhiều người tò ực: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì có ph n khá h n cácần khá hơn các ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haidân t c trong cùng nhóm ngôn ng sinh s ng Tây B c ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ố: ở Việt Nam: ắc

− Người Hà Nhìi Hà Nhì quen dùng c c m n p l n c m t trong b a ăn hàngản Xi Né (xã ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ếu tố đó: ẫn còn lưu giữ nguyên vẹn những nét văn hóa độc đáo của mình ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ẻ trong bữa ăn hàng ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haingày Đ ng bào không n u c m b ng n i nh các dân t c khác, màồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ằng nồi như các dân tộc khác, mà ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ư ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịchquen n u c m b ng ch o trên bên lò Ngất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ằng nồi như các dân tộc khác, mà ản Xi Né (xã ười Hà Nhìi Hà Nhì đem g o vàoạt động khai thác các yếu tố đó:

ch o lu c s p chín, r i đ ra đ a vào chõ đ ti p cho đ n chín C mản Xi Né (xã ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ắc ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ổng quan về người Hà Nhì ư ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ếu tố đó: ếu tố đó: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai

t đ không b nát, ti n cho vi c gói đi nẻ trong bữa ăn hàng ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ị văn hóa của người Hà Nhì: ệt Nam: ệt Nam: ương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing B p lò đếu tố đó: ược xây trênc xây trên

m t đ t ngây trong nhà B a C m c a đ ng bào có c m, rau xanh,ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ất: ở Việt Nam: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ủa người Hà Nhì: ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai

th nh tho ng có th t, cá Rau xanh và th t cá dùng trong b a ăn hàngỉnh, thành ản Xi Né (xã ị văn hóa của người Hà Nhì: ị văn hóa của người Hà Nhì: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haingày ch y u là do hái lủa người Hà Nhì: ếu tố đó: ược xây trênm, săn b t đắc ược xây trênc.Nh ng gia súc gia c mữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ần khá hơn cácchăn nuôi trong gia đình cũng được xây trênc s d ng làm th c ăn, nh ngử du lịch ục: ứng xử du lịch ư

thười Hà Nhìng là k t h p v i các l nghi cúng bái, l ti t, ho c các d p ti pếu tố đó: ợc xây trên ới vai trò là tài nguyên du lịch ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ếu tố đó: ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ị văn hóa của người Hà Nhì: ếu tố đó:khách quý (khách thông gia), cưới vai trò là tài nguyên du lịchi xin, sinh đ , tang ma Trong cáchẻ trong bữa ăn hàng

ch bi n th c ăn ngếu tố đó: ếu tố đó: ứng xử du lịch ười Hà Nhìi Hà Nhì hay xào rau b ng m l n, nằng nồi như các dân tộc khác, mà ỡng, tôn giáo: ợc xây trên ưới vai trò là tài nguyên du lịchng th t,ị văn hóa của người Hà Nhì:

n u cháo v i th t gà ho c th t l n Vào d p l t t, ngoài vi c s d ngất: ới vai trò là tài nguyên du lịch ị văn hóa của người Hà Nhì: ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ị văn hóa của người Hà Nhì: ợc xây trên ị văn hóa của người Hà Nhì: ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ếu tố đó: ệt Nam: ử du lịch ục:nhi u th c ăn t th t, đ ng bào còn làm nhi u lo i bánh t g o t vàề người Hà Nhì ứng xử du lịch ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ị văn hóa của người Hà Nhì: ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ề người Hà Nhì ạt động khai thác các yếu tố đó: ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ạt động khai thác các yếu tố đó: ẻ trong bữa ăn hàng

g o n p.ạt động khai thác các yếu tố đó: ếu tố đó:

− Ngày thười Hà Nhìng h ăn xôi tím nh ng vào d p l h làm xôi vàng Đây làọi chung là Hà Nhì Hoa) ư ị văn hóa của người Hà Nhì: ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ọi chung là Hà Nhì Hoa)

th l v t không th thi u trong các nghi l cúng c a ngứng xử du lịch ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ật chất: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ếu tố đó: ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì.Màu vàng là màu c a m t tr i, tủa người Hà Nhì: ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ời Hà Nhì ược xây trênng tr ng cho s trư ực: ười Hà Nhìng t n, s cồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ứng xử du lịch

s ng mãnh li t vì th xôi vàng đem dâng cúng th n linh, t tiên cònố: ệt Nam: ếu tố đó: ần khá hơn các ổng quan về người Hà Nhì

th hi n lòng thành kính c a con cháu và s vĩnh h ng c a b trên.ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ệt Nam: ủa người Hà Nhì: ực: ằng nồi như các dân tộc khác, mà ủa người Hà Nhì: ề người Hà Nhì

− Trong nh ng d p quan tr ng không th thi u nh ng món ăn nh :ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ị văn hóa của người Hà Nhì: ọi chung là Hà Nhì Hoa) ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ếu tố đó: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ư

Th t l n nị văn hóa của người Hà Nhì: ợc xây trên ưới vai trò là tài nguyên du lịchng, th t trâu nị văn hóa của người Hà Nhì: ưới vai trò là tài nguyên du lịchng, canh gà, th t chó n u rau c i, canhị văn hóa của người Hà Nhì: ất: ản Xi Né (xãmăng chua n u th t gà, canh d c mùng n u v i l c…ất: ị văn hóa của người Hà Nhì: ọi chung là Hà Nhì Hoa) ất: ới vai trò là tài nguyên du lịch ạt động khai thác các yếu tố đó:

− Vì s ng vùng núi, mùa đông kéo dài, th m chí có băng tuy t nênố: ở Việt Nam: ật chất: ếu tố đó:trong các món ăn bao gi h cũng chú tr ng y u t “nóng” b ng cáchời Hà Nhì ọi chung là Hà Nhì Hoa) ọi chung là Hà Nhì Hoa) ếu tố đó: ố: ằng nồi như các dân tộc khác, màthêm vào các gia v có tính cay nh t, g ng Đ c bi t la nh ng mónị văn hóa của người Hà Nhì: ư ới vai trò là tài nguyên du lịch ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ệt Nam: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haixào, rang nh : th t rang t, xư ị văn hóa của người Hà Nhì: ới vai trò là tài nguyên du lịch ương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing gà rang t g ng, th t trâu xào g ngới vai trò là tài nguyên du lịch ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ị văn hóa của người Hà Nhì: ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và

t, d a chu t xào l c, m c nhĩ xào g ng, th t trâu xào n m h ng, cà

ới vai trò là tài nguyên du lịch ư ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ạt động khai thác các yếu tố đó: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ị văn hóa của người Hà Nhì: ất: ương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai

đ ng xào g ng.ắc ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và

− V đ u ng, ngề người Hà Nhì ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ố: ười Hà Nhìi Hà Nhì n i ti ng v i bia Hà Nhì Th c t ngổng quan về người Hà Nhì ếu tố đó: ới vai trò là tài nguyên du lịch ực: ếu tố đó: ười Hà Nhìi HàNhì n u nhi u lo i rất: ề người Hà Nhì ạt động khai thác các yếu tố đó: ược xây trênu khác nh rư ược xây trênu ngô, rược xây trênu thóc, rược xây trênu g o…ạt động khai thác các yếu tố đó:

Nh ng du khách thư ười Hà Nhìng bi t đ n bia Hà Nhì h n c b i đây là th đếu tố đó: ếu tố đó: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ản Xi Né (xã ở Việt Nam: ứng xử du lịch ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa).

u ng hay dùng đ đón khách quý hay các d p l t t quan tr ng Côngố: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ị văn hóa của người Hà Nhì: ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ếu tố đó: ọi chung là Hà Nhì Hoa)

th c đ làm ra bia Hà Nhì đ c s n th m ngon, ng t d u này ngoài g oứng xử du lịch ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ản Xi Né (xã ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ọi chung là Hà Nhì Hoa) ị văn hóa của người Hà Nhì: ạt động khai thác các yếu tố đó:

n p ngon, men lá truy n th ng ph i k đ n ngu n nếu tố đó: ề người Hà Nhì ố: ản Xi Né (xã ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ếu tố đó: ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ưới vai trò là tài nguyên du lịchc m ch trongạt động khai thác các yếu tố đó:mát ch y t núi ra.ản Xi Né (xã ừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và

1.2.1.2.Y ph c: ục:

Dân t c Hà Nhì dùng v i bông d t thoi, nhu m chàm đ làm trangộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ản Xi Né (xã ệt Nam: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì

ph c H ch có trang ph c chung, không có l ph c, không có trang ph cục: ọi chung là Hà Nhì Hoa) ỉnh, thành ục: ễ nghi cúng bái, lễ tiết, hoặc các dịp tiếp ục: ục:

th y cúng Do c trú hai vùng mi n có s khác nhau v môi trần khá hơn các ư ở Việt Nam: ề người Hà Nhì ực: ề người Hà Nhì ười Hà Nhìng tực:nhiên, trang ph c c a ngục: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì c trú Lai Châu Và ngư ở Việt Nam: ười Hà Nhìi Hà Nhì cưtrú Lào Cai có nét khác nhau.ở Việt Nam:

Trang ph c nam và n ng ục nam và nữ người ữ người ười Hà Nhì t i B o tàng dân t c h c Vi t Nam i ại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam ảo tàng dân tộc học Việt Nam ộc học Việt Nam ọc Việt Nam ệt Nam

Ph n Hà Nhì Thục: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ười Hà Nhìng m c hai áo: áo trong có tay áo và thân áo đ uặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ề người Hà Nhìdài, còn áo ngoài thì tay ng n Áo ngoài c a ngắc ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì nhi u khi khôngề người Hà Nhì

x ng c mà cài cúc dẻ trong bữa ăn hàng ở Việt Nam: ực: ưới vai trò là tài nguyên du lịchi nách bên ph i Áo ph n Hà Nhì thản Xi Né (xã ục: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ười Hà Nhìng chỉnh, thànhtrang trí b ng cách đính nh ng đ ng xu, khuy b c hình bán c u, nhi u d iằng nồi như các dân tộc khác, mà ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ạt động khai thác các yếu tố đó: ần khá hơn các ề người Hà Nhì ản Xi Né (xã

h t cạt động khai thác các yếu tố đó: ười Hà Nhìm trên n a bên ph i thân trử du lịch ản Xi Né (xã ưới vai trò là tài nguyên du lịch ủa người Hà Nhì:c c a áo

Nam gi i Hà Nhì m c lo i qu n chân què, ng r ng, c p lá to , to b nới vai trò là tài nguyên du lịch ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ạt động khai thác các yếu tố đó: ần khá hơn các ố: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ạt động khai thác các yếu tố đó: ạt động khai thác các yếu tố đó: ản Xi Né (xãmàu chàm Nam gi i Hà Nhì có hai lo i áo truy n th ng ph bi n nh t là áoới vai trò là tài nguyên du lịch ạt động khai thác các yếu tố đó: ề người Hà Nhì ố: ổng quan về người Hà Nhì ếu tố đó: ất:

5 thân, tay áo dài cài cúc dưới vai trò là tài nguyên du lịchi nách bên ph i, ng tay áo may n i b i haiản Xi Né (xã ố: ố: ở Việt Nam:

đo n trên và dạt động khai thác các yếu tố đó: ở Việt Nam: ưới vai trò là tài nguyên du lịchi cùi tay, tay áo ch t, g u tay áo r ng 3 - 5cm, c áo caoật chất: ất: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ổng quan về người Hà Nhì2cm Lo i áo này có v t trong và v t ngoài V t trong dài, có túi nh , khôngạt động khai thác các yếu tố đó: ạt động khai thác các yếu tố đó: ạt động khai thác các yếu tố đó: ạt động khai thác các yếu tố đó: ỏ, không

nắc 3 túi Cúc áo làm b ng v i t t Lo i áo này đằng nồi như các dân tộc khác, mà ản Xi Né (xã ếu tố đó: ạt động khai thác các yếu tố đó: ược xây trênc s d ng ph bi n ử du lịch ục: ổng quan về người Hà Nhì ếu tố đó: ở Việt Nam:

người Hà Nhìi Hà Nhì sinh s ng t nh Lào Cai Lo i áo th hai cũng khá ph bi n làố: ở Việt Nam: ỉnh, thành ạt động khai thác các yếu tố đó: ứng xử du lịch ổng quan về người Hà Nhì ếu tố đó:

áo x ng c Lo i áo này may ch t bó l y thân ngẻ trong bữa ăn hàng ực: ạt động khai thác các yếu tố đó: ật chất: ất: ười Hà Nhì ổng quan về người Hà Nhìi, c áo cao 2 - 3cm ngố: tay áo r ng 15 - 16cm Áo dài ngang mông ho c trùm kín mông Đàn ông Hàộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh,Nhì thười Hà Nhìng đ i chi c khăn dài, nhu m chàm đen Khi đ i l y khăn qu nộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ếu tố đó: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ất: ất:thành nhi u vòng trên đ u r i gi t m i ra sau gáy.ề người Hà Nhì ần khá hơn các ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ắc ố:

1.2.1.3 Công trình nhà : ở Việt Nam:

Nhà c a ngở Việt Nam: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì là nhà đ t, trình tất: ười Hà Nhìng, tười Hà Nhìng dày 30 - 40cm, phù

h p v i khi h u l nh trên núi cao Nhà vùng Y Tý, A Lù (Lao Cai) có đ cợc xây trên ới vai trò là tài nguyên du lịch ật chất: ạt động khai thác các yếu tố đó: ở Việt Nam: ở Việt Nam: ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh,điên là tười Hà Nhìng cao 3 - 4m, mái l p c gianh r t dày, d c, ng n vùng nàyợc xây trên ỏ, không ất: ố: ắc Ở vùng nàynhà không có hiên và ch có m t c a ra vào Vào bên trong nhà còn có m tỉnh, thành ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ử du lịch ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch

l n tần khá hơn các ười Hà Nhìng đ t n a Tất: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ười Hà Nhìng bên trong nhà có tác d ng phòng th và ch ngục: ủa người Hà Nhì: ố: rét, ch ng số: ương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing, mây mù lùa vào nhà L p tới vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìng ngoài và l p tới vai trò là tài nguyên du lịch ười Hà Nhìng trongcách nhau ch ng 1,50m, t o nên kho ng tr ng g i là hiên trong b cừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ạt động khai thác các yếu tố đó: ản Xi Né (xã ố: ọi chung là Hà Nhì Hoa) Ở vùng này ứng xử du lịch

tười Hà Nhìng th hai m m t ho c hai c a đ vào rong nhà B trí bên trong nhà ứng xử du lịch ở Việt Nam: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ử du lịch ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ố: ở Việt Nam:

c a ngủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì nh sau: hai gian hai đ u h i đư ở Việt Nam: ần khá hơn các ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ược xây trênc ngăn thành bu ngồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa)

ng c a ch nhà và v ch ng con trai Kho ng 1/3 chi u r ng c a hai gianủa người Hà Nhì: ủa người Hà Nhì: ủa người Hà Nhì: ợc xây trên ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ản Xi Né (xã ề người Hà Nhì ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ủa người Hà Nhì:

gi a là ph n đ t, là n i đ t b p lò n u c m, n u cám l n, đ t ch n bát,ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ần khá hơn các ất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ếu tố đó: ất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ất: ợc xây trên ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ạt động khai thác các yếu tố đó:

ph n còn l i d ng thành sàn, là n i đ t bàn th t tiên, n i ng c a con cái,ần khá hơn các ạt động khai thác các yếu tố đó: ực: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ời Hà Nhì ổng quan về người Hà Nhì ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ủa người Hà Nhì: ủa người Hà Nhì:khách Trên sàn có b p l a đ sếu tố đó: ử du lịch ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ưở Việt Nam: i.

Hình nh nhà c a ngản Xi Né (xã ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà NhìNhà c a ngở Việt Nam: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì Mở Việt Nam: ười Hà Nhìng Tè c b n cũng đơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ản Xi Né (xã ược xây trên ất:c c u trúc nh nhà ư ở Việt Nam:

c a ngủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìi Hà Nhì Y Tý, A Lù (Lào Cai), tuy nhiên có m t s ti u ti t khácở Việt Nam: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ố: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ếu tố đó:nhau: tười Hà Nhìng và mái th p h n, nhà có hàng hiên phía trất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ưới vai trò là tài nguyên du lịchc, tười Hà Nhìng trong látván hay li p (riêng xã Ka Lăng, Thu L m cũng là ếu tố đó: ủa người Hà Nhì: ười Hà Nhìng đ t), chia nhà theoất:chi u d c thành hai n a b ng nhau (ho c n a ngoài nh h n m t chút).ề người Hà Nhì ọi chung là Hà Nhì Hoa) ử du lịch ằng nồi như các dân tộc khác, mà ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh, ử du lịch ỏ, không ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch

N a ngoài là n i ti p khách, có b p sử du lịch ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ếu tố đó: ếu tố đó: ưở Việt Nam: i và c i giã g o N a bên trongố: ạt động khai thác các yếu tố đó: ử du lịchkhông có sàn, được xây trênc ngăn thành t ng bu ng riêng và có b p lò đ n u c mừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ếu tố đó: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ất: ơng ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai

và n u cám l n Th i gian g n đây, m t s gia đình làm nhà sàn đ .ất: ợc xây trên ời Hà Nhì ần khá hơn các ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ố: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ở Việt Nam:

1.2.1.4 Ngành ngh th công: ề thủ công: ủ công:

ng i Hà Nhì, ngh th công khá phát tri n, có các ngh : d t,

Ở vùng này ười Hà Nhì ề người Hà Nhì ủa người Hà Nhì: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ề người Hà Nhì ệt Nam: nhu m chàm, đan lát, m c, rèn Ph n l n đ ng bào Hà Nhì t túc v i m cộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ần khá hơn các ới vai trò là tài nguyên du lịch ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ực: ản Xi Né (xã ặt đất ngây trong nhà ở Bữa Cơm của đồng bào có cơm, rau xanh,

t khâu tr ng bông d t v i đ n nhu m v i, c t may thành qu n áo Duyừ thịt, đồng bào còn làm nhiều loại bánh từ gạo tẻ và ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ệt Nam: ản Xi Né (xã ếu tố đó: ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ản Xi Né (xã ắc ần khá hơn các

ch có ngỉnh, thành ười Hà Nhìi Hà Nhì Lào Cai, do s ng trên núi cao, khí h u l nh, khôngở Việt Nam: ố: ật chất: ạt động khai thác các yếu tố đó:

tr ng đồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ược xây trênc bông, nh ng tr ng đư ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ược xây trênc chàm thười Hà Nhìng đem các s n ph m hàm,ản Xi Né (xã ẩm thực độc đáo của người Hà Nhì khiến nhiều người tò

đ đan và gia c m đ i cho ngồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ần khá hơn các ổng quan về người Hà Nhì ười Hà Nhìi Giáy, người Hà Nhìi Dao l y bông Lai châu,ất: Ở vùng này

đ ng bào Hà Nhì dành nh ng nồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai ương ngữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành haing t t đ tr ng bông v i Ch em ph nố: ể thiếu trong các nghi lễ cúng của người Hà Nhì ồ Chồ và Hà Nhì La Mí (gọi chung là Hà Nhì Hoa) ản Xi Né (xã ị văn hóa của người Hà Nhì: ục: ữ hay phong tục tập quán, người Hà Nhì tự chia thành hai

d t v i trên khung c i nh , d t đệt Nam: ản Xi Né (xã ủa người Hà Nhì: ỏ, không ệt Nam: ược xây trênc kh v i nh , thổng quan về người Hà Nhì ản Xi Né (xã ỏ, không ười Hà Nhìng ch r ng ho ngỉnh, thành ộc người Hà Nhì với vai trò là tài nguyên du lịch ản Xi Né (xã