LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI KÌ CỔ ĐẠI (2879 TCN– 208 TCN)

LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI KÌ CỔ ĐẠI (2879 TCN– 208 TCN)A. Kỷ Hồng Bàng3I. Nước Xích Quỷ3 Sử liệu4 Bản đồ nước Xích Quỷ5II. Nước Văn Lang6 Truyền thuyết khởi đầu6B. Nhà Thục (Nước Âu Lạc)81. Hình thành82. Cương vực93. Kết thúc9C. Suy nghĩ về lịch sử Việt Nam9

TRƯỜNG Đ I H C THĂNG LONGẠ Ọ KHOA QU N TR D CH V DU L CH & L HÀNHẢ Ị Ị Ụ Ị Ữ

――――

Đ tài: ề

L CH S VI T NAM Ị Ử Ệ

TH I KÌ C Đ I (2879 TCN– 208 TCN) Ờ Ổ Ạ

GI NG VIÊN Ả

SINH VIÊN TH C HI N Ự Ệ

MÃ SINH VIÊN

HÀ N I – 2019 Ộ

M C L C Ụ Ụ

A K H ng Bàngỷ ồ 3

I Nước Xích Quỷ

3

* S li uử ệ

4

* B n đ nả ồ ước Xích Quỷ

5

II Nước Văn Lang

6

* Truy n thuy t kh i đ uề ế ở ầ

6

B Nhà Th c (Nụ ước Âu L c)ạ 8

1 Hình thành

8

9

3 K t thúcế

9

C Suy nghĩ v l ch s Vi t Namề ị ử ệ 9

A K H NG BÀNG (2879–258 TCN): Ỷ Ồ

H ng Bàng th hay Th i đ i H ng Bàng là m t giai đo n l ch sồ ị ờ ạ ồ ộ ạ ị ử thu c th i đ i thộ ờ ạ ượng c c a l ch s Vi t Nam Th i đ i này d a nhi uổ ủ ị ử ệ ờ ạ ự ề trên các truy n thuy t, truy n k nh ng tác ph m nh Lĩnh Nam chíchề ế ệ ể ở ữ ẩ ư quái và được h p th c hóa tr thành m t giai đo n l ch s qua Đ i Vi tợ ứ ở ộ ạ ị ử ạ ệ

s ký toàn th , cu n s th đã đ a H ng Bàng th làm K đ u tiên.ử ư ố ử ư ư ồ ị ỷ ầ

Th i kỳ H ng Bàng theo truy n thuy t và dã s cho r ng b t đ u tờ ồ ề ế ử ằ ắ ầ ừ năm 2879 TCN, là niên đ i c a Kinh Dạ ủ ương Vương, v i qu c hi u Xíchớ ố ệ

Qu Lãnh th c a qu c gia dỷ ổ ủ ố ưới th i Kinh Dờ ương Vương r ng l n, phíaộ ớ

b c t i sông Dắ ớ ương T (c vùng h Đ ng Đình), phía nam t i nử ả ồ ộ ớ ước Hồ Tôn (Chiêm Thành), phía đông là Đông H i (m t ph n c a Thái Bìnhả ộ ầ ủ

Dương), phía tây là Ba Th c (T Xuyên, Trung Qu c ngày nay) V sauụ ứ ố ề

người Vi t ch th y có mi n B c Vi t Nam ngày nay, có th m t ph nệ ỉ ấ ở ề ắ ệ ể ộ ầ

do s l n áp c a các t c ngự ấ ủ ộ ười Hoa H t phạ ừ ương B c.ắ

Đ u th i kỳ đ đ ng, ngầ ờ ồ ồ ười Vi t g m kho ng 15 nhóm L c Vi tệ ồ ả ạ ệ khác nhau s ng trên vùng núi mi n B c và mi n châu th sông H ng vàố ề ắ ề ổ ồ

h n 12 nhóm Âu Vi t s ng vùng Đông B c, ngoài ra còn có m t sơ ệ ố ở ắ ộ ố nhóm người sinh s ng trên các l u v c sông thu c khu v c Thanh Nghố ư ự ộ ự ệ Tĩnh ngày nay Đ ti n vi c trao đ i buôn bán, phòng ch ng l t l i,ể ệ ệ ổ ố ụ ộ

ch ng l i k thù nh ng b l c L c Vi t d n đố ạ ẻ ữ ộ ạ ạ ệ ầ ược gom l i thành m tạ ộ

nướ ấc l y tên Văn Lang và ngườ ứi đ ng đ u t x ng là Hùng Vầ ự ư ương

Có ít nh t 18 đ i Hùng Vấ ờ ương cai tr trong th i đ i H ng Bàng choị ờ ạ ồ

đ n năm 258 TCN Các thông tin v các đ i vua Hùng d a nhi u trên cácế ề ờ ự ề truy n thuy t Cũng có nhi u b ng ch ng kh o c h c nh tr ng đ ngề ế ề ằ ứ ả ổ ọ ư ố ồ Đông S n đơ ược tìm th y mi n b c Vi t Nam có cùng niên đ i v i th iấ ở ề ắ ệ ạ ớ ờ

kỳ H ng Bàng, th hi n m t n n văn hóa đ đ ng r t phát tri n (vănồ ể ệ ộ ề ồ ồ ấ ể hóa Đông S n).ơ

I N ƯỚ C XÍCH QU : Ỷ

Xích Qu là m t qu c gia c đ i c a c dân Bách Vi t Phía B c giápỷ ộ ố ổ ạ ủ ư ệ ắ sông Dương T , phía Đông giáp bi n Đông, phía Tây giáp Ba Th c và phíaử ể ụ Nam giáp H Tôn (Chiêm Thành).ồ Tên nước Xích Qu đỷ ược xem là qu cố

hi u đ u tiên c a Vi t Nam vào đ u th i H ng Bàng T Hán Vi t Xíchệ ầ ủ ệ ầ ờ ồ ừ ệ () nghĩa là màu đ ; t Qu (ỏ ừ ỷ ) có nghĩa là ma qu Xích Qu là tên m tỷ ỷ ộ

ngôi sao có s c đ r c r nh t trong Nh th p bát tú trên b u tr i T cắ ỏ ự ỡ ấ ị ậ ầ ờ ụ truy n là qu c hi u c a đ t nề ố ệ ủ ấ ước, được xem là c i ngu n c a Vi t Nam,ộ ồ ủ ệ vào th i Kinh Dờ ương Vương

Hi n không có ch ng c kh ng đ nh s t n t i c a nệ ứ ứ ẳ ị ự ồ ạ ủ ước Xích Qu ,ỷ

nó ch mang tính huy n tho i gi ng nh th i kỳ Tam Hoàng Ngũ Đ c aỉ ề ạ ố ư ờ ế ủ Trung Hoa N u th c s t n t i Vế ự ự ồ ạ ương qu c c a các t c ngố ủ ộ ười Vi t cệ ổ (Xích Qu ) trong th i kỳ này thì có th nói đây ch là m t ki u liên minhỷ ờ ể ỉ ộ ể các b t c l ng l o gi a các nhóm t c Vi t khác nhau Các nhóm t c Vi tộ ộ ỏ ẻ ữ ộ ệ ộ ệ này có nhi u đi m khác nhau v ngôn ng , t p quán và đ a bàn c trú,ề ể ề ữ ậ ị ư quan h gi a các t c này ch y u là trao đ i buôn bán ch không có m tệ ữ ộ ủ ế ổ ứ ộ nhà nước th ng nh t.ố ấ

Nh ng bi n đ ng trong th i kỳ này cũng d n t i s tan rã c a nhàữ ế ộ ờ ẫ ớ ự ủ

nước liên minh c a các t c ngủ ộ ười Vi t, t th k VIII TCN tr đi t cácệ ừ ế ỷ ở ừ

b t c Vi t c trú t i các khu v c khác nhau mi n nam sông Dộ ộ ệ ư ạ ự ở ề ương Tử

đã hình thành nên các nhà nước khác nhau t ng khu v c Các nhà nở ừ ự ước

đ c l p này t ng bộ ậ ừ ước b các vị ương tri u c a ngề ủ ười Hoa H mi n B cạ ở ề ắ sông Dương T đánh b i thôn tính, ho c là t n i chi n v i nhau d n t iử ạ ặ ự ộ ế ớ ẫ ớ suy y u Đ n th i kỳ đ ch Hán kho ng th k I TCN, các nhà nế ế ờ ế ế ả ế ỷ ước Vi tệ

đ u b thôn tính.ề ị

* S li u: ử ệ

Theo m t s sách c s , con c a vua Đ Minh là Kinh Dộ ố ổ ử ủ ế ương Vương

th ng nh t các t c ngố ấ ộ ười Vi t c đ i kho ng 2879 TCN, và l p m t tri uệ ổ ạ ả ậ ộ ề

đ i m i, t c là vạ ớ ứ ương tri u Hùng th nh t Kinh Dề ứ ấ ương Vương cũng

được coi là người khai sinh ra nước Vi t Nam Vua đ t tên nệ ặ ước là Xích

Qu , bao g m m t vùng r ng l n phía Nam c a Trung Qu c hi n nayỷ ồ ộ ộ ớ ủ ố ệ

đ n vùng đ ng b ng sông H ng, sông Mã mi n b c Vi t Nam ế ồ ằ ồ ở ề ắ ệ

Hùng tri u th nh t: Kinh Dề ứ ấ ương Vương đóng đô Ngàn H ngở ố

nh ng sau đó r i v Nghĩa Lĩnh Vư ờ ề ương tri u Hùng th nh t ch có 1 đ iề ứ ấ ỉ ờ vua là Kinh Dương Vương và k t thúc kho ng 2794 TCN Vế ả ương qu cố Xích Qu th i kỳ này có th nói đây là m t liên bang l ng l o gi a cácỷ ờ ể ộ ỏ ẻ ữ nhóm t c Vi t c khác nhau ộ ệ ổ

Hùng tri u th hai: kh i đ u v i vua L c Long Quân và k t thúcề ứ ở ầ ớ ạ ế kho ng 2525 TCN Nh ng ngả ữ ườ ế ịi k v ông đ u l y niên hi u này Kinh đôề ấ ệ

v n Nghĩa Lĩnh ẫ ở

5

Hùng tri u th ba: Lân Lang làm vua kho ng 2524 TCN, l y niênề ứ ả ấ

hi u là Hùng Qu c Vệ ố ương Ông đ i tên nổ ước là Văn Lang và d i đô vờ ề Phong Châu Qu c hi u Xích Qu ch m d t.ố ệ ỷ ấ ứ

* B n đ n ả ồ ướ c Xích Qu : ỷ

II N ƯỚ C VĂN LANG:

Văn Lang là nhà nước đ u tiên theo truy n thuy t trong l ch s Vi tầ ề ế ị ử ệ Nam Nhà nước Văn Lang được cai tr b i các Hùng Vị ở ương Tên nước Văn Lang, cũng là tên b t c m nh nh t đã th ng nh t 15 b t c, theo m tộ ộ ạ ấ ố ấ ộ ộ ộ

s suy đoán có ngu n g c t ti ng Vi t c Blang hay Klang, mà nhi uố ồ ố ừ ế ệ ổ ề dân t c mi n núi cao nguyên Trung B ch m t lo i chim h tôn kínhộ ề ở ộ ỉ ộ ạ ọ

nh v t t ư ậ ổ

Sau th i kỳ tan rã c a nhà nờ ủ ước liên minh các t c ngộ ười Vi t, cácệ nhà nước đ c l p c a các t c ngộ ậ ủ ộ ười Vi t cũng đệ ược hình thành kh pắ vùng phía Nam sông Dương T ử

Các tài li u nghiên c u hi n đ i ph n l n đ u đ ng ý theo ghi chépệ ứ ệ ạ ầ ớ ề ồ

c a Vi t s lủ ệ ử ược v m t về ộ ương qu c Văn Lang c a ngố ủ ườ ại L c Vi t cóệ niên đ i thành l p vào th k VII TCN cùng th i Chu Trang Vạ ậ ế ỷ ờ ương (696 TCN – 682 TCN) Trung Qu c Vở ố ương qu c này t n t i khu v c màố ồ ạ ở ự ngày nay là vùng trung du và đ ng b ng B c B cũng nh ba t nh Thanhồ ằ ắ ộ ư ỉ Hóa-Ngh An-Hà Tĩnh, và có th đã có giao l u v i nệ ể ư ớ ước Vi t c a Vi tệ ủ ệ

7

Vương Câu Ti n khu v c h l u sông Trễ ở ự ạ ư ường Giang (Trung Qu c) ngàyố nay

B máy nhà nộ ước Văn Lang đã bước đ u ph ng theo th ch quânầ ỏ ể ế

ch trung ủ Ở ương do vua Hùng đ ng đ u, có các L c h u và L c tứ ầ ạ ầ ạ ướng giúp vi c đ a phệ Ở ị ương chia thành 15 b (là 15 b l c c a vùng đ ngộ ộ ạ ủ ồ

b ng B c B trằ ắ ộ ước khi nhà nước ra đ i) do L c tờ ạ ướng cai qu n Dả ướ ội b

là các làng do B chính cai qu n.ồ ả

* Truy n thuy t kh i đ u: ề ế ở ầ

Theo b s ký ộ ử Đ i Vi t s ký toàn th ạ ệ ử ư vi t r ng ph n ngo i k doế ằ ầ ạ ỷ

s gia Ngô Sĩ Liên vi t th k 15 chép r ng: Đ Minh, thu c dòng dõiử ế ở ế ỷ ằ ế ộ

Th n Nông, sinh ra L c T c, t c Kinh Dầ ộ ụ ứ ương Vương, L c T c l y con gáiộ ụ ấ Long Vương h Đ ng Đình, sinh ra L c Long Quân (theo truy n thuy tồ ộ ạ ề ế

L c Long Quân là cháu 5 đ i c a Th n Nông) K ti p L c Long Quân vàạ ờ ủ ầ ế ế ạ

v là Âu C (con gái Đ Lai) sinh đợ ơ ế ược 100 người con trai, 50 người theo

L c Long Quân theo cha v b bi n Đông, 50 ngạ ề ờ ể ười theo m v núi vàẹ ề suy tôn người con c lên làm vua l y hi u là Hùng Vả ấ ệ ương, đ t tên nặ ước

là Văn Lang, đóng đô B ch H c - Phú Th ở ạ ạ ọ

Theo truy nề

thuy t,ế Kinh

Dương Vương cai

tr nị ước Xích Quỷ

vào kho ng nămả

2879 TCN , sinh ra

người con là L cạ

Long Quân L cạ

Long Quân và Âu

c sinh đơ ược 50

người con theo mẹ

lên núi (Âu Vi t) vàệ

50 người con theo

cha xu ng bi n (L c Vi t) Con trố ể ạ ệ ưởng c a L c Long Quân là Vua Hùngủ ạ cai tr nị ước Văn Lang (b t c L c Vi t), truy n qua các đ i vua Hùng vàộ ộ ạ ệ ề ờ

k t thúc vào năm 258 TCN (t c là th k th III TCN) b i An Dế ứ ế ỷ ứ ở ương

Vương (b t c Âu Vi t) An Dộ ộ ệ ương Vương th ng nh t 2 b t c g i là Âu-ố ấ ộ ộ ọ

Vi t Vì v y quan ni m dân gian coi nệ ậ ệ ước Văn Lang đ i Hùng Vờ ương ra

đ i cách ngày nay kho ng h n 4000 năm và thờ ả ơ ường được sách báo nói

t i 4000 năm văn hi n.ớ ế

Lãnh th nổ ước Văn Lang năm 500 TCN

B NHÀ TH C [ Ụ N ƯỚ C ÂU L C] Ạ (257–208 ho c 179 TCN) ặ

Âu L c là nhà nạ ước c đổ ược thành l p b i Th c Phán (An Dậ ở ụ ương

Vương) năm 257 TCN Nhà nước này đã th ng nh t 2 b t c Âu Vi t -ố ấ ộ ộ ệ

L c Vi t l i v i nhau và đã b o v đ t nạ ệ ạ ớ ả ệ ấ ước thành công trước cu c xâmộ

lược c a nhà T n, nh ng sau cùng, nhà nủ ầ ư ước s p đ do th t b i trụ ổ ấ ạ ước Nam Vi t c a Tri u Đà Nhà nệ ủ ệ ước này k t c nhà nế ụ ước mang tính truy nề thuy t Văn Lang c a các vua Hùng Kinh đô c a Âu L c đ t t i C Loa,ế ủ ủ ạ ặ ạ ổ ngày nay thu c xã C Loa - Đông Anh - Hà N i.ộ ổ ộ

9

Hình nh Di tích thành C Loa t i Đông Anh, Hà N iả ổ ạ ộ

1 Hình thành:

Theo hai b s ký Đ i Vi t s ký toàn th (vi t th k 15) và Đ iộ ử ạ ệ ử ư ế ở ế ỷ ạ

Vi t s lệ ử ược (vi t th k 13), thì nhà nế ở ế ỷ ước Âu L c đạ ược Th c Phánụ (th lĩnh b t c Âu Vi t) thành l p vào năm 258 TCN sau khi đánh b i vủ ộ ộ ệ ậ ạ ị vua Hùng cu i cùng c a nố ủ ước Văn Lang, ông lên ngôi và l y niên hi u làấ ệ

An Dương Vương

Tuy nhiên theo b s ký c a T Mã Thiên (quan nhà Hán) vi t vàoộ ử ủ ư ế

th k 1 TCN vi t r ng, năm 218 TCN - hoàng đ nhà T n - Trung Qu cế ỷ ế ằ ế ầ ố

là T n Th y Hoàng sai tầ ủ ướng Đ Th mang 50 v n quân xâm lồ ư ạ ược các bộ

t c Vi t phộ ệ ở ương Nam Người Vi t c ngệ ử ười tu n ki t lên làm lãnh đ oấ ệ ạ

ch ng l i và giành th ng l i trố ạ ắ ợ ước quân T n - tầ ướng Đ Th b di t, nhồ ư ị ệ ư

v y căn c vào b s ký c a T Mã Thiên thì th i gian hình thành Âu L cậ ứ ộ ử ủ ư ờ ạ

mu n h n vào kho ng sau năm 218 TCN.ộ ơ ả

2 C ươ ng v c: ự

Sau khi đánh b iạ

vua Hùng th 18 c aứ ủ

Văn Lang, Th c Phán sátụ

nh p lãnh th c a Vănậ ổ ủ

Lang và lãnh th c a bổ ủ ộ

t c mình (Âu Vi t) vàộ ệ

hình thành nên m t nhàộ

nước m i là Âu L c (k tớ ạ ế

h p gi a ngợ ữ ười Âu Vi tệ

và ngườ ại L c Vi t).ệ

Lãnh th Âu L cổ ạ

g m lãnh cũ c a b t cồ ủ ộ ộ

Âu Vi t phía b c, màệ ở ắ

ngày nay là m t ph nộ ầ

phía nam t nh Qu ngỉ ả

Tây (Trung Qu c) và lãnh th c a Văn Lang mi n b c Vi t Nam Âu L cố ổ ủ ở ề ắ ệ ạ

có ranh gi i phía b c là sông T Giang (Qu ng Tây) đ n phía nam là dãyớ ắ ả ả ế núi Hoành S n Hà Tĩnh hi n nay.ơ ở ệ

3 K t thúc: ế

Theo hai b s ký Đ i Vi t s ký toàn th (vi t th k 15) và Đ iộ ử ạ ệ ử ư ế ở ế ỷ ạ

Vi t s lệ ử ược (vi t th k 13), thì nhà nế ở ế ỷ ước Âu L c k t thúc vào nămạ ế

208 TCN sau khi An Dương Vương b Tri u Đà (m t viên quan nhà T n ị ệ ộ ầ ở

Qu ng Đông, Trung Qu c) đánh b i và sáp nh p.ả ố ạ ậ

Tuy nhiên theo b S ký c a T Mã Thiên (quan nhà Hán) (th k 1ộ ử ủ ư ế ỷ TCN) l i vi t r ng Tây Âu L c (t c nạ ế ằ ạ ứ ước Âu L c phía Tây) b Tri u Đàạ ị ệ đánh b i ngay sau khi thái h u nhà Hán là L H u ch t, L H u ch tạ ậ ữ ậ ế ữ ậ ế năm 180 TCN, vì th m t s sách báo ngày nay cũng vi t Âu L c s p đế ộ ố ế ạ ụ ổ năm 179 TCN

C SUY NGHĨ V L CH S VI T NAM: Ề Ị Ử Ệ

Người Vi t Nam có câu: “Lá r ng v c i” B t c m t ai nào khi l nệ ụ ề ộ ấ ứ ộ ớ lên đ u luôn mu n bi t các b c sinh thành ra mình Nghĩ r ng h n n aề ố ế ậ ộ ơ ữ thì là dân t c nào cũng ph i bi t l ch s nộ ả ế ị ử ước nhà Người Vi t Nam luônệ

t hào v l ch s hàng ngàn năm gi nự ề ị ử ữ ước và d ng nự ướ ủc c a dân t c v iộ ớ truy n th ng đoàn k t, lao đ ng c n cù, kiên nh n và sáng t o mangề ố ế ộ ầ ẫ ạ

11

đ m t tậ ư ưởng nhân văn ti n b trong m t c ng đ ng r ng l n Đó chínhế ộ ộ ộ ồ ộ ớ

là s c m nh ti m n, là nét đ c đáo riêng, là “h n thiêng sông núi” c aứ ạ ề ẩ ộ ồ ủ dân t c Vi t Nam T t c đ u h p d n và lý thú tuy nhiên đ i v i th hộ ệ ấ ả ề ấ ẫ ố ớ ế ệ

tr ngày nay thì l ch s l i không m y thu hút.ẻ ị ử ạ ấ

Trong xu th h i nh p, toàn c u hóa hi n nay, n u không gi đế ộ ậ ầ ệ ế ữ ược

b n s c văn hóa dân t c thì r t có th b hòa tan, b nh n chìm N uả ắ ộ ấ ể ị ị ấ ế không bi t d a vào l ch s , xem nh l ch s thì không th đ nh hế ự ị ử ẹ ị ử ể ị ướng và không th tìm đâu ra đi m t a cho mình Trên di n đàn hay các phể ể ự ễ ương

ti n thông tin, các nhà khoa h c Vi t Nam đã báo đ ng đi u này t r tệ ọ ệ ộ ề ừ ấ lâu, nh ng luôn b chìm vào trong quên lãng t năm này qua năm khác ư ị ừ Trong th i đ i bùng n thông tin nh hi n nay, nhà nhà đ u k t n iờ ạ ổ ư ệ ề ế ố internet v y mà nh ng trang web l ch s ch đ m trên đ u ngón tay.ậ ữ ị ử ỉ ế ầ Theo tôi, gi i pháp t m th i nên l p ra nh ng trang web l ch s đ m iả ạ ờ ậ ữ ị ử ể ọ

người cùng truy c p tìm hi u, càng thêm yêu đ t nậ ể ấ ước, t hào v dânự ề

t c Hay có th đ nh ng ngộ ể ể ữ ười tr yêu s làm nh ng b phim đi n nhẻ ử ữ ộ ệ ả

v l ch s , đ có th truy n t i đ n nh ng b n tr cùng th h , th iề ị ử ể ể ề ả ế ữ ạ ẻ ế ệ ổ bùng ng n l a yêu nọ ử ước trong m i con ngỗ ười

― H T ― Ế