TIỂU LUẬN tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH đề tài vai trò của tinh hoa văn hóa nhân loại trong sự hình thành tư tưởng hồ chí minh

Sự cần thiết của đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng t

TIỂU LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài : Vai trò của tinh hoa văn hóa nhân loại trong sự hình

thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Phần mở đầu

1 Sự cần thiết của đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại một cách có chọn lọc Ở bài tiểu luận này,

em xin làm rõ phần nào nhận định đúng đắn của về tư tưởng vĩ đại của Người

2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu ở trong bài tiểu luận này là nguồn gốc, các yếu tố căn bản hình thành và phát triển tạo nên tư tưởng

Hồ Chí Minh mang những tính chất đổi mới , cải cách toàn diện

về tư tưởng, nhưng mang đậm tinh thần , truyền thống, bản sắc dân tộc, thích hợp với đất nước ta

3 Phạm vi nghiên cứu

Trước hết ta ngược dòng thời gian tìm hiểu về quá khứ của chủ tịch Hồ Chí Minh để có cái nhìn chung về tinh hoa văn hóa nhân

loại ảnh hưởng đến người chủ tịch vĩ đại như thế nào ! sau

đó dựa vào các yếu tố được hình thành đó phân tích đi sâu vào những nét văn hóa độc đáo của nền văn hóa nhân loại từ phương đông đến với phương tây

4 Phương pháp nghiên cứu

Áp dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kèm theo đó là phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê trắc lượng để làm rõ các luận điểm một cách linh hoạt , k cứng nhắc

giúp chúng ta hiểu được tư tưởng Hồ Chí Minh mang đậm dấu

ấn của quá trình phát triển lịch sử, quá trình phát triển sáng tạo, đổi mới

5 Giới thiệu mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về luận điểm “tinh hoa văn hóa nhân loại và sự hình thành tư tưởng HCM” Đánh giá tình hình thế giới và đặc biệt là Việt Nam

hiện nay trong việc áp dụng, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại từ xưa đến nay

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, bài tiểu luận có nhiệm vụ:

+Phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về luận điểm

"tinh hoa văn hóa nhân loại trong sự hình thanh tư tưởng Hồ Chí Minh"

+Đánh giá tình hình nhận thức, tư tưởng giới trẻ Việt Nam

hiện nay đối với vấn đề trên và rút ra nhận xét

Phần nội dung:

I, ĐẶC ĐIỂM VÀ NỘI DUNG CỦA CÁC GIÁ TRỊ TINH HOA VĂN HÓA NHÂN LOẠI CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1, Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa

Văn hóa là một khái niệm có rất nhiều định nghĩa khác

nhau Trong tư tưởng Hồ Chí Minh , khai niệm được hiểu theo

ba nghĩa,nghĩa rộng, nghĩa hẹp và nghĩa rất hẹp

Theo nghĩa rộng, văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất

và tinh thần do loài người sáng tạo ra với phương thức sử dụng chúng, nhằm đáp ứng lẽ sinh tồn, đồng thời là mục đích của cuộc sống con người

Định nghĩa về văn hóa của Hồ Chí Minh đã khắc phục được những quan niệm phiến diện về văn hoá trong lịch sử

và hiện tại

Theo nghĩa hẹp, Người viết: “Trong công cuộc kiến thiết

nước nhà, có bốn vấn đề cần chú ý đến, cũng phải coi là quan trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa Nhưng văn hóa là một kiến trúc thượng tầng”

Theo nghĩa rất hẹp, văn hóa đơn giản là trình độ học vấn của con người, thể hiện ở việc Hồ Chí Minh yêu cầu mọi người phải đi học “văn hóa”, xóa mù chữ,

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa a) Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội

- Văn hóa là đời sống tinh thần, thuộc kiến trúc thượng tầng

- Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị

- Văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng

b) Quan điểm về chức năng của văn hóa

- Khẳng định, nêu cao lý tưởng đúng đắn và những tình cảm cao đẹp

- Mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí

- Bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách tốt đẹp, lành mạnh c) Quan điểm về tính chất của nền văn hóa

- Trong cách mạng dân tộc dân chủ: Dân tộc, khoa học và đại chúng

- Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa: Có tính chất dân tộc và nội dung xã hội chủ nghĩa

3 Đặc điểm và nội dung của các giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại

có ảnh hưởng đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Nói đến văn hóa nhân loại có tầm cỡ vĩ đại nhất và ảnh hưởng lớn nhất đối với Hồ Chí Minh, là phải nói đến chủ nghĩa

Mác-Lênin Có thể nói, Hồ Chí Minh đã tiếp thu phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin và ứng dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đất nước, đưa cách mạng Việt Nam giành nhiều thắng lợi vĩ đại và cống hiến nhiều vào kho tàng lý luận Mác-xít cũng như phương pháp hoạt động sáng tạo của cuộc cách mạng vô sản

Hồ Chí Minh rời An Nam, đi ra xứ người để tìm một con đường cứu nước, vì theo người, con đường cứu nước của các văn sĩ phu An Nam thời bấy giờ không hiệu quả và phù hợp trong công cuộc giải phóng đất nước lúc bấy giờ nữa Nguyễn Tất Thành đã

có sự thống nhất giữ mục đích và phương pháp ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc: mục đích của Người là nước nhà được độc lập nên phương pháp mà Người chọn không thể là dựa vào ngoại lực như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, mơ ước của Người là nhân dân được tự do, hạnh phúc, vì vậy cũng

không thể theo lối Cần Vương - hướng đến một chế độ phong kiến đã lỗi thời, không còn phù hợp với bối cảnh lịch sử và sự phát triển của ngoại quốc, không thể khiến cho nhân dân được

tự do hạnh phúc thực sự, vì vậy, Người cần phải có phương pháp khác, đó chinh là đi sang phương Tây và sống, làm việc với nhân dân lao động, để xem bên đó có thực sự “tự do, bình

đẳng, bác ái” như thực dân Pháp hay ca ngợi lúc bấy giờ không Nhơ v y, trong mươi năm đâu (1911 – 1920) cua qua trinh bôn ậy, trong mươi năm đâu (1911 – 1920) cua qua trinh bôn

ba tim đương cưu nươc, Ngươi đa hoan thi n trí tuệ của mình ện trí tuệ của mình bằng vốn hiểu biết văn hóa, chính trị và thực tiễn cuộc sống phong phú của cả nhân loại tao thanh m t ban linh tri tu ma ột ban linh tri tuệ ma ện trí tuệ của mình không m t nha cach mang tre tuôi Vi t Nam nao vao thơi ây coột ban linh tri tuệ ma ện trí tuệ của mình thê so sanh đươc Người rút ra một số kết luận trong sự phát triển nhận thưc của minh, đó là : chủ nghĩa tư bản, đế quốc ở đâu cũng tàn bạo, độc ác, bất công; người lao động ở đâu cũng

bị áp bức, bóc lột, chà đạp; “…dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người “giống người bóc lột và giống người

bị bóc lột” và cũng chỉ có một tình hữu ái là thật, đó là tình hữu

ái vô sản Những kết luận ấy rât gân gui vơi nhưng quan điêm

cơ ban cua chủ nghĩa Mác-Lênin Ban linh tri tu ây đa nâng cao ện trí tuệ của mình khả năng tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo khi Ngươi tiếp thu

và vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của Việt Nam Sơ thao của V.I Lê-nin, viết năm

1920, đã thức tỉnh Nguyễn Ái Quốc, đưa Người đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, vì đây là chủ nghĩa duy nhất quan tâm đến vấn đề thuộc địa Nhưng vượt trên những hạn chế lúc bấy giờ trong nhận thức và đánh giá về phong trào cách mạng thuộc địa: Cách mạng thuộc địa phụ thuộc vào cách mạng chính quốc,

là "hậu bị quân" của cách mạng vô sản chính quốc; cách mạng chính quốc thắng lợi thì các thuộc địa mới được giải phóng, Hồ Chí Minh hiểu sâu sắc khát vọng và tiềm năng, sức mạnh to lớn của các dân tộc thuộc địa, nên đã nêu lên luận điểm: Cách

mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa quan hệ chặt chẽ với cách mạng chính quốc, nhưng không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng chính quốc Nhân dân các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc có thể "chủ động đứng lên, đem sức ta mà giải

phóng cho ta", giành thắng lợi trước cách mạng chính quốc và qua đó, thúc đẩy cách mạng chính quốc Theo C.Mac,

Ph.Ăngghen va V.I.Lênin, so vơi vân đê giai câp vô san thi vân đê dân t c chi la m t vân đê thư yêu, “…đ t lên hang đâu va bao ột ban linh tri tuệ ma ột ban linh tri tuệ ma ặt lên hang đâu va bao

v nhưng lơi ich không phu thu c vao dân t c ma chung cho ện trí tuệ của mình ột ban linh tri tuệ ma ột ban linh tri tuệ ma toan thê giai câp vô san” , nhưng Hô Chi Minh lai chu trương đoan kêt toan dân, huy đ ng moi lưc lương không ra m t phan ột ban linh tri tuệ ma ặt lên hang đâu va bao

đ ng vi “Trong luc nay quyên lơi dân t c giai phong cao hơn ột ban linh tri tuệ ma ột ban linh tri tuệ ma hêt thảy.” Hô Chi Minh nh n thây trươc hêt cân co m tậy, trong mươi năm đâu (1911 – 1920) cua qua trinh bôn ột ban linh tri tuệ ma

chinh phu đai biêu cho sư chân thanh đoan kêt va hanh đ ng ột ban linh tri tuệ ma nhât tri cua toan thê quôc dân, “M t cơ câu như thê mơi đu ột ban linh tri tuệ ma lưc lương va oai tin, trong thi lanh đao công vi c cưu quôc, kiênện trí tuệ của mình quôc, ngoai thi giao thi p vơi cac hưu bang” Nguyễn Ái Quốc ện trí tuệ của mình

đã tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin theo phương pháp nh n thức ậy, trong mươi năm đâu (1911 – 1920) cua qua trinh bôn mácxit, đông thơi, người theo lôi “đăc y, vong ngôn” cua

phương Đông, côt năm lấy cái tinh thần, cái cốt yếu, cái bản chất chư không tư troi bu c trong cai vỏ ngôn tư Ngươi vận ột ban linh tri tuệ ma dụng sáng tạo lập trương, quan điểm, phương pháp của chủ nghĩa Mác-Lênin để hoạch định đường lối, chủ trương, giải pháp và những đối sách phù hợp cho cách mạng Việt Nam Ngay từ năm 1924, sau khi đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, trở thành một cán bộ của Đảng Cộng sản Pháp và của Quốc tế

Cộng sản, Hồ Chí Minh đã vạch rõ sự khác nhau giữa thực tiễn của các nước tư bản phát triển ở châu Âu mà C Mác, Ph Ăng-ghen và V.I.Lê-nin đã chỉ ra với thực tiễn Việt Nam – m t nước ột ban linh tri tuệ ma thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp, lạc hậu ở phương Đông Do đó, cần bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử phương Đông, không cứng nhắc, áp dụng y nguyên, vì bối cảnh lịch sử của hai bên khác nhau hoàn toàn

Tiếp thu văn hóa phương Đông, trước hết là Nho giáo, Hồ Chí Minh đã đánh giá đúng đắn vai trò của Nho giáo và người sáng lập ra nó là Khổng Tử và đã đặc biệt khai thác những mặt tích cực của tư tưởng Nho giáo

Hơn ai hết, Hồ Chí Minh hiểu rõ những mặt bất cập, hạn chế của Nho giáo Đó là trong Nho giáo có những yếu tố duy tâm,

lạc hậu, phản động như tư tưởng đẳng cấp, khinh lao động chân tay, khinh phụ nữ, khinh thường thực nghiệm, doanh lợi… Tuy nhiên, Hồ Chí Minh cũng thấy được những mặt tích cực của nó

và khuyên chúng ta “nên học” Theo Người, mặt tích cực của Nho giáo là nó đề cao văn hóa, lễ giáo, tạo ra truyền thống hiếu học với châm ngôn “Học không biết chán, dạy không biết m i” Về ỏ̉i” Về điểm này, Nho giáo hơn hẳn các học thuyết cổ đại, bởi vì nhiều học thuyết cổ đại chủ trương ngu dân để dễ cai trị

Hồ Chí Minh đã khai thác Nho giáo, lựa chọn những yếu tố tich cực, phù hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng, đó là yếu tố “Tiếp thu tư tưởng vị tha ở Phật giáo Hồ Chí Minh là hiện thân của lòng nhân ái, độ lượng, khoan dung - những

nét đặc trưng của giáo lý đạo Phật.”

-Thứ nhất là, tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân - một tình yêu bao la không chỉ dành cho con người mà dành cho cả chim muông, cây c ỏ̉i” Về -Thứ hai là, nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện

-Thứ ba là, tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất

phác chống lại mọi phân biệt đẳng cấp

-Thứ tư là, Phật giáo Thiền tông đề ra luật “chấp tác”: “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” (một ngày không làm, một

ngày không ăn), đề cao lao động, chống lười biếng Cuối cùng, Phật giáo vào Việt Nam, gặp chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đấu tranh bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc ta, đã hình thành

nên Thiền phái Trúc lâm Việt Nam, chủ trương sống không

xa rời, lẩn tránh mà gắn bó với đời sống của nhân dân, với

đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranh của nhân dân, chống kẻ thù dân tộc

Như thế, có thể nói, những mặt tích cực của Phật Việt Nam

đã đi vào đời sống tinh thần dân tộc và nhân dân lao động Gia đình Bác Hồ là gia đình nhà nho nghèo, gần gũi với nông dân, nên cũng đã thấm nhuần tinh thần đó và để lại dấu ấn trong

tư tưởng Hồ Chí Minh

Ngoài ra, còn có thể tìm thấy nhiều trích dẫn khác nữa về các nhà tư tưởng phương Đông như Lão Tử, Mặc Tử, Quản Tử… trong các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh Cũng như sau này, khi đã trở thành người mác-xít, Nguyễn Ái Quốc vẫn tìm hiểu thêm về Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn và tìm thấy trong đó “những điều thích hợp với điều kiện nước ta” Các tiêu chí của chủ nghĩa Tam dân là dân tộc độc lập; dân quyền

-tự do; dân sinh - hạnh phúc đã được Hồ Chí Minh rút gọn trong quốc hiệu của Việt Nam “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” Là

người mác-xít tỉnh táo và sáng suốt, Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng và văn hóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng nước ta

Ngoài hai tư tưởng ta đã nói ở trên, Người cũng linh

hội những thứ tinh hoa nhất trong văn hóa phương Tây

Là một con người đã bôn ba bên phương Tây rất lâu, đi qua các nước tư bản, Người đã nhìn thấy được nhiều mặt trái của cái “tự

do, binh đẳng, bác ái” mà bè lũ thực dân hay rêu rao Xã hội

tư bản cũng chỉ phục vụ những tên thực dân, tư bản, những

kẻ nhiều tiền lắm của Còn tầng lớp lao động, làm công ăn lương, cũng chỉ là c rác trong mắt bọn chúng Tuy nhiên,ỏ̉i” Về Người cũng đã tiếp thu những giá trị văn hóa tốt đẹp, những

tư tưởng tiến bộ, nhằm áp dụng cho Việt Nam ta lúc đó

Đất nước đầu tiên người đặt chân đến sau khi xuất dương, chinh là nước Mỹ Người đã từng đến sống ở New York, làm thuê và thường đến thăm khu ở của người da đen Trong các bài viết sau này, Người thường nhắc đến ý chí đấu tranh cho tự

do, độc lập, cho quyền sống của con người được ghi lại trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ Người đã tiếp thu giá trị của tư tưởng nhân quyền với nội dung là quyền tự do cá nhân thiêng liêng trong bản tuyên ngôn này Sau này, Người đã phát triển nó thành quyền sống, quyền độc lập, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của tất cả các dân tộc Nội dung nhân quyền được Người nâng lên một tầm cỡ mới và được Người trích dẫn trong bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam năm 1945

Cuối năm 1917, Người từ Anh sang Pháp và quyết định sống và hoạt động ở thủ đô nước Pháp Sự kiện này là sự kiện có ý

nghĩa lịch sử rất lớn, mở ra một thời kỳ mới trong cuộc đời cách mạng của mình

Là thủ đô của nước Pháp, Paris cũng đồng thời là trung tâm văn hóa - nghệ thuật của châu Âu Các trào lưu triết học và các trường phái nghệ thuật nổi tiếng thế giới phần lớn đều được hình thành và ra mắt tại đây Sống ở giữa nơi hợp lưu của các

dòng văn hóa thế giới, Người đã có điều kiện thuận lợi để

nhanh chóng chiếm lĩnh vốn tri thức của thời đại, đặc biệt

là truyền thống văn hóa dân chủ và tiến bộ của nước Pháp

Đến với quê hương của lý tưởng tự do, bình đẳng, bác ái, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm của các nhà tư tưởng khai sáng: Von-te, Rút-xô, Mông-tét-xki-ơ,…những lý luận gia của đại cách mạng Pháp 1789, như Tinh thần pháp luật của Mông-tét-xki-ơ, Khế ước xã hội của Rút-xô, v.v…tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng đã có ảnh hưởng tới tư tưởng của Người Ngoài ra, Người còn hấp thụ được tư tưởng dân chủ

và hình thành được phong cách dân chủ của mình từ trong cuộc sống thực tiễn Rõ ràng là, ở Pháp, Người đã có thể hoạt động và đấu tranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước mình, dưới chế độ thuộc địa

Nhờ được rèn luyện trong phong trào công nhân Pháp và sự cổ

vũ, dìu dắt trực tiếp của nhiều nhà cách mạng và trí thức tiến

bộ Pháp như M Ca-sanh, P.V Cu-tuya-ri-ê, G Mông-mút-xô…

mà Hồ Chí Minh đã từng bước trưởng thành Con người ấy, trên hành trình cứu nước, đã làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, Đông và Tây, vừa thâu thái, vừa gạn lọc để có thể từ tầm cao của tri thức nhân loại mà suy nghĩ và lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển

Và không thể không nhắc đến những tư tưởng tiến bộ Người

đã tiếp thu được từ Thiên Chúa Giáo Người đã kế thừa lòng nhân ái, đức hy sinh của Thiên chúa giáo, những giá trị cơ bản của Thiên chúa giáo Người đã cống hiến cả cuộc đời cho sự