MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ TUỔI HUYỆN TRƯỜNG MẪU GIÁO TÂN VĂN HUYỆN LÂM HÀ, TỈNH LÂM ĐỒNG

Mục đích nghiên cứu - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng như chuẩn bị tôt các điều kiện ch

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

- Là một giáo viên mầm non, tôi thực sự hạnh phúc khi công việc hàng ngày của mình được tiếp xúc với trẻ, được chia sẻ buồn vui, được dạy trẻ học, được thể hiện nhân cách nhẹ nhàng không bó buộc

- Qua giờ học hình thành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chung chú ý có chủ định và sự hình thành nỗ lực chú ý để giải quyêt nhiệm vụ năm học, tập lắng

nghe sự chỉ dẫn của cô giáo Chính vì vậy, tôi chọn đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ 5

-6 TUỔI HUYỆN TRƯỜNG MẪU GIÁO TÂN VĂN HUYỆN LÂM HÀ, TỈNH LÂM ĐỒNG.

2 Mục đích nghiên cứu

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng như chuẩn bị tôt các điều kiện cho trẻ chuẩn bị tốt vào lớp 1 trường tiểu học

- Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi làm quen với chữ cái đạt kết quả cao”

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Trẻ trong độ tuổi 5- 6

- Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mẫu giáo Tân Văn, Huyện Lâm hà, Tỉnh Lâm Đồng

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về những vấn đề tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu thực trạng tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mẫu giáo Tân Văn, Huyện Lâm hà, Tỉnh Lâm Đồng

- Đưa ra những biện pháp tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi tại trường Mẫu giáo Tân Văn, Huyện Lâm hà, Tỉnh Lâm Đồng có hiệu quả

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm

5 Phạm vi nghiên cứu

- Trẻ trong độ tuổi 5- 6

- Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường Mẫu giáo Tân Văn, Huyện Lâm Hà, Tỉnh Lâm Đồng

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp lý thuyết

- Tham khảo và nghiên cứu qua một số tài liệu, thông tin để mở rộng nhận thức và có những tư liệu giáo dục trẻ tốt hơn

- Ngoài ra, còn tìm hiểu về đặc điểm tâm sinh lý trẻ 5 tuổi để có thể áp dụng các biện pháp mang lại hiệu quả cao

- Phân tích những vấn đề liên quan đến tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo

- Các loại sách nói về vấn đề dạy trẻ làm quen với chữ cái

- Chương trình day trẻ làm quen với chữ cái 5- 6 tuổi trong trường mầm non

6.2 Phương pháp thực tiễn

- Phương pháp quan sát:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

- Như chúng ta đã biết việc cho trẻ làm quen 29 chữ cái còn mang tính chất hoạt động biệt lập chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới của giáo dục mầm non trong

tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với việc đọc và việc viết nhằm chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1

- Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp giáo dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu bằng những hoạt động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ

1.2 Một số vấn đề về giờ học làm quen chữ cái

1.2.1 Khái niệm chữ cái

- Chữ cái hay còn gọi là chữ viết là hệ thống các kí hiệu để ghi lại ngôn ngự theo dạng văn bản, là sự miêu tả ngôn ngữ thông qua việc sử dụng các ký hiệu hay biểu tượng đó

- Chữ viết không thể thiếu với con người, giúp con người hoà nhập với cuộc sống xã hội cũng như việc học tập, nghiên cứu gặp thuận lợi

- Chữ viết là vốn quý của loài người, là tinh hoa của dân tộc cần được giữ gìn

và phát triển

1.2.2 Hoạt động làm quen chữ cái là gì?

Hoạt động làm quen chữ cái là quá trình tổ chức các hoạt động giúp trẻ nhận biết, đọc, viết chữ cái dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên trong quá trình dạy học ở trường mầm non

1.2.3 Phân loại giờ học làm quen chữ cái

Có hai loại giờ học làm quen chữ cái:

- Làm quen chữ cái

- Những trò chơi chữ cái

1.2.4 Những vấn đề về việc cho trẻ làm quen chữ cái

- Đối với trẻ 5 - 6 tuổi, việc giao tiếp được mở rộng, trẻ được thường xuyên tiếp nhận các ngữ âm khi nghe người xung quanh nói Mặt khác cơ quan phát âm đã trưởng thành nên trẻ có thể phát ra những âm tương đối chuẩn kể cả những âm khó trong tiếng mẹ đẻ

- Cần dạy trẻ phát âm đúng hệ thống ngữ âm và dạy trẻ biết thể hiện ngữ điệu phù hợp với nội dung giao tiếp

- Cần tăng cường các hoạt động phát triển ngôn ngữ mang tính thích hợp nhằm tạo cơ hội cho trẻ phát triển các kĩ năng chuẩn bị cho việc đọc viết để bước vào lớp 1

1.2.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến giờ học làm quen chữ cái của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

- Yếu tố môi trường

- Sức khỏe của trẻ

- Cơ sở vật chất

- Hình thức tổ chức

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TỔ CHỨC GIỜ HỌC LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẪU GIÁO TÂN VĂN, HUYỆN LÂM HÀ,

TỈNH LÂM ĐỒNG 2.1 Tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi trong chương trình chăm sóc- giáo dục trẻ mẫu giáo

2.2 Thực trạng tổ chức giờ học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mẫu giáo Tân Văn, huyện Lâm Hà, Tỉnh Lâm Đồng

2.2.1 Thuận lợi

- Được sự quan tâm của Phòng giáo dục, Uỷ ban nhân dân Thị trấn và Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện về cơ sở vật chất, về chuyên môn

- Cơ sở vật chất: phòng học, sân rộng rãi, sạch sẽ, đảm bảo an toàn cho trẻ

- Đội ngũ giáo viên: giáo viên trong lớp đoàn kết biết cùng nhau đưa ra các biện pháp tổ chức giờ học chữ cái cho trẻ 5 – 6 tuổi, tổ chức các trò chơi về chữ cái nhằm giúp trẻ có một hành trang “Tiếng Việt” vững chắc để bước vào lớp 1

- Phụ huynh học sinh: một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp

về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên, dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ

- Bản thân giáo viên: giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan để áp dụng vào việc chăm sóc, giáo dục trẻ hằng ngày, nhất là việc tổ chức giờ học chữ cái, tổ chức các trò chơi về chữ cái cho trẻ 5 – 6 tuổi

2.2.2 Khó khăn

- Đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ khác nhau Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng trình độ không đồng đều

- Yếu tố di truyền và môi trường sinh sống của trẻ không giống nhau

- Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em mình, rất nóng lòng cho con mình học đọc, học viết

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẪU GIÁO TÂN VĂN

HUYỆN LÂM HÀ, TỈNH LÂM ĐỒNG 3.1 Tìm hiểu phân loại trẻ

- Mặc dù là trẻ trong lớp có cùng độ tuổi nhưng trình độ tiếp thu, nhận biết của trẻ không đồng đều

- Để khảo sát được quá trình này thì cần phải trang bị cho trẻ đủ các loại đồ dùng học tập chữ cái có gắn tên ký hiệu riêng biệt cho từng trẻ để khảo sát được quá trình nhận thức tiếp thu của trẻ và khả năng tham gia vào giờ học, khả năng chú ý, ghi nhớ phát âm

Ví dụ: Hôm nay học nhóm chữ p, q nhưng khi cho trẻ lần lượt đi tìm các chữ

đó ở xung quanh lớp học thì có trẻ tìm được nhưng cũng có trẻ không tìm được theo yêu cầu

Cháu biết phát âm và ghi nhớ mặt chữ cái là 32 cháu tỉ lệ 26,7 %

Cháu nhận biết và phát âm trọn vẹn 29 chữ cái là 58 cháu, tỉ lệ 48,3 %

Cháu hoàn toàn không biết cách phát âm chữ cái là 30 cháu, tỉ lệ 25 %

3.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện

Nhằm giúp giáo viên nắm được thứ tự học của các nhóm chữ phù hợp với từng chủ đề để giúp trẻ nhận biết nhanh, phát âm chính xác và ghi nhớ 29 chữ cái Thông qua kế hoạch từng tháng để rèn kỹ năng cho cháu

Trẻ được học nhóm chữ mới nhưng đồng thời được ôn nhóm chữ cũ thong qua các trò chơi, các hoạt động trong ngày nên trẻ khắc sâu được kiến thức hơn

Quá trình giảng dạy của cô được xuyên suốt và số trẻ ghi nhớ, phát âm chính xác 29 chữ cái tăng lên rõ rệt

3.3 Làm đồ dùng từ những nguyên vật liệu có sẵn

Ở lứa tuổi mẫu giáo, chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, chơi chính là cuộc sống của trẻ, trong các trò chơi của trẻ, đồ dùng - đồ chơi đóng vai trò quan trọng trong công việc dạy học, đồ dùng dạy học hết sức cần thiết đối với trẻ

Hằng tháng giáo viên thường làm đồ dùng dạy học theo từng chủ đề phục vụ hầu hết các giờ hoạt động Khai thác tận dụng các nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương để làm đồ dùng góp phần tạo ra môi trường giáo dục tốt, kích thích sự phát triển của trẻ

- Từ những hột hạt: như hạt nhãn, đậu xanh, đậu ván, để cho trẻ xếp thành các chữ cái mà trẻ biết

- Từ những vỏ của các con ngêu, sò, ốc ở biển tôi có thể sơn màu viết chữ lên

đó Những đoạn dây thừng bỏ tôi có thể tạo thành những chữ cái ngộ nghĩnh, dễ thương để cho trẻ học

Kết quả đạt được là 100% trẻ thích thú với những đồ chơi tự tạo đó và trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động học chữ cái

3.4 Tạo điều kiện giúp trẻ mạnh dạn tự tin để trẻ nắm vững và phát âm đúng

29 chữ cái

Thực tế thì cũng có những trẻ mạnh dạn bên cạnh đó cũng còn một số trẻ nhút nhát trong quá trình học, vì vậy giáo viên đưa ra biện pháp này nhằm giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn với việc nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái

Qua thực tế của lớp, giáo viên đã nắm được tâm lý và đặc điểm của từng trẻ luôn gần gũi quan tâm hơn đối với những trẻ cá biệt, trò chuyện với trẻ mọi lúc mọi nơi thông qua các đồ dùng đồ chơi…để hỏi trẻ và cho trẻ đọc theo cô và cho trẻ đọc lại cô hỏi trẻ con vừa đọc xong từ hoặc tiếng đó có chữ cái gì mà con đã học rồi và cho trẻ phát âm lại chữ cái đó, để tạo tự tin cho trẻ khi có cô cùng tham gia với mình

Trong khi trẻ hoạt động cô phải tạo cho trẻ cảm xúc thoải mái để trẻ hứng thú tham gia

Luôn giúp đỡ, khuyến khích động viên trẻ tham gia tích cực khi trẻ đã phát âm đúng chữ rõ ràng, mạch lạc

Đối với những trẻ nói lí nhí chưa mạch lạc, rõ ràng, phát âm chưa chính xác tôi luôn chú ý sửa sai và hướng dẫn trẻ phát âm cùng cô nhiều lần thông qua mọi lúc mọi nơi để trẻ phát âm đúng và nắm vững được mặt chữ

Với trẻ nói ngọng, nói lắp trẻ còn rụt rè tôi đến bên trẻ cùng phát âm với trẻ để trẻ phát âm lại cùng cô chữ cái đó để trẻ ghi nhớ hơn

Qua một quá trình tiếp cận, gần gũi với trẻ thì số trẻ nhút nhát đã giảm đi, trẻ mạnh dạn trả lời câu hỏi của cô hơn

3.5 Rèn kỹ năng ở trẻ

3.5.1 Tập luyện cho trẻ phát âm đúng các âm và từ

Tập cho trẻ nghe, phát âm chuẩn, rõ ràng, mạch lạc các từ trong câu, trong lời nói mạch lạc

Cô giáo phải nắm vững chính âm và phải phát âm chuẩn Căn cứ vào đó làm mẫu cho trẻ phát âm theo chính âm, khắc phục các lỗi do tiếng địa phương gây ra

3.5.2 Hình thành việc phát âm đúng các âm

- Với những cháu phát âm sai phụ âm đầu như cháu Nga, Hồng, Dương, Phụng, trước hết tôi tập cho trẻ phát âm lại các phụ âm đầu trẻ vừa phát ra, sau đó cho trẻ phát âm lại âm tiết đó

- Nguyên nhân chính trẻ phát âm sai là do phụ huynh cháu không chú ý, nuông chiều, nựng trẻ, nhắc lại những lỗi phát âm sai của trẻ như từ: “Thương quá” trẻ phát âm “Xương quá”, “về” thành “dề”, “không” thành “hong” trong thời gian trẻ ở nhà làm cho trẻ có thói quen và có ý nghĩ là lời nói của mình là chuẩn, đúng, hay được mọi người khen ngợi, hưởng ứng

- Để điều chỉnh việc phát âm của trẻ ngoài việc uốn nắn, sửa sai kịp thời cho trẻ tôi còn trực tiếp trao đổi nhẹ nhàng, khéo léo với phụ huynh trẻ để phụ huynh hiểu việc dạy trẻ nghe và phát âm đúng, chuẩn là rất quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đến việc học đọc, học viết cũng như giao tiếp của trẻ

3.5.3 Luyện tập phát âm đúng các từ trên tiết học

- Hoạt động học là hoạt đông giáo viên chuẩn hoá, chính xác hoá kiến thức cho trẻ thu nhận từ nhiều nguồn thông tin khác nhau Với hoạt động “Làm quen chữ viết” tôi chuẩn bị rất kỹ và xác định đây là hoạt động chính giúp trẻ nhận thức đúng

về cách nghe và phát âm Tôi hướng dẫn luyện phát âm như sau: Khi đọc mẫu tôi cố gắng đọc to, rõ ràng, âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cách đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm:

- Cho trẻ luyện đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều cách khác nhau Trước tiên tôi cho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần sau đó gọi cá nhân đọc để dễ theo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ Tôi còn thường đứng đối diện với trẻ nhìn khuôn miệng và nghe giáo viên phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần

- Qua hoạt động với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay song còn một số trẻ phát sai, tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ

- Để trẻ phát âm một cách tự nhiên, phát âm chữ nhiều lần không thấy chán nản và mệt mỏi giáo viên tổ chức cho trẻ tham gia các trò chơi động: Sử dụng các trò chơi học tập, thông qua câu đố, tục ngữ, đồng dao, thơ…

- Với những trò chơi như vậy giáo viên thấy trẻ học rất tích cực, giờ học trở nên sinh động, nhẹ nhàng và trẻ được khắc sâu chữ cô dạy

3.5.4 Rèn kỹ năng thông qua các bài thơ, câu đố, câu chuyện mọi nơi mọi lúc

Giáo viên sưu tầm sáng tác các bài thơ, câu đố ngoài chương trình để đưa vào tiết học hoặc cho trẻ làm quen mọi lúc mọi nơi nhưng nội dung cần phù hợp với từng chủ đề và phải có sự chọn lọc

3.6 Phối hợp với phụ huynh

- Vai trò của gia đình cũng hết sức quan trọng trong việc giúp trẻ phát âm chính xác 29 chữ cái, vì thế giáo viên phải kết hợp với phụ huynh, thường xuyên trao đổi nhằm giúp trẻ có thói quen học tập tốt hơn

- Thông qua bản tuyên truyền hàng tuần phụ huynh biết trẻ đang học chữ gì.Từ

đó cô trao đổi với phụ huynh để giúp trẻ nhận biết và phát âm khi ở nhà

- Trao đổi với phụ huynh trong giờ đón và trả trẻ: Cô chú ý đến những trẻ tiếp thu chậm và những phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến trẻ cô động viên phụ huynh nên dành thời gian cho cháu để theo dõi cháu trò chuyện ở lớp đã học được những gì

CHƯƠNG 4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 4.1 Vài nét về khách thể thực nghiệm

Trường Mẫu giáo Phi Tô, huyện Lâm Hà, với tổng số là 120 cháu (55 nữ, 65 nam), 100% trẻ học đúng độ tuổi 5 - 6 tuổi Đa số trẻ ngoan ngoãn, có ý thức trong học tập Mặc dù là trẻ trong lớp có cùng độ tuổi nhưng trình độ tiếp thu, nhận biết của trẻ không đồng đều:

Cháu biết phát âm và ghi nhớ mặt chữ cái là 32 cháu tỉ lệ 26,7 %

Cháu nhận biết và phát âm trọn vẹn 29 chữ cái là 58 cháu, tỉ lệ 48,3 %

Cháu hoàn toàn không biết cách phát âm chữ cái là 30 cháu, tỉ lệ 25 %

4.2 Mục đích thực nghiệm

Để chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1, việc hướng dẫn trẻ biết và phát âm đúng

29 chữ cái là vấn đề không thể thiếu là sự giáo dục tiền học đường cho trẻ và đạt được chất lượng cho trẻ làm quen chữ viết phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và để cho việc hình thành và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, hơn nữa là học đọc, học viết của trẻ được thuận lợi

4.3 Thời gian, đối tượng tiến hành thực nghiệm

Tiến hành thực nghiệm thường xuyên theo từng chủ đề trong năm học

4.4 Điều kiện tiến hành thực nghiệm

Các lớp học được xây dựng với quy mô chuẩn có phòng học rộng rãi và được đầu tư, trang bị đầy đủ các thiết bị cần thiết đảm bảo phục vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ, đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục mầm non

Cô và trẻ luôn chuẩn bị tâm thế sẵn sàng tham gia các hoạt động tại lớp, trường

4.5 Nội dung thực nghiệm

Tổ chức môn học làm quen chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi với sự chăm sóc dạy bảo của cô giáo cháu được nhận rõ được 29 chữ cái, cháu nhận được mặt chữ và phát âm

rõ các chữ

4.6 Tiến hành thực nghiệm

Thực nghiệm trên nhóm - lớp - trường

4.7 Phân tích kết quả thực nghiệm

Qua những giải pháp trên sau một thời gian thực hiện và theo dõi chúng tôi nhận thấy những biện pháp trên rất có hiệu quả, cháu ở 1 số lớp có chuyển biến rõ rệt đặc biệt số cháu nhận biết và phát âm chuẩn tăng lên Qua khảo sát kết quả đạt được như sau:

+ 75% trẻ nhận biết rõ và phát âm chuẩn 29 chữ cái

+ Giảm được 25% trẻ phát âm sai