Bằng lý luận và những dẫn chứng cụ thể có nguồn trích dẫn rõ ràng, tin cậy hãy làm rõ tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đối với lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở nước ta?
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI
BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
Đề: So sánh 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường tư
bản chủ nghĩa? Rút ra ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với nước ta hiện nay? Bằng lý luận và những dẫn chứng cụ thể (có nguồn trích dẫn rõ ràng, tin cậy) hãy làm rõ tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đối với lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở nước ta? Cần làm gì để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư? (Nêu đề xuất cá nhân).
Giảng viên: Nguyễn Minh Tuấn
Họ và tên sinh viên: Phạm Hoàng Minh Cường
Lớp: ADC07
MSSV: 31201020954
Mã lớp học phần: 21C1POL51002414
Trang 2MỤC LỤC
1 So sánh 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường
tư bản chủ nghĩa Ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với nước ta hiện nay 1
1.1 Điểm tương đồng và mối quan hệ 1
1.2 Các điểm khác biệt 1
1.3 Ý nghĩa lý luận 2
1.4 Ý nghĩa thực tiễn 2
2 Tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đối với lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở nước ta Biện pháp thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư 3
2.1 Tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa 3
2.2 Biện pháp đề xuất để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nền công nghiệp 4.0 4
Trang 31 So sánh 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường
tư bản chủ nghĩa Ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với nước ta hiện nay.
Như ta đã biết, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa hoàn toàn bị điều phối do thị trường
và lợi nhuận với mục đích là tối đa hóa giá trị thặng dư – giá trị chênh lệch giữa giá trị hàng hóa mà người lao động tạo ra so với những gì mà bản thân họ nhận được, hay nói cách khác là làm việc không công cho nhà tư bản Để thực hiện mục đích của mình, có hai phương pháp làm tăng giá trị thặng dư được nhà tư bản sử dụng: phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối và phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối
1.1 Điểm tương đồng và mối quan hệ
Cả hai phương pháp này đều là công cụ để các nhà tư bản sử dụng với mục đích nâng cao trình độ bóc lột sức lao động của người làm thuê bằng cách làm kéo dài thời gian lao động thặng dư, và hướng đến việc làm tăng tỷ suất giá trị thặng dư Trong đó, phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối được phát triển dựa trên cơ sở là phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối, vì vậy có thể nói hai phương pháp này
về bản chất là không loại trừ lẫn nhau
1.2 Các điểm khác biệt
Biện pháp thực hiện
Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối kéo dài ngày lao động bằng cách tăng thời gian lao động thặng dư trong khi các yếu tố như năng suất, chất lượng lao động và thời gian lao động tất yếu là không thay đổi
Mặt khác, phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối tập trung vào rút ngắn thời gian lao động cần thiết mà không làm thay đổi thời lượng lao động Hay nói cách khác chính là tăng năng suất lao động xã hội, cụ thể là trong các ngành sản xuất tư liệu sinh hoạt nhằm hạ thấp giá trị tư liệu sinh hoạt của người công nhân
Cơ sở và giai đoạn thực hiện
Vào thời kỳ đầu của chủ nghĩa tư bản, khi năng suất và trình độ lao động còn thấp, cho nên việc bóc lột lao động thăng dư thông qua tăng thời gian làm việc thặng
dư trong một ngày là phù hợp nhất
1
Trang 4Sau nhiều năm phát triển, trình độ cũng như năng suất lao động của người công nhân tăng lên nhanh chóng, do đó các nhà tư bản ưu tiên phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối hơn với cơ sở là giảm thời gian lao động cần thiết
Hệ quả
Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối mang lại nhiều lợi ích hơn cho nhà tư bản trong cùng một điều kiện thời gian và quy mô sản xuất Việc không kéo dài ngày lao động cũng phần nào làm giảm đi sự bất mãn của giai cấp công nhân đối với giai cấp tư sản Tuy nhiên, họ vẫn bị bóc lột giá trị thặng dư thậm chí là nhiều hơn, cho thấy thủ đoạn bóc lột của các nhà tư bản ngày càng tinh vi và tiến bộ
Hạn chế
Việc kéo dài ngày lao động không những bị cản trở bởi thời gian tự nhiên (24 giờ
1 ngày) và thể lưc của người công nhân, việc này còn làm nảy sinh mâu thuẫn sâu sắc giữa hai giai cấp, thậm chí còn làm giảm năng suất lao động khi làm việc quá nhiều Ngược lại, với việc tăng năng suất lao động xã hội lại không có giới hạn, bởi vì năng suất lao động sẽ luôn được cải thiện dựa trên đà phát triển của nền công nghiệp hóa hiện đại hóa của nền kinh tế
1.3 Ý nghĩa lý luận
Có thể thấy hai phương pháp sản xuất giá trị thặng dư là một cơ sở tốt để kích thích sản xuất và nâng cao năng suất lao động từ đó gia tăng của cải và nâng cao đời sống xã hội và giúp nền kinh tế phát triển, đặc biệt là đối với các nước theo hướng xã hội chủ nghĩa như Việt Nam, nơi mà tư liệu sản xuất là của chung và lợi ích mà giá trị thặng dư mang lại cho chung cho toàn xã hội Hơn nữa nó còn định hướng cho nước ta phải chú trọng vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và tận dụng nhiều thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại để áp dụng vào sản xuất thay vì bóc lột sức lao động của công nhân, phù hợp với nền kinh tế thi trường định hướng chủ nghĩa xã hội
1.4 Ý nghĩa thực tiễn
Hai phương pháp trên chính là cơ sở để các nhà đầu tư, doanh nghiệp ở Việt Nam thúc đẩy và phát triển xản xuất kết hợp với việc phân phối lao động một cách hiệu quả, đưa Việt Nam thoát nghèo và hướng đến mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Hơn nữa, nước ta phát triển và thu hút nguồn vốn đầu tư
Trang 5nước ngoài để tận dụng lợi thế nguồn nhân công dồi dào Ngoài ra, nhà nước Việt Nam từ sớm đã ban hành Luật Lao Động nhằm mục đích bảo vệ cho quyền lợi của người lao động cũng như người sử dụng lao động, củng cố xây dựng nhà nước pháp quyền và điều chỉnh hành vi xã hội, phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Vì thế, để gia tăng sản xuất, Việt Nam phải cần cố gắng hết sức để hiện đại hóa sản xuất, là động lực để chúng ta ngày càng tận dụng tốt hơn cách mạng công nghiệp lần thứ tư
2 Tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đối với lực lượng sản xuất và quan
hệ sản xuất ở nước ta Biện pháp thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
2.1 Tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đối với lực lượng sản xuất
Đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng: vào năm 1979, bởi vì nhiều lý do khách quan mà Việt Nam rơi vào khủng hoảng Nhận ra và xác định rõ vai trò của công nghiệp và tiến bộ khoa học-công nghệ và năng suất lao động xã hội (Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa VII, 1994), Việt Nam đã thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng kinh tế-xã hội băng cách thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ những bước đầu công nghiệp hóa hiện đại hóa, tiến đến giai đoạn thứ hai: đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước (Đại hội Đảng VIII, 1996)
Phát triển nhanh kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội: nhiều công trình mũi nhọn của đất nước được xây dựng và đưa vào hoạt động sau gần 30 năm đổi mới, như các nhà máy thủy điện (Y-a-ly, Sơn La, Tuyên Quang, Hòa Bình, Trị An…), khu công nghiệp lọc dầu Dung Quất, khí điện đạm Phú Mỹ, Cà Mau Từ đó làm cơ sở để phát triển hàng loạt các khu công nghiệp chế xuất trong các lĩnh vực khai thác, luyện kim, cơ khí; phát triển công nghệ thông tin, viễn thông và cải tạo hệ thống giao thông vận tải trọng điểm
Trình độ kỹ thuật, công nghệ ngày càng tiến bộ: có rất nhiều tập đoàn công nghệ
đã được phát triển không chỉ đứng đầu trong nước mà còn vươn tầm quốc tế (FPT Software, Viettel, CMC) Các dây chuyền sản xuất được ứng dụng ngày càng nhiều vào doanh nghiệp Đến gần hơn với công nghệ 4.0, nhiều công ty ứng dụng trí tuệ
3
Trang 6nhân tạo (AItech, Elsa Speak…), nhiều nơi giảng dạy và tiếp cận gần hơn với AI (Đại học Khoa Học Tự Nhiên, Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật…) Chứng tỏ lực lượng lao động nước ta có nhiều biến chuyển tích cực nhờ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đối với quan hệ sản xuất
Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, áp dụng công nghiệp hóa hiện đại hóa, lực lượng sản xuất không ngừng phát triển, hình thành nên một nền kinh tế đa thành phần để có thể phát huy tối đa lực lượng sản xuất Do đó, Đảng và Nhà nước đã
đa dạng các mối quan hệ sản xuất như xã hội chủ nghĩa, sản xuất tư bản thậm chí là một phần sản xuất phong kiến Nhờ vào sự phát triển về mặt công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nước ta đã có rất nhiều cơ hội mở rộng hợp tác quốc tế (gia nhập ASEM, WTO, ASEAN…) có mối quan hệ với EU (EVFTA) và một số tổ chức khác trên thế giới Hơn nữa còn thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài (các hiệp định bảo hộ đầu tư FDI, ODA…), đẩy mạnh xuất nhập khẩu để tăng quy mô thị trường Đó chính là những điểm sáng mà công nghiệp hóa, hiện đại hóa mang lại cho quan hệ sản xuất của nước ta
2.2 Biện pháp đề xuất để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nền công nghiệp 4.0
Chú trọng thực hành: mặc dù trình độ học vấn, lao động của nước ta đã tăng lên nhanh chóng, tuy nhiên với công nghệ tiến tiến như hiện nay thì kỹ năng thực hành chính là yếu tố quyết định để người lao động có thể tiếp cận và sử dụng những thiết bị, máy móc mới, đa dạng và phức tạp hơn Do đó, nhà nước nên đều tư kinh phí nhằm nhập khẩu các công nghệ mới để các doanh nghiệp có thể có những bước đầu làm quen Biện pháp tăng trợ cấp cho công nhân theo chỉ tiêu, trình độ và sự tiến bộ tay nghề cũng rất đáng được cân nhắc nhằm tạo động lực phát triển nghề nghiệp cho họ Tạo điều kiện hợp tác quốc tế thông qua các hiệp định FTA, FID: nước ta cần tăng cường đàm phán ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do và bảo hộ đầu tư với nước ngoài để nhàm tạo điều kiện nhập khẩu các thiết bị máy móc hiện đại với giá rẻ hơn (vì được giảm thuế) Hơn nữa còn giúp mở rộng thị trường và cơ hội hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn ở nước ngoài, tiếp cận gần hơn với công nghệ 4.0
Trang 7Tận dụng tốt các nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài: hiện nay có một số tập đoàn công nghệ lớn đầu tư trực tiếp nhà máy tại Việt Nam Tuy nhiên con số còn khiêm tốn,
vì thế nước ta cần tận dụng lợi thế lao động dồi dào của mình để phát huy thêm
5
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO
"ý nghĩa của việc nghiên cứu phương pháp sản xuất giá trị thặng dư?."
https://vatgia.com/hoidap/4599/ (C, n.d., #)149213/y-nghia-cua-viec-nghien-cuu-phuong-phap-san-xuat-gia-tri-thang-du.html Ngày truy cập 23 thg 10 2021
2 "So sánh phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt - Google Sites." 6 thg 1
2021,
https://sites.google.com/site/huanguyenly/thongbao/sosanhphuongphapsanxuatgiatrith angdutuyetdoivaphuongphapsanxuatgiatrithangdutuongdoi Ngày truy cập 23 thg 10 2021
3 "Giá trị thặng dư là gì - Việt Luật Hà Nội." 24 thg 6 2021, https://tuvanvietluat.com/ gia-tri-thang-du-la-gi/ Ngày truy cập 23 thg 10 2021
4 "Tiếp tục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác " 29 thg 3 2020,
https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/dau-tranh-phan-bac-cac-luan-dieu-sai- trai-thu-dich/chi-tiet/-/asset_publisher/YqSB2JpnYto9/content/tiep-tuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-dau-tranh-phan-bac-cac-quan-diem-sai-trai-thu-dich Ngày truy cập 23 thg 10 2021
5 "Giá trị thặng dư là gì? Nguồn gốc, bản chất và ý nghĩa của giá trị." 30 thg 1 2021,
https://luatduonggia.vn/gia-tri-thang-du-la-gi-nguon-goc-ban-chat-va-y-nghia-cua-gia-tri-thang-du/ Ngày truy cập 23 thg 10 2021
6 "Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất nhìn từ quá trình công " 15 thg 9 2014,
http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/nguyen-cuu-ly-luan/item/798-luc-luong-san-
xuat-va-quan-he-san-xuat-nhin-tu-qua-trinh-cong-nghiep-hoa-hien-dai-hoa-dat-nuoc.html Ngày truy cập 23 thg 10 2021
7 "Về mối quan hệ giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng " 28 thg 8 2020,
http://hdll.vn/vi/nghien-cuu -trao-doi/ve-moi-quan-he-giua-phat-trien-luc-luong-san- xuat-va-xay-dung-hoan-thien-tung-buoc-quan-he-san-xuat-trong-dieu-kien-hien-nay-o-viet-nam.html Ngày truy cập 23 thg 10 2021
8 "Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở Việt Nam hiện nay." 4 thg 10 2021,
https://luathoangphi.vn/luc-luong-san-xuat-va-quan-he-san-xuat-o-viet-nam-hien-nay/ Ngày truy cập 23 thg 10 2021
9 "Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở Việt Nam hiện nay." 23 thg 1 2021,
https://luatduonggia.vn/thuc-trang-cua-luc-luong-san-xuat-va-quan-he-san-xuat-cua-viet-nam-truoc-va-sau-doi-moi/ Ngày truy cập 23 thg 10 2021
10 "Top 10 công ty công nghệ hàng đầu Việt Nam - Toplist.vn." 9 thg 4 2020,
https://toplist.vn/top-list/cong-ty-cong-nghe-hang-dau-viet-nam-11194.htm Ngày truy cập 23 thg 10 2021
11"Thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất, kinh doanh." 5 thg 10 2021, http:// www.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Oto-xemay/1013758/thuc-day-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-vao-san-xuat-kinh-doanh-dong-bo-nhieu-giai-phap Ngày truy cập 23 thg 10 2021
13 Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin, NXB Chính trị Quốc gia Sự Thật