Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết bác sĩ zhivago

HayPuskin giành tình cảm đáng trân trọng, trìu mến, đầy thiện cảm cho nhân vật Tachinatrong “Evegeny Onegin” là một phụ nữ điển hình cho vẻ đẹp tâm hồn Nga, trong tìnhduyên nàng đã phải

MỤC LỤC 2

MỞ ĐẦU 4

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 4

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ: 4

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 5

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 5

5 BỐ CỤC ĐỀ TÀI: 5

NỘI DUNG 6

PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN 6

1.1 NHÂN VẬT - HÌNH THỨC THỂ HIỆN CON NGƯỜI TRONG VĂN HỌC: 6

1.1.1 Khái niệm nhân vật: 6

1.1.2 Quan niệm nghệ thuật về con người: 6

1.1.3 Các phương thức xây dựng nhân vật: 7

1.1.3.1 Xây dựng nhân vật bằng cách khắc họa ngoại hình: 7

1.1.3.2 Xây dựng nhân vật qua biểu hiện nội tâm: 8

1.1.3.3 Xây dựng nhân vật qua ngôn ngữ nhân vật: 8

1.1.3.4 Xây dựng nhân vật qua hành động của nhân vật: 9

1.2 VĂN HỌC NGA VÀ ĐẶC TRƯNG XÂY DỰNG HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT TRONG VĂN HỌC NGA GIAI ĐOẠN THẾ KỶ XX: 10

1.2.1 Văn học nước Nga trong giai đoạn thế kỷ XX: 10

1.2.2 Đặc trưng xây dựng hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết Nga giai đoạn thế kỉ XX: 11

1.3 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ: 13

1.3.1 Nhân vật nhìn từ góc độ giới tính: 13

1.3.2 Hình tượng nhân vật nữ trong văn học: 14

1.4 KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM: 16

1.4.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Boris Pasternak: 16

1.4.1.1 Thời kì ban đầu: 16

1.4.1.2 Sinh sống vào thời kỳ khủng bố của Stalin: 16

1.4.1.3 Thời kì Thế Chiến Thứ Hai: 17

1.4.1.4 Giải Thưởng Nobel Văn Chương: 17

1.4.1.5 Những năm cuối đời của Văn Hào Boris L Pasternak: 18

1.4.2 Giới thiệu đôi nét về tác phẩm: 19

1.4.2.1 Bối cảnh sáng tác tác phẩm: 19

1.4.2.2 Cốt truyện “Bác sĩ Zhivago”: 19

1.4.2.3 Các nhân vật trong truyện: 20

PHẦN 2: HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ DƯỚI CÁI NHÌN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT “BÁC SĨ ZHIVAGO” 22

2.1 NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ NGOẠI HÌNH NHÂN VẬT: 22

2.2 NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ HÀNH ĐỘNG CỦA NHÂN VẬT : 26

2.3 NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ TÂM LÝ NHÂN VẬT: 30

2.4 NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ NGÔN NGỮ NHÂN VẬT: 33

2.4.1 Ngôn ngữ đối thoại: 33

2.4.2 Ngôn ngữ độc thoại nội tâm: 36

2.5 NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN: 39

2.5.1 Nghệ thuật miêu tả không gian: 39

2.5.1.1 Không gian nghệ thuật: 39

2.5.1.2 Không gian địa lý: 40

2.5.1.3 Không gian tâm tưởng: 41

2.5.1.4 Không gian thiên nhiên: 43

2.5.2 Nghệ thuật miêu tả thời gian 45

2.5.2.1 Thời gian lịch sử: 46

2.5.2.2 Thời gian tâm lý: 47

2.5.2.3 Thời gian vật lí: 48

KẾT LUẬN 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong suốt chiều dài văn học Nga, không ít những nhà văn, nhà thơ đã tốn không

ít bút mực tìm hiểu về hình tượng phụ nữ Có lẽ phụ nữ là nguồn cảm hứng sáng tạo dồidào để có thể đào sâu vào các góc độ mang tính nhân văn trong văn học Văn học Ngagiai đầu cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX là giai đoạn văn học Nga trở nên phong phú, đadạng do ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội một xu hướng chiếm ưu thế tại Nga Hình tượngnhân vật nữ được các nhà văn thể hiện như : L Tolstoi – không miêu tả hình ảnh ngườiphụ nữ ở cuộc sống thực tại xoay quanh với vấn đề cơm, áo, gạo, tiền mà chính ở nhữnggiá trị tinh thần, chiều sâu tâm thức trong mỗi con người Trong tiểu thuyết “Chiến tranh

và hòa bình”, chúng ta dễ dàng thấy được vẻ đẹp của lòng thủy chung, nhân hậu, sự hysinh cho gia đình, tình yêu và sự đóng góp hết sức mình cho cuộc chiến tranh nhân dâncủa nhân vật Natasha - người hội tụ đầy đủ những vẻ đẹp phụ nữ Nga lúc bấy giờ HayPuskin giành tình cảm đáng trân trọng, trìu mến, đầy thiện cảm cho nhân vật Tachinatrong “Evegeny Onegin” là một phụ nữ điển hình cho vẻ đẹp tâm hồn Nga, trong tìnhduyên nàng đã phải đấu tranh trăn trở, dằn vặt, giằng xé khôn nguôi giữa tình cảm và lítrí, giữa say mê cá nhân, ý thức nghĩa vụ và làm chủ số phận của mình,…Và tiếp bước đó

là cái tên nổi trội trên bức tranh văn học Nga giai đoạn này là Boris Pasternak với tiểuthuyết giành giải Nobel là tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango (viết năm 1945 – 1955, xuất bảnnăm 1957) Với hình ảnh về nàng Lara – Một người phụ nữ mang một vẻ đẹp mĩ miều,với những phẩm chẩm cao đẹp và khát vọng tự do, đấu tranh cho tình yêu của mình Hìnhtượng các nhân vật nữ được Boris Pasternak lột tả ở từng góc độ, ở từng tầng lớp người.Chính vì vậy, xu hướng nghiên cứu về người phụ nữ đang trở thành trào lưu phê bìnhmới, hấp dẫn, thu hút được nhiều sự chú ý

Việc nghiên cứu về đề tài “Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật nữ trong tiểuthuyết Bác sĩ Zhivango của Boris Pasternak” là mảnh đất màu mỡ cho chúng tôi mở rộng

về nghệ thuật đặc sắc này cũng như tìm hiểu được thêm về tác giả Boris Pasternak đã cónhững hoạt động trên bối cảnh đất nước Nga bây giờ

2 Lịch sử vấn đề:

Boris Pasternak là một nhà thơ, nhà văn Nga – Xô Viết đoạt giải Nobel văn họcnăm 1958 Ông nổi tiếng thế giới với tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango, tuy nhiên người Ngalại coi trọng nhất là thơ ca của ông, tiêu biểu là tập thơ Chị tôi – cuộc đời Pasternakđược mệnh danh bằng các danh hiệu: “Hamlet của thế kỷ XX”; “ Hiệp sĩ của thi ca Nga”;

“Con tin của sự vĩnh cửu”; “Nhà cổ điển không biết mệt mỏi” Đó là sự tôn vinh cho mộtnhà thơ lớn của văn học Nga đương đại

Các nhân vật nữ trong tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango được một số nhà phê bình ViệtNam lí giải như sau:

Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng lí giải về nhân vật Lara của Boris Pasternak: “Lara– ngoài đời, người đã cho Pasternak hình tượng nhân vật Lara, tên thật là Olga Ivinskaya

và đã qua đời vào ngày 8 tháng Chín, 1995 tại Mạc Tư Khoa Trong một lá thư gửi mộtngười tên R Schweizer đề ngày 7 tháng Năm, 1958, Pasternak đã viết về Olga Ivinskaya

như sau: “Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, tôi đã gặp một phụ nữ trẻ, tên là OlgaIvinskaya… Nàng chính là Lara trong cuốn tiểu thuyết mà tôi bắt đầu viết chính vào thời

kỳ đó… Nàng là hiện thân của niềm yêu đời và đức hy sinh… Nàng biết rõ đời sống tinhthần của tôi và mọi công việc văn chương của tôi.” Một năm sau khi trả lời phỏng vấncủa nhà báo Anh, Pasternak nói: “Nàng là người bạn lớn, rất lớn của tôi Nàng đã giúp tôitrong thời gian tôi viết sách, trong cuộc đời tôi… Nàng đã bị tù 5 năm vì kết thân với tôi.Thời trẻ của tôi không có một nàng Lara độc nhất… Nàng Lara của tôi thời trẻ ấy là vốnsống chung Còn nàng Lara của tôi thời về già thì đã được ghi khắc vào trái tim tôi bằngmáu của nàng và bằng cảnh tù đày của nàng”… Pasternak gặp Olga Ivinskaya năm 1946.Lúc đó Olga Ivinskaya 34 tuổi, đang làm việc cho tạp chí văn học Novy Mir và đã quahai đời chồng Còn Boris Pasternak, thuở đó đã 56 tuổi, cũng qua hai lần lập gia đình, và

đã là một nhà văn tên tuổi Năm 1948, Pasternak bắt đầu viết Doctor Zhivago Tác phẩm

bị nhà cầm quyền Cộng Sản cấm vì tội nói xấu cuộc cách mạng Xô Viết Năm 1949, Olga

bị bắt và bị tù 4 năm vì liên hệ với Pasternak Olga cho biết trong nhà giam bà đã bị sẩythai đứa con của tác giả Doctor Zhivago….”

Mọi vấn đề nghiên cứu về nhân vật nữ trong tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango xoayquanh về nhân vật nữ là Lara – người tình muôn thuở Vì vậy cũng có thể trong việcnghiên cứu “ Nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango”,Chúng tôi cũng có thể khai thác về hình tượng nhân vật này

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango củaBoris Pasternak chúng tôi sẽ tập trung vào hai phương diện sau:

- Những lí luận chung về hình tượng nhân vật

- Hình tượng nhân vật nữ nhìn từ phương diện nghệ thuật

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Tiểu thuyết Bác sĩ Zhivango của Boris Paternak

4 Phương pháp nghiên cứu:

Với đề tài này chúng tôi sẽ tổng hợp những phương pháp cụ thể như sau:

NỘI DUNG

PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN

1.1 Nhân vật - hình thức thể hiện con người trong văn học:

1.1.1 Khái niệm nhân vật:

Nhân vật văn học là con người được nhà văn miêu tả trong tác phẩm bằng phươngtiện văn học Những con người này có thể được miêu tả kỹ hay sơ lược, sinh động hay không rõ nét, xuất hiện một hay nhiều lần, thường xuyên hay từng lúc, giữ vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng nhiều lắm đối với tác phẩm

Nhân vật văn học là một hiện tượng nghệ thuật có tính ước lệ, có những dấu hiệu

để nhận biết: tên gọi, những dấu hiệu về tiểu sử, nghề nghiệp, những đặc điểm

riêng Những dấu hiệu đó thường được giới thiệu ngay từ đầu và thông thường, sự phát triển về sau của nhân vật gắn bó mật thiết với những giới thiệu ban đầu đó

Nhân vật văn học là một trong những khái niệm trung tâm để xem xét sáng tác của một nhà văn, một khuynh hướng, trường phái hoặc dòng phong cách Nhân vật là mộtsản phẩm sáng tạo của nhà văn, chúng là kết tinh của hoàn cảnh; vì thế nhân vật văn học

là người dẫn dắt độc giả vào những môi trường khác nhau của cuộc sống Văn học không thể thiếu những nhân vật, vì đó chính là phương tiện để nhà văn khái quát hiện thực một cách hình tượng Mỗi nhà văn có một cách nhìn cuộc sống khác nhau và vì vậy, họ xây dựng những nhân vật khác nhau

Trong nhiều trường hợp, khái niệm nhân vật được sử dụng một cách ẩn dụ nhằm chỉ một hiện tượng nổi bật nào đó trong tác phẩm Chẳng hạn, người ta thường nói đến nhân dân như là một nhân vật trung tâm trong Chiến tranh và hòa bình của L Tônxtôi, cacao là nhân vật chính trong Ðất dữ của G Amađô, chiếc quan tài là nhân vật trong tác phẩm Chiếc quan tài của Nguyễn Công Hoan

1.1.2 Quan niệm nghệ thuật về con người:

Quan niệm nghệ thuật về con người là khái niệm cơ bản nhằm thể hiện khả năngkhám phá, sáng tạo trong lĩnh vực miêu tả, thể hiện con người của nhà văn Có thể nói,

nó giống như là một chiếc chìa khóa vàng góp phần gợi mở cho chúng ta tất cả những gì

bí ẩn trong sáng tạo nghệ thuật của mỗi người nghệ sĩ nói chung và từng thời đại nóiriêng Tuy nhiên, cho đến nay, mặc dù được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu,song khái niệm quan niệm nghệ thuật về con người vẫn còn nhiều cách định nghĩa vàdiễn đạt khác nhau.Theo Giáo sư Trần Đình Sử cho rằng: "Quan niệm nghệ thuật về conngười là một cách cắt nghĩa, lí giải tầm hiểu biết, tầm đánh giá, tầm trí tuệ, tầm nhìn, tầmcảm của nhà văn về con người được thể hiện trong tác phẩm của mình” Tức, quan niệmnghệ thuật về con người sẽ đi vào phân tích, mổ xẻ đối tượng con người đã được hóa thânthành các nguyên tắc, phương tiện, biện pháp thể hiện con người trong văn học của tácgiả, từ đó, tạo nên giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ cho các hình tượng nhân vật trong đó Vìvậy, chúng ta sẽ thấy được giá trị của hình tượng nghệ thuật trong các tác phẩm.Từ điểnThuật ngữ văn học định nghĩa như sau: “Quan niệm nghệ thuật về con người là hình thứcbên trong, là hệ quy chiếu ẩn chìm trong hình thức tác phẩm Nó gắn với các phạm trù

khác như phương pháp sáng tác, phong cách của nhà văn, làm thành thước đo của hìnhthức văn học và cơ sở của tư duy nghệ thuật”.

Nhìn chung, tuy khác nhau về cách diễn đạt nhưng những khái niệm trên đều nóilên được cái cốt lõi của vấn đề quan niệm nghệ thuật về con người Ta có thể hiểu quanniệm nghệ thuật về con người là cách nhìn, cách cảm, cách nghĩ, cách cắt nghĩa lí giải vềcon người của nhà văn Đó là quan niệm mà nhà văn thể hiện trong từng tác phẩm Quanniệm ấy bao giờ cũng gắn liền với cách cảm thụ và biểu hiện chủ quan sáng tạo của chủthể, ngay cả khi miêu tả con người giống hay không giống so với đối tượng

Trung tâm của văn học là con người nên con người cũng chính là đối tượng thẫm

mĩ thể hiện quan niệm của tác giả về cuộc sống Người sáng tác sẽ là người vận động, suynghĩ về con người, cho con người, nêu ra những tư tưởng mới để hiểu về con người Bởingười ta không thể miêu tả và tạo nên chiều sâu, tính độc đáo của hình tượng con ngườitrong văn học nếu không hiểu biết, cảm nhận và có các phương tiện, biện pháp nhất định.Hai chữ con người có nội hàm rất phong phú Tất cả những gì thuộc về con người đều làphạm vi quan tâm của văn học Tuy nhiên không phải cái gì của con người, ở bất kì nềnvăn học nào, nhà văn nào, cũng đều được đề cập, điều đó phụ thuộc vào cách hiểu về conngười vào mỗi thời kì văn hoá, mỗi thể loại, mỗi tác giả, mỗi tác phẩm Ở đây cần phảinói rõ, chúng tôi không nói về nội dung của hình tượng con người, mà nói về quan niệmtrong hình thức thể hiện con người, cái quan niệm cho phép nhà văn đạt đến một chiềusâu nhất định trong nhận thức về con người Đọc bất cứ tác phẩm văn học nào đều thấy

có hình ảnh về con người, chân dung, hoạt động, trạng thái, tính chất của con người…rất

đa dạng và thường rất khác nhau, không lặp lại Sự miêu tả ấy không bao giờ giản đơnchỉ là tái hiện cái vốn có, ngẫu nhiên, tuỳ tiện Ngược lại sự miêu tả ấy bao giờ cũng gắnliền với sự lựa chọn nhằm thể hiện cái nhìn, cách cảm, sự lí giải, giải thích về đối tượngmiêu tả Sự cảm nhận, lí giải, giải thích về con người ấy bằng phương tiện nghệ thuậtđược gọi là quan niệm nghệ thuật về con người Quan niệm này gắn liền trong sự miêu tả,bằng các nguyên tắc, phương tiện, motiv miêu tả, không bao giờ tồn tại trừu tượng

Con người có thể được quan niệm về mặt địa vị, quan hệ xã hội, nghề nghiệp, giớitính, tuổi tác Nhưng quan niệm nghệ thuật về con người thường khái quát hơn, vượt quaranh giới nghệ nghiệp, tuổi tác Con người có thể được thể hiện qua hành động hoặc tâm

lí, ý thức, có thể cả hai mặt hoặc chỉ một trong hai mặt đó.Con người có thể được quanniệm qua giao tiếp, các từ ngữ xưng gọi như ông, anh, chị, bà, mày, tao, tớ, đứa, hắn, va,thị, y, chàng, nàng, ngài, đấng,bậc Mỗii cách xưng gọi mở ra một hướng miêu tả Nếugọi là chàng, nàng thì con người được miêu tả ngang hàng, thân mật, bình thường vớingười đọc Còn nếu xưng gọi bằng hắn thì nhân vật được quan niệm thấp kém hơn conngười bình thường Nếu gọi là người hoặc ngài thì đó là con người cao hơn người thườnghoặc có ý vị mỉa mai.Con người có thể được hình dung qua các phương thức tu từ nghệthuật như ẩn dụ, so sánh, nghịch dị, cái gì so với cái gì, qua hệ thống các chi tiết (motiv)nghệ thuật về tư thế, dáng điêu, động tác, màu sắc

1.1.3 Các phương thức xây dựng nhân vật:

1.1.3.1 Xây dựng nhân vật bằng cách khắc họa ngoại hình:

Ngoại hình là dáng vẻ bên ngoài của nhân vật bao gồm y phục, cử chỉ, tác phong,diện mạo…Đây là yếu tố quan trọng góp phần cá tính hóa nhân vật.Nếu như văn học cổthường xây dựng ngoại hình nhân vật với những chi tiết ước lệ, tượng trưng thì văn học

hiện đại thường đòi hỏi những chi tiết chân thực và cụ thể sinh động M.Gorki khuyêncác nhà văn phải xây dựng nhân vật của mình đúng như những con người sống và phảitìm thấy, nêu lên, nhấn mạnh những nét riêng độc đáo, tiêu biểu trong dáng điệu, nét mặt,

nụ cười, khóe mắt…của nhân vật

Khi xây dựng ngoại hình nhân vật, nhà văn cần thể hiện những nét riêng biệt, cụthể của nhân vật nhưng qua đó, người đọc có thể nắm bắt được những đặc điểm chungcủa những người cùng nghề nghiệp, tầng lớp, thời đại…Những nhân vật thành công trongvăn học từ xưa đến nay cho thấy nhà văn bao giờ cũng chọn lựa công phu những nét tiêubiểu nhất để khắc họa nhân vật

Ngoại hình nhân vật cần góp phần biểu hiện nội tâm Đây cũng chính là sự thốngnhất giữa cái bên ngoài và cái bên trong của nhân vật Vì vậy, khi tính cách, đời sống bêntrong của nhân vật thay đổi, nhiều nét bên ngoài của nhân vật cũng thay đổi theo

1.1.3.2 Xây dựng nhân vật qua biểu hiện nội tâm:

Khái niệm nội tâm nhằm chỉ toàn bộ những biểu hiện thuộc cuộc sống bên trongcủa nhân vật Đó là những tâm trạng, những suy nghĩ, những phản ứng tâm lí… của nhânvật trước những cảnh ngộ, những tình huống mà nó gặp phải trong cuộc đời

Thông thường, khi miêu tả hành động nhân vật, nhà văn thường kết hợp vớinhững biểu hiện nội tâm tương ứng vì đằng sau mỗi hành động, bao giờ cũng có một tâmtrạng hoặc một động cơ nào đó Dùng nội tâm để lí giải hành động, sử dụng hành động đểlàm sáng tỏ nội tâm là một hiện tượng phổ biến trong việc miêu tả nhân vật Thể hiệnnhân vật thông qua tâm trạng, quá trình nội tâm tức là nhà văn phải phản ánh được nhữngphức tạp, sâu thẳm trong tâm hồn con người thông qua hình tượng nhân vật

Trong quá trình phát triển của lịch sử văn học, việc thể hiện nhân vật qua nội tâmngày càng có vai trò quan trọng Sự biểu hiện hợp lí và sâu sắc nội tâm góp phần rất lớntạo nên sức sống của nhân vật Nói như L.Tônxtôi: “Mục đích chính của nghệ thuật…lànói lên sự thật về tâm hồn con người, nói lên những điều bí ấn không thể diễn tả bằngngôn ngữ thông thường được” Để làm được điều đó, nhà văn phải hiểu sâu sắc cuộc sống

và con người, nắm bắt được những biểu hiện và diễn biến dù nhỏ nhặt nhất đời sống bêntrong của nhân vật

1.1.3.3 Xây dựng nhân vật qua ngôn ngữ nhân vật:

Khái niệm ngôn ngữ nhân vật nhằm chỉ những lời nói của nhân vật trong tácphẩm Lời nói đó phản ánh kinh nghiệm sống cá nhân, trình độ văn hóa, tư tưởng, tâm lí,thị hiếu…Đằng sau mỗi câu câu nói của mỗi con người đều có lịch sử riêng của nó.Sêđrin cho rằng: “Từ cửa miệng một người nói ra không hề có lấy một câu nào mà lạikhông thể truy nguyên đến cái hoàn cảnh đã khiến cho nó xuất hiện… Trong cuộc sống,không thể có những hành động, những câu nói mà đàng sau lại không có một lịch sửriêng” Quả là trong cuộc sống không thể có những người nói hoàn toàn giống nhau, vìvậy nhà văn cần phát hiện những nét riêng của ngôn ngữ nhân vật để thể hiện trong tácphẩm

Trong các tác phẩm tự sự nói chung, lời nói của nhân vật thường chiếm tỉ lệ ít hơn

so với ngôn ngữ người kể chuyện nhưng lại có khả năng thể hiện sinh động và khêu gợicho người đọc hình dung về bản chất, tính cách của nhân vật

Trong các trào lưu văn học hiện thực, việc cá thể hóa nhân vật qua ngôn ngữ nhânvật được nhà văn đặc biệt quan tâm và được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau Có thể

để nhân vật sử dụng một số từ địa phương, từ nước ngoài, cách phát âm sai…nhưng dù

sử dụng cách nào, ngôn ngữ của nhân vật cũng phải có sự chọn lọc nhằm đạt đến sựthống nhất giữa cá thể hóa và khái quát hóa, đồng thời cùng phải phù hợp với hoàn cảnh

và tính cách của nhân vật

1.1.3.4 Xây dựng nhân vật qua hành động của nhân vật:

Hành động nhân vật là khái niệm nhằm chỉ các việc làm của nhân vật Đây làphương diện đặc biệt quan trọng để thể hiện tính cách nhân vật vì việc làm của mỗi người

là căn cứ quan trọng có ý nghĩa quyết định nói lên tư cách, lí tưởng, phẩm chất cũng nhưnhững đặc điểm thuộc về thế giới tinh thần của người đó Hơn nữa, trong các tác phẩm tự

sự, tính cách nhân vật không phải ngay từ đầu đã được hình thành trọn vẹn Chính hànhđộng có tác dụng bộc lộ quá trình phát triển của tính cách và thúc đẩy sự diễn biến của hệthống cốt truyện…Thông qua các mối quan hệ, sự đối xử giữa các nhân vật trong nhữngtình huống khác nhau, người đọc có thể xác định được những đặc điểm, bản chất củanhân vật

Thông thường, khi miêu tả hành động nhân vật, nhà văn thường kết hợp vớinhững biểu hiện nội tâm tương ứng vì đằng sau mỗi hành động, bao giờ cũng có một tâmtrạng hoặc một động cơ nào đó Dùng nội tâm để lí giải hành động, sử dụng hành động đểlàm sáng tỏ nội tâm là một hiện tượng phổ biến trong việc miêu tả nhân vật

1.2 Văn học Nga và đặc trưng xây dựng hình tượng nhân vật trong văn học Nga giai đoạn thế kỷ XX:

1.2.1 Văn học nước Nga trong giai đoạn thế kỷ XX:

Văn học Nga cuối thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX có nhiều sự chuyển biến trong bốicảnh nước Nga xảy ra nhiều biến động: nạn đói, chiến tranh, sự thống trị tàn bạo của Ngahoàng… Trên mọi miền đất nước, các cuộc cách mạng liên tiếp nổ ra.Cuộc cách mạngTháng Mười thành công đã đưa nước Nga bước sang một kỷ nguyên mới Nhà nước XôViết ra đời, nhân dân tự mình làm chủ đất nước Giao thời giữa hai thế kỷ của Nga đã gặprất nhiều sóng gió Sống trong không khí sục sôi của thời đại, những người nghệ sĩ đã trởthành “người thư kí trung thành của thời đại” Trong bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ vô tìnhtạo nên một bức tranh văn học Nga vô cùng phức tạp, bao gồm nhiều mảng màu sắc phatrộn lẫn nhau Ba thời đại văn học lớn của văn học Nga thế kỷ XX là chủ nghĩa hiện đại,chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa hậu hiện đại Đối với nền văn học thếgiới thì nền văn học Nga nói chung chiếm một vị trí đáng kể Nói về văn học Nga thế kỷ

XX, thì đó là đầu thế kỷ được đánh dấu là thời kỳ vàng bạc của sự hưng thịnh văn học ởNga Trong thời kỳ này, khó khăn nhất đối với nước Nga của thời đại đó là những mâuthuẫn đáng kể đã diễn ra Vào thời điểm này, mối quan tâm đến nghiên cứu tôn giáo bắtđầu dần dần hồi sinh, do đó đã có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhanh chóng như vậycủa văn học Nga Ngày càng nhiều người tài bắt đầu xuất hiện Trên thực tế, tất cả cácnhà văn của thời đại đó bắt đầu lo lắng về bản chất của cái thiện và cái ác, sự sống và cáichết, cũng như bản chất bên trong của con người Văn học Nga “kỉ nguyên bạc” là vấn đề

sự trỗi dậy và giải quyết vấn đề cái tôi cá nhân Những vấn đề liên quan đến cá nhân conngười như sự hòa tan hay li khai khỏi “môi trường”, những hiểm họa đe dọa cái cá nhân,vận mệnh của tâm thức cá nhân… đã trở thành một trong những vấn đề mâu thuẫn nhất,nan giải nhất của văn học Nga nói riêng và toàn bộ văn học thế giới thế kỉ XX nói chung

Văn học Nga thế kỷ XX phát triển trong thời đại của những cơn đại hồng thủy:chiến tranh, cách mạng, đàn áp hàng loạt, hình thành những “điểm nóng” trên lãnh thổđất nước Những sự kiện này đã được phản ánh trong các tác phẩm nghệ thuật được sángtạo theo nhiều hướng và xu hướng khác nhau và nhận được sự đánh giá của chúng tùythuộc vào thế giới quan và vị trí thẩm mỹ của nhà văn Vào đầu thế kỷ này, một số tràolưu và khuynh hướng cùng tồn tại trong văn học Nga, chủ yếu là chủ nghĩa hiện thực vàchủ nghĩa hiện đại (chủ nghĩa tượng trưng, chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa vị lai) SauCách mạng Tháng Mười, văn học Nga được chia thành hai hướng chính: Văn học Xô viếttôn vinh hệ thống mới ở Nga và những thành tựu của nó, và văn học Nga hải ngoại, vớinhững tác phẩm mà cuộc cách mạng và chế độ được thiết lập sau khi thực hiện bị chỉtrích gay gắt, các giá trị đạo đức phổ quát được thiết lập Nhìn chung, cả hai hướng đềutạo thành một nền văn học Nga duy nhất dựa trên những truyền thống trước đó Trong đótiểu thuyết cũng đóng góp một phần không nhỏ trong nền văn học rộng mở này

Trên thế giới, thuật ngữ tiểu thuyết mới mãi tới năm 1947 mới xuất hiện dưới ngòibút của nhà phê bình Maurice Nadeau Thế kỷ XX tiểu thuyết phương Tây phát triểntrong sự đa dạng đối nghịch nhau về nhiều mặt, bên cạnh những thành tựu của tiểu thuyếthiện thực với khuynh hướng hiện thực phê phán hoặc khuynh hướng hiện thực xã hội chủnghĩa, hướng sáng tác mới của Marcel Proust, James Joyce, Franz Kafka lại cho thấy mộtloạt các nguyên tắc tiểu thuyết vốn đã thành truyền thống trước kia bị biến đổi, độc thoạinội tâm bao trùm tác phẩm như một thủ pháp của tiểu thuyết dòng ý thức, sự xáo trộn liên

tục các bình diện thời gian và không gian, các mảng đời sống hiện thực hòa quyện cùnghuyền thoại, xuất hiện người kể chuyện không toàn năng khi trong lời kể có cả cái biết vàcái không biết, cái khách quan lẫn chủ quan Các vấn đề về "ngôi" và "thời" của lời trầnthuật và các "điểm nhìn" trần thuật trở thành chìa khóa cho việc đọc tiểu thuyết theokhuynh hướng phức điệu, đa thanh Bên cạnh đó, các trào lưu tư tưởng đương thời nhưhiện tượng học, thuyết phi lý, chủ nghĩa hiện sinh, phân tâm học, hậu hiện đại, phê bình

nữ quyền, hậu thực dân cũng góp phần tạo ra những dạng thức như phản tiểu thuyết, tiểuthuyết mới, hoặc làm nảy sinh tư tưởng về nhân vật biến mất, hoặc tiểu thuyết cáo chung

Cuối thế kỷ 20 là giai đoạn khó khăn với văn học Nga với khá ít tên tuổi nổi bật.Nhà văn giờ đây có thể tự do nói tên suy nghĩ của mình, nhưng khủng hoảng kinh tếchính trị những năm 1990 phủ bóng đen lên thị trường sách và văn học Ngành côngnghiệp sách rơi vào khủng hoảng, sốlượng sách in ra tụt vài lần so với thời Xô viết, vàcần khoảng thời gian dài để có để ổn định được

1.2.2 Đặc trưng xây dựng hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết Nga giai đoạn thế kỉ XX:

Nhân vật giữ một vai trò hết sức quan trọng trong thành công của một tác phẩm,một tác giả văn học Một tác phẩm hay phải là tác phẩm có những nhân vật ấn tượng, cátính, ám ảnh và thể hiện được sự sáng tạo của người nhào nặn ra chúng Nhân vật văn học

là thuật ngữ chỉ hình tượng nghệ thuật về con người, một trong những dấu hiệu về sự tồntại toàn vẹn của con người trong nghệ thuật ngôn từ Bên cạnh con người, nhân vật vănhọc có khi còn là các con vật, các loài cây, các sinh thể hoang đường được gán cho nhữngđặc điểm giống với con người Là phương thức nghệ thuật nhằm khai thác những nétthuộc đặc tính con người, các thành tố tạo nên nhân vật gồm: hạt nhân tinh thần của cánhân, tư tưởng, các lợi ích đời sống, thế giới xúc cảm, ý chí, các hình thức ý thức và hànhđộng Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật, nó mang tính ước lệ, không thể bị đồngnhất với con người có thật, ngay khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần vớinguyên mẫu có thật Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn

về con người, nó có thể được xây dựng chỉ dựa trên cơ sở quan niệm ấy Nói tới hìnhtượng nghệ thuật là nói tới hình tượng con người không hẳn chỉ là một cá nhân riêng biệt

mà nó bao gồm cả một tập thể người như nhân dân Tuy nhiên không phải tác phẩm nàocũng sẽ có hình tượng nhân vật hay không phải nhân vật trong tác phẩm cũng được xem

là hình tượng nhật vật Hình tượng nhân vật nghĩa là nhân vật đó là nhân vật điển hìnhtrong hoàn cảnh điển hình, nhân vật phải phải có sức khái quát cao, là người phát ngôn,đại diện cho giai cấp hay tầng lớp xã hội nào đó và ngoài những điểm tương đồng thìnhân vật đó còn phải có cái gọi là riêng biệt Chúng ta biết đến hình tượng con ngườitrong tiểu thuyết là những con người nếm trải, tư duy chịu đau khổ , dằn vặt trong cuộcđời khi nhân vật ở các thể loại khác( sử thi, kịch, ) thường là con người hành động Tiểuthuyết miêu tả con người gắn liền với hoàn cảnh Hình tượng con người trong tiểu thuyếtngoài việc miêu tả những sự kiện, biến cố và những chi tiết tích cách còn thể hiện suy tưcủa nhân vật và thế giới Nói một cách ngắn gọn, hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết lànhững con người đã từng nếm trải và là nhân vật điển hình còn hoàn cảnh nổi bật

Đi qua chiều dài của lịch sử, theo cùng đó tiểu thuyết vẫn tồn tại và ngày càngchiều lòng người đọc nâng cao giá trị tinh thần của con người Các nhà tiểu thuyết luôntìm kiếm cái riêng cho mình phong cách sáng tác, và đặc biệt chú tâm đếm xây dựng hìnhtượng nhân vật sao cho thật sinh động và nổi bật để phản ánh chân thực nhất của đời

sống con người trong thời đại lúc bấy giờ Bước sang thế kỷ XX , tiểu thuyết phát triểntrong sự đa dạng, đối nghịch về mọi mặt Theo với đó là sự xuất hiện của tiểu thuyết hiệnthực xã hội Hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết thế kỉ XX phải làn hình ảnh những conngười mới giác ngộ lí tưởng xã hội chủ nghĩa, làm chủ được cuộc đời và vận mệnh củamình Nhân vật như một công trình xây dựng tuyệt mĩ của nhà văn Con người thực đivào tác phẩm văn học để trở thành nhân vật trong tác phẩm thì nhà văn phải nhào nặn conngười thực qua các biện pháp nghệ thuật đầy sáng tạo Tuỳ vào tính chất thời đại và bútlực của các nhà văn mà các nhân vật sẽ hiện lên ở những phương diện và mức độ sinhđộng khác nhau Miêu tả con người chính là công việc xây dựng nhân vật của nhà văn.Xây dựng nhân vật là một quá trình tìm tòi và sáng tạo Mỗi nhà văn đều có những thủpháp xây dựng riêng biệt mang đậm cá tính sáng tạo của mình và chống lại những lốimòn Xung quanh lớp vỏ ngôn từ được miêu tả về nhân vật là vô số những biện phápnghệ thuật Nếu như truyện ngắn đề cập tới một lát cắt trong cuộc đời con người, phạm vicuộc sống đề cập mang tính nhất thời, hạn hẹp, thường chỉ là một quãng đời của nhân vậtthì tạo ra một nhân vật tiểu thuyết là tưởng tượng ra một con người Tóm lại là phải cóđầy đủ mọi thứ làm nên cuộc đời một con người

Phong cách của nhà tiểu thuyết được thể hiện rõ nét qua các bút pháp xây dựngnhân vật trung tâm, có thể là đề cao, lí tưởng hoá, lạnh lùng sắc sảo hay triền miên theodòng ý thức Nhân vật trong tiểu thuyết truyền thống thường được xây dựng theo mô típnhân vật - hành động Cốt truyện xoay quanh hành động của các nhân vật, qua đối thoại,miêu tả ngoại hình, ứng xử, lí tưởng hoá nhân vật trở thành những người anh hùng vàdũng cảm

1.3 Hình tượng nhân vật nữ:

1.3.1 Nhân vật nhìn từ góc độ giới tính:

Nhân vật văn học đóng vai trò rất quan trọng trong một tác phẩm văn học Nhânvật vừa là hình thức cơ bản để miêu tả con người trong tác phẩm, vừa thể hiện sự sốngđộng trong tư tưởng nghệ thuật của nhà văn Qua đó đánh giá được cá tính sáng tạo củanhà văn Nhân vật văn học truyền tải được quan niệm của nhà văn về con người và cuộcsống, cũng là cái sâu sắc nhất còn đọng lại trong cảm xúc, trong tâm hồn của người đọc.Nhân vật văn học quyết định sự thành bại của tác phẩm văn học Nhân vật văn học làhình tượng phong phú, đa dạng về phương diện loại hình nhân vật Từ nhân vật thần thoạicho đến nhân vật truyền thuyết và nhân vật cổ tích, hay nhân vật của truyện, thơ ca dângian cho đến nhân vật trong văn học viết đều là những quá trình sáng tạo, hòa đồngchuyển hóa giữa các thể loại văn học Xét ở phương diện nào đi nữa thì sự sáng tạo nhânvật văn học bao giờ cũng nhằm khám phá đời sống con người và những quan niệm vềthời đại của nhà văn

Văn học không thể thiếu nhân vật, vì đó chính là phương tiện cơ bản để nhà vănkhái quát hiện thực một hình tượng Hình tượng được hiểu là sản phẩm của phương thứcchiếm lĩnh, thể hiện và tái tạo hiện thực theo quy luật của tưởng tượng, hư cấu nghệthuật Hình tượng nghệ thuật chính là những vấn đề của đời sống được nhà văn tưởngtượng sáng tạo trong tác phẩm nghệ thuật của mình Hình tượng nghê thuật tái hiện đờisống, nhưng nó không phải sao chép y nguyên, mà ở đó nhà văn có sự chọn lọc và sángtạo mang đậm dấu ấn tư tưởng của mình Nó vừa có giá trị thể hiện những nét cụ thể, cábiệt không lặp lại, lại vừa có khả năng khái quát, làm bộc lộ được bản chất của một loạingười hay một quá trình đời sống theo quan niện của nhà văn Không phải tác phẩm vănhọc nào cũng có hình tượng văn học, không phải nhân vật nào trong tác phẩm cũng trởthành hình tượng nhân vật văn học Để trở thành hình tượng nhân vật thì nhân vật ấy phải

có tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình Nghĩa là nhân vật ấy phải được sự tậptrung, khái quát cao, phải mang đậm nét khái quát của một tầng lớp, giai cấp nào đó…

mà nhân vật ấy là người đại diện Và bối cảnh xã hội của nhân vật ấy xuất hiện phải làbối cảnh điển hình của một vùng, một nơi nào đó trong thời điểm nhất định

Với mỗi tác phẩm, mỗi nhà văn sẽ lựa chọn cho mình mỗi hình tượng nhân vậtmang với những nét đặc trưng riêng nhằm thể hiện quan niệm riêng của mình Nhìn theogóc độ giới tính, tồn tại song song với hình tượng nhân vật nam đó là hình tượng nhân vật

nữ Giới tính là những vấn đề về bản sắc giới, người ta thường phân chia thành “namtính” (Masailimity) và “nữ tính” (Feminity) “Giới tính là tổng thể những đặc điểm tâm lí,tính cách, hành vi của từng giới riêng biệt, là toàn bộ những biểu hiện mà ta quan sátđược (ăn mặc, sở thích, cách ứng xử,…), nó chịu đựng ảnh hưởng rất mạnh mẽ của môitrường sống, hoàn cảnh xã hội, nền văn học, nó không bất biến mà thay đổi theo thờigian, theo sự phát triển của xã hội Mỗi giới tính đều có những đặc điểm “khu biệt”, nếunhư nam giới mạnh mẽ, cương quyết, chủ động,… thì nữ giới lại dịu dàng, thùy mị, thụđộng,….Phụ nữ thường đa cảm, dễ xúc động và ít kiềm chế cảm xúc,… đó là cơ sở tạonên tích cách của nữ giới “Đối với phụ nữ tình yêu là toàn bộ cuộc sống, nhưng đối vớiđàn ông đó chỉ là một phần nhỏ trong cuộc sống của họ, cho dù lúc đầu có hứa hẹn nhưthế nào, nhưng khi phải đối mặt với sự lựa chọn, họ luôn thực tế và lí trí hơn phụ nữ”.Cuộc sống là những mảnh ghép riêng biệt và từ đó sẽ tạo thành một bức tranh toàn diện,sinh động Hạnh phúc thay! Cuộc sống có cả nam và nữ Mặc dù trái ngược nhau nhưng

khi tồn tại cạnh nhau thì một thế giới mới hiện ra đẹp đẽ nhiều màu sắc Sự khác biệt và

bổ sung cho nhau về thể xác, tinh thần và tâm hồn hướng đến những lợi ích của cuộcsống nói chung và trong văn học nói riêng

1.3.2 Hình tượng nhân vật nữ trong văn học:

Phụ nữ là một nửa của thế giới, là tượng trưng của cái đẹp, là hiện thân của sựsinh tồn và luân chuyển sự sống Phụ nữ luôn là cảm hứng vô tận của các thi sĩ Trongdòng chảy văn học, hình tượng người phụ nữ luôn là một đề tài có sức hút đặc biệt khôngchỉ đối với giới thi sĩ mà còn thu hút được đông đảo độc giả đón nhận

Từ xưa đến nay, nhân vật nữ luôn chiếm một vị trí trung tâm và là đối tượngchính trong văn học Việt Nam, thể hiện cảm quan hiện thực và khuynh hướng tư tưởng

có màu sắc nhân văn Trong văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XIX, nhân vật nữ lànơi gửi gắm, bày tỏ những tư tưởng thẩm mỹ của nhà văn với sự biểu hiện nghệ thuậttrong khám phá đời sống nội tâm của con người Trong xã hội phong kiến đương thời,dường như tất cả mọi thứ đều bất công với nhân vật nữ Tình yêu không, hạnh phúckhông, tiếng nói cũng không Nhưng, chính những áp bức đó đã làm sáng ngời lên nhữngđức tính, phẩm hạnh đáng quý, đáng trân quý của nhân vật nữ Nhân vật nữ ngày xưaxuất hiện trong văn học thường là những người phụ nữ đẹp Từ vẻ đẹp ngoại hình chođến tính cách Điển hình là nhân vật Vũ Nương trong “Truyện người con gái NamXương” của Nguyễn Dữ, hay là Thúy Kiều trong “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn

Du, và còn rất đa dạng trong các tác phẩm đương thời của những nữ sĩ như Hồ XuânHương, Đoàn Thị Điểm, Bà Huyện Thanh Quan,… Và rồi, trải qua bao thăng trầm củalịch sử cùng với những thay đổi của thời gian, nhân vật nữ hiện lên trong Văn học ViệtNam hiện đại mới thật đáng khâm phục biết bao Đó là hình ảnh người phụ nữ mang đậmhơi thở thời đại, ghi đậm dấu ấn của hai cuộc kháng chiến trường kỳ: chống Pháp vàchống Mỹ Chiến tranh không chỉ không khuất phục nổi những cô gái đôi mươi, mườitám mà còn phải cúi đầu trước những người mẹ, người bà mái tóc đã pha sương Hìnhảnh chị Út Tịch trong "Người mẹ cầm súng" của Nguyễn Thi đã ghi lại dấu ấn sâu đậmtrong lòng người đọc những năm kháng chiến chống Mỹ quyết liệt Với tinh thần: "Còncái lai quần cũng đánh", mang bầu bảy tháng nhưng người mẹ ấy vẫn xông pha giết giặccứu nước Chị là nét son chói lọi về người phụ nữ Việt Nam thương con và yêu nước thathiết Và còn rất nhiều, rất nhiều những người mẹ, người chị anh hùng nữa: như chị Sứtrong "Hòn Đất", cô giáo Liên trong "Chiếc lược ngà", người mẹ Tà ôi trong "Khúc hát runhững em bé lớn trên lưng mẹ", hay mẹ Suốt ở Quảng Bình, Chiến tranh qua đi, hòabình trở lại với cuộc sống của mọi người, hình tượng nhân vật nữ một lần nữa hiện lênvới hình ảnh người phụ nữ trong cuộc sống đời thường luôn đối mặt với vấn đề cơm, áo,gạo, tiền,… những người vợ, người mẹ giàu đức hi sinh Đó là hình ảnh người đàn bàhàng chài trong “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu,… Theo dòng chảy củalịch sử văn học Việt Nam, hình tượng nhân vật nữ vẫn xuyên suốt trong các tác phẩm.Trong thời chiến cũng như trong thời bình, người phụ nữ với những phẩm chất truyềnthống tốt đẹp, những cung bậc cảm xúc phức tạp, những trăn trở cuộc đời Họ đã đến và

để lại cho nền văn học Việt Nam và trong lòng độc giả những ấn tượng thật sâu sắc, khóphai mờ Sống trong cảnh ngộ chung của mọi người dân Việt Nam trong những nămtháng đất nước còn lầm than, vất vả nhưng đối với người phụ nữ, sự vất vả đó dường nhưcàng nặng nề hơn Từ đó, các nhà thơ, nhà văn luôn hướng về những người phụ nữ có sốphận bất hạnh, thiệt thòi, đau khổ Họ thông cảm, khóc thương cho thân phận nhỏ bé ấy

Với cái nhìn nhân đạo của mình, các nhà thơ, nhà văn đã làm nổi bật lên những phẩmchất cao quý sáng ngời của người phụ nữ Việt Nam.

Văn học Nga cũng mang trong mình những chuyển biến mạnh mẽ của xã hội theodòng chảy của lịch sử văn học, hình tượng nhân vật nữ trong các sáng tác của các nhà văncũng mang trong mình những dấu chân thời đại L Tolstoi – bậc thầy nghệ thuật mô tảtâm lý, người sáng tạo “phép biện chứng tâm hồn”, ông không hình ảnh người phụ nữ ởcuộc sống thực tại xoay quanh với vấn đề cơm, áo, gạo, tiền mà chính ở những giá trị tinhthần, chiều sâu tâm thức trong mỗi con người Trong tiểu thuyết “Chiến tranh và hòabình”, chúng ta dễ dàng thấy được vẻ đẹp của lòng thủy chung, nhân hậu, sự hy sinh chogia đình, tình yêu và sự đóng góp hết sức mình cho cuộc chiến tranh nhân dân của nhânvật Natasha - người hội tụ đầy đủ những vẻ đẹp phụ nữ Nga lúc bấy giờ Một người phụ

nữ không chỉ đẹp về hình thức mà còn hội tụ cả vẻ đẹp của phẩm chất tâm hồn cao quý

Vẻ đẹp thủy chung nhân hậu là vẻ đẹp cao quý nhất của cô gái Natasha Tâm hồn giàutình yêu người và yêu cuộc sống của nàng đã giúp cho nhiều người trở về và tin yêu cuộcsống Natasha trong sáng như một tấm gương, để rồi ai mà gần gũi với nàng sẽ thay đổibản thân để trở nên tốt hơn Vẻ đẹp của sự thánh thiện thì luôn có sức cảm hóa và lan tỏa.Hay Puskin giành tình cảm đáng trân trọng, trìu mến, đầy thiện cảm cho nhân vật Tachinatrong “Evegeny Onegin” là một phụ nữ điển hình cho vẻ đẹp tâm hồn Nga, trong tìnhduyên nàng đã phải đấu tranh trăn trở, dằn vặt, giằng xé khôn nguôi giữa tình cảm và lítrí, giữa say mê cá nhân, ý thức nghĩa vụ và làm chủ số phận của mình,… Trong sáng táccủa Boris Pasternak, đặc biệt là trong tác phẩm “Bác sĩ Zhivago”, ông đã đi sâu, giải phẩunhững ngõ ngách sâu kín trong tâm hồn người phụ nữ, thể hiện khát vọng tự do, đấutranh cho tình yêu của mình Góp lên tiếng nói sâu sắc về đấu tranh, ý thức hạnh phúc –nhu cầu chính đáng của người phụ nữ

1.4 Khái quát về tác giả và tác phẩm:

1.4.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Boris Pasternak:

1.4.1.1 Thời kì ban đầu:

Boris Leonidovich Pasternak là nhà thơ, tiểu thuyết gia vàdịch giả người Nga, ông sinh ngày 10 tháng 2 năm 1890 tạithành phố Moscow Xuất thân từ một gia đình trí thức –nghệ sĩ gốc người Do Thái, cha là hoạ sĩ, viện sĩ Viện HànLâm Nghệ thuật St Peterburg, mẹ là nhạc sĩ dương cầm,Boris Pasternak đã trải qua một tuổi thơ êm đềm, thấm đẫmkhông khí nghệ thuật, xung quanh những khách giao duthường xuyên là những nhân vật đã thành danh: nhà thơRainer Maria Rilke, nhà văn Lev Tolstoy, nhà soạn nhạcSergey Rahmanina… Ông sớm yêu thích âm nhạc và bỏ rasáu năm để học nhạc Đến 19 tuổi ông đột ngột từ bỏ âmnhạc để theo học đại học ngành triết tại Nga và tại Đức (từ

1909 đến 1913) Ông sang Ðức theo học tại Ðại Học Marburg, tại nơi này ông theo họccác nhà triết học thuộc trường phái Kant - Mới (Neo-Kantian) là các Giáo Sư HermannCohen và Nicolai Hartman

Tại Moscow, Boris Pasternak đã thán phục các nhà văn biểu tượng A Blok và A.Bely nên vào năm 1913, đã tham gia vào nhóm thi sĩ thuộc trường phái "Tương Lai"(futurism) có tên là "Ly Tâm" (Tsentrifuga) và do ở trong nhóm thi sĩ này, BorisPasternak đã cho ra đời tập thơ đầu tay có tên là "Người sinh đôi ở trong Mây" (The Twin

in the Clouds, 1914) Trong thời kỳ Thế Chiến Thứ Nhất, Boris Pasternak dạy học và làmviệc tại một xưởng hóa chất tại Vsevolodovo-Vilve, ông xuất bản các thi tập tiếp theo:

"Vượt qua các trở ngại" (Over the Barriers, 1917), "Chị tôi, Cuộc Ðời" (My sister, Life,1922), trong đó có phần phản ảnh triết học của Immanuel Kant, cũng như ảnh hưởng củacác nhà thơ như Rilke, Lermontov, Pushkin và các nhà thơ lãng mạn Đức và "Sinh lầnthứ Hai" (Second Birth, 1932) Boris Pasternak tiếp tục viết văn và phiên dịch các tácphẩm ngoại quốc, nhưng vào khoảng giữa năm 1918, các nhà văn hầu như không thể xuấtbản các tác phẩm một cách dễ dàng bởi vì các văn hóa phẩm đều bị chính quyền Xô Viếtkiểm soát chặt chẽ, tiếp theo Boris Pasternak sáng tác tập thơ trữ tình "Ðứt Ðoạn"(Rupture)

Cũng vào thập niên 1920, Boris Pasternak bắt đầu hai tập thơ dài nói về CuộcCách Mạng Nga Năm 1905 (the Russian Revolution of 1905) Ông chuyển sang viết vănxuôi và nhiều truyện tự thuật, đặc biệt là hai tác phẩm "Thời Niên Thiếu của Luvers"(The Childhood of Luvers) và "Cách Cư Xử An Toàn" (Safe Conduct) Sau năm 1932,chỉ có hai tập thơ của Boris Pasternak xuất hiện: "Trên Chuyến Tầu Sớm" (On EarlyTrains, 1943) và "Khoảng Trống Ðịa Cầu" (The Terrestrial Expanse, 1945), tác phẩmcuối cùng là "Khi thời tiết trở lại quang đãng" (When the Weather Clears, 1959)

1.4.1.2 Sinh sống vào thời kỳ khủng bố của Stalin:

Vào thập niên 1930, nhất là vào các năm 1936-38, các khủng bố của chính quyềnStalin đã hành hạ các nhà văn và nhà thơ vì họ đã không theo đúng các giáo điều nghiêmkhắc của đảng Cộng Sản, đặc biệt là nhóm thi sĩ miền Georgia mà Pasternak là một thànhviên vào năm 1931 Người ta cho rằng trong thời kỳ thanh trừng đỏ của Stalin, Boris

Pasternak được an toàn bởi vì ông đã chuyển ngữ một số bài thơ của Stalin viết bằngtiếng địa phương Georgia Trước các đe dọa, ông Pasternak đành phải im tiếng, khôngsáng tác thơ văn, dành thời giờ vào công việc dịch thuật các tác phẩm của Keats, Shelley,Verlaine, Petrofi, rồi trong khoảng thời gian từ năm 1941 tới năm 1949, ông đã chuyểndịch 6 bi kịch lớn của Shakespeare cùng tác phẩm Faust của Goethe, tác phẩm MarieStuart của Schiller, cũng như các tác phẩm của nhiều nhà văn, nhà thơ người Đức, ngườiAnh khác.

Chính trong bầu không khí khủng bố và nghi kỵ của thời đại Stalin, BorisPasternak đã phác thảo một cuốn tiểu thuyết duy nhất bắt nguồn từ các suy nghĩ đã cótrước cuộc Thế Chiến Thứ Hai: “Bác Sĩ Zhivago” (Dr Zhivago, 1957) Zhivago là một y

sĩ người Nga đã trải qua nhiều kinh nghiệm đau đớn và rối loạn trong thời kỳ Cách Mạngcủa đất nước Ông ta là một nhà trí thức, do tấm lòng thành thực, do niềm tin tôn giáo vàtinh thần độc lập, đã xung khắc với lý thuyết và cách thi hành tàn bạo của chế độ CộngSản Zhivago không thể chấp nhận các luật lệ nghiêm khắc của chế độ này, nên đã cốgắng đi tìm hạnh phúc trong tình yêu và trong vẻ đẹp của thiên nhiên Zhivago cũng làmột nhà thơ, vì vậy các câu thơ đã chiếm một phần tác phẩm

1.4.1.3 Thời kì Thế Chiến Thứ Hai:

Boris Pasternak rất vui mừng khi cuộc chiến tranh giữa Đức Quốc Xã và Liên Xôbùng nổ Khi không quân Đức Luftwaffe bắt đầu dội bom thành phố Moscow, Pasternakliền phục vụ vào đội cứu hỏa, là nhân viên giám sát trên nóc của tòa nhà của Hội Các NhàVăn, trên đường Lavrunshinski Theo bà Olga Ivinskaya, Pasternak liên tục giúp đỡ vàoviệc tháo gỡ các quả bom Đức rơi xuống tòa nhà kể trên

Vào tháng 10 năm 1946, Pasternak tuy đã có gia đình, đã gặp gỡ cô OlgaIvinskaya, một người đàn bà có con riêng và làm việc cho tờ báo Thế Giới Mới (NovyMir) Pasternak đã bị xúc động sâu xa vì nàng Olga này trông rất giống người đẹp củamối tình đầu Ida Vysotskaya, nên Pasternak đã tặng cho nàng Olga nhiều tập thơ và bảndịch văn chương Mặc dù Pasternak không từ bỏ bà vợ cũ, ông đã theo đuổi cuộc sốngngoại hôn này cho tới cuối đời

Vào một buổi chiều ngày 6 tháng 10 năm 1949, Olga Ivinskaya đã bị mật vụ KGBtới khám nhà, tất cả các tài liệu liên quan tới Pasternak bị được xếp thành đống OlgaIvinskaya đã bị kết án 10 năm trong Quần Đảo Ngục Tù và khi mới bước chân vào nhà tùnày, nàng đã bị hư thai, cái thai với Pasternak Chính vào thời gian khó khăn này, BorisPasternak đã viết miệt mài phần thứ hai của tác phẩm “Bác Sĩ Zhivago”

1.4.1.4 Giải Thưởng Nobel Văn Chương:

“Bác Sĩ Zhivago” là một cuốn tiểu thuyết lịch sử và xã hội, mang tính cách trở vềvới truyền thống hiện thực, đã trình bày một toàn cảnh của xã hội Nga vào thời kỳ củacuộc Cách Mạng Cộng Sản 1917 Do chỉ trích chế độ Cộng Sản, cuốn tiểu thuyết “Bác SĩZhivago” của Boris Pasternak bị các nhà phê bình Xô Viết tố cáo là “đã phỉ báng cuộcCách mạng Tháng 10, nói xấu nhân dân và cách xây dựng xã hội của Liên Xô”, đồng thờicác nhà xuất bản từ chối ấn hành tác phẩm, tác giả Pasternak bị trục xuất khỏi Hội CácNhà Văn Xô Viết (the Soviet Writers Union)

Vào năm 1958, Boris Pasternak được trao tặng Giải Thưởng Nobel về VănChương, nhưng ông đã bị các nhà văn Xô Viết khác coi là một kẻ phản bội Sau khi đãtuyên bố công khai rằng ông không muốn đi sống lưu vong, Boris Pasternak đã viết thư

cho Thủ Tướng Nikita S Khrushchev như sau: “Rời khỏi đất mẹ cũng là cách làm cho

tôi chết”, ông từ chối nhận Giải Thưởng Nobel vì áp lực của chính quyền Ông qua đời vì

bệnh ung thư và bệnh tim vào ngày 30 tháng 5 năm 1960 tại Peredelkino, một nơi gầnthành phố Moscow

Giải Nobel về văn học được trao cho ông vào năm 1958, một sự kiện làm tốn baonhiêu giấy mực từ thời điểm đó đến tận hàng chục năm về sau Phản hồi nhanh chóng của

Boris Pasternak khi được tin là bức điện tín gửi ngay sang Thuỵ Điển: “Vô cùng biết ơn,

cảm động, tự hào, ngạc nhiên, bối rối” Tiếp theo là sự công kích, phản đối nặng nề, cay

độc, trực diện, việc khai trừ Boris Pasternak ra khỏi Hội Nhà Văn Liên Xô, và sự đe doạnếu ông đi nhận giải thưởng sẽ không được phép trở về quê hương Ông đành phải gởi

bức điện tín thứ hai: “Nhìn nhận ý nghĩa của sự trọng vọng này trong xã hội tôi đang

sống, tôi buộc phải từ chối giải thưởng không xứng đáng được trao cho tôi Xin đừng xem sự từ chối tự nguyện của tôi là một hành động xúc phạm.”

1.4.1.5 Những năm cuối đời của Văn Hào Boris L Pasternak:

Sau thời kỳ rắc rối vì tác phẩm “Bác Sĩ Zhivago”, ông Pasternak đã làm các bàithơ liên quan tới tình yêu, tính bất tử và sự hòa hợp với Thượng Đế Ông hoàn thành tácphẩm cuối cùng tên là “Khi thời tiết trở lại quang đãng” (When the Weather Clears,1959) Vào mùa hè năm 1959, Pasternak bắt đầu viết vở kịch “Vẻ Đẹp Mù”, một trong bộ

ba vở kịch nói về thời gian trước và sau khi Sa Hoàng Alexander II hủy bỏ chế độ nông

nô tại nước Nga Nhưng vào lúc này, ông Pasternak đã ngã bệnh vì ung thư phổi ở vàothời kỳ cuối cùng trước khi ông có thể hoàn thành vở kịch đầu tiên trong bộ ba kịch bản

Ngày 30 tháng 5 năm 1960, Boris Pasternak qua đời tại quê nhà, nhẹ nhàng, thanh

thản Lời cuối ông nói với các con là: “Cha không còn nghe rõ Trước mắt cha là màn

sương mù, nhưng rồi sẽ tan biến cả thôi Ngày mai các con đừng quên mở cửa sổ!” Cái

chết của một người để lại cho văn học Nga (và thế giới) những tác phẩm giá trị gồmnhiều thể loại, chỉ được thông báo bằng một mẩu tin nhỏ trên tờ “Literaturnaya Gazeta ”(báo Văn học)

Sau khi Boris Pasternak qua đời, Olga Ivinskaya đã bị nhà cầm quyền Xô Viết bắtgiam lần thứ hai cùng với cô con gái là Irina Emelyanova Các tài liệu và các bức thư củaông Pasternak viết cho bà Ivinskaya đều bị mật vụ KGB tịch thu Sau đó, KGB đã âmthầm thả cô Irina một năm sau, 1962, và thả bà Olga vào năm 1964 Năm 1978, hồi kýcủa bà Olga Ivinskaya đã được đưa lén lút ra nước ngoài và được xuất bản tại Paris Bảndịch tiếng Anh do Max Hayward, đã được phổ biến cùng năm dưới nhan đề: "Thời Gian

bị Cầm Tù: Các Năm của tôi với Pasternak" (A Captive of Time: My Years withPasternak) Bà Olga Ivinskaya chỉ được khôi phục lại thanh danh vào năm 1988 Sau khiLiên Xô bị tan rã vào năm 1991, bà Ivinskaya đã kiện chính phủ Nga để đòi lại các bứcthư và các tài liệu mà KGB đã chiếm giữ vào năm 1961 nhưng Tối Cao Pháp Viện Nga

đã xác nhận rằng các giấy tờ này phải được lưu giữ trong văn khố quốc gia Bà OlgaIvinskaya qua đời vì bệnh ung thư vào ngày 08 tháng 9 năm 1995

Từ khi ông qua đời cho đến thập niên 80 của thế kỷ trước, đất nước Liên Xô trảiqua nhiều thay đổi Và rốt cuộc, điều phải đến đã đến: ngày 18 tháng 2 năm 1987, BanThư ký Hội Nhà Văn xoá bỏ quyết định khai trừ ông và khôi phục danh dự cho ông Năm

1988 tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago lần đầu tiên được xuất bản tại Liên Xô

Năm 1990 được tổ chức UNESCO công nhận là Năm Pasternak nhân kỷ niệm

100 năm ngày sinh của ông Cùng năm đó, bảo tàng mang tên Pasternak được thành lập

tại Peredelkino, lưu trữ nhiều kỷ vật và hình ảnh liên quan đến cuộc đời và tác phẩm củaông Sau bao nhiêu thăng trầm, lịch sử đã thực hiện sự công bằng và nghiêm minh để trảlại sự tôn vinh xứng đáng với tài năng và cống hiến của Boris Pasternak, nhà văn, dịchgiả, nhà thơ, Giải Nobel Văn học 1958.

1.4.2 Giới thiệu đôi nét về tác phẩm:

1.4.2.1 Bối cảnh sáng tác tác phẩm:

Văn học Nga thế kỷ 20 luôn cuốn hút người đọcbởi những câu chuyện giàu ý nghĩa nhân văn và “Bác sĩZhivago” của Boris Pasternak là một tác phẩm như thế

Cuốn sách tái hiện lại lịch sử nước Nga nhữngnăm đầu thế kỷ 20 cho đến sau đại chiến thứ hai Thôngqua hình ảnh nhân vật Yury Zhivago cùng Lara Guishar,tác phẩm đã khắc họa số phận bi thảm của những conngười trong giai đoạn lịch sử đau thương này Họ là nạnnhân của chiến tranh nhưng vượt lên trên tất cả khắcnghiệt của cuộc sống, là câu chuyện tình yêu của họ –một mối tình lãng mạn, đẹp đẽ nhưng đầy nước mắt vàkhổ đau

Tiểu thuyết “Bác sĩ Zhivago” được Pasternak viếtxong năm 1956, nhưng do nội dung không thích hợp vớiđời sống văn học, chính trị Liên Xô lúc bấy giờ, nên đã bị Viện Văn học Moskva và HộiNhà văn Liên Xô kịch liệt phản đối, các nhà xuất bản ở Liên Xô từ chối xuất bản, cònbản thân Pasternak bị Hội Nhà văn Liên Xô kịch liệt lên án, đả kích

Dù không được xuất bản trong nước và bị lên án dữ dội, nhưng tiểu thuyết “Bác sĩZhivago” vẫn tìm được đường đến với độc giả các nước phương Tây Năm 1957, bảnthảo truyện được in thành sách tiếng Nga tại Ý Năm sau có ấn bản tiếng Ý và tiếng Anh.Pasternak nhờ đó mà được đề nghị nhận giải Nobel văn chương năm 1958, nhưng chínhquyền Xô viết bấy giờ ép ông phải từ chối nhận giải thưởng này Mãi đến 1988, tiểuthuyết “Bác sĩ Zhivago” mới được cho in và xuất bản tại Nga sau 30 năm ra đời

Không chỉ nổi tiếng trong lịch sử văn học thế giới, “Bác sĩ Zhivago”còn đượcchuyển thể thành phim vào năm 1965 do David Lean làm đạo diễn và rất thành công Bộphim đã được đề cử ở 10 hạng mục cho giải Oscar năm 1966 và cuối cùng đoạt giải Kịchbản xuất sắc nhất, Âm nhạc hay nhất, Trang phục đẹp nhất, Đạo diễn Nghệ thuật và Quayphim xuất sắc nhất

1.4.2.2 Cốt truyện “Bác sĩ Zhivago”:

Yury Zhivago là người đàn ông bị dày vò do hai mối tình với hai người đàn bàtrong khi lại bị lôi cuốn vào cuộc rối loạn chính trị tại nước Nga vào thế kỷ 20 Mẹ củaYury qua đời khi ông ta còn là một cậu bé và ông được ông chú Kolya nuôi dưỡng Yurytheo học y khoa tại trường đại học Moscow, tại nơi này, ông ta gặp nàng Tonya và cả hai

đã lập gia đình với nhau và có một con trai đặt tên là Sasha

Yury trở thành một bác sĩ quân y và đóng tại một tỉnh nhỏ Ông ta đã gặp Lara, làngười đàn bà mà ông đã nhìn thấy hai lần trước kia Lần đầu tiên, ông tới một nhà củamột phụ nữ đã cố gắng tự sát và ông ta đã nhìn thấy Lara trao đổi ánh mắt với một người

đàn ông già tên là Komarovsky Lần thứ hai Lara đã bắn ông Komarovsky tại một buổihọp mặt nhưng lại làm bị thương một công tố viên của tòa án Lara đã kết hôn với Pasha,một người lính trẻ đã bị mất tích và cô ta đi về phương tây để tìm kiếm người chồng cũ.Lara có một con gái đặt tên là Katya mà cô ta đã để lại tại Yuryatin, trong miền núi Urals,nơi đây cũng là nơi sinh ra đời của cô.

Yury thì bị quyến rũ bởi Lara nhưng ông ta đã trở về với vợ con tại thành phốMoscow Lúc này là thời kỳ sinh sống khó khăn, gia đình Yury phải vất vả mới kiếm rađược thức ăn và củi đốt, vì thế họ quyết định di chuyển về phía đông, tới Varyniko, lànông trại trước kia là của ông nội Tonya nhưng bây giờ đang được tập thể hóa Cuộchành trình thì dài và khó khăn nhưng khi tới nơi, họ thấy nơi đây có nhiều thực phẩm vàcủi đốt Yury đã đi tới thành phố gần nhất là Yuryatin, để dùng thư viện Chính tại nơinày, ông ta đã gặp Lara một lần nữa Họ bắt đầu yêu nhau, kéo dài trong hai tháng trướckhi Yury quyết định cắt đứt liên lạc với Lara và thú nhận tất cả với vợ Trên đường vềnhà, Yury bị một nhóm dân quân bắt giữ, họ dùng ông ta làm sĩ quan y tế

Yury bị bắt buộc làm việc với đạo quân này cho tới cuối cuộc chiến tranh giữaquân Bạch Nga (the Tsarist Whites) và quân Cộng Sản Đỏ (the Communist Reds) Khiđược thả ra, Yury trở lại Yuryatin để tìm kiếm Lara Hai người sống với nhau trong nhiềutháng trường rồi tới miền Varykino để trốn tránh

Người chồng cũ của Lara là Pasha lúc này trở nên một thủ lãnh trong miền núiUrals nhưng lại là người bị truy nã Ông Komarovsky trở về, gặp Yury và khuyên cặp vợchồng này nên đi về phía đông với ông ta để tránh bị giết Vào thời gian này, gia đìnhYury đang sinh sống tại thành phố Paris, nước Pháp, nên Yury hứa nếu có cơ hội sẽ đigặp họ Tại Varykino, Yury đã lừa dối Lara do dẫn con gái của bà này rồi cùng đi xa vớiKomarovsky

Yury trở lại thành phố Moscow và tìm được việc làm Ông ta bắt đầu sống chungvới Marina, người con gái của một gia đình bạn Yury và Marina có với nhau hai đứacon Các bạn cũ của Yuri là Misha và Nicky đã khuyên ông ta nên giải quyết tình trạngsong hôn với Tonya và Marina Rồi sau đó, Yury kiếm được một công việc làm mớinhưng trên đường đi tới sở làm vào ngày đầu tiên, Yury đã qua đời vì bị liệt tim Lara tớiđám tang và hỏi người anh em cùng cha khác mẹ với Yury, ông này là một luật sư, làlàm sao tìm lại được đứa con đã bị thất lạc vì đi với người lạ Lara đã ở nơi này vài ngàyrồi không thấy đâu nữa, có lẽ đã chết trong một trại tập trung

Nhiều năm về sau, Misha và Nicky cùng chiến đấu trong Thế Chiến Thứ Hai rồi

đã gặp một cô gái làm nghề giặt ủi tên là Tanya, cô này đã kể lại cho họ nghe về cuộc đờicủa mình, vì vậy Misha và Nicky quyết định rằng cô gái này chính là con của Yury vàLara

1.4.2.3 Các nhân vật trong truyện:

Yury Andreyevich Zhivago: là nhân vật chính trong cuốn truyện Yury là con traicủa một người trước kia giàu có nhưng về sau nghiện rượu và đã tự sát Sau khi mẹ quađời, Yury được người chú Kolya nuôi dưỡng Yury Zhivago trở thành bác sĩ và là mộtnhà văn, ông ta phục vụ trong Thế Chiến Thứ Nhất Yury đã kết hôn với Tonya, họ có haingười con nhưng ông ta lại yêu Lara trong khi làm việc trong một bệnh viện quân đội

Tonya = Antonina Alexandrovna Gromeko: là vợ của Yury, trước kia là con gáicủa ông Alexander Alexandrovich Gromeko, một người giàu có và là bạn của gia đìnhcủa Yury

Lara = Larissa Fyodorovna Guishar (sau này là Antipova): là người yêu của Yury.Lara đã kết hôn với người tình của thời niên thiếu tên là Pasha Antipov, sinh sống vớiPasha tại Yuryatin là nơi bà ta sinh ra đời, họ có một con gái tên là Katya.

Komarovsky = Victor Ippolitovich Komarovsky, là một luật sư đã khiến cho chacủa Zhivago phải tự sát Ông ta có ý định quyến rũ Lara khi cô này còn trẻ

Kolya = Nikolay Nikolayevich Vedenyapin (Kolya): là chú của Yury Ông ta trởthành một nhà văn nổi tiếng, sinh sống tại Thụy Sĩ rồi về sau trở về Nga

Misha Gordon: là một người bạn của Yury, cũng là người đã chứng kiến cha củaZhivago tự sát

Nicky Dudorov: là người bạn từ thuở trẻ của Yury

PHẦN 2: HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ DƯỚI CÁI NHÌN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT “BÁC SĨ ZHIVAGO”

2.1 Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật:

Tiểu thuyết “Bác sĩ Zhivago” xoay quanh nội dung về cuộc đời của bác sĩZhivago qua những éo le tình ái của ông cùng hai người phụ nữ trong bối cảnh chungquanh cuộc cách mạng Nga 1917 Hai người phụ nữ đó chính là Lara và Tonya Hìnhtượng nhân vật Lara – người tình muôn thuở của Boris Pasternak Lara mang một khuônmặt, một mái tóc, một đôi mắt, một cuộc đời,… mà được nhà văn lấy từ chính cuộc đời

tư của ông Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng viết về Lara của Boris Pasternak: “Lara –ngoài đời, người đã cho Pasternak hình tượng nhân vật Lara, tên thật là Olga Ivinskaya”.Hình tượng Lara được xây dựng trên câu chuyện tình của Boris Pasternak và OlgaIvinskaya Dường như khi đọc toàn bộ tác phẩm, chỉ riêng về ngoại hình của Lara đượctác giả để tâm tới hơn so với các nhân vật nữ khác Ông miêu tả diện mạo của Lara từ lúc

cô ở lứa tuổi vị thành niên cho đến khi cô trưởng thành Tiểu thuyết đan xen giữa cuộcđời của Yuri Andreievich Zhivago cùng với Lara Lara là con gái của bà AmeliaCarlovna Ghisa là một góa phụ,vốn gốc là người Pháp và chồng của bà là một kĩ sưngười Bỉ Chính xuất thân này cũng ảnh hưởng phần nào đến ngoại hình của Lara – một

vẻ đẹp rất khác với các cô gái gốc Nga Mẹ của Lara được miêu tả là “Bà béo mập, tócvàng hoe, quãng ba lăm tuổi, hết bị những cơn đau im lại lên cơn khờ dại” [Phần II.tr19].Luật sư Komarovski là người đã giúp đỡ mẹ con họ từ những ngày đầu đến Moskva Ông

ta luôn nhòm ngó đến Lara Vì ở lứa tuổi của một nữ sinh trung học nhưng Lara trôngnhư một thiếu nữ “Nàng mới hơn mười sáu tuổi, nhưng thân hình đã nở nang như một côgái mười tám đôi mươi Nàng có đầu óc sáng sủa, tính nết dễ thương, nhất là rất xinh”.[Phần II.tr21] Lara là một cô gái mới lớn nhưng đã có một dáng vẻ, vóc dáng đầy đặncủa một thiếu nữ cùng với một tính cách dễ thương Chỉ chừng ấy thôi cũng khiến mọingười xung quanh Lara không thể rời mắt khỏi cô nàng này Bên cạnh vóc dáng thì cửchỉ, điệu bộ và giọng nói của Lara khiến nó cộng hưởng thêm vẻ nữ tính, mềm mại

“Nàng đi đứng kín đáo và uyển chuyển, mọi cái ở nàng đều toát ra sự nhịp nhàng, cânđối: từ những cừ chỉ nhanh nhẹn, kín đáo đến tầm vóc, giọng nói, đôi mắt xám và mái tócvàng.” [Phần II, tr21] Những thay đổi về ngoại hình ở độ tuổi này tự Lara cũng có thểnhận thấy được Khi cô đang vươn mình trên chiếc giường của mình, nàng có thể thấyđược sự đổi thay về vóc dáng, diện mạo, sự nhận thức về bản thân “Lara cảm nhận tầmvóc và lối nằm trên giường của nàng qua hai điểm, - điểm nhô lên của vai bên trái vàngón chân phải Đấy là vai và chân, tất cả phần còn lại đều là chính con người nàng, linhhồn và bản chất của nàng với những đường nét cân đối và hướng về tương lai” Nhữngđổi thay về mặt cơ thể của cô ở lứa tuổi dậy thì và nàng Lara đang cảm nhận điều đó Sựthay đổi không chỉ đến từ ngoại hình mà còn trong nhận thức của Lara Với tuổi trẻ sốcnổi và không làm chủ được tình cảm của mình, cô đã yêu người yêu của mẹ, từ đó bi kịchcủa cuộc đời đeo đuổi cô Komarovsky đã dùng tiền tài dụ dỗ một cô nữ sinh trung họcnhư Lara Hắn chiếm đoạt sự tinh khiết trong trắng của nàng “Nàng đẹp, một vẻ đẹptrắng trong chưa từng thấy Đôi tay cửa nàng khiến người ta kinh ngạc như chạm đếncách diễn đạt tư tưởng cao cả Bóng nàng in hình trên lớp giấy bồi luu lg ở phòng kháchsạn tưởng như sự trinh trắng của nàng Chiếc áo lót bó căng lấy ngực nàng như mảnh vảicăng trên khung thêu… mái đầu thiếu nữ giữa hai bàn tay ông Nàng đang ngủ, hai hàng

mỉ khép lại, không biết có kẻ cứ thao thức ngắm nàng mấy giờ liền đăm đăm Mái tócđẹp của nàng loà xoà trên gối khiến Komarovski thay cay mắt như bị khói, và hình ảnh

ấy in sâu vào tâm trí ông.” [Phần II, tr36] Và Bi kịch trong tình cảm của Lara lại bắt đầu

từ đây Nàng cảm thấy đầy tuổi nhục và cảm thấy tội lỗi với mẹ của mình Nàng cố thoát

ra khỏi vòng tròn luẩn quẩn khi nghĩ về những việc đã xảy ra với Komarovsky Và rồiLara gặp Pasha, cậu ta đã trúng tiếng sét ái tình với nhan sắc mĩ miều của Lara Trongcon mắt của kẻ si tình trông thấy “Lara giống như một cánh rừng Bạch Dương trongnhững ngày hè, có lớp cỏ sạch mát, có bóng mây che, nơi cậu có thể tự do bày tỏ tấm tìnhhồn nhiên của mình mà không lo bị ai giễu cợt” [Phần II, tr40] Sao Pasha lại dùng cánhrừng Bạch Dương?! Âu chăng, trong lòng người Nga thì không có loài cây nào có thểsánh bằng Hình ảnh cây Bạch Dương biểu trưng cho lòng nhân từ, thanh khiết, trẻ trung

và trinh bạch Sự so sánh cũng có thể hiểu là những lời ngợi khen của Pasha giành choLara Quả thật không có gì đẹp bằng những gì trong đôi mắt kẻ si tình Pasha cũng chính

là người chồng của cô sau này và có một người con gái là Katenka

Vào thời kì chiến tranh thế giới thứ nhất, Yuri tòng quân với tư cách bác sĩ quân

y Chồng của Lara cũng nhập ngũ và bị mất tích Lara tình nguyện làm y tá với hy vọngtìm kiếm tông tích chồng Tại quân y cuộc gặp gỡ giữa Yuri và Lara là định mệnh mở lốicho mối tình của họ Yuri cố gắng bắt chuyện với Lara để kể về lần đầu tiên thấy đượcLara là trong trận bắn súng trong đêm Cây thông Nô – En “Yuri sửng sốt khi nhìn thấynàng… Nàng đẹp quá, đẹp một cách kiêu kỳ” [Phần III,tr 65] Chỉ là cái nhìn thoát quanhưng vẻ đẹp của Lara khiến Yuri phải khắc ghi mãi trong lòng Chàng thấy được nàngLara xinh đẹp như thế nào và đó cũng là lí do mà khi gặp lại ở quân y Yuri vẫn nhớ đượcLara Nơi bác sĩ Zhivago nằm điều trị vết thương, sau đó ở lại làm việc và nay đang sửasoạn rời bỏ, là một quân y viện được đặt trong tòa biệt thự của nữ bá tước Giabriscaia.Trong số gia nhân còn tiếp tục sống ở tòa biệt thực có Mazmoazen Flori, vốn là gia sưdạy dỗ mấy cô con gái của bà chủ (các cô đã lấy chồng cả) và chị bếp tên là Ustina “Đầubạc, nước da hồng hào, Mazmoazen Flori thường mặc chiếc áo cũ, sờn, rộng lùng thùng,rách và bẩn, kéo lê đôi giày cũ đi khắp nhà ung dung như trước đâu giữa gia đình bátước… Bà Ustina lại còn kỳ quặc hơn Thân hình bà thu hẹp ở phía trên, khiến bà có dángdấp một ả gà mái đang ấp trứng” [Phần III, tr100] Hai người giúp việc này biết đượcgiữa bác sĩ Zhivango và cô y tá Lara có một sự ái mộ lẫn nhau Trong cuộc trò chuyệngiữa Lara và bác sĩ Zhivango trong phòng soạn đồ vào tối hôm sau Nơi đây chỉ có haingười và các câu chuyện xoay quanh về gia đình của hai người và tình hình của nướcNga Zhivango nói chuyện một cách gần gũi như hai người bạn tâm tình, chàng đã bắtgặp được “ ánh mắt buồn rầu khó hiểu của cô bắt gặp cái nhìn phiêu diêu tận đâu đâu, có

lẽ ở một chốn xa xăm nào đó Còn gì mà tôi không sẵn lòng hy sinh, để đó đừng buồnnhư thế nữa, để nét mặt cô lộ rõ sự hài lòng về số phận và để cô khỏi cần đến bất cứ cái

gì của bất cứ ai?” [Phần VI,tr109] Ngay cả trong lúc đối thoại thì Zhivango cũng đã đểtâm đến từng nét mặt, thái độ của Lara khi biểu đạt điều gì đó Rồi lại có cảm xúc bối rốikhi nói chuyện với nàng Lara “phẩy tay bực bội, cảm thấy mất tự nhiên” [Phần VI, tr109] Đó cũng là cuộc nói chuyện của họ trước khi lên đường

Theo dõi Cách mạng tháng Mười và tiếp theo Nội chiến Nga, Yuri và gia đình anhquyết định chạy trốn bằng tàu hỏa đến khu đất cũ của gia đình Tonya Nằm gần thị trấnYuriatin ở dãy Ural Trong cuộc hành trình, anh có cuộc chạm trán với Quân ủyStrelnikov ("Kẻ hành quyết"), một chỉ huy đáng sợ, người đã nhanh chóng hành quyết cảngười da trắng bị bắt và nhiều thường dân Yuri và gia đình định cư tại một ngôi nhà bỏ

hoang trong khu đất Qua mùa đông, họ đọc sách cho nhau và Yuri viết thơ và viết nhật

ký Mùa xuân đến, gia đình chuẩn bị cho công việc đồng áng Yuri đến thăm Yuriatin để

sử dụng thư viện công cộng, và trong một lần ghé thăm này, Yuri đã thấy Lara “Nàngmặc, chiếc áo blu kẻ ô, màu sáng, có dây thắt lưng, nàng đọc mải mê, quên cả mình, ynhư trẻ con, đầu hơi nghiêng sang bên vai phải Đôi lúc nàng đăm chiêu ngước mắt nhìnlên trần nhà hoặc nheo nheo đâu đó phía trước, sau đso lại một tay chống cằm, tay kiacầm bút chì ghi rất nhanh các đoạn trích vào một cuốn vở” [ Phần IX, tr217] Chàng vẫnvậy vẫn không cố bắt chuyện mà chỉ ngắm dáng vẻ của nàng Lara “ Nàng chả thiết làm

mê lòng người, chẳng thiết đẹp để quyến rũ ai Nàng coi thường cái phương tiện đó củabản tính đàn bà và hình như nàng đang muốn trừng trị bản thân mình vì mình quá xinhđẹp như vậy Và cái sự thù ghét kiêu hãnh đối với chính bản thân ấy lại càng làm chonàng hấp dẫn hơn bội phần Tất cả những gì nàng đang làm mới đẹp làm sao” [Phần IX,tr217] Vẫn là những lời để kiểm chứng về vẻ đẹp của Lara trong lòng Yuri Vẻ đẹp củanàng vẫn như ban đầu Yuri nhận định “Đó là một vẻ đẹp kiêu kì, mĩ miều” Nhưng Larachẳng mẩy may để ý đến vẻ xinh đẹp đó của bản thân Anh ấy quyết định nói chuyện với

cô ấy, nhưng hãy hoàn thành một số công việc trước, và khi anh ấy nhìn lên thì cô ấy đãbiến mất Anh ta nhận được địa chỉ nhà của cô từ một phiếu yêu cầu mà cô đã đưa chothủ thư Trong một chuyến thăm khác đến thị trấn, anh đến thăm cô tại căn hộ của cô (mà

cô ở chung với con gái) “Lúc ở thư viện, mình đã so sánh vẻ mải mê đọc sách của nàngvới sự hăng hái và hăm hở mà nàng sẽ vận dụng vào việc lao động chân tay thực sự Bâygiờ ngược lại, nàng gánh nước y như nàng đọc sách, nhẹ nhàng, chả vất vả gì Nàng ungdung uyển chuyển trong mọi việc Tựa hồ, từ thời thơ ấu nàng đã lấy đà một lần cho cảcuộc đời, và bây giờ mọi việc làm của nàng cứ diễn ra thuận theo cái đà ấy, một cách tựnhiên, dễ dàng Điều này còn thể hiện ở đường nét của tấm lưng thon thả khi nàng cúixuống, ở nụ cười khiến môi nàng hé ra và cằm nàng tròn lại, ở lời ăn tiếng nói và cả trongcác ý nghĩ của nàng" [Phần IX, tr 220] Chàng Yuri đến thăm nhà Lara thì bắt gặp nàngđang gánh nước Mọi cử chỉ, giọng nói, dáng vẻ của Lara vẫn không ngừng làm Yuri tựnhủ trong lòng, nó rất quen thuộc với chàng Tại đây, Yuri gặp con gái của Lara –Katenka “Một bé gái độ tám tuổi, có hai bím tóc đuôi sam nhỏ, bước vào phòng Kẽ mắthẹp, góc mắt hơi xếch khiến cô bé có vẻ tinh quá Lúc cười, nó hơi ngước mắt lên” [Phần

IX, tr 222] Và cứ vậy Yuri đi đi lại lại giữa nhà của Lara và nhà mình Cứ như vậy cuộctình vụng trộm của hai người cứ vậy diễn ra Yuri muốn trở vế với vợ để thú tội ngoạitình nhưng không may bị một nhóm quân cách mạng bắt cóc và phải phục vụ như bác sĩcủa nhóm này Sau vài năm, Yuri trốn thoát và trở lại với Lara Để tránh không bị điềmchỉ, cặp tình nhân bỏ trốn sang một nông trại khi xưa gia đình Yuri từng canh tác Yuritiếp tục làm thơ - bày tỏ tâm sự của chàng về những thăng trầm của đời sống, những lo sợ

và lòng can đảm trong chiến tranh và hơn hết là tình yêu dành cho Lara Trong khi đó cótin vợ Yuri là Tonya và con gái chàng bị trục xuất khỏi Nga

Chẳng bao lâu sau đó, Komarovsky, kẻ đã từng hãm hiếp Lara khi xưa, xuất hiện.Hắn hăm dọa rằng quân cách mạng đang truy lùng Yuri và Lara và sẽ giết cả hai nếu bắtđược Hắn hứa giúp đưa Yuri và Lara trốn ra nước ngoài Yuri đắn đo một hồi lâu và kếtcuộc vì vấn đề an toàn cho Lara, chàng quyết định để Lara ra đi một mình Trong đêmtrước khi để Lara rời đi, họ đã ở cạnh nhau “ Khi hình bóng em trong bộ đồng phục nữsinh hiện ra khỏi bóng tối góc phòng, thì anh, một thiếu niên chưa biết gì về em, đã hiểu,bằng toàn bộ sự đau đớn của sức mạnh đáp lại em, rằng cô thiếu nữ mảnh khảnh yếu ớtkia chứa toàn bộ nữ tính của trần gian, như nàng được tích đầy điện…” [Phần XIV, tr

318] Toàn bộ lời tâm tình cuối cùng của Yuri giành cho Lara Yuri ở lại Nga và bắt đầusay sưa uống rượu giải sầu Strelnikov, chồng của Lara lúc bấy giờ đang chạy trốn vì bịchính phủ cách mạng truy lùng Y tìm ra Yuri và sau khi biết chuyện Lara ngoại tình, bèn

tự sát Yuri trở lại Moskva và sinh sống cùng một phụ nữ tên Marina và có hai đứa convới cô ta Anh ấy cũng lên kế hoạch cho nhiều dự án viết lách mà anh ấy không bao giờhoàn thành Yuri rời gia đình mới và bạn bè của mình để sống một mình ở Moscow vàbắt tay vào viết lách Tuy nhiên, sau khi tự mình sống được một thời gian ngắn, anh tachết vì một cơn đau tim khi đang đi xe điện Trong khi đó, Lara quay trở lại Nga để biết

về người chồng đã chết của mình và cuối cùng tham dự đám tang của Yuri Zhivago Côthuyết phục anh trai cùng cha khác mẹ của Yuri, người bây giờ NKVD Tướng YevgrafZhivago, để hỗ trợ cô tìm kiếm đứa con gái mà cô đã mang thai với Yuri, nhưng đã bị bỏrơi ở Urals Tuy nhiên, cuối cùng, Lara biến mất, được cho là bị bắt trong Joseph Stalin'SGreat Purge và chết trong Gulag, "một số không tên trong danh sách sau đó đã bị đặt sai

vị trí" Suốt trong Chiến tranh Thế giới II, Những người bạn cũ của Zhivago là NikaDudorov và Misha Gordon gặp nhau Một trong những cuộc thảo luận của họ xoay quanhmột tiệm giặt là địa phương tên là Tanya, một bezprizornaya, hoặc trẻ mồ côi trong chiếntranh, và sự giống nhau của cô ấy với cả Yuri và Lara Tanya kể cho cả hai người đànông về thời thơ ấu khó khăn mà cô đã trải qua do bị mẹ bỏ rơi để kết hôn vớiKomarovsky Rất lâu sau đó, hai người gặp nhau trong lần xuất bản đầu tiên các bài thơcủa Yuri Zhivago

2.2 Nghệ thuật miêu tả hành động của nhân vật :

Tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago lấy bối cảnh những ngày trước và trong cuộc cáchmạng Nga năm 1917 Nhân vật chính của tác phẩm là bác sĩ Yuri Zhivago và cô y tá LaraFedrona Lisa, Yuri Zhivago là bác sĩ có tâm hồn nhạy cảm, còn Lara là một phụ nữ xinhđẹp từng trải qua biến cố tinh thần lớn thời thiếu nữ Cuộc gặp định mệnh diễn ra trongbuổi tiệc giáng sinh và cuộc gặp gỡ sau đó tại thư viện đã làm thay dổi cuộc đời của họ

Họ đã phản bội lại hai người bạn đời tận tâm để lén lút sống với nhau Câu chuyện tìnhtuyệt đẹp của hai con người đã có gia đình riêng diễn ra trong hoàn cảnh chiến tranh, hỗnloạn Nhưng cũng chính mối tình ngang trái ấy, đã giúp hai người vượt qua hết thảy mọikhó khăn, ác liệt của cuộc sống và chiến tranh Đặc biệt, nguyên mẫu của nhân vật y táLara trong tiểu thuyết chính là người tình của nhà văn Boris Pasternak, Lara được tác giảchắp bút, tạo hình và khắc họa là một người phụ nữ xinh đẹp, trong trắng, mạnh mẽ, thực

tế, yêu điên cuồng như một bản ngã nhưng cũng đầy rẫy những giằng xé trong nội tâm vàkhao khát được tự do qua những hành động cụ thể mà dòng chảy trong ngòi bút của ông

đã tạo tác Chính những chuỗi hành động của nhân vật Lara đã bộc lộ quá trình phát triểntính cách Thông qua các mối quan hệ, sự đối xử của Lara dành cho các nhân vật trongcác tình huống khác nhau, người đọc có thể xác định được tính cảnh của Lara đồng thờixác định được tình cảm mà cô dành cho các nhân vật khác Sự tài ba trong nghệ thuậtmiêu tả hành động nhân vật đã nói lên được tài năng bật thầy của Boris Pasternak

Lara là một cô gái mạnh mẽ, sự mạnh mẽ của cô thể hiện ngay trong nhữngchương đầu của cuốn tiếu thuyết qua những hành động của mình: khi cô đã tự nhận thứcđược hoàn cảnh của mình “Nàng và Rodion hiểu, rằng mọi thứ trong cuộc sống hai chị

em nàng sẽ phải tự tranh đấu mà đạt đến” hay “Lara học giỏi không phải vì nàng hamhiểu biết một cách chung chung mà là vì muốn được miễn phí phải là học trò giỏi vàngoan”; và hiểu được rằng những gì cô có được đều phải tự tay giành lấy Khi miêu tảhành động của Lara, Boris Pasternak đã kết hợp với những biểu hiện nội tâm tương ứng.Song song với những hành động mạnh mẽ, đó là những lần giằng xé nội tâm của cô saunhững tháng ngày sống tại nhà và khi bị sự nhơ nhuốc, những dục vọng tầm thường củatên luật sư vấy bẩn trong sáu tháng Sự mạnh mẽ ấy còn thế hiện qua khát vọng tự do của

cô, mong muốn đó mạnh liệt, thôi thúc cô phải hành động, phải tự cứu mình và cô đã bắnvào tay tên phó biên lý, cô đã tạo ra một sự khủng hoảng tột độ cho tên luật sư, để đếncuối cùng hắn ta phải tự nhủ rằng phải tránh xa cô bằng mọi giá Sau khi không có tungtích của Pasha, cô lại quyết định ra tiền tuyến tìm gặp anh nhưng không gặp được, đểđến khi biết Pasha còn sống nhưng tránh mặt, dội bom vào khu nhà cô ở thì cô vẫn khôngmột lời oán trách Sự mạnh mẽ ấy còn khắc họa rõ trong câu nói với Yuri khi anh ngỏ lờigánh phụ nước: “Tôi chả bao giờ dừng lại nửa vời, tôi không đời nào bỏ lỡ việc đanglàm”

Trong chuỗi những hành động đối với tên luật sự, ban đầu với sự ngây thơ trongtrắng, cô vô thức bị những dục vọng tầm thường của tên luật sư vấy bẩn và kéo xuốngvũng lầy, nội tâm cô cũng giằng xé từ đây Boris Pasternak thay vì để cô chọn cách phản