Chuyên đề đọc hiểu văn bản học ngoài chương trình tác phẩm “đoạn tuyệt” – nhất linh

cùng nổi bật thuộc trào lưu văn học lãng mạn như Thạch Lam, Nguyễn Tuân,…nên nếu “Đoạn tuyệt” được đưa vào trong chương trình học, học sinh sẽ có cơ hội hiểu thêm về những biểu hiện, yếu

Họ và tên: Nguyễn Hồng Nhung

Lớp: 12 văn 1

Trường: THPT chuyên Lê Hồng Phong

Năm học 2019 – 2020

Chuyên đề đọc hiểu văn bản học ngoài

chương trình Tác phẩm “Đoạn tuyệt” – Nhất

Linh

A) Mở đầu

I) Lý do chọn đề tài

Việc đọc hiểu văn bản ngoài chương trình từ lâu đã vốn là một hoạt động cần thiết đối với những học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường Bên cạnh việc nắm vững những kiến thức của các văn bản trong sách giáo khoa Ngữ văn, học sinh cần phải mở rộng vốn kiến thức của mình không chỉ dừng lại trên các tác phẩm bắt buộc phải học

mà còn những tác phẩm ngoài chương trình học dựa trên sự hứng thú, yêu thích của bản thân mà lựa chọn Bởi lẽ, văn học Việt Nam nói riêng

và văn học thế giới nói chung vốn là một nguồn mạch đa dạng, phong phú, được tạo nên bởi biết bao những tác phẩm, gương mặt tác giả khác nhau, còn những văn bản được học trong chương trình chỉ là

những tác phẩm tiêu biểu nhất định cho một giai đoạn, một nền văn học Vậy nên có cơ hội tiếp xúc, đọc hiểu văn bản ngoài chương trình

sẽ giúp học sinh mở mang sự hiểu biết, có cái nhìn toàn diện hơn về văn học đồng thời có thêm sự hứng thú dành cho môn học này Vì thế, việc đoc hiểu văn bản ngoài chương trình được khuyến khích đối với học sinh mọi lứa tuổi

Đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam chuyển mình với nhiều sự thay đổi lớn lao trên nhiều phương diện từ chính trị cho đến văn hóa, nghệ thuật Chính sự tiếp xúc với nền văn hóa phương Tây đã thổi vào nền văn hóa, văn học Việt Nam những luồng gió mới, trong đó phải kể đến trào lưu văn học lãng mạn Đặc biệt đến đầu những năm 30, nhóm Tự lực văn đoan đã nhanh chóng vươn lên chiếm giữ vị trí chủ soái trên văn đàn với nhiều những đóng góp cách tân đáng kể mà giáo sư Hoàng Xuân Hãn có lần khẳng định: “Nhóm Tự lực văn đoàn không phải là nhóm duy nhất nhưng là nhóm quan trọng nhất và nhôm cải cách đầu tiên của nền văn học hiện đại.” Một trong những cây bút trụ cột của nhóm không thể không kể đến Nhất Linh Được tiếp xúc với làn sóng văn hóa phương Tây, Nhất Linh đã lên tiếng đấu tranh quyết liệt chống lại tư tưởng phong kiến bảo thủ, lạc hậu cũng như đòi quyền tự do, quyền sống chính đáng của con người Là cây bút tài năng, tâm huyết với cuộc sống và nghệ thuật, Nhất Linh đã để lại cho đời những tác phẩm giàu giá trị có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng của tầng lớp thanh niên trí thức Việt Nam những năm 30 Tiểu thuyết “ Đoạn tuyệt” của Nhất Linh là một tác phẩm tiêu biểu cho chủ nghĩa lãng mạn và giàu ý nghĩa như thế Tuy nhiên trong chương trình học, đặc biệt là chương trình ngữ văn lớp 11, học sinh đã có cơ hội được tiếp xúc với các tác phẩm vô

cùng nổi bật thuộc trào lưu văn học lãng mạn như Thạch Lam, Nguyễn Tuân,…nên nếu “Đoạn tuyệt” được đưa vào trong chương trình học, học sinh sẽ có cơ hội hiểu thêm về những biểu hiện, yếu tố khác của các tác phẩm được sáng tác theo chủ nghĩa lãng mạn cũng như thể hiện rõ nét tôn chỉ của nhóm Tự lực văn đoàn bên cạnh tác giả Thạch Lam

Lựa chọn tác phẩm “Đoạn tuyệt” với cách đọc hiểu theo phương pháp sáng tác lãng mạn vì đây là một tác phẩm tiêu biểu của của trào lưu văn học lãng mạn 1930-1945 Như vậy, việc đọc hiểu tác phẩm này theo phương pháp sáng tác sẽ cho ta hiểu được đúng nhất mục đích, tư tưởng của tác giả gửi gắm Đồng thời việc tôi lựa chọn “ Đoạn tuyệt” là tác phẩm để đọc hiểu ngoài chương trình còn bởi sự yêu thích dành cho tác giả Nhất Linh và các tác phẩm của ông với một lối viết hết sức giản dị, từ ngữ trong sáng gần gũi với bạn đọc bao thế hệ Bởi vậy, bằng tình yêu và sự đam mê của mình dành cho chuyên đề, tôi mong

có thể góp phần ít ỏi của mình trong việc khơi dậy niềm hứng thú của các bạn học sinh trên con đường tìm hiểu tác giả Nhất Linh và “đứa con tinh thần” của ông

II) Lịch sử vấn đề

Tự lực văn đoàn kể từ khi xuất hiện trên văn đàn đã thu hút được

sự chú ý của những nhà nghiên cứu, phê bình trên khắp cả nước, đặc biệt là đối với tác phẩm “Đoạn tuyệt” của tác giả Nhất Linh – cây bút trụ cột của nhóm Trước đó, tác phẩm “Đoạn tuyệt” đã được nghiên cứu

và đề cập đến dưới nhiều góc độ khác nhau như yếu tố nghệ thuật, yếu

tố ngôn ngữ,….; thậm chí đã được nghiên cứu về cả yếu tố hiện thực và lãng mạn trong luận văn của Trần Hoài Vũ Tìm hiểu, nghiên cứu về tác giả Nhất Linh và sự đóng góp của ông vào giai đoạn văn học

1930-1945 nói riêng và văn học Việt Nam nói chung, đã có rất nhiều người đi trước đã đề cập và bình luận về tác phẩm “Đoạn tuyệt”: “Đoạn tuyệt là một kiệt tác trong văn học hiện đại Việt Nam Vì “Đoạn tuyệt” không chỉ có giá trị xã hội Nó còn có một giá trị tâm lý không ai chối cãi

được.” ( “Dưới mắt tôi” – Trương Chính); hay “Đoạn tuyệt là một vòng hoa tráng lệ đặt lên đầu của chủ nghĩa cá nhân Tác giả đàng hoàng công nhận sự tiến bộ và hăng hái tin tưởng ở tương lại Ông giúp cho bạn trẻ vững lòng phấn đấu vui mà sống.” ( báo Loa 1935 – Trương Tửu), “Đoạn tuyệt là cuốn tiểu thuyết luận đề đầu tiên trong lịch sử Việt Nam” ( “Nhất Linh trong tiến trình hiện đại hóa văn học” – Vu Gia),

… Qua đó, ta phần nào thấy được giá trị cũng như nội dung tiến bộ của tiểu thuyết “Đoạn tuyệt” trong thời đại lúc bấy giờ còn nhiều những tư tưởng, giáo lý phong kiến khắc nghiệt, lạc hậu Tuy vậy, chưa thực sự

có chuyên đề nào thực sự nghiên cứu tác phẩm học ngoài chương trình dành cho học sinh trung học phổ thông với sự tìm hiểu chi tiết như một tác phẩm tiêu biểu được sáng tác theo chủ nghĩa văn học lãng mạn

III) Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu chuyên đề “ Đọc hiểu tác phẩm “Đoạn tuyệt”- Nhất Linh”, tôi mong có thể phần nào giúp cho các bạn học sinh tìm hiểu và tiếp cận một cách chi tiết tác phẩm “Đoạn tuyệt” của nhà văn Nhất Linh với vai trò là một văn bản học ngoài chương trình Qua đó, chuyên

đề có thể giúp học sinh mở rộng sự hiểu biết vè những đóng góp của Nhất Linh – một trong những nhà văn tài năng của nền văn học nước nhà nói chung cũng như của trào lưu văn học lãng mạn 1930 – 1945 nói riêng Nhờ vậy học sinh có thêm cơ hội được trải nghiệm một tác phẩm giàu giá trị khác bên cạnh những tác phẩm trong chương trình học đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn chương, có thêm hứng thú và trân trọng đối với những tác phẩm văn học khác trong nước cũng như được khuyến khích tự do tìm hiểu và nghiên cứu những tác phẩm ấy

IV) Phương pháp nghiên cứu

Chuyên đề “ Đọc hiểu tác phẩm “Đoạn tuyệt” – Nhất Linh” sử dụng phương pháp thống kê để liệt kê các dẫn chứng có trong tác

phẩm cũng như phương pháp đối chiếu, phân tích, chứng minh, tổng hợp để có thể nghiên cứu tác phẩm một cách chi tiết, hợp lý và đầy đủ nhất

V) Tài liệu tham khảo:

- Luận văn “ Xung đột giữa lễ giáo phong kiến và cái tôi cá nhân trong tiểu thuyết “Đoạn tuyệt” của Nhất Linh”

- Luận văn “Đóng góp của Tự lực văn đoàn qua hai tiểu thuyết

“Đoạn tuyệt” của Nhất Linh và “Nửa chừng xuân” của Khái Hưng” – Lại Thị Thúy Vân

- Luận văn “ Yếu tố hiện thực và yếu tố lãng mạn trong sáng tác của Khái Hưng và Nhất Linh thuộc nhóm Tự lực văn đoan” – Trần Hoài Vũ

- Luận văn “Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết “Đoạn tuyệt” của Nhất Linh” - Phạm Thị Thắm

- Tham luận “Vài suy nghĩ về những nhân vật trong tác phẩm

“Đoạn tuyệt” của Nhất Linh” – Huy Thanh

B) Nội dung

I) Khái quát chung về đọc hiểu văn bản theo phương

pháp lãng mạn

1) Đọc – hiểu văn bản văn học

Đọc là một hoạt động của con người, dùng để nhận biết các ký hiệu, chữ viết, dùng trí óc để lưu giữ thông tin mà mình đã đọc; còn hiểu là phát hiện cũng như nắm được mối liên hệ của sự vật, hiện

tượng, đối tượng nào đó đồng thời biết bao quát nội dung và có thể vận dụng vào đời sống Như vậy, đọc hiểu là một khái niệm rộng, chỉ hoạt động đọc kết hợp với sự hình thanh năng lực giải thích, phân tích, khái quát kết hợp với năng lực tư duy, biểu đạt

Văn bản văn học là những văn bản nghệ thuật đi sâu vào phản ánh hiện thực khách quan cũng như khám phá thế giới bên trong của con người để từ đó thỏa mãn những nhu cầu thẩm mỹ đồn thời hướng con người đến với lối sống tốt đẹp Đọc hiểu văn bản văn học là quá trình đọc – hiểu từ ngữ, câu văn, các yếu tố nghệ thuật, giải mã các hình tượng nghệ thuật để rồi có thể hiểu được nghĩa hiển ngôn và

nghĩa hàm ẩn của văn bản Từ đó ta nắm bắt được tư tưởng, thông điệp, tình cảm tác giả gửi gắm trong tác phẩm Từ việc hiểu được nội dung, hình thức văn bản, giải thích được các yếu tố liên quan đến việc hiểu dụng ý thai độ tác giả, như vậy, đọc hiểu văn bản là việc đọc, giải

mã các tầng ý nghĩa của văn bản thông qua khả năng tiếp nhận của người đọc Còn bạn đọc thông qua hoạt động đọc – hiểu văn bản với thái độ tích cực chủ động, có thể cảm nhận, thưởng thức cái hay, cái đẹp của tác phẩm đồng thời biết khai thác, vận dụng biến nó thành của mình

2) Đọc – hiểu văn bản văn học theo phương pháp sáng tác lãng mạn

2.1) Phương pháp sáng tác lãng mạn là gì?

Chủ nghĩa lãng mạn là một thuật ngữ vừa để chỉ một trào lưu văn học vừa để chỉ một phương pháp sáng tác tồn tại trong nền văn học Châu Âu từ cuối thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX Chủ nghĩa lãng mạn ra đời trong hoàn cảnh xã hội đặc biệt khi chế độ phong kiến bị sụp đổ sau cuộc Cách mạng tư sản Pháp năm 1789 với sự tác động sâu sắc tới tư tưởng tình cảm của mọi tầng lớp trong xã hội Chính sự đổ vỡ niềm tin và thất vọng trước thực tại xã hội lúc bấy giờ cùng với mong ước về một xã hội lý tưởng, chân chính đã dẫn đến sự xuất hiện của chủ nghĩa lãng mạn Chủ nghĩa lãng mạn chia ra làm hai khuynh

hướng: chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực và chủ nghĩa lãng mạn tích cực

Trào lưu lãng mạn đã lan rộng và ảnh hưởng đến nền văn học của

nhiều nước trên thế giới, trong đó có nền văn học Việt Nam Ra đời sau chủ nghĩa lãng mạn Châu Âu khoảng một thế kỷ, trào lưu văn học lãng mạn Việt Nam 1930 – 1945 vừa tiếp thu ảnh hưởng từ văn học lãng mạn Pháp vừa có nhiều cách tân đổi mới sao cho phù hợp với điều kiện thực tế, xã hội Việt Nam và tư tưởng của người Việt Thơ Mới lãng mạn

và văn xuôi Tự lực văn đoàn là hai phong trào văn học lớn góp phần hình thành nên diện mạo của chủ nghĩa lãng mạn trong văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945

2.2) Đọc hiểu văn bản theo phương pháp sáng tác lãng mạn như thế nào?

Để đọc – hiểu văn bản văn học được sáng tác theo chủ nghĩa lãng mạn, người đọc cần nắm vững đặc trưng và nguyên tắc sáng tác của văn học lãng mạn, để rồi từ đó soi chiếu vào văn bản văn học cụ thể với những yếu tố, biểu hiện nhất định Trước hết, ta phải hiểu văn học lãng mạn thuộc loại hình văn học biểu hiện: các nhân vật, tình huống, hình ảnh được nhà văn sáng tạo nhằm thỏa mãn nhu cầu biểu hiện lý tưởng và tình cảm mãnh liệt của họ Chủ nghĩa văn học lãng mạn đề cao cá nhân, tự do sáng tạo, chủ trương phóng túng, không để tâm hồn

bị ràng buộc trong khuôn khổ cũ Nguyên tắc sáng tác của trào lưu văn học lãng mạn bao gồm:

- Tác phẩm đề cao cái nhìn chủ quan của tác giả

- Không chú trọng phản ánh hiện thực đời sống khách quan mà thường thoát li thực tại, “thế giới đang có”, “mà quan tâm nhiều đến cái thế giới có thể là và phải là” (Arixtot)

- Người nghệ sĩ tự do bay lượn trong thế giới nghệ thuật, phát huy cao độ trí tưởng tượng để diễn tả những khát vọng, ước mơ

- Hệ thống hình tượng: chủ nghĩa lãng mạn xây dựng những tính cách phi thường trong những hoàn cảnh phi thường; nhân vật thường mang vẻ đẹp lí tưởng , hành động theo sự tưởng tượng chủ quan của nhà văn thể hiện trực tiếp tư tưởng tác giả

- Nghệ thuật: thường sử dụng bút pháp tương phản đối lập, lý tưởng hóa, khoa trương, phóng đại; sử dụng ngôn ngữ giàu sức biểu hiện cảm xúc

Đồng thời, khi đọc – hiểu tác phẩm “Đoạn tuyệt” theo phương pháp sáng tác lãng mạn, ta cũng nên chú ý tìm hiểu, soi chiếu tác phẩm dựa trên những tôn chỉ của Tự lực văn đoàn do Nhất Linh là cây bút trụ cột trong nhóm để có thể thấy rõ được biểu hiện của khuynh hướng lãng mạn chủ nghĩa trong tác phẩm này

3) Nội dung cụ thể

II) Triển khai

1) Tác giả

Nhất Linh (1906 – 1963) tên thật là Nguyễn Tường Tam Ông sinh

ra tại phố huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương Nguyên quán của ông là làng Cẩm Phô, huyện Diện Bà, tỉnh Quảng Nam Ông lớn lên trong một gia đình nghèo đông con, cha mất sớm Cảnh nhà cơ cực nên từ bé ông

đã có cơ hội tiếp xúc với những người nông dân nghèo khổ và điều này

đã khiến cho tác phẩm sau này của ông phần lớn đều có sự vị tha, đồng cảm Từng được đi du học ở Pháp nên bản thân ông cũng là một người mang trong minh những suy nghi, tư tưởng tiến bộ trước thời đại Ông là một nhà văn, nhà báo với nhiều bút danh như Nhất Linh, Tam Linh, Bảo Sơn, Lãng Du, Tân Viêt,…; đồng thời cũng là chính trị gia nổi tiếng của Việt Nam trong thế kỷ XX Nhất Linh là người sáng lập, điều hành toàn bộ hoạt động và là cây bút chinh của Tự lực văn đoàn Ông từng là chủ bút tờ tuần báo “Phong Hóa”, “Ngày nay” Ông sáng tác khá nhiều tiểu thuyết và truyện ngắn Các tác phẩm tiêu biểu của ông:

“Gánh hàng hoa” (cùng Khái Hưng, 1934); “Đời mưa gió” (cùng Khái Hưng, 1934); “Nắng thu” (1934); “Nho phong” (1924); “Người quay tơ” (1926);…

2) Đọc hiểu tác phẩm “Đoạn tuyệt”

2.1) Giới thiệu

Tiểu thuyết “Đoạn tuyệt” gồm 28 chương, được xuất bản năm

1936, trong hoàn cảnh khi đất nước Việt Nam bước vào đầu thế kỷ XX với sự xâm nhập rộng rãi của văn hóa tư tưởng phương Tây Khi ấy cuộc đấu tranh tư tưởng mới và tư tưởng cũ trong xã hội đã đến hồi quyết liệt một mất một còn Nhất Linh đã khẳng định lập trường là đứng vào Nhóm tư tưởng mới để chống đối, đả đảo Nhóm tư tưởng cũ

Tác phẩm “ Đoạn tuyệt” là một tiểu thuyết luận đề ( tiểu thuyết luận đề được hiểu là tiểu thuyết mà cốt truyện và số phận nhân vật được dùng để chứng minh cho một luận đề (vấn đề triết học, đạo đức,

xã hội) có trước; “Viết luận đề tiểu thuyết nghĩa là viết tiểu thuyết để nêu lên một lý thuyết, để tán dương tuyên truyền một cái gì mà tác giả cho là đẹp, để đả đảo một cái gì tác giả cho là xấu xa” – Nhất Linh) Tên nhan đề tác phẩm “Đoạn tuyệt” mang nhiều tầng nghĩa sâu sắc khác nhau Trước hết “đoạn tuyệt” có nghĩa là chia tay, cắt đứt mọi liên

quan với cái cũ, cái lạc hậu để nhường đường cho cái mới, tiến bộ Đoạn tuyệt ở đây đối với nhân vật chính Loan còn là sự đoạn tuyệt, giải thoát chính mình khỏi những lễ giáo phong kiến và quá khứ đau khổ của số phận người phụ nữ đầy bất hạnh để từ đó phá kén sổ lồng trở thành một con người tự do, sống cuộc đời đúng nghĩa của mình

Tác phẩm kể về Loan – một cô gái được theo học và chịu ảnh hưởng phương Tây nên không chịu ràng buộc bởi những giáo lý hủ tục

Cô và Dũng yêu nhau nhưng vì hoàn cảnh mà không ai dám bày tỏ Trong lúc này, mẹ Loan ép gả Loan cho Thân – một chàng trai con nhà giàu có nhưng thất học, cổ hủ - con của bà Phán Lợi, một người đàn bà gia trưởng, khắt khe Trước ngày cưới, Loan có đi gặp Dũng định bày tỏ tình cảm của mình nhưng trước thái độ thờ ơ của Dũng khiến cô hiểu lầm Dũng chỉ coi mình là bạn nên buồn tủi, tuyệt vọng quyết định trở

về lấy Thân Kể từ đây, cuộc đời Loan hướng sang một ngã rẽ khác Những năm tháng làm dâu ở nhà bà Phán là ác mộng đối với Loan Nàng phải chịu những lời xỉa xói, mỉa mai từ mẹ chồng, em chồng, sự thờ ơ của Thân – người chồng chỉ biết bênh và nghe theo lời mẹ Sau khi mất đi đứa con đầu, Loan không thể để được nữa, đành chấp nhận

để bà Phán cưới thêm vợ lẽ cho Thân Tuy chịu biết bao tủi nhục, đắng cay song Loan vẫn cố chịu đựng tất cả vì thương cha mẹ mình Tuy nhiên, trong một lần cãi vã, Loan vì tự vệ bản thân mà vô tình gây ra cái chết của Thân và bị tòa bắt giam vì tội “giết chồng” Sau cùng nhờ

sự bào chữa của luật sư mà Loan được tha trắng án Sau khi mẹ mất, Loan phải bán nhà để trả nợ bà Phán vì biết được năm xưa thầy me cô

ép gả cô cho Thân vì thiếu nợ bà Phán Về phần Dũng, anh vì cũng chưa quên được Loan mà viết thư giải thích lại chuyện xưa và bày tỏ muốn nối lại duyên xưa với Loan

2.2) Đọc – hiểu:

2.2.1) “Đoạn tuyệt” là sự thức tỉnh của ý thức cá nhân - ý thức thoát khỏi vòng cương tỏa của hệ tư tưởng cũ.

Trong “Đoạn tuyệt”, Nhất Linh đã sáng tạo nên một bức tranh xung đột quyết liệt giữa cái mới và cái cũ để rồi từ đó thể hiện quan niệm hết sức tiến bộ của mình trong việc đồng cảm với những khát vọng chính đáng của con người để được giải phóng, tự do thoát khỏi mọi ràng buộc của những luân lí lỗi thời, lạc hậu đồng thời cũng lên án đanh thép xã hội ấy đã ràng buộc con người khỏi những quyền, nhu cầu được hưởng hạnh phúc của bản thân Đúng như tôn chỉ của Tự

lực văn đoàn, Nhất Linh đề cao con người cá nhân đồng thời lên tiếng đấu tranh, mở đường cho cái mới, xóa bỏ những tàn dư của cái cũ, cái lạc hậu Tác phẩm là thứ vũ khí bắn thẳng vào thành trì cố hữu của những giáo lý phong kiến thối nát Để làm điều đó, nhà văn đã xây dựng thành công hai tuyến nhân vật đại diện cho hai chiến tuyến đối lập gay gắt Một bên là đại diện cho những tư tưởng mới, tân tiến với các nhân vật là thể hệ thanh niên trẻ có cơ hội được tiếp cận với văn minh hiện đại như Loan, Dũng hay nhân vật luật sư; một bên lại là đại diện cho những tư tưởng cũ với lễ giao phong kiến hà khắc, cổ hủ đã ăn sâu vào trong tiềm thức của người dân Việt Nam hàng năm qua như bà Phán Lợi, Thân Bằng bút pháp đối lập, Nhất Linh đã tô đậm sự mâu thuẫn sâu sắc giữa hai hệ tư tưởng này thông qua những cuộc đối

thoại, hành động, lời nói của các nhân vật

Trước hết, truyện xây dựng thành công nhân vật chính – hình tượng người con gái có cá tính, mạnh, dám đứng lên đấu tranh cho bản thân, cất tiếng nói thể hiện những suy nghĩa, quan niệm hết sức tiến

bộ của mình Loan là một cô gái theo Tây học, xuất thân trong một gia đinh nghèo Loan được học đến năm thứ tư Ban Cao Đẳng tiểu học nên

đã tiếp thu được những tư tưởng tân tiến, không chịu ràng buộc bởi những giáo lý hủ tục Thế nhưng nghiệt ngã thay, cũng bởi vì ý thức được điều đó mà mai sau Loan đã phải hứng chịu nỗi đau đớn về mặt tinh thần do chính cái sự học nó gây nên Cô đã phải xót xa mà nói với Thảo: “Chứ nếu sự học đó chỉ là một tai ách thì thà đừng đi học còn hơn Chị nghĩ mà xem em không đi học thì có lẽ em không đến nỗi khổ sở.” Loan chính là nạn nhân của lễ giáo phong kiến cổ hủ, của tư tưởng trọng nam khinh nữ Cô bị ép gả cho Thân vì mối nợ của gia đình, phải kết đôi với người mà mình không yêu cũng như không thể yêu, đến khi

về nhà chồng thì phải chịu kiếp sống mẹ chồng nàng dâu với những lời móc mỉa từ đằng nhà chồng Để rồi cuối cùng món quà quý nhất mà người phụ nữ có được là được làm mẹ thì Loan cũng không thể có được trọn vẹn bởi vì sự cổ hủ mê tín của mẹ chồng mà con nàng mất Loan mất tất cả chỉ vì những ràng buộc, tư tưởng cổ hủ ấy: thanh xuân của một người con gái, niềm hạnh phúc khi được yêu, đứa con quý giá mà mình mang nặng đẻ đau Cuộc sống như vậy đối với một người phụ nữ như Loan thì còn có ý nghĩa gì nữa! Phải chăng sống một cuộc đời như vậy đối với cô cũng chỉ là tồn tại như một cái xác vô hồn không hơn không kém Xưa kia vì xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ mà số

phận người phụ nữ đầy bất hạnh, long đong lận đận như “trái bần trôi gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu”, “như dải lụa đào phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”,….và nàng Vũ Nương khi xưa cũng vì điều ấy mà khổ đau trẫm mình xuống dưới dòng sông Hoàng Giang Bởi vậy, không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Du – đại thi hào dân tộc đã phải xót xa mà phải thốt lên:

“Đau đớn thay phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

Tưởng rằng thời gian qua đi, vai trò người phụ nữ cùng với những quyền chính đáng sẽ được công nhận nhưng cho đến thế kỷ XX, những tàn dư phong kiến, hệ lụy của hệ tư tưởng cũ vẫn gây nên những nỗi đớn đau, những vết thương tinh thần không thể lành miệng ở những người phụ nữ, giống như Loan Loan không thể tự quyết định cuộc đời mình bởi cái lẽ “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” Vào cái ngày đám cưới – cái ngày vui nhất của cuộc đời người con gái, cô cố gắng cười thật nhiều như tự trấn an bản thân, che giấu đi nỗi buồn đằng sau những tiếng cười vang thật to Thế nhưng khi nhìn xác pháo đỏ rực biểu hiện của sự vui mừng thì Loan lại “lẩn thẩn so sánh tiếng nổ của chiếc phao với tiếng cười của nàng khi nãy, vì nếu tiếng pháo kia làm cho xác pháo tan tành thì tiếng cười của nàng là tiêng cười đưa nàng đến một cảnh đời chết.” Rồi chính căn phòng tân hôn sẽ trở thành nơi “chôn cái đời ngây thơ, trong sạch của nàng” Loan cay đắng nghĩ đến cảnh thân thể mình rồi cũng thuộc về người khác – người mà mình không hề yêu

mà chua chát ví phận mình với phận gái giang hồ bởi “nếu gái giang hồ hiến thân cho thiên hạ để mưu sự sống” thì bản thân Loan đã từ bỏ sự trinh trắng của đời con gái mà hiến cho Thân, mưu lấy sự vui lòng của cha mẹ Thật nghiệt ngã làm sao khi thân phận của nàng với thân phận của những người phụ nữ làm nghề mua vui cho thiên hạ kia cũng

chẳng khác nhau là mấy Suốt những tháng ngày sau, một mình Loan đơn độc trong cuộc chiến đương đầu với bà Phán Lợi – một bà mẹ

chồng trưởng giả độc đoan, với Thân – một người chồng vũ phu, tầm thường, chỉ biết núp sau bóng mẹ, hết sức bênh vực đại gia đình cùng với những bà cô chồng và các em chồng chỉ chực chờ nhe nanh múa võ với Loan, chửi rủa Loan Về nhà chồng, với Loan chính là tự mình đem thân mình vào ngục tù giam hãm mà không biết chừng nào có thể thoát khỏi Trông cô lúc này “còn đâu là vẻ tươi thắm hồng hào buổi đầu xuân mấy tháng trước đây; tóc rối bời và chiếc áo vải thâm cũ kỹ