Tích luỹ tư bản là một yếu tố quan trọng quyết định đối với sự hình thành phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, một hệ thống các nước tư bản đầu tiên thế giới đã hình thành và phát triể
Trang 1
ĐỀ TÀI:
Tích lũy tư bản, thực chất và các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tích lũy tư bản.
Ý nghĩa của việc nghiên cứu này.
Giảng viên hướng dẫn DƯƠNG HOÀNG OANH
Sinh viên thực hiện VŨ ĐỨC HUY
MÁC-LÊNIN_1904_2033
Mã số sinh viên 22013768
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 5 NĂM 2021
LỜI MỞ ĐẦU
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ
BÀI TIỂU LUẬN
Trang 2Tích luỹ tư bản là một yếu tố quan trọng quyết định đối với sự hình thành phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, một hệ thống các nước
tư bản đầu tiên thế giới đã hình thành và phát triển vô cùng mạnh mẽ
mà lịch sử đã cho thấy rằng cuối thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16, tích luỹ nguyên thuỷ đã diễn ra sôi động ở các nước phương Tây và nền kinh
tế xã hội của các nước này phát triển vô cùng mạnh mẽ Như vậy chúng ta có thể khẳng định rằng tích luỹ tư bản còn là sự đòi hỏi khách quan của bất cứ một giai đoạn phát triển nào ở bất cứ quốc gia nào trên thế giới.Nếu không tích luỹ và huy động nguồn lực tư bản cho quốc gia mình thì nền kinh tế xã hội quốc gia đó sẽ không phát triển mạnh mẽ và cường thịnh.
Trang 3MỤC LỤC
Trang 51 Tích lũy tư bản
Tích lũy tư bản là phần đầu tư ròng, bổ sung thêm vào khối lượng tư bản sau khi
đã trừ phần đầu tư thay thế (bằng mức tiêu hao tư bản) Người ta còn gọi quá trình tích lũy tư bản là hình thành tư bản
Trong kinh tế chính trị Mác - Lênin, tích lũy tư bản là một quá trình tư bản hóa một phần giá trị thặng dư để thực hiện tái sản xuất mở rộng, trở lại thành tư bản Còn trong các lý luận kinh tế học khác, nó đơn giản là sự hình thành tư bản (tăng lượng vốn dưới hình thức tư bản cố định và lưu kho của chính phủ và
tư nhân)
Hoặc có thể hiểu đơn giản là quá trình biến một phần tiền lời thành vốn bổ sung
để mở rộng quy mô làm ăn, là cơ hội để tăng nguồn thu nhập
2 Thực chất của tích lũy tư bản
Trang 6Trong thực tế nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, tái sản xuất là quá trình sản xuất liên tục được lặp đi lặp lại không ngừng, có thể được thực hiện dưới hình thức tái sản xuất giản đơn Tuy nhiên, tư bản không những được bảo tồn
mà còn không ngừng lớn lên, thể hiện thông qua tích lũy tư bản trong quá trình tái sản xuất mở rộng
2.1 Tái sản xuất giản đơn
Là quá trình sản xuất được lặp lại với quy mô như cũ Tái sản xuất giản đơn là đặc trưng chủ yếu của nền sản xuất nhỏ Trong tái sản xuất giản đơn, năng suất lao động rất thấp, thường chỉ đạt mức đủ nuôi sống con người, chưa có sản phẩm thặng dư hoặc nếu có một ít sản phẩm thặng dư thì cũng chỉ sử dụng cho tiêu dùng cá nhân, chứ chưa dùng để mở rộng sản xuất
2.2 Tái sản xuất mở rộng
Là quá trình sản xuất được lặp lại với quy mô lớn hơn trước Tái sản xuất mở rộng là đặc trưng chủ yếu của nền sản xuất lớn Để có tái sản xuất mở rộng thì năng suất lao động xã hội phải đạt đến một trình độ cao nhất định, vượt ngưỡng của sản phẩm tất yếu và tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm thặng dư bởi vì sản phẩm thặng dư dùng để đầu tư thêm vào sản xuất mới là nguồn lực trực tiếp của tái sản xuất mở rộng
2.2.1 Tái sản xuất mở rộng theo chiều rộng
Trang 7Đó là sự mở rộng qui mô sản xuất chủ yếu bằng cách tăng thêm các yếu tố đầu
tư vào (vốn, tài nguyên, sức lao động…) Do đó, số sản phẩm làm ra tăng lên Còn năng suất lao động và hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất không thay đổi Tái sản xuất mở rộng theo chiều rộng sẽ khai thác được nhiều các yếu tố đầu vào của sản xuất (đất đai, tài nguyên thiên nhiên, nguyên liệu, sức lao động ) nhưng lại làm cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhanh chóng bị cạn kiệt và thường gây ra ô nhiễm môi trường nhiều hơn
2.2.2 Tái sản xuất mở rộng theo chiều ngang
Đó là sự mở rộng qui mô sản xuất làm cho sản phẩm tăng lên chủ yếu nhờ tăng năng suất lao động và nâng cao hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào của sản xuất
Còn các yếu tố đầu vào của sản xuất căn bản không thay đổi, giảm đi hoặc tăng lên nhưng mức tăng chậm hơn mức tăng năng suất lao động và hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào
Điều kiện chủ yếu để thực hiện tái sản xuất mở rộng theo chiều sâu là ứng dụng rộng rãi các thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến
Tái sản xuất mở rộng theo chiều sâu sẽ hạn chế được các nhược điểm của tái sản xuất mở rộng theo chiều rộng vì việc sử dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vừa hạn chế ô nhiễm môi trường vừa giảm được các chi phí vật chất trong một đơn vị sản phẩm làm ra
Trang 82.3 Thực chất
Thực chất của tích lũy tư bản là quá trình tái sản xuất mở rộng tư bản chủ nghĩa thông qua việc biến giá trị thặng dư thành tư bản phụ thêm để tiếp tục mở rộng sản xuất kinh doanh thông qua mua thêm hàng hóa sức lao động, mở mang nhà xưởng, mua thêm nguyên vật liệu, trang bị thêm máy móc thiết bị…
Nguồn gốc duy nhất của tư bản tích lũy là giá trị thặng dư Nhờ có tích lũy tư bản, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa không những trở thành thống trị, mà còn không ngừng mở rộng sự thống trị đó
3 Những nhân tố góp phần làm tăng quy mô tích lũy
3.1 Tăng năng suất lao động
Khi tăng năng suất lao động, lực lượng lao động và thời gian lao động sẽ được giảm xuống, dẫn đến giảm chi phí lao động, chi phí nhân công Vì chi phí tỉ lệ nghịch với năng suất lao động nên giá trị đơn vị của một đơn hàng sẽ được giảm Từ đó, nhà tư bản có thể thu được nhiều giá trị thặng dư hơn, lợi nhuận tăng cao và góp phần tạo điều kiện trong việc tăng quy mô tích lũy
Ở trong xã hội cũ, các công việc phải cần rất nhiều nhân công và thiếu sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị hiện đại nên năng suất không được tăng cao Tuy nhiên, ngày nay mọi công việc đều được kiểm soát với số lượng người lao động ít nhất nhờ sử dụng các công nghệ tiên tiến
Trang 9Sự tiến bộ của khoa học và công nghệ đã tạo ra nhiều yếu tố phụ thêm cho tích luỹ nhờ việc sử dụng vật liệu mới và công cụ mới của vật liệu hiện có đó là những phế thải vốn không có giá trị trong tiêu dùng sản xuất và tiêu dùng cá nhân của xã hội Cuối cùng, năng suất lao động tăng sẽ làm cho giá trị của tư bản cũ tái hiện dưới hình thái hữu dụng mới càng nhanh
3.2 Trình độ bóc lột giá trị thặng dư
Thông thường, muốn tăng khối lượng giá trị thặng dư, nhà tư bản phải tăng thêm máy móc và nhân công Tuy nhiên, nhà tư bản không nhất thiết phải tăng số lượng công nhân mà có thể đẩy mạnh, tăng cường độ lao động và thời gian lao động nhằm giúp doanh nghiệp giảm khấu hao vô hình Đồng thời tận dụng triệt
để các thiết bị trước thời hạn tuổi thọ (thiết bị nào cũng có tuổi thọ) để giảm được khấu hao vô hình
Việc kéo dài thời gian lao động và tăng áp lực trong lao động sẽ khiến cho nhân công sử dụng tối đa năng suất của các thiết bị và máy móc, giúp nhà tư bản sớm thu hồi lại được nguồn vốn của mình Từ đó, nhà tư bản còn có thể tiếp cận được các thiết bị hiện đại, tiên tiến để tránh được khấu hao vô hình và chi phí bảo quản
Trong ngành khai thác, đối tượng lao động là tặng vật tự nhiên; Tư bản bất biến chủ yếu là tư liệu lao động, chỉ cần dựa vào sức lao động có thể tăng qui mô tích luỹ mà không cần ứng tư bản mua thêm nguyên liệu Trong nông nghiệp cũng
Trang 10vậy, với một số nông cụ, vật tư như cũ, độ phì của đất thì sản lượng tăng lên nếu như một số công nhân như cũ lại cung cấp một lượng lao động lớn hơn
3.3 Chênh lệch giữa tư bản sử dụng và tư bản tiêu dùng
Tư bản sử dụng là khối lượng giá trị những tư liệu lao động mà toàn bộ qui mô hiện vật của chúng đều hoạt động trong quá trình sản xuất sản phẩm; còn tư bản tiêu dùng là phần giá trị những tư liệu lao động ấy được chuyển vào sản phẩm theo từng chu kì sản xuất dưới dạng khấu hao
Ngoài ra, còn có thể hiểu tư bản sử dụng là vốn sử dụng, vốn đầu tư để mua các máy móc, thiết bị; còn tư bản tiêu dùng là các thiết bị hoạt động, chuyển biến nguyên vật liệu thành sản phẩm bị hao mòn hữu hình và trích cái hao mòn hữu hình nằm trong chi phí sản xuất để hạch toán (tiền khấu hao từ tư bản sử dụng, thông qua quá trình hoạt động, máy bị hao mòn hữu hình)
Do đó xuất hiện sự chênh lệch giữa tư bản sử dụng và tư bản tiêu dùng Sự chênh lệch này là thước đo sự tiến bộ của lực lượng sản suất Sau khi trừ đi những tốn phí hàng ngày trong việc sử dụng máy móc và công cụ lao động, nghĩa là sau khi trừ đi giá trị hao mòn của chúng đã chuyển vào sản phẩm, nhà
tư bản sử dụng những máy móc và công cụ lao động đó mà không đòi hỏi một chi phí khác Kĩ thuật càng hiện đại, sự chênh lệch giữa tư bản sử dụng và tư bản tiêu dùng càng lớn, thì sự phục vụ không công của tư liệu lao động càng lớn 3.4 Đại lượng tư bản ứng trước
Trang 114 Ý nghĩa của việc nghiên cứu
Làm cho qui mô vốn ngày càng tăng, có điều kiện cải tiến kĩ thuật ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ, có khả năng giành thắng lợi trong cạnh tranh Hiểu và nắm được các nhân tố tăng qui mô tích luỹ, từ đó vận dụng trong sản xuất kinh doanh để tăng vốn và sử dụng vốn có hiệu quả kinh tế
Tăng năng suất lao động là cách sử dụng vốn có hiệu quả nhất (hạ giá trị cá biệt,
hạ giá trị sức lao động, tăng thêm tích luỹ vốn )
Tăng khấu hao tư liệu sản xuất, tránh được hao mòn vô hình, có ý nghĩa rất lớn tăng tích luỹ vốn sản xuất và sử dụng tư liệu sản xuất có hiệu quả
5 Liên hệ thực tiễn
