TIỂU LUẬN NHÓM LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 3 1.1. Khái niệm kinh tế tư nhân, kinh tế thị trường và kinh tế thị trường 3 1.1.1. Khái niệm kinh tế tư nhân 3 1.1.2. Khái niệm kinh tế thị trường 3 1.2. Đặc trưng của kinh tế tư nhân 4 1.2.1. Kinh tế tư nhân phát triển mạnh về số lượng và chất lượng 4 1.2.2. Việc nhận thức về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân ngày càng tích cực và phổ biến sâu rộng hơn 5 1.2.3. Kinh tế tư nhân là chủ thể quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường Việt Nam hiện đại 6 CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7 2.1. Tổng quan về kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay 7 2.2. Đóng góp của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế quốc dân 10 2.3. Trở ngại và thách thức đối với khu vực kinh tế tư nhân 12 2.3.1. Chất lượng tăng trưởng và các vấn đề nội tại 12 2.3.2. Môi trường kinh doanh và các yếu tố ngoại cảnh 13 CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 16 3.1. Phương hướng chỉ đạo và mục tiêu đề ra 16 3.2. Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay 17 KẾT LUẬN 20 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kể từ khi xây dựng và phát triển nền kinh tế theo cơ chế thị trường, Việt Nam đã ghi nhận nhiều thành tựu nhất định. Từ việc phát triển kinh tế trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, bao cấp, hiện nay trong nền kinh tế nước ta đã có nhiều thành phần cùng tồn tại và phát triển với những hình thức sở hữu khác nhau. Trong số đó, với những lợi thế riêng có của mình, thành phần kinh tế tư nhân đã và đang chủ động hội nhập và sáng tạo trong sản xuất và kinh doanh, góp phần giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội, đồng thời đóng góp to lớn cho sự bền vững của đất nước. Chính vì vậy, việc làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò kinh tế tư nhân trong việc phát triển kinh tế xã hội đất nước có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đây sẽ là cơ sở để từ đó đề ra giải pháp thích hợp trong việc phát huy hơn nữa vai trò tích cực của thành phần kinh tế này. Với lý do đó, chúng em xin lựa chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” cho bài tiểu luận của mình. 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu về phát triển kinh tế tư nhân để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế xã hội đất nước để có những quan điểm và giải pháp thích hợp trong việc phát huy hơn nữa vai trò tích cực của thành phần kinh tế này trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. 3. Đối tượng nghiên cứu Vai trò của thành phần kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. 4. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Việt Nam Phạm vi thời gian: Từ Đại hội đại biểu lần thứ X (2006) đến nay. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu Làm rõ khái niệm của kinh tế tư nhân và một số khái niệm liên quan. Phân tích đặc điểm và những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nền kinh tế tư nhân. Đánh giá vai trò và thực trạng của kinh tế tư nhân hiện nay. Nghiên cứu kinh nghiệm và đề ra giải pháp nhằm phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay. 6. Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài được thực hiện với kết cấu 3 chương: CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY   CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 1.1. Khái niệm kinh tế tư nhân, kinh tế thị trường và kinh tế thị trường 1.1.1. Khái niệm kinh tế tư nhân Khái niệm kinh tế tư nhân hiện nay còn tồn tại rất nhiều ý kiến chưa đồng nhất. Theo nghĩa rộng, kinh tế tư nhân được dùng để phân biệt với kinh tế Nhà nước. Theo nghĩa hẹp hơn, kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế được hình thành và phát triển dựa trên sở hữu của tư nhân về tư liệu sản xuất và lợi ích cá nhân. Kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, được vận hành hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh các thể và các loại hình doanh nghiệp tư nhân. 1.1.2. Khái niệm kinh tế thị trường Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về kinh tế thị trường. Theo Adam Smith, dựa theo lý thuyết bàn tay vô hình thì nền kinh tế thị trường là nền kinh tế tự điều tiết, vận động theo quy luật của thị trường và hầu như không có sự can thiệp của Nhà nước. Kinh tế thị trường được hiểu dưới góc độ khác là có sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước bàn tay hữu hình mà đại diện cho thuyết này là J. M. Keynes với “Lí thuyết chung về việc làm, lãi suất và tiền tệ. Bài tiểu luận này được thực hiện dựa trên cơ sở thực tiễn tại Việt Nam hiện nay nên nhóm tác giả sử dụng định nghĩa sau làm công cụ: Kinh tế thị trường được định nghĩa là nền kinh tế tồn tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình sở hữu cùng tham gia, cùng vận động và phát triển trong một cơ chế cạnh tranh bình đẳng và ổn định. 1.2. Đặc trưng của kinh tế tư nhân 1.2.1. Kinh tế tư nhân phát triển mạnh về số lượng và chất lượng Trong những năm qua, đặc biệt là từ khi Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX “Về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân” được thực hiện, kinh tế tư nhân ở nước ta đã không ngừng phát triển và có những đóng góp ngày càng lớn vào sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Theo báo cáo mới nhất năm 2021, kinh tế tư nhân liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng tốt, chiếm tỉ trọng 39 40% GDP ; thu hút khoảng 85% lực lượng lao động của nền kinh tế, góp phần quan trọng trong huy động, các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội. Đội ngũ doanh nhân ngày càng lớn mạnh hơn về số lượng, năng lực kinh doanh và quản trị doanh nghiệp cũng được chú trọng nâng cao, khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng được đẩy mạnh và truyền cảm hứng đến nhiều người, nhất là lớp trẻ hiện nay. Thêm vào đó, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, đọa đức, văn hóa trong kinh doanh của doanh nghiệp cũng nhận được nhiều sự quan tâm, từ đó đang dần được cải thiện và nâng cao. Kinh tế tư nhân đã phát triển trên nhiều phương diện, được tự do kinh doanh và đối xử bình đẳng với các thành phần kinh tế khác của nhà nước. Cách tiếp cận các yếu tố sản xuất và các loại thị trường đã thu hút được rất nhiều quan tâm, cùng với đó là hiệu quả cũng như sức cạnh tranh dần đươc nâng cao; đưa vào hoạt động đa dạng ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực và các vùng miền. Qua đó bước đầu đã hình thành được một số tập đoàn kinh tế tư nhân có quy mô lớn, hoạt động đa ngành và có khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước, đặc biệt là đối với thị trường quốc tế. 1.2.2. Việc nhận thức về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân ngày càng tích cực và phổ biến sâu rộng hơn Qua các kỳ Đại hội Đảng, vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân dần được khẳng định và chú trọng. Văn kiện Đại hội X của Đảng năm 2006 đã đưa ra nhận định: “Kinh tế tư nhân là khu vực có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế.” Nghị quyết Đại hội XI của Đảng năm 2021 nêu ra ý kiến, cho rằng: “Hoàn thiện thể chế, chính sách để phát triển mạnh kinh tế tư nhân trở thành mộ trong những động lực của nền kinh tế” Hiện nay, hệ thống về pháp luật, thể chế, chính sách đang từng bước được hoàn thiện; quyền bảo hộ về tài sản, quyền tự do kinh doanh của cá nhân và tổ chức được thể chế hóa và ngày càng được pháp luật quan tâm đến vấn đề bảo hộ. Từ đó, phương thức quản lý của Nhà nước đối với kinh tế tư nhân đã dần được đổi mới để phù hợp hơn với kinh tế thị trường hiện nay. Chính phủ tiến hành cải cách hành chính, nhất là những vấn đề về thủ tục hành chính được đẩy mạnh; môi trường đầu tư, kinh doanh từng bước được thực hiện, thông thoáng và thuận lợi hơn. Thêm vào đó, việc dân chủ trong đời sống kinh tế xã hội ngày nay được phát huy một cách triệt để. Điều này đã đánh dấu những bước tiến quan trọng trong công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế đất nước. Mô hình tổ chức doanh nghiệp, cách thức hoạt động của các tổ chức cơ sở Đảng và phát triển đường lối Đảng trong khu vực kinh tế tư nhân được các cấp ủy đảng quan tâm và chú trọng đổi mới, hoàn thiện; thí điểm chủ các doanh nghiệp của tư nhân được kết nạp vào Đảng việc và đảng viên được phép tham gia làm kinh tế tư nhân. Các hoạt động liên quan đến giám sát, phản biện chính sách, vai trò tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động và người người sử dụng lao động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội; các tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp được quan tâm đổi mới; nâng cao hiệu quả. 1.2.3. Kinh tế tư nhân là chủ thể quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường Việt Nam hiện đại Hội nghị Trung ương 5 khóa XII (tháng 52017) đã ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, với mục tiêu được đặt ra là phát triển kinh tế tư nhân rở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đưa nền kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững, đa dạng với tốc độ tăng trưởng cao cả về số lượng, quy mô, chất lượng và tỷ trọng trong tổng sản phẩm nội địa (GDP). Nghị quyết được đánh giá là một bước tiến mới, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển cho kinh tế tư nhân nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung. Vai trò, vị trí của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ngày càng được nhận thức rõ hơn và đánh giá đúng hơn. Kinh tế tư nhân ngày càng có nhiều đóng góp lớn trong việc huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế, cơ cấu lại nền kinh tế nhà nước, đồng thời đẩy mạnh tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, góp phần bảo đảm an ninh xã hội và giải quyết được cơ số các vấn đề xã hội đang còn tổn đọng. Mức độ đóng góp vào tổng sản phẩm quốc nội của nền kinh tế tư nhân luôn chiếm một tỷ trọng lớn và liên tục tăng nhanh trong những năm qua. Tính đến nay, cả nước có khoảng trên 500.000 doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động và trung bình mỗi năm có thêm hàng nghìn doanh nghiệp được thành lập mới. Theo ước tính, nền kinh tế tư nhân đã thu hút được lượng lớn lực lượng lao động trong cả nước, khoảng 51%, tạo khoảng 1,2 triệu việc làm cho người lao động mỗi năm , góp phần quan trọng vào quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, tăng thu nhập cho người dân và giải quyết được phần lớn vấn đề việc làm đang tồn đọng.   CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 2.1. Tổng quan về kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay Số lượng doanh nghiệp đăng ký gia tăng mạnh mẽ, phản ánh cả quá trình chính thức hóa hộ kinh doanh cũng như sự thành lập các doanh nghiệp mới Trước năm 1990 không tồn tại doanh nghiệp tư nhân được đăng ký chính thức vì pháp luật trước đó không cho doanh nghiệp tư nhân đăng ký kinh doanh. Các doanh nghiệp tư nhân đầu tiên được thành lập vào năm 1991 sau khi Luật Doanh nghiệp Tư nhân và Luật Công ty được ban hành vào năm 1990. Nhưng vào thời điểm đó, việc thành lập một công ty tư nhân vẫn còn rất phức tạp và tốn kém. Vì vậy, trong vòng 9 năm kể từ khi luật được ban hành cho đến năm 1999, chỉ có 14.500 doanh nghiệp tư nhân được thành lập. Luật Doanh nghiệp được thông qua vào năm 2000 đã tạo ra sư tăng trưởng đột phá về số lượng cũng như quy mô của các doanh nghiệp tư nhân. Những hạn chế và điều kiện về gia nhập thị trường cũng đã được nới lỏng và giảm thiểu. Kể từ đó tới nay, số lượng các doanh nghiệp đăng ký liên tục tăng với tốc độ đáng kinh ngạc. Đến cuối năm 2017, đã có hơn 1 triệu doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân đăng ký. Riêng trong năm 2016, 110.000 doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân được đăng ký, và con số này đã tăng lên 126.800 vào năm 2017. Tỷ lệ doanh nghiệp trên 1000 người dân đã tăng lên là 10 doanh nghiệp trên 1000 người vào năm 2017, con số này là 8,3 doanh nghiệp vào năm 2020. Giai đoạn 20172020, bình quân cả nước có 7,7 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1000 dân. Luật Doanh nghiệp đã thực sự cởi trói và phát huy mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp của người dân Việt Nam. Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng gọi giai đoạn 20162018 là “thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất của doanh nghiệp trong lịch sử”. Ông nhấn mạnh chưa bao giờ số lượng doanh nghiệp thành lập mới lại nhiều như thời gian từ đầu nhiệm kỳ đến nay, số lượng và quy mô doanh nghiệp thành lập mới liên tiếp đạt kỷ lục. Trung bình mỗi năm có gần 123.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường và số vốn đăng ký đạt khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Số lượng doanh nghiệp đã tăng 49,3% về số lượng và 156% về số vốn so với giai đoạn 3 năm trước đó. Biểu đồ 1 : Số lũy kế về doanh nghiệp được đăng ký, đang hoạt động và mức tăng số lượng doanh nghiệp đang hoạt động mỗi năm giai đoạn 2011 2017 (Nguồn: Sách trắng doanh nghiệp Việt Nam) Theo Sách Trắng Việt Nam 2019, khu vực kinh tế tư nhân trong nước đang tạo ra khoảng 42% GDP, 30% thu ngân sách Nhà nước. Khối tư nhân cũng đang thu hút khoảng 85% lực lượng lao động cả nước. Nghĩa là cứ 100 lao động, thì 85 người làm việc trong khối tư nhân. Vốn đầu tư của khối tư nhân đã tăng nhanh trong nền kinh tế. Nếu năm 2010, vốn tư nhân chỉ chiếm 36,1% thì đến năm 2018 đa tăng lên 43,27%. Như vậy, chỉ tính riêng năm 2018, vốn đầu tư của khối tư nhân là 803.000 tỷ đồng.

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Hà Nội

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 3

1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân, kinh tế thị trường và kinh tế thị trường 3

1.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân 3

1.1.2 Khái niệm kinh tế thị trường 3

1.2 Đặc trưng của kinh tế tư nhân 4

1.2.1 Kinh tế tư nhân phát triển mạnh về số lượng và chất lượng 4

1.2.2 Việc nhận thức về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân ngày càng tích cực và phổ biến sâu rộng hơn 5

1.2.3 Kinh tế tư nhân là chủ thể quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường Việt Nam hiện đại 6

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7

2.1 Tổng quan về kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay 7

2.2 Đóng góp của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế quốc dân 10

2.3 Trở ngại và thách thức đối với khu vực kinh tế tư nhân 12

2.3.1 Chất lượng tăng trưởng và các vấn đề nội tại 12

2.3.2 Môi trường kinh doanh và các yếu tố ngoại cảnh 13

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 16

3.1 Phương hướng chỉ đạo và mục tiêu đề ra 16

3.2 Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay 17

KẾT LUẬN 20 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chính vì vậy, việc làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai tròkinh tế tư nhân trong việc phát triển kinh tế xã hội đất nước có ý nghĩa vô cùngquan trọng Đây sẽ là cơ sở để từ đó đề ra giải pháp thích hợp trong việc phát huyhơn nữa vai trò tích cực của thành phần kinh tế này Với lý do đó, chúng em xinlựa chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” cho bài tiểu luận của mình.

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về phát triển kinh tế tư nhân để làm sáng tỏ những vấn đề lýluận và thực tiễn về vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế xã hội đấtnước để có những quan điểm và giải pháp thích hợp trong việc phát huy hơn nữavai trò tích cực của thành phần kinh tế này trong nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa

3 Đối tượng nghiên cứu

Vai trò của thành phần kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa

4 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Việt Nam

- Phạm vi thời gian: Từ Đại hội đại biểu lần thứ X (2006) đến nay

- Làm rõ khái niệm của kinh tế tư nhân và một số khái niệm liên quan

- Phân tích đặc điểm và những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nền kinh tế

tư nhân

- Đánh giá vai trò và thực trạng của kinh tế tư nhân hiện nay

- Nghiên cứu kinh nghiệm và đề ra giải pháp nhằm phát triển kinh tế tưnhân ở Việt Nam hiện nay

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài được thực hiệnvới kết cấu 3 chương:

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆNNỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯNHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân, kinh tế thị trường và kinh tế thị trường

1.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân

Khái niệm kinh tế tư nhân hiện nay còn tồn tại rất nhiều ý kiến chưa đồngnhất Theo nghĩa rộng, kinh tế tư nhân được dùng để phân biệt với kinh tế Nhànước Theo nghĩa hẹp hơn, kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế được hình thành

và phát triển dựa trên sở hữu của tư nhân về tư liệu sản xuất và lợi ích cá nhân.1

Kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân,được vận hành hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh các thể và các loại hìnhdoanh nghiệp tư nhân

1.1.2 Khái niệm kinh tế thị trường

Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về kinh tế thị trường TheoAdam Smith, dựa theo lý thuyết bàn tay vô hình thì nền kinh tế thị trường là nềnkinh tế tự điều tiết, vận động theo quy luật của thị trường và hầu như không có sựcan thiệp của Nhà nước Kinh tế thị trường được hiểu dưới góc độ khác là có sựcan thiệp trực tiếp của Nhà nước - bàn tay hữu hình mà đại diện cho thuyết này là

J M Keynes với “Lí thuyết chung về việc làm, lãi suất và tiền tệ".2

Bài tiểu luận này được thực hiện dựa trên cơ sở thực tiễn tại Việt Namhiện nay nên nhóm tác giả sử dụng định nghĩa sau làm công cụ: Kinh tế thịtrường được định nghĩa là nền kinh tế tồn tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều loạihình sở hữu cùng tham gia, cùng vận động và phát triển trong một cơ chế cạnhtranh bình đẳng và ổn định.3

1.2 Đặc trưng của kinh tế tư nhân

1.2.1 Kinh tế tư nhân phát triển mạnh về số lượng và chất lượng

Trong những năm qua, đặc biệt là từ khi Nghị quyết Trung ương 5 khóa

IX “Về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát

1 Báo điện tử Kiến thức kinh tế Vietnambiz

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Lịch sử học thuyết kinh tế

3 GS.TS Vũ Đình Bách - GS.TS Trần Minh Đạo (2006), Đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng

triển kinh tế tư nhân” được thực hiện, kinh tế tư nhân ở nước ta đã không ngừngphát triển và có những đóng góp ngày càng lớn vào sự nghiệp đổi mới, phát triểnkinh tế - xã hội của đất nước

Theo báo cáo mới nhất năm 2021, kinh tế tư nhân liên tục duy trì tốc độtăng trưởng tốt, chiếm tỉ trọng 39 - 40% GDP 4; thu hút khoảng 85% lực lượnglao động của nền kinh tế, góp phần quan trọng trong huy động, các nguồn lực xãhội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch

cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, cải thiện đời sốngnhân dân, bảo đảm an sinh xã hội

Đội ngũ doanh nhân ngày càng lớn mạnh hơn về số lượng, năng lực kinhdoanh và quản trị doanh nghiệp cũng được chú trọng nâng cao, khát vọng vươnlên làm giàu chính đáng được đẩy mạnh và truyền cảm hứng đến nhiều người,nhất là lớp trẻ hiện nay Thêm vào đó, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, đọađức, văn hóa trong kinh doanh của doanh nghiệp cũng nhận được nhiều sự quantâm, từ đó đang dần được cải thiện và nâng cao

Kinh tế tư nhân đã phát triển trên nhiều phương diện, được tự do kinhdoanh và đối xử bình đẳng với các thành phần kinh tế khác của nhà nước Cáchtiếp cận các yếu tố sản xuất và các loại thị trường đã thu hút được rất nhiều quantâm, cùng với đó là hiệu quả cũng như sức cạnh tranh dần đươc nâng cao; đưavào hoạt động đa dạng ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực và các vùng miền Qua

đó bước đầu đã hình thành được một số tập đoàn kinh tế tư nhân có quy mô lớn,hoạt động đa ngành và có khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước, đặc biệt

là đối với thị trường quốc tế

1.2.2 Việc nhận thức về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân ngày càng tích

cực và phổ biến sâu rộng hơn

Qua các kỳ Đại hội Đảng, vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân dần đượckhẳng định và chú trọng Văn kiện Đại hội X của Đảng năm 2006 đã đưa ra nhậnđịnh: “Kinh tế tư nhân là khu vực có vai trò quan trọng, là một trong những độnglực của nền kinh tế.” Nghị quyết Đại hội XI của Đảng năm 2021 nêu ra ý kiến,

4 Tổng cục Thống kê, Báo cáo tình hình kinh tế quý III năm 2021

Từ đó, phương thức quản lý của Nhà nước đối với kinh tế tư nhân đã dần đượcđổi mới để phù hợp hơn với kinh tế thị trường hiện nay Chính phủ tiến hành cảicách hành chính, nhất là những vấn đề về thủ tục hành chính được đẩy mạnh;môi trường đầu tư, kinh doanh từng bước được thực hiện, thông thoáng và thuậnlợi hơn Thêm vào đó, việc dân chủ trong đời sống kinh tế - xã hội ngày nay đượcphát huy một cách triệt để Điều này đã đánh dấu những bước tiến quan trọngtrong công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế đất nước.

Mô hình tổ chức doanh nghiệp, cách thức hoạt động của các tổ chức cơ sởĐảng và phát triển đường lối Đảng trong khu vực kinh tế tư nhân được các cấp

ủy đảng quan tâm và chú trọng đổi mới, hoàn thiện; thí điểm chủ các doanhnghiệp của tư nhân được kết nạp vào Đảng việc và đảng viên được phép tham gialàm kinh tế tư nhân

Các hoạt động liên quan đến giám sát, phản biện chính sách, vai trò tổ chức đạidiện bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động và người người sử dụng laođộng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; các tổ chức

xã hội, xã hội – nghề nghiệp được quan tâm đổi mới; nâng cao hiệu quả

1.2.3 Kinh tế tư nhân là chủ thể quan trọng nhất của nền kinh tế thị

trường Việt Nam hiện đại

Hội nghị Trung ương 5 khóa XII (tháng 5/2017) đã ban hành Nghị quyết

về phát triển kinh tế tư nhân, với mục tiêu được đặt ra là phát triển kinh tế tưnhân rở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa, đưa nền kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững, đa dạng vớitốc độ tăng trưởng cao cả về số lượng, quy mô, chất lượng và tỷ trọng trong tổngsản phẩm nội địa (GDP) Nghị quyết được đánh giá là một bước tiến mới, tạo

động lực thúc đẩy sự phát triển cho kinh tế tư nhân nói riêng và toàn bộ nền kinh

tế nói chung

Vai trò, vị trí của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ngày càng được nhận thức rõ hơn và đánhgiá đúng hơn Kinh tế tư nhân ngày càng có nhiều đóng góp lớn trong việc huyđộng các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởngkinh tế, cơ cấu lại nền kinh tế nhà nước, đồng thời đẩy mạnh tăng thu ngân sáchnhà nước, tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, góp phần bảo đảm an ninh

xã hội và giải quyết được cơ số các vấn đề xã hội đang còn tổn đọng

Mức độ đóng góp vào tổng sản phẩm quốc nội của nền kinh tế tư nhânluôn chiếm một tỷ trọng lớn và liên tục tăng nhanh trong những năm qua Tínhđến nay, cả nước có khoảng trên 500.000 doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động

và trung bình mỗi năm có thêm hàng nghìn doanh nghiệp được thành lập mới.Theo ước tính, nền kinh tế tư nhân đã thu hút được lượng lớn lực lượng lao độngtrong cả nước, khoảng 51%, tạo khoảng 1,2 triệu việc làm cho người lao độngmỗi năm5, góp phần quan trọng vào quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, tăng thunhập cho người dân và giải quyết được phần lớn vấn đề việc làm đang tồn đọng

5 Tổng cục thống kê: Thông báo cáo chí tình hình lao động, việc làm quý III/2021

2 THỰC TRẠNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 2.1 Tổng quan về kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay

- Số lượng doanh nghiệp đăng ký gia tăng mạnh mẽ, phản ánh cả quá trình chính thức hóa hộ kinh doanh cũng như sự thành lập các doanh nghiệp mới

Trước năm 1990 không tồn tại doanh nghiệp tư nhân được đăng ký chínhthức vì pháp luật trước đó không cho doanh nghiệp tư nhân đăng ký kinh doanh.Các doanh nghiệp tư nhân đầu tiên được thành lập vào năm 1991 sau khi LuậtDoanh nghiệp Tư nhân và Luật Công ty được ban hành vào năm 1990 Nhưngvào thời điểm đó, việc thành lập một công ty tư nhân vẫn còn rất phức tạp và tốnkém Vì vậy, trong vòng 9 năm kể từ khi luật được ban hành cho đến năm 1999,chỉ có 14.500 doanh nghiệp tư nhân được thành lập

Luật Doanh nghiệp được thông qua vào năm 2000 đã tạo ra sư tăng trưởngđột phá về số lượng cũng như quy mô của các doanh nghiệp tư nhân Những hạnchế và điều kiện về gia nhập thị trường cũng đã được nới lỏng và giảm thiểu Kể

từ đó tới nay, số lượng các doanh nghiệp đăng ký liên tục tăng với tốc độ đángkinh ngạc

Đến cuối năm 2017, đã có hơn 1 triệu doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế

tư nhân đăng ký Riêng trong năm 2016, 110.000 doanh nghiệp thuộc khu vựckinh tế tư nhân được đăng ký, và con số này đã tăng lên 126.800 vào năm 2017

Tỷ lệ doanh nghiệp trên 1000 người dân đã tăng lên là 10 doanh nghiệp trên 1000người vào năm 2017, con số này là 8,3 doanh nghiệp vào năm 2020 Giai đoạn2017-2020, bình quân cả nước có 7,7 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1000dân Luật Doanh nghiệp đã thực sự cởi trói và phát huy mạnh mẽ tinh thần khởinghiệp của người dân Việt Nam

Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng gọi giai đoạn

2016-2018 là “thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất của doanh nghiệp trong lịch sử” Ôngnhấn mạnh chưa bao giờ số lượng doanh nghiệp thành lập mới lại nhiều như thờigian từ đầu nhiệm kỳ đến nay, số lượng và quy mô doanh nghiệp thành lập mớiliên tiếp đạt kỷ lục Trung bình mỗi năm có gần 123.000 doanh nghiệp gia nhậpthị trường và số vốn đăng ký đạt khoảng 1,2 triệu tỷ đồng Số lượng doanh

(Nguồn: Sách trắng doanh nghiệp Việt Nam)

Theo Sách Trắng Việt Nam 2019, khu vực kinh tế tư nhân trong nướcđang tạo ra khoảng 42% GDP, 30% thu ngân sách Nhà nước Khối tư nhân cũngđang thu hút khoảng 85% lực lượng lao động cả nước Nghĩa là cứ 100 lao động,thì 85 người làm việc trong khối tư nhân Vốn đầu tư của khối tư nhân đã tăngnhanh trong nền kinh tế Nếu năm 2010, vốn tư nhân chỉ chiếm 36,1% thì đếnnăm 2018 đa tăng lên 43,27% Như vậy, chỉ tính riêng năm 2018, vốn đầu tư củakhối tư nhân là 803.000 tỷ đồng

- Đầu tư nước ngoài đã và đang trở thành một cấu phần quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Bên cạnh sự tăng trưởng mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp tư nhântrong nước, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng đang phát triểnmạnh mẽ ở Việt Nam Việt Nam ngày càng trở nên dễ tiếp cận hơn đối với cáckhoản đầu tư nước ngoài Sau khi gia nhập WTO, Hiệp định Thương mại Song

6 Sách trắng doanh nghiệp Việt Nam năm 2018

phương Việt-Mỹ được ký kết, Việt Nam cũng đã ký Hiệp định Thương mại tự dovới Liên minh Châu Âu (EVFTA) vào năm 2020 Việt Nam tiếp tục đa dạng hóacác đối tác kinh tế thông qua nhiều phương thức như tăng cường hội nhậpASEAN, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) nhằm bao quátmột thị trường bao gồm 3,4 tỷ người, hay Hiệp định Thương mại Tự do ViệtNam – Vương quốc Anh năm 2020 Dòng vốn FDI vào Việt Nam đã và đangphát triển ổn định và mạnh mẽ Tổng vốn FDI vào Việt Nam đạt 24,4 USD trongnăm 2016, 35 tỷ USD vào năm 2017 và đến năm 2020 là 28,5 tỷ USD Tronggiai đoạn 2016-2020, tổng vốn đầu tư đăng ký ước đạt 174-179 tỷ USD, tăng 53-58% so với kế hoạch và tăng 74-79% so với giai đoạn 2011-2015

Biểu đồ 2: Số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động

02,000

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

2.2 Đóng góp của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế quốc dân

- Khu vực kinh tế tư nhân là nhân tố đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những năm gần đây

Kinh tế tư nhân đã phát triển mạnh, đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngânsách nhà nước; đặc biệt đã khơi dậy một bộ phận tiềm năng của đất nước, huyđộng được nguồn vốn xã hội , tăng nguồn nội lực, tham gia phát triển kinh tếquốc dân và đang ngày cảng chứng minh là một trong bốn trụ cột thúc đẩy tăngtrưởng kinh tế quốc dân

Trong giai đoạn 1986-1990, tăng trưởng kinh tế được duy trì ở mức 4,5%.Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 8,2% tro giai đoạn 1991-1995 và 7,6% trong giaiđoạn 1997-1999 Trong giai đoạn 2001-2005, tốc độ tăng trưởng tuy đã chậmhơn nhưng vẫn được duy trì ở mức 7,34%, và con số này đạt 6,32% trong giaiđoạn 2006-2010 Trong những năm gần đây, tốc độ được duy trì ở mức tăng dần,

và xoay quanh con số 7% Quy mô của nền kinh tế đã tăng gấp ba trong vòng bathập kỷ, giúp Việt Nam chuyển mình từ một trong những nước nghèo nhất châu

Á trở thành một nền kinh tế có thu nhập trung bình vào năm 2010 Tỷ lệ nghèođói giảm nhanh từ trên 50% vào đầu những năm 1990 xuống còn 8,4% vào năm

2016 (IMF 2004, ADB 2016)

Trong năm 2016, khu vực kinh tế tư nhân đã trở thành nhân tố quan trọngđối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam Khu vực tư nhân trong nước chiếm38,6 % GDP năm 2016 (trong tỷ lệ này, doanh nghiệp đăng ký chính thức chiếm8,2% , khu vực hộ kinh doanh chiếm 30,43% ) Khu vực tư nhân nước ngoài(FDI) đóng góp 18,95% GDP Vì vậy, khu vực tư nhân đang dần khẳng định vịthế là động lực chính cho những kết quả tăng trưởng kinh tế đáng khích lệ củacủa Việt Nam

- Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp đáng kể vào tổng vốn đầu tư của nền kinh tế Việt Nam

Trong vòng một thập kỷ (2005 – 2014), tổng vốn đầu tư của khu vực tưnhân trong nước đã tăng gấp bốn lần từ 130.398 tỷ đồng vào năm 2005 lên579.700 tỷ đồng (25,8 tỷ USD) vào năm 2016, chiếm 39% tổng vốn đầu tư của

xã hội vào nền kinh tế Nếu tính cả nguồn vốn FDI, khu vực tư nhân đóng góp62,4 % tổng vốn đầu tư của toàn xã hội trong năm 2016, thể hiện tốc độ tăngmạnh mẽ được tiếp tục duy trì từ con số 52,9% năm 2005 Sự mở rộng trong đầu

tư của khu vực tư nhân song hành với sự tỷ trọng giảm dần về đầu tư của nhà