DUNG DỊCH sát KHUẨN kèm TÍNH NĂNG đuổi côn TRÙNG TRONG mùa DỊCH COVID 19 Đạt giải cấp tỉnh

Người dân Việt Namđang phải sống chung với dịch bệnh covid 19 với những biện pháp phòng, chánhtheo yêu cầu của tổ chức y tế thế giới khuyến cáo như thực hiện tốt “5K” đó là:Khẩu tr

CUỘC THI KHOA HỌC KỸ THUẬT DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC NĂM HỌC 2021 -

2022

ĐƠN VỊ DỰ THI: TRƯỜNG THCS QUANG SƠN

Tên dự án dự thi:

DUNG DỊCH SÁT KHUẨN KÈM TÍNH NĂNG ĐUỔI CÔN

TRÙNG TRONG MÙA DỊCH COVID- 19

Lĩnh vực dự thi: Hóa- Sinh

Nhóm tác giả: - Trần Quốc Việt

- Đào Duy Bình

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUANG SƠN

CUỘC THI KHOA HỌC KỸ THUẬT DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC NĂM HỌC 2021 -

2022

ĐƠN VỊ DỰ THI: TRƯỜNG THCS QUANG SƠN

Tên dự án dự thi:

DUNG DỊCH SÁT KHUẨN KÈM TÍNH NĂNG ĐUỔI CÔN

TRÙNG TRONG MÙA DỊCH COVID- 19

Lĩnh vực dự thi: Hóa- Sinh

Nhóm tác giả: - Trần Quốc Việt

- Đào Duy Bình

Đồng Hỷ, tháng 11 năm 2021 THÔNG TIN CHUNG

1 Tên đề tài: Dung dịch sát khuẩn kèm tính năng đuổi côn trùng trong

mùa dịch covid 19.

2 Chủ nhiệm đề tài:

STT Họ và tên Ngày tháng năm sinh Lớp Trường

1 Trần Quốc Việt 24/07/2008 8B THCS Quang Sơn

2 Đào Duy Bình 13/11/2008 8B THCS Quang SơnĐịa chỉ gmail: c2quangson.phongdhy@thainguyen.edu.vn

3 Giáo viên hướng dẫn; Nguyễn Thị Phương Dung – GV trường THCS Quang Sơn

Số điện thoại: 0965 666 866

Địa chỉ gmail: phuongdung603601@gmail.com

4 Thời gian thực hiện: 12 tháng

5 Cấp quản lý: Cấp trường

6 Loại hình nghiên cứu: Nghiên cứu – pha chế – ứng dụng

7 Lĩnh vực khoa học: Hóa - Sinh

- Lĩnh vực chuyên sâu: Hóa-Sinh-Y

MỤC LỤC

STT NỘI DUNG TRANG

1 A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

2 B CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

3 1 Các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn

4 2 Một số vi sinh vật gây nhiễm khuẩn

5 3 Vệ sinh bàn tay trong phòng nhiễm khuẩn

6 3.1 Mật độ vi khuẩn trên bàn tay

7 3.2 Các chủng vi khuẩn trên bàn tay

8 3.3 Rửa tay nhanh bằng cồn

9 4 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu sả

10 5 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu bạch đàn

11 6 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu màng tang

12 C CÂU HỎI NGHIÊN CỨU/ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU/ GIẢTHUYẾT KHOA HỌC

13 1 Câu hỏi nghiên cứu

14 2 Lợi ích của vấn đề đang nghiên cứu

15 3 Mục tiêu nghiên cứu

16 4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

17 D ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

18 1 Đối tượng

19 2 Nội dung nghiên cứu

20 3 Địa điểm, thời gian nghiên cứu

21 4 Phương pháp thu thập thông tin, phân tích dữ liệu

22 5 Phương pháp nghiên cứu

23 5.1 Nghiên cứu tách chiết tinh dầu từ cây thảo dược tự nhiên

24 5.2 Nghiên cứu pha chế dung dịch sát khuẩn

25 5.3 Thiết kế nghiên cứu thử nghiệm tính sát khuẩn của dung

dịch nước sát khuẩn

26 5.3.1 Lấy mẫu phẩm từ bàn tay của học sinh sau khi bàn tay

đã được rửa sạch bằng nước máy

27 5.3.2 Rửa tay nhanh bằng dung dịch nước sát khuẩn theo đúng quy trình

28 5.3.3 Lấy mẫu phẩm lần thứ hai tại bàn tay của học sinh sau khi đã rửa tay nhanh bằng dung dịch nước sát khuẩn

29 5.3.4 Các mốc thời gian chính

30 5.4 Thiết kế nghiên cứu thử nghiệm khả năng đuổi côn trùng

của dung dịch nước sát khuẩn

31 6 Thu thập và sử lý số liệu

32 7 Phương pháp nghiên ứng dụng

33 8 Tính mới, tính sáng tạo của sản phẩm

34 9 Hạn chế và hướng phát triển

35 E TIẾN HÀNH THỰC HIỆN

36 1 Kết quả nghiên cứu tách chiết tinh dầu từ cây thảo dược tự

nhiên

37 2 Kết quả nghiên cứu pha chế dung dịch sát khuẩn

38 3 Kết quả thử nghiệm tính sát khuẩn của dung dịch nước sát

khuẩn

39 4 Kết quả thử nghiệm khả năng đuổi côn trùng của dung dịchnước sát khuẩn

40 5 Kết quả hoạch toán kinh tế và đánh giá

41 6 Kết quả chuyển giao công nghệ cho các hộ gia đình trên địa bàn nghiên cứu

42 7 Kết luận

43 8.1 Kinh nghiệm

44 8.2 Hướng phát triển của đề tài

45 9 Tài liệu tham khảo

A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hiện nay trong tình hình dịch bệnh covid 19 đang diễn ra ngày càng phứctạp ở Việt Nam nói chung và ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng Người dân Việt Namđang phải sống chung với dịch bệnh covid 19 với những biện pháp phòng, chánhtheo yêu cầu của tổ chức y tế thế giới khuyến cáo như thực hiện tốt “5K” đó là:Khẩu trang - Khử khuẩn - Khoảng cách và không tụ tập - khai báo y tế - Tiêmvắc-xin… Vì vậy trong giai đoạn này một số sản phẩm thiết yếu đang đượcnhiều người dân quan tâm và sử dụng như: khẩu trang, dung dịch sát khuẩn, áobảo hộ, kính che giọt bắn… Trong đó dung dịch sát khuẩn là sản phẩm được tổchức y tế thế giới khuyến cáo thường xuyên sử dụng trong mùa dịch nên mặthàng này thường được mua rất nhiều Chính vì nhu cầu sử dụng nhiều của ngườidân nên đã nảy sinh ra rất một số vấn đề;

- Giá bán dung dịch sát khuẩn tăng rất mạnh Qua điều tra trên thị trườngmột số người bán cho biết sản phẩm được tăng từ 50-100% so với giá bán củanhững năm trước

- Dung dịch sát khuẩn giả, sản xuất trôi nổi ngoài thị trường dung dịch cónhiều tạp chất, không bảo đảm vô trùng, hoặc thậm chí sử dụng cồn côngnghiệp gây độc và nặng là có thể gây ra mù mắt…

Theo những vấn đề nêu trên cũng có nhiều hộ gia đình, để đảm bảo an toàn

về sức khỏe dùng cách thức tự sản xuất dung dịch sát khuẩn để sử dụng Tuynhiên, việc tự sản xuất dung dịch sát khuẩn cũng có các vấn đề sau:

- Người dân chưa biết cách sản xuất dung dịch sát khuẩn, sản xuất khôngđúng cách khi sử dụng làm ảnh hưởng đến da tay

- Hạn sử dụng của dung dịch còn ngắn, trong quá trình thao tác còn bịnhiễm vi khuẩn…

Qua nghiên cứu, chúng em thấy có nhiều nghiên cứu về tách chiết tinh dầutừ các sản phẩm thảo dược, có nhiều phương pháp có thể làm tại hộ gia đình, cáctinh dầu được sản xuất từ thảo dược có nhiều vai trò trong đời sống đặc biệt nhưmột số tính năng: khử khuẩn, đuổi côn trùng, tạo mùi hương tự nhiên… đã cónhiều ứng dụng trong việc sử dụng tinh dầu thảo dược trong sản xuất nước rửatay, rửa bát, dung dịch sát khuẩn, dung dịch đuổi côn trùng,… nhưng để nghiêncứu sử dụng tinh dầu thảo dược để sản xuất dung dịch sát khuẩn kèm tính năng

đuổi côn trùng với cách làm đơn giản và ứng dụng được trong các hộ gia đìnhthì chưa được nghiên cứu

Từ những lý do trên, chúng em tiến hành nghiên cứu: “Dung dịch sát

khuẩn kèm tính năng đuổi côn trùng tại hộ gia đình trong mùa dịch COVID 19” để giải quyết vấn đề cấp bách hiện nay.

B CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

1 Các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn

- Do không khí trong môi trường bị nhiễm vi sinh vật Vi sinh vật lây lantheo các giọt nhỏ hoặc các hạt bụi lơ lửng trong không khí

- Do sự lây lan mầm bệnh từ người này này sang người khác Do vi sinhvật tồn tại trên cơ thể con người đặc biệt là bàn tay thông qua tiếp xúc với môitrường có nhiễm vi sinh vật

2 Một số vi sinh vật gây nhiễm khuẩn

- Vi khuẩn:

+ Vi khuẩn gram (+): Tụ cầu liên cầu trực khuẩn uốn ván…

+ Vi khuẩn gram (-): Shamonella gây dịch bệnh nhiễm độc thức ăn vàthương hàn, Escherichia Coli gây nhiễm khuẩn vết mổ và cơ quan tiết niệu vàsinh dục… Klebshiella và trực khuẩn lao hay gây ra các nhiễm khuẩn trong cộngđồng; Trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas Aeruginose) là vi khuẩn có đặc tínhkháng thuốc sát khuẩn và kháng sinh mạnh

+ Một số vi khuẩn khác: Cầu khuẩn đường ruột kháng vancomycinHenophilecs SD Acinetobacter Baumamn Legionella Entero acter Serrtia là các

VK cũng hay gặp trong các trường hợp nhiễm khuẩn

- Vi rút:

+ Vi rút cúm (Influenza): Có loại vi rút cúm A B C hay gây bệnh ở ngườiChúng dễ ị tiêu diệt ở nhiệt độ thường tồn tại lâu ở nhiệt độ thấp

+ Các vi rút gây bệnh viêm đường hô hấp không phải cúm: Trong 200 loại

vi rút thuộc 8 nhóm khác nhau, có 5 loại hay gây viêm đường hô hấp cấp đó là:

Vi rút Rhono vi rút Corona vi rút hô hấp hợp bào vi rút Á cúm và vi rút Adeno

+ Vi rút viêm gan: Hiện nay có 7 loại vi rút viêm gan được ghi nhận đó làcác vi rút viêm gan A, B, C, D, E, G và vi rút viêm gan sau truyền máu(Transfusion transmitted virus-TTV)

+ Vi rút gây sốt xuất huyết (Dengne Virus) và vi rút gây suy giảm miễndịch ở người (Human Immuno deficiency Vius- HIV) cũng là các tác nhân gây

ra nhiễm khuẩn

- Một số vi sinh vật khác:

+ Ký sinh trùng sốt rét: là một đơn bào gồm có 4 chủng khác nhau:Plasmodium Falciparum, Plasmodium Ovale, Plasmodium Malariae vàPlasmodium Vivax

- A míp: Là bệnh lây qua đường phân - miệng do nhiễm đơn bàoEntamoeba Histolytica gây ra Nó cũng phát thành dịch

- Các loại giun sán

- Một số loại nấm đặc biệt hay gặp là nấm Candida Albican

3 Vệ sinh bàn tay trong phòng nhiễm khuẩn

3.1 Mật độ vi khuẩn trên bàn tay

- Với kích thước của VK thì mỗi centimet vuông (cm2 ) da cơ thể con ngườicó thể chứa hàng triệu VK sinh sống Trên bàn tay VK tập trung với mật độtương đối cao so với các vùng khác của cơ thể Người ta ước tính 1 bàn tay củangười bình thường có thể có trên dưới 1.500.000 VK

- Mật độ của VK trên bàn tay khác nhau trên từng đối tượng Nó phụ thuộcvào nhiều yếu tố như: Tuổi, giới, nghề nghiệp, nhận thức, thói quen vệ sinh tay…

3.2 Các chủng vi khuẩn trên bàn tay:

- Bàn tay của con người là nơi hội tụ VK phong phú và đa dạng nhất vớitrung bình khoảng 44 loại VK khác nhau trong khi các nơi khác chỉ có trungbình 19 loại

- Trên bàn tay có một quần thể gồm nhiều chủng loại vi khuẩn sinh sốngNgười ta có thể chia quần thể vi khuẩn đó thành hai loại: VK cộng sinh và VK làtác nhân gây bệnh Bình thường quần thể VK tương đối ổn định Khi tính ổnđịnh của các quần thể bị phá vỡ dễ phát sinh các rối loạn thậm chí là sẽ mắc cácbệnh nhiễn khuẩn Các nhà vi sinh vật đã nhận mặt chỉ tên từng loại VK thường

gặp ở bàn tay Chủng loại VK trên bàn tay của một người khác biệt với các vùngkhác trên cùng cơ thể nhưng lại có sự tương đồng khá lớn so với bàn tay củangười khác Các chủng VK trên bàn tay phụ thuộc vào: Tuổi, giới, chủng tộc,nghề nghiệp, thói quen, môi trường…

3.3 Rửa tay nhanh bằng cồn:

- Là kỹ thuật vệ sinh bàn tay bằng các chế phẩm có chứa cồn ở nồng độtương đối cao Thông thường trong các chế phẩm người ta hay sử dụng cồnisopropanol với nồng độ 60 – 80% Ngoài ra tùy theo từng loại sản phẩm màngười ta có thể thêm một số chất có hoạt tính kháng khuẩn khác những chếphẩm trên có thể là dạng dung dịch hoặc dạng gel

- Tiến hành thực hiện kỹ thuật:

+ Có thể rửa tay bằng nước sạch trước đó, sau đó để cho bàn tay khô

+ Bước 1: Lấy một thể tích nhất định dung dịch hoặc gel của sản phẩm sátkhuẩn để vào lòng một bàn tay

+ Các bước tiếp theo tương tự như khi thuật rửa tay bằng nước sạch nhưngchú ý: Không rửa lại tay bằng nước vô khuẩn để tay khô tự nhiên chà sát nhiềulần để đảm bảo cho chất sát khuẩn phân bố đều trên bàn tay

4 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu sả

- Tinh dầu sả (Citronella Essential oil) là dược liệu được chiết xuất từ lá vàthân của cây sả (cây sả thuốc chi sả trong họ Poaceae) Qua phương pháp chưngcất hơi nước Đây là loại tinh dầu đã được sử dụng từ lâu đời ở nhiều nơi nhưTrung Quốc, Sri Lanka, các nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam

* Tác dụng của tinh dầu sả

- Tinh dầu sả được sử dụng phổ biến với nhiều công dụng khác nhau và chủyếu là dùng để xua đuổi côn trùng, giảm viêm, giảm đau hiệu quả Bên cạnh đó,dược liệu này còn được sử dụng để tạo mùi hương, dưỡng da và hỗ trợ chữa một

- Một nghiên cứu đã chứng minh rằng nó có khả năng kháng khuẩn, giảmđau, giúp chống viêm và chữa lành các vết thương rất nhanh chóng

Tinh dầu sả còn là loại thuốc giảm đau tự nhiên hay bảo vệ da khỏi sự tấncông của nấm và vi khuẩn Nó rất hiệu quả với các tình trạng viêm loét, viêm da,nấm móng, nấm Candida,…

Chất Citral chứa trong tinh dầu sả có công dụng rất tốt đối với những ngườimắc bệnh viêm khớp dạng thấp Những trường hợp này có thể sử dụng để xoabóp, giúp làm giảm cơn đau từ 50% đến 80% trong thời gian khoảng 30 ngày

5 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu bạch đàn

Tinh dầu người ta thường có 3

nhóm chính được quan tâm:

1 Nhóm giàu cineol (có hàm

lượng cineol trong tinh dầu > 55%)

cho tinh dầu được gọi là Oleum

Eucalypti

- Ðại diện cho nhóm này là

Eucalyptus globulus Lab với những

ưu điểm nổi bật: Hàm lượng tinh dầu và hàm lượng cineol khá cao, có thể đến

80 - 85%

Lá có tinh dầu: 1,3 - 2,25% (E.camaldulensis) và 1,40 - 2,60% (E.exserta) Hàmlượng tinh dầu DÐVN III (2002) qui định không dưới 1,2%

- Thành phần tinh dầu: Thành phần chính là cineol Loài E camalduleusiscó thể đạt 60 - 70% Loài E.exserta thấp hơn 30-50% DÐVN II (1994) qui đinhhàm lượng cineol không dưới 60% Cũng như tinh dầu tràm, tinh dầu bạch đàntrước khi sử dụng cần được tinh chế và làm giàu cineol.

2 Nhóm giàu citronelal:cho tinh dầu Oleum Eucalipti Citriodorae

Ðại diện là E citriodora Hook.f với hàm lượng citronelal trên 70%

Lá có chứa một hàm lượng lớn tinh dầu (3,3 - 4,8%) Thành phần chính của tinhdầu là citronelal (trên 70%) ngoài ra còn có citronelol (5,6%)

3 Nhóm giàu piperiton:

Ðại diện là E piperita Sm với hàm lượng piperiton 42-48%

* Tác dụng của tinh dầu bạch đàn

- Tác dụng của Lá: Có thể dùng lá bạch đàn trắng hoặc bạch đàn liễu đểthay thế lá bạch đàn xanh (E globulus) là loại đã được sử dụng rất lâu đời ở cácnước châu Âu Dạng dùng: Thuốc hãm, thuốc xông, hoặc pha chế thành cácdạng bào chế như xiro cồn lá bạch đàn, dùng để chữa ho, sát khuẩn đường hôhấp, chữa các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, ho, hen v.v

- Tinh dầu được sử dụng như tinh dầu tràm Tuy nhiên, đến nay Bạch đàn ởViệt Nam chưa được khai thác ở qui mô công nghiệp như tràm Còn ở phạm vinghiên cứu thăm dò và đề xuất

- Tinh dầu bạch đàn chanh được Khoa tai - mũi - họng - bệnh viên BạchMai sử dụng nhiều trong những năm kháng chiến chống Mỹ để chữa ho, viêmhọng, sát khuẩn đường hô hấp

- Tinh dầu còn được dùng trong kỹ nghệ hương liệu để sản xuất nước hoa

và các loại chất thơm khác có mùi thơm tự nhiên của hoa, có thể thay thế tinhdầu sả Java (Cymbopogon winterianus)

- Tinh dầu Bạch đàn chanh có khả năng đuổi muỗi rất mạnh nhưng khôngphù hợp với nhà có trẻ nhỏ Đây là loại tinh dầu được sử dụng từ những năm

1940 là một trong những chất đuổi muỗi tự nhiên nổi tiếng Theo Trung tâmKiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) đã phê duyệt tinh dầu bạch đàn nhưmột thuốc chống muỗi hiệu quả Một nghiên cứu gần đây đã cho thấy rằng tinhdầu dầu bạch đàn chanh 32% có tác dụng bảo vệ trong ba giờ với hiệu quảchống muỗi lên đến 95%

6 Thành phần các chất và tính năng của tinh dầu màng tang

Phân tích dược liệu màng tang có

tìm thấy một số thành phần được ghi

nhận như:

- Quả màng tang: chứa tinh dầu (38

– 43%) một nguồn chiết xuất citral hàm

lượng thường là 80% Cây chứa tinh dầu

(0.81%) và Alkaloid Laurote Tanin Vỏ

chứa Alkaloid N-methyl-laurate tanin

-Vỏ, rễ: chứa 0.2 - 1.2% tinh dầu

Thành phần chủ yếu của tinh dầu từ vỏ rễ

gồm 10% Citral, 8 - 12% Citronellol

- Lá màng tang: chứa 0.2 - 0.4% tinh dầu, thành phần chủ yếu gồm 20 - 35%Cineol, ngoài ra còn các hợp chất andehit khoáng 6 đến 22%, ancol 20 - 25%

- Hoa: chứa tinh dầu, có khoảng 37% hợp chất Andehit

* Tác dụng của tinh dầu màng tang

- Theo y học cổ truyền: Công dụng tán phong hàn, trừ thấp giảm đau, ôntrung hạ khí Chủ trị: Ngoại cảm, nhức đầu, đau dạ dày, đầy hơi, phong thấp đaunhức xương, sản hậu ứ trệ, bụng đau, rối loạn kinh nguyệt…

- Theo y học hiện đại: Hầu hết các tác dụng của dược liệu đều do nhữngthành phần hóa học có trong tinh dầu mang lại: Kháng khuẩn với các chủng B.subtilis, Bacillus mycoides… Điều hòa nhịp tim, chống thiếu máu cơ tim Đốikháng với viêm loét dạ dày do acid chlohydric

-Tinh dầu màng tang: có khả năng đuổi muỗi rất mạnh phù hợp với nhiềulứa tuổi Đây là loại tinh dầu được sử dụng từ những năm 1987 là một trongnhững chất đuổi muỗi tự nhiên nổi tiếng Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòngngừa dịch bệnh (CDC) đã phê duyệt tinh dầu màng tang là thuốc chống muỗihiệu quả

C CÂU HỎI NGHIÊN CỨU/ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU/ GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

1 Câu hỏi nghiên cứu

- Làm thế nào để sản xuất dung dịch sát khuẩn với công thức đơn giản dễ làm mà đạt hiệu quả cao?

- Làm thế nào để kết hợp dung dịch sát khuẩn với một số loại tinh dầu có tính chất đuổi một số loại côn trùng?

- Làm thế nào để kiểm tra đánh giá chất lượng và hiệu quả sử dụng dung dịch sát khuẩn có tính chất đuổi một số loại côn trùng?

2 Lợi ích của vấn đề đang nghiên cứu:

Ý nghĩa khoa học: Tận dụng được nguồn thảo dược tự nhiên ứng dụngvào sản xuất dung dịch sát khuẩn mang tính chất tự nhiên đồng thời có thể đuổicôn trùng như muỗi, bọ chó…

Ý nghĩa thực tiễn: Ứng dụng cho hộ gia đình và các lớp học của trườngTHCS Quang Sơn tự sản xuất dung dịch sát khuẩn nhằm phòng tránh được vikhuẩn trong mùa dịch Covid 19

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu tách chiết tinh dầu của một số loại cây thảo dược có nguồngốc tự nhiên như: tinh dầu sả, bạch đàn,màng tang

- Nghiên cứu công thức để sản suất nước sát khuẩn kèm tính năng đuổicôn trùng

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu một số cây thảo dược có chứa một sốloại tinh dầu có tính năng đuổi côn trùng (Muỗi, bọ chó, bọ chét…)

- Ứng dụng tại hộ gia đình và tại trường THCS Quang Sơn

D ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Nhu cầu và thực trạng sử dụng nước sát khuẩn của học sinh trườngTHCS Quang Sơn

2 Nội dung nghiên cứu