Tổng quan về bưởi

Bưởi chùm trái nhỏ đường kính khoảng 10-15cm, đặt gọn trong lòng bàn tay, cóhình cầu tròn, da trơn láng giống như quả cam, vỏ khi chín có màu vàng hoặc hồng, có mùi đặc trưng của bưởi..

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tên khoa học: Citrus Maxima Burm.Merr, Citrus Grandis(L.) Osbeck.

Giới (regnum) : Plantac

Chi (genus) : Citrus

Loài (species) : C.maxima [15]

Bưởi có nguồn gốc từ Nam Á và Malaysia, mọc tự nhiên theo bờ sông Fiji(tên một đảo quốc ở Thái Bình Dương) và Friendly Bưởi đã được đưa vào TrungQuốc khoảng 100 năm trước công nguyên Bưởi được trồng nhiều ở miền nam TrungQuốc (tỉnh Quảng Đông, tỉnh Quảng Tây và tỉnh Phúc Kiến) Đặc biệt bưởi cònđược trồng trên những bờ sông ở miền Nam Thái Lan, ở Đài Loan, khắp miền namNhật Bản, Nam Ấn Độ, bán đảo Malaysia, Indonesia, New Guinea và Tahiti Người

ta tin rằng những hạt giống đầu tiên được thuyền trưởng Shaddock mang đến Châu

Mỹ vào cuối thế kỷ 17 Vì vậy bưởi còn được gọi là Shaddock

Bưởi có 2 loài: bưởi (Citrus Grandis) và bưởi chùm (Citrus Paradisi)

Bưởi chùm (Citrus paradi Shimaef ) hay còn gọi là bưởi đắng, là loài lai giữa

bưởi Shaddock và cam, được trồng phổ biến ở Mỹ và các nước vùng Địa Trung Hải,không có hoặc có rất ít ở các nước vùng châu Á

Bưởi chùm trái nhỏ (đường kính khoảng 10-15cm), đặt gọn trong lòng bàn tay, cóhình cầu tròn, da trơn láng giống như quả cam, vỏ khi chín có màu vàng hoặc hồng,

có mùi đặc trưng của bưởi Khi cắt ngang sẽ thấy ruột bưởi rất đặc, màu đỏ hồng, cácmúi bưởi dính liền nhau, giống hệt múi cam, khó tách, rất ít hạt hoặc không có hạt(khác với bưởi ở Việt Nam các múi tách rời, tép bưởi mọng nước, xốp), phần vỏtrắng bên trong rất mỏng như phần trắng của vỏ cam, vị từ rất chua đến ngọt nhạt và

lúc nào cũng chát Bưởi chùm được trồng nhiều ở Mỹ, Brazil, Argentina, Mexico,người phương tây dùng để ép lấy nước uống hay ăn tươi.

Bưởi chùm cung cấp một nguồn dồi dào vitamin C, chất xơ pectine Bưởi chùm

có sắc hồng hay đỏ do có chứa chất chống oxy hóa có lợi là lycopene Các nghiêncứu cho thấy bưởi chùm có thể giúp hạ thấp lượng cholesterol và trong hạt bưởi cóchứa một lượng thấp các chất chống oxy hóa

Ở nước ta và các nước vùng Đông Nam Á chủ yếu trồng các giống bưởi thuộcloài Grandis Đây là loài rất đa dạng về giống do có sự lai tạo giữa chúng với cácloài khác trong chi Citrus Sự khác nhau giữa các giống không chỉ ở đặc điểm vềhình thái, kích thước quả mà còn ở cả chất lượng và màu sắc thịt quả [19]

Ở miền Nam có các loại bưởi: bưởi Biên Hoà, bưởi ổi, bưởi Thanh Trà, bưởiđường núm, bưởi đường cam, bưởi Năm Roi, bưởi Năm Roi không hạt, ruột trắng,không khô, không ướt, chua ngọt cân đối Các giống bưởi này phần lớn quả có hìnhquả lê, cây ở độ 18-25 năm có chiều cao 6-10m Trung bình trên cây có 200-300 quảtuỳ vào mật độ trồng, độ phì của đất và kỹ thuật chăm sóc, khối lượng quả trung bình

là 0,8-1,0kg

Ở miền Bắc có bưởi Phúc Trạch (Hà Tĩnh), bưởi Đoan Hùng (Phú Thọ), bưởi

đỏ Mê Linh (Hà Nội), bưởi Sơn Từ Liêm (Hà Nội) Trong số đó nổi tiếng nhất làbưởi Phúc Trạch, bưởi Đoan Hùng, tiếp đến là bưởi Diễn Bưởi Phúc Trạch đượcnhiều người ưa thích và được đánh giá cao trên thị trường nhiều nước

Bưởi NN-1 (Pumello) là giống bưởi lai được nhập nội vào nước ta Bưởi NN-1

có quả to, vỏ mỏng, thịt quả có màu phớt hồng, mọng nước, vị ngon, cây sinh trưởng

Hình 2.1: Bưởi chùm [15].

mạnh, năng suất cao, cành không gai, cây có đặc tính chống chịu cao đối với sâubệnh hại, quả bưởi to, hình dáng đẹp Bưởi NN-1 có giá trị kinh tế và năng suất cao.

2.1.2 Phân loại

Hiện nay tại Việt Nam có các giống bưởi ngon, mang lại hiệu quả kinh tế caonhư: bưởi Năm Roi, bưởi da xanh, bưởi Phúc Trạch, bưởi Đoan Hùng, bưởi Diễn,bưởi Thanh Trà, Sau đây là những nét khái quát chung về một số loại bưởi

2.1.2.1 Bưởi Năm Roi

Bưởi Năm Roi là một trong những loại bưởi ngon, được người tiêu dùng đánhgiá cao, và có giá trị kinh tế lớn Bưởi Năm Roi được công nhận là giống sạch bệnh,cho năng suất cao và chất lượng tốt, ngon nhất trong các giống bưởi hiện nay, thíchnghi với điều kiện tại các vùng sinh thái khác nhau ở nước ta Tuy nhiên bưởi NămRoi được trồng nhiều ở vùng đồng bằng sông Cửu Long

Tổng diện tích bưởi Năm Roi là 9,2 ngàn ha, phân bố chính ở tỉnh Vĩnh Long(diện tích 4,5 ngàn ha cho sản lượng 31,3 ngàn tấn, chiếm 48,6% về diện tích và54,3% về sản lượng bưởi Năm Roi của cả nước), trong đó tập trung ở huyện BìnhMinh 3,4 ngàn ha đạt sản lượng gần 30 ngàn tấn Tiếp theo là tỉnh Hậu Giang (1,3ngàn ha) Với một hecta, nhà vườn thu hoạch cả trăm triệu đồng trong một năm Sau

2 năm trồng cho ra quả, thu hoạch tập trung với chu kỳ khai thác kinh doanh năm.Cây cao trung bình từ 7-8m, cao nhất có thể lên đến 15m, có gai dài khoảng2,5cm có khi tới 4cm nếu sinh sản bằng hạt, hoặc có gai hay gai rất ngắn nếu sinhsản sinh dưỡng, khi còn non thì gai có lông tơ

Hình 2.2: Bưởi Năm Roi [18].

Thời gian trồng từ tháng tư cho đến tháng giêng Đặc điểm của bưởi Năm Roilà: hình quả lê, trọng lượng trung bình từ 1-1,4 kg, trái có núm, khi quả chín có màuvàng xanh, vỏ mỏng, ráo nước, thịt quả màu xanh vàng, mịn đồng nhất Múi và váchmúi rất dễ tách, ăn dòn, ngọt, thơm, vị hơi dôn dốt chua, đặc biệt là không có hạtmẩy, chỉ có hạt lép nhỏ li ti Tỷ lệ phần ăn được trên 55%, độ brix từ 9-12% Phùhợp ăn tươi, chế biến, tiêu thụ nội địa và xuất khẩu nhiều nước Thời vụ thu hoạchbắt đầu từ tháng 9 dương lịch [22].

2.1.2.2 Bưởi Phúc Trạch

Nguồn gốc bưởi Phúc Trạch là ở xã Phúc Trạch, huyện Hương Khê, tỉnh HàTĩnh Hiện nay giống bưởi này đang được trồng ở hầu hết các huyện và các vùng lâncận

Bưởi Phúc Trạch được coi là một trong những giống bưởi ngon nhất của nước

ta Quả hình cầu hơi dẹt, vỏ quả màu vàng xanh, trọng lượng trung bình từ 1-1,2 kg,

tỷ lệ ăn được 60-65%, số lượng hạt từ 50-80 hạt, màu sắc thịt quả và tép múi phớthồng, vách múi dòn dễ tách rời, thịt quả mịn, đồng nhất, vị ngọt hơi chua, độ brix từ12-14, thời gian thu hoạch vào tháng 9

Bưởi Phúc Trạch chỉ có thể giữ được hương vị khi được trồng ở bốn xã PhúcTrạch, Hương Trạch, Hương Đo và Lộc Yên thuộc huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh.Bưởi Phúc Trạch chỉ có mùa vào khoảng tháng 7, tháng 8 và tháng 9 âm lịch, lâu naysản lượng thường không đủ để cung cấp cho nhu cầu của các tỉnh phía Bắc Điều đặcbiệt là giống bưởi này đã được lấy đi trồng ở nhiều nơi và cũng được chăm sóc rấtcông phu nhưng quả không bao giờ ngon được như trên đất Phúc Trạch

Bưởi Phúc Trạch sống lâu năm, vài năm đầu cây cho quả tương đối thấp, nhưng

từ năm thứ 6 trở đi lượng quả thu được khá ổn định: từ 90-120 quả Quả sai nhất làkhi cây ở độ tuổi 11-15 Cây bưởi già trên 20 năm vẫn giữ được năng suất quả cao,cây bưởi càng già quả càng ngon, ngọt đậm Nếu tính thời gian sống và năng suấtcho quả lâu năm thì bưởi Phúc Trạch có ưu thế vượt trội hơn hẳn các loại cây ăn quả

có múi khác như chanh, cam, quýt…

Không chỉ có ở giá trị độ ngon ngọt, bưởi Phúc Trạch còn được ưa chuộng vìrất dễ bảo quản Quả có lớp vỏ dày, cứng nên vận chuyển đi xa rất ít bị giập nát.Bưởi tươi ngon rất lâu mà không cần bất kì loại hoá chất bảo quản nào Ở HươngKhê, một số gia đình chỉ cần vùi bưởi vào cát ẩm hoặc bôi vôi vào cuống, rồi để ởnơi thoáng mát là có thể giữ được 3-5 tháng Vỏ quả có thể hơi khô héo đi nhưngchất lượng múi bên trong không hề suy giảm.

Bưởi Phúc Trạch không chỉ là vẻ đẹp của một vùng quê mà còn mang lại giá trịkinh tế cao bởi nó là nguồn thu nhập chủ yếu của các gia đình làm vườn ở đây Theokết quả nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu cây ăn quả Phủ Qùy (Nghệ An) thìtrong hơn 100 giống bưởi ở nước ta, bưởi Phúc Trạch được đánh giá là ngon và cóhiệu quả kinh tế cao nhất [22]

2.1.2.3 Bưởi da xanh

Bưởi da xanh là đặc sản của xứ dừa Bến Tre, có nguồn gốc từ ấp Thanh Sơn (xãThanh Tân, Mỏ Cầy, Bến Tre), bên kia sông Hàm Luông Bưởi da xanh trồng nhiềunhất tại xã Mỹ Thạnh An, thị xã Bến Tre, bên này sông Hàm Luông Giống bưởi quýhiếm này chỉ thực sự được chú ý đến trong khoảng một thập niên trở lại đây do chấtlượng của nó vượt trội so với nhiều loại bưởi khác

Bưởi da xanh sở dĩ được tôn vinh là bưởi “vua” vì ăn rất ngọt, ráo nước, khônghạt (hoặc rất ít hạt), vỏ mỏng, thịt bưởi đỏ sậm bắt mắt và cho trái quanh năm Bưởi

Hình 2.3: Bưởi Phúc Trạch [18].

có thể bảo quản trong thời gian dài (vài tháng) mà vẫn đảm bảo chất lượng và cảmquan.

Bưởi da xanh ở Bến Tre có lợi thế về chất lượng cao hơn ở các tỉnh khác như :tép bưởi màu hồng đỏ, bó chặt, dễ tách ra khỏi trái, nhiều nước nhưng không dínhtay, vị ngọt hầu như không chua, độ Brix từ 9,5-12, tỷ lệ thịt quả trên 55%, mùithơm, ít hạt, dễ bảo quản, vận chuyển trong thời gian lâu, chỉ cần công nghệ đơngiản có thể giữ chất lượng hương vị trong thời gian từ 2-3 tháng

Thời gian thu hái cho cả ăn tươi và bảo quản là 210-216 ngày sau khi đậu quả.Biểu hiện bên ngoài: các hạt tinh dầu trên vỏ quả nở to, vỏ quả sần sùi, dùng tay ấnnhẹ đáy quả sẽ cảm nhận được độ lún nhất định [22]

màu vàng cam, trọng lượng trung bình từ 0,8-1 kg/trái, tỷ lệ phần ăn được từ 65%, số hạt trung bình khoảng 50 hạt, múi và vách múi dễ tách rời nhau, thịt tráimàu vàng xanh, ăn giòn, ngọt, độ brix từ 12-14% Thời gian thu hoạch bưởi Diễnmuộn hơn bưởi Đoan Hùng, thường vào khoảng cuối tháng 12 âm lịch [22].

60-2.1.2.5 Bưởi Thanh Trà

Bưởi Thanh Trà trồng nhiều ở huyện Hương Trà-Huế, ven bờ sông Hương.Bưởi Thanh Trà là giống bưởi ngon có tiếng: quả nhỏ, hình quả lê, trọng lượng trungbình từ 0,6-0,8kg, vỏ quả mỏng dễ bóc, khi quả chín màu xanh, tép nhỏ mọng nướcnhưng ăn dòn ngọt , thịt quả mịn, đồng nhất, màu vàng xanh, tỷ lệ phần ăn được từ62-65%, độ brix 10-12 Bưởi Thanh Trà thu hoạch vào tháng 9 dương lịch

Ở nhà vườn Thanh Trà hầu như quanh năm có mùi hương thơm dịu, đặc biệtkhi bưởi Thanh Trà ra hoa [22]

2.1.2.6 Bưởi Đoan Hùng

Hình 2.6: Bưởi Thanh Trà [18].

Hình 2.7: Bưởi Đoan Hùng [18].

Huyện Đoan Hùng-Phú Thọ có hai giống bưởi đặc sản đạt các chỉ tiêu quốc gia

đó là giống bưởi Sửu Chí Đám và bưởi Bằng Luân (xã Bằng Luân) Bưởi Sửu ChíĐám, sinh trưởng và phát triển phù hợp trên phù sa sông Lô, sông Chảy Nguồn gốccủa giống bưởi này được người dân xã Chí Đám nhân ra từ cây bưởi ngon của ngườinông dân có tên là Sửu cách đây trên 200 năm Vì vậy, người dân đã lấy tên ông đặttên cho giống bưởi này

Bưởi Sửu Chí Đám sau 5 năm trồng đã cho quả có chất lượng tốt, cây 15 tuổi

có năng suất từ 100-150 quả Quả có chất lượng cao, trọng lượng trung bình 0,8kg/quả, dạng quả cầu lồi, khi chín có màu vàng xanh, trục quả rỗng, múi dễ tách,tép múi màu trắng xanh, thịt quả màu trắng phớt hồng, mềm, mọng nước, ngọt mát,hương vị đậm Độ brix của bưởi từ 9-11, tỷ lệ phần ăn được 60-65% Bưởi Sửu ChíĐám thu hoạch vào tháng 10, tháng 11 Quả có thể để lâu sau thu hoạch, bảo quảnsau 5-6 tháng quả vẫn giữ được chất lượng tốt

0,7-Bưởi Bằng Luân: tập trung ở xã Bằng Luân, thuộc vùng Tây Bắc của huyện.Bưởi Bằng Luân có phẩm chất tốt, thích ứng rộng, cho năng suất cao, cây 15 tuổi cóchiều cao 6-7m, tán rộng 6,5-7,5m, năng suất trung bình từ 300-400 quả/ cây, trọnglượng trung bình 1-1,2kg/quả, dạng quả hình cầu, khi chín có màu vàng rơm, màuthịt quả trắng, trục quả đặc, dễ tách múi, tép mềm mọng nước có màu trắng xanh,ngọt đậm, mùi thơm, tỷ lệ phần ăn từ 60-63%, độ brix 10,25-11,54, vitamin C cótrong 100g quả từ 80,55-98,46mg, trữ lượng nước 87,25-89,43% Loại bưởi này cóthể quản bảo bằng phương pháp truyền thống đến 5 tháng vẫn giữ nguyên phẩmchất Bưởi Bằng Luân có cách đây 200-300 năm là giống có nhiều nhất ở ĐoanHùng, hầu hết các xã ở trong huyện đặc biệt là Bằng Luân và Quế Lâm đều trồnggiống bưởi này [22]

2.1.2.7 Bưởi Tân Triều Biên Hòa

Hình 2.8: Bưởi Tân Triều Biên Hòa [18]

Bưởi Tân Triều nổi tiếng từ xưa đến nay là loại bưởi thơm ngon, thanh màkhông chua, rất đặc trưng của vùng Đông Nam Bộ Cù lao Tân Triều thuộc xã TânBình, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai Vùng đất này được bồi lắng bởi phù sathượng nguồn sông Đồng Nai, do thổ nhưỡng khá đặc trưng do đó một số loại bưởinhư: bưởi đường lá cam, bưởi da láng, bưởi Thanh Trà rất hợp với vùng này.

Xã Tân Triều có diện tích tự nhiên 1114ha, trong đó diện tích chuyên canh câybưởi 303ha, riêng cù lao Tân Triều chiếm hơn 2/3 diện tích trồng bưởi toàn xã, trên200ha

Trái bưởi to tròn đều, màu vàng sáng đẹp, vỏ bưởi có mùi thơm nhẹ, múi bưởikhông bị lép, tép to, đều, ăn rất ngon miệng

Cùng với bưởi Năm Roi (Vĩnh Long), bưởi Tân Triều đã chiếm lĩnh thị trườngthành phố Hồ Chí Minh và bước đầu xuất khẩu sang một số nước, làng bưởi TânTriều đã có hơn 250ha

Vùng nổi tiếng là ở cù lao Phố và cù lao Tân Triều trên sông Đồng Nai Bưởiquả to, hình quả lê, vỏ dày, cùi xốp trắng, múi dễ tách, ăn dòn, ngọt dôn dốt chua.Trọng lượng trung bình từ 1,2-1,5kg, tỷ lệ phần ăn được trên 60% Thời vụ thuhoạch bắt đầu từ tháng 9 dương lịch [22]

Cây có đặc tính sinh trưởng khá mạnh, phiến lá hình elip, màu xanh đậm vàtrên bề mặt có lớp lông tơ mịn, có khả năng chống chịu tốt đối với bệnh vàng lá thốirễ.

Cây có khả năng cho trái sau 2,5-3,5 năm trồng (đối với cây chiết và câyghép) Thời gian thu hoạch tập trung từ tháng 8 đến tháng 12 Thời gian từ khi ra hoađến khi thu hoạch là từ 7-7,5 tháng Năng suất khá cao (trên100 trái/năm đối với cây

7 năm tuổi trở lên) và khá ổn định

Quả bưởi có dạng hình quả lê, bên ngoài có lớp lông trắng mịn, sờ tay vào hơinhám, lớp lông này sẽ rụng dần Khi chín vỏ quả có màu xanh vàng có phủ lớp lông

tơ mỏng bên ngoài vỏ Vỏ quả khá mỏng, trong quả bì màu trắng hồng, thịt quả màuvàng đỏ, dễ tách, vị ngọt đến ngọt chua nhẹ, độ Brix từ 10-11, khá nhiều nước, múithơm, mỗi trái từ 5-30 hạt Trọng lượng từ 0,9-1,4kg/trái, cá biệt có trái nặng đến2kg

Bưởi lông cổ cò có thể tồn trữ đến 20 ngày nếu được bảo quản trong điều kiệnnhiệt độ phòng Hiện nay bưởi lông cổ cò được trồng ở các xã Mỹ Lương, TânThanh, Tân Hưng, Hòa Hưng, An Hữu, An Thái Trung, Hòa Khánh, An Thái Đôngcủa huyện Cái Bè với diện tích 1600-1700ha, sản lượng hằng năm từ 30-35 ngàn tấn.Ngoài ra bưởi lông cổ cò có tính thích nghi rộng, sinh trưởng mạnh, năng suất cao,phẩm chất khá cao nên bưởi lông cổ cò được trồng ở khá nhiều nơi trong tỉnh [22]

2.1.3 Đặc điểm thực vật và hình thái cây có múi - bưởi

Cây cao khoảng 5 đến 10m, thường có gai lớn (nhất là trồng bằng hạt), nhánhnon có lông tơ

Rễ: thường có 1 rễ cái và những rễ nhánh, từ rễ nhánh mọc ra các rễ lông yếu

ớt Sự phát triển của rễ thường xen kẽ với sự phát triển của thân, cành trên mặt đất

Rễ mọc ra từ hạt thường khỏe, mọc sâu, nếu đất thoáng nước tốt và tơi xốp rễ có thểmọc sâu đến 4m

Thân, cành: bưởi thuộc loại thân gỗ, các cành chính thường mọc ra ở các vị trí

trong khoảng 1m cách mặt đất Cành có thể có gai, nhất là khi trồng bằng hạt Cànhphát triển theo lối hợp trụ, khi cành mọc dài đến một khoảng nhất định thì ngừng lại.Trong một năm cây có thể cho 3 đến 4 đợt cành, tùy theo chức năng của cành mà

chúng có tên khác nhau như:cành mang trái, cành mẹ, cành dinh dưỡng và cànhvượt.

Lá: lá bưởi thuộc lá đơn gồm có cuống lá, cánh lá và phiến lá Lá lớn, có cành

lá to, phiến lá hình xoan đến bầu dục, dạng trái tim, dài từ 12 đến 15cm, mặt dướigân lá thường có lông

Hoa: hoa bưởi lớn, mọc đơn hay chùm, cánh hoa màu trắng kem, có từ 20 - 25

nhị đực, bầu noãn có 11-16 ngăn, đường kính rộng từ 2,5-4cm, rất thơm, thường làhoa lưỡng tính Thời gian từ khi ra hoa đến khi hoa tàn thay đổi tùy giống và điềukiện khí hậu, trung bình là một tháng

Trái: bưởi có trái lớn, hình cầu hay hình trái lê, đường kính từ 10 đến 40cm, có

màu xanh và vàng nhạt khi chín, vỏ dày, tép lớn màu vàng nhạt hay hồng Trái nặngtrung bình từ 1-2kg Trái bưởi có 3 phần chính: ngoại bì, trung bì, nội bì Thời gianchín của trái thay đổi từ 7 đến 8 tháng sau khi thụ phấn Quá trình phát triển của bưởichia làm 3 giai đoạn: từ 4-9 tuần sau khi đậu trái, trái chủ yếu phát triển kích thước

và trọng lượng Bên cạnh đó phần thịt trái cũng phát triển chủ yếu là các tép pháttriển về kích thước và số lượng Sau đó, cùng với sự phát triển của các tép là sự pháttriển của lớp trung bì Giai đoạn cuối cùng, khi trái đạt độ chín thành thục, hàmlượng acid trong nước giảm dần, trong khi màu sắc của trái từ màu xanh chuyểnsang màu vàng và độ cứng của trái sẽ giảm dần

Hạt: hình dạng, kích thước, trọng lượng, số lượng hạt trong trái và mỗi múi thay

đổi nhiều tùy từng giống Bưởi là loại trái hạt lớn, đơn phôi, có nhiều hạt, tuy nhiênmột số giống bưởi như bưởi Năm Roi, bưởi Biên Hòa hạt thường mất dần qua quátrình phát triển của trái [5]

2.1.4 Thu hoạch và bảo quản

Thời điểm thu hoạch: Thu hoạch khi vỏ quả chuyển từ màu xanh chuyển sang

màu vàng khoảng 40-50% diện tích vỏ quả

Điều kiện ngoại cảnh khi thu hái: Thu hoạch quả vào những ngày trời tạnh

ráo, thu hoạch vào buổi sáng hoặc chiều mát, tránh thu hoạch vào giữa trưa hoặc trờiquá nóng Quả thu hoạch xong cần để nơi râm mát để đưa đến nơi tiêu thụ hoặc bảoquản

Kỹ thuật thu hái: Cần phải có thang chuyên dụng cho thu hoạch quả và sử

dụng kéo để cắt quả, hạn chế làm rụng lá gãy cành Không dùng biện pháp rung, đậpcho quả rụng Khi thu hoạch tránh để cho quả rơi xuống đất làm dập vỏ và múi bêntrong Quả được cho vào thùng hoặc sọt tre có lót giấy hoặc xốp, lau sạch vỏ quả, xử

lý hoá chất rồi vận chuyển về nhà hoặc nơi tập trung để phân loại, xử lý và bảo quản

Phân loại và bảo quản: Bưởi thu hoạch về cần được phân loại theo kích cỡ để

tiện đóng gói và bảo quản Cần phải loại bỏ ngay những quả không đạt tiêu chuẩn vềkích thước, hình thù vẹo vọ, xây xát hoặc vỏ quả bị sâu bệnh, khuyết tật trước khiphân loại Những quả đã phân loại dùng khăn mềm lau sạch, bao bằng giấy hoặcnilon, xếp vào thùng cacton hoặc sọt để vận chuyển tới thị trường tiêu thụ Trườnghợp lưu giữ lâu hơn cần áp dụng một số biện pháp bảo quản thích hợp sau:

Sau khi quả đã phân loại, lau sạch, dùng vôi bôi vào cuống quả sau đó cho vàochum, vại sành hoặc hòm gỗ có lót lá chuối khô và đậy nắp kín Phân loại, lau sạch,nhúng vào thuốc chống nấm, hong khô 1-3 ngày sau đó bọc bằng giấy nilon và cấtgiữ nơi khô ráo

Bảo quản trong cát khô, nghĩa là dùng cát khô, sạch rải một lượt dưới nền nhàbảo quản dày khoảng 10cm rồi xếp bưởi đã được phân loại, lau sạch, xử lý thuốcchống nấm lên trên Cứ 1 lớp bưởi 1 lớp cát, lớp trên cùng phủ cát xong rồi dùnggiấy nilon hoặc giấy báo đậy kín lên cát Chú ý cuống quả xếp hướng lên phía trên

và chỉ nên xếp 4-5 lượt quả để tiện cho việc kiểm tra loại bỏ những quả hư hỏngtrong quá trình bảo quản [1]

2.1.5 Thành phần hóa học của quả bưởi

Trong quả bưởi tươi, cùi tươi chiếm 10-40%, hạt tươi chiếm 3-6%, vỏ ngoài10% (có quả hạt lép chỉ còn vài hạt mẩy) Trong 100g bưởi ăn được có chứa: Nước

89 g, protein 0,5 g, chất béo 0,4 g, tinh bột 9,3 g, vitamin C 44 g, vitamin A 49 IU,vitamin B1 0,07 mg, vitamin B2 0,02 mg, niacin 0,4 mg, ngoài ra còn có narigin trongcác hợp chất glucosid

Bảng 2.1 :Hàm lượng pectin ở các thành phần khác nhau của bưởi

Khối lượng (%) Hàm lượng