Bài giảng Cơ sở dữ liệu (Database) - Chương 2: Mô hình thực thể - liên kết

Bài giảng Cơ sở dữ liệu (Database) - Chương 2: Mô hình thực thể - liên kết cung cấp cho học viên những kiến thức về các thành phần cơ bản của mô hình E-R, các ràng buộc trên các kiểu liên kết, một số tính chất mở rộng của mô hình E-R, ví dụ thực hành về thiết kết lược đồ thực E-R,... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Trang 1

CHƯƠN II MÔ HÌNH THỰC THỂ - LIÊN KẾT

(ENTITY-RELATIONSHIP MODEL, E-R)

Trang 2

Tại sao mô hình E-R hay được dùng?

¨ Dễ để mô tả dữ liệu và các mối quan hệ của dữ liệu

¨ Các kí hiệu đồ họa của nó là trực quan, dễ hiểu

¨ Dễ chuyển đổi sang các lược đồ quan hệ khi thiết kế CSDL

Trang 3

Trang 4

Trang 5

Trang 6

Các câu hỏi khi thiết kết mô hình E-R

¨ Cái gì là thực thể, cái gì là liên kết?

¨ Những thông tin nào của thực thể, liên kết cần được lưu trữ?

¨ Thực thể và liên kết có những ràng buộc nào?

Trang 7

Trang 8

Trang 9

Trang 10

Nội dung

1 Các thành phần cơ bản của mô hình E-R

2 Các ràng buộc trên các kiểu liên kết

3 Biểu đồ E-R

4 Một số tính chất mở rộng của mô hình E-R

5 Ví dụ thực hành về thiết kết lược đồ thực E-R

Trang 11

Nội dung

3 Biểu đồ E-R

Trang 12

Nội dung

3 Biểu đồ E-R

Trang 13

Nội dung

3 Biểu đồ E-R

Trang 14

Nội dung

3 Biểu đồ E-R

Trang 15

Nội dung

3 Biểu đồ E-R

Trang 16

Nội dung

1 Các thành phần cơ bản của mô hình thực thể - liên kết

3 Biểu đồ thực thể liên kết

4 Các tính chất mở rộng của mô hình thực thể - liên kết

5 Ví dụ về thiết kết lược đồ thực thể - liên kết

Trang 17

1 Các thành phần cơ bản của mô hình thực thể liên kết

¨ Tập thực thể

¨ Tập liên kết

Trang 18

Trang 19

Tập thực thể

¨ Thực thể là một “vật” hay một đối tượng trong thế giới thực,

phân biệt được với những đối tượng khác

Ví dụ, trong một công ti

¤ Mỗi nhân viên là một thực thể

¤ Mỗi phòng làm việc là một thực thể

¤ Mỗi dự án là một thực thể

Trang 20

¤ phòng làm việc: mã phòng, tên phòng, địa điểm

¤ dự án: mã dự án, tên dự án, địa điểm

Trang 22

NHÂN VIÊN

kiểu thực thể

Trang 23

Tập thực thể

¨ Lược đồ kiểu thực thể mô tả một kiểu thực thể Nó gồm tên

kiểu thực thể, tên và ngữ nghĩa của các thuộc tính và ràng buộc

mà các thuộc tính này phải tuân theo

Ví dụ

Địa chỉ Huyện

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 24

Tập thực thể

Ví dụ

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 25

Tập thực thể

Ví dụ

Địa chỉ

Huyện

Đường phố

Bậc lương Lương

Ngày sinh

Giới tính

Trang 26

Tập thực thể

Ví dụ

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 27

Tập thực thể

Ví dụ

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 29

Tập thực thể

Các kiểu thuộc tính của mô hình E-R:

¨ Thuộc tính đơn, thuộc tính phúc hợp

¨ Thuộc đính đơn trị, thuộc tính đa trị

¨ Thuộc tính được lưu trữ, thuộc tính được suy diễn

Trang 31

Tập thực thể

Ví dụ

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 32

Tập thực thể

Ví dụ

Thuộc tính đơn

Đường phố

Ngày sinh

Giới tính

Trang 33

Ngày sinh

Giới tính

Trang 36

điểm

Trang 38

Tập thực thể

¨ Thuộc tính được suy diễn: là thuộc tính mà giá trị của nó được

suy ra từ giá trị của các thuộc tính khác

Ví dụ

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 39

Tập thực thể

¨ Thuộc tính được suy diễn: Giá trị của thuộc tính này được tính

toán từ giá trị của các thuộc tính khác

Ví dụ

Thuộc tính được suy diễn

Đường phố

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 40

Tập thực thể

¨ Thuộc tính được suy diễn: Giá trị của thuộc tính này được tính

toán từ giá trị của các thuộc tính khác

Ngày sinh

Giới tính

Trang 41

Tập thực thể

¨ Giá trị null: nếu một thực thể không có giá trị tại một thuộc tính nào

đó thì giá trị của thực thể tại thuộc tính này là null

¨ Siêu khóa của một kiểu thực thể: một thuộc tính hoặc một tập các

thuộc tính cho phép xác định duy nhất một thực thể trong một tậpthực thể

¨ Khóa của một kiểu thực thể: siêu khóa có tập thuộc tính nhỏ nhất

¨ Khóa chính: một kiểu thực thể có thể có vài khóa, một trong số các

khóa này được chọn làm khóa chính

Trang 42

Tập thực thể

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 43

Tập thực thể

¨ Kiểu thực thể yếu: không thể phân biệt được hai thực thể thuộc

kiểu này nếu chỉ dựa vào các tổ hợp giá trị các thuộc tính của

chúng (kiểu thực thể này không có khóa)

Các thực thể thuộc cùng một kiểu thực thể yếu được phân biệt vớinhau nhờ mối liên quan đến một thực thể của một kiểu thực thể

khác

¨ Kiểu thực thể mạnh: hai thực thể thuộc kiểu này có thể phân

biệt được với nhau dựa vào tổ hợp giá trị các thuộc tính của

chúng (kiểu thực thể này có khóa)

Trang 44

Tập thực thể

Ví dụ

Kiểu thực thể mạnh

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 45

Giới tính

Quan hệ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Trang 46

Trang 47

Tập liên kết

¨ Một liên kết: một sự kết hợp của một số thực thể

Trang 48

NHÂN VIÊN Þ

Trang 50

Hướng dẫn Tiếp thu

Trang 51

Trang 52

HƯỚNG DẪN

Trang 53

Nội dung

Trang 54

¨ Ràng buộc về tỉ số lực lượng

¨ Ràng buộc về sự tham gia

Trang 55

Trang 57

Các ràng buộc về tỉ số lực lượng

Ví dụ

1 phòng có 1 nhân viên làm trưởng phòng, và 1 nhân viên chỉ phụ trách tối đa

1 phòng Kiểu liên kết QUẢN LÍ giữa PHÒNG và NHÂN VIÊN có tỉ số 1:1

Þ PHÒNG 1 QUẢN LÍ 1 NHÂN VIÊN

b5

PHÒNG NHÂN VIÊN

QUẢN LÍ

Trang 58

NHÂN VIÊN

Trang 59

THAM GIA

b5

Trang 60

Trang 61

Ràng buộc về sự tham gia

¨ Ràng buộc về sự tham gia trên một kiểu liên kết cho biết sự tồntại của một thực thể có phụ thuộc vào mối liên kết kiểu này giữa

nó với một thực thể khác hay không

¨ Có 2 kiểu ràng buộc về sự tham gia: toàn bộ, bộ phận

Trang 62

Ví dụ

Mỗi phòng phải có một nhân viên là trưởng phòng, một nhân viên

có thể là trưởng phòng hoặc không

NHÂN VIÊN

QUẢN LÍ

toànbộ

bộphận

b5

PHÒNG NHÂN VIÊN

QUẢN LÍ

Trang 63

NGƯỜI PHỤ THUỘC

N 1

Trang 64

Ràng buộc cấu trúc

¨ Ràng buộc cấu trúc (bao gồm cả ràng buộc tỉ số lực lượng và ràng

buộc về sự tham gia) được biểu diễn bằng cặp số nguyên (min, max)

kèm theo mỗi kiểu thực thể trong sự tham gia vào một kiểu liên kết, với min ³ 0 và max ³ 1

Nghĩa là mỗi thực thể tham gia vào ít nhất Min liên kết và tham gia vào nhiều nhất Max liên kết

Trang 66

Ràng buộc cấu trúc

Ví dụ,

1 nhân viên có thể không có người phụ thuộc hoặc có nhiều người phụ thuộc

1 người phụ thuộc phải được xác định bởi 1 nhân viên, và

1 người phụ thuộc chỉ liên kết với tối đa 1 nhân viên

NHÂN VIÊN

PHỤ THUỘC VÀO

NGƯỜI PHỤ THUỘC (1,1)

(0,n)

Trang 67

Nội dung

Trang 68

Các kí hiệu cơ bản của biểu đồ E-R

…

Thực thể Thực thể yếu Liên kết

Liên kết xác định

Thuộc tính

Thuộc tính khóa Thuộc tính đa trị

Thuộc tính phức hợp Thuộc tính suy dẫn được

Trang 69

…

Thực thể

Thực thể yếu Liên kết

Thuộc tính

Trang 70

Trang 71

…

Thực thể Thực thể yếu

Liên kết

Thuộc tính

Trang 72

…

Thuộc tính

Trang 73

…

Thuộc tính

Trang 74

…

Trang 75

…

Trang 76

…

Thuộc tính

Thuộc tính phức hợp

Thuộc tính suy dẫn được

Trang 77

…

Thuộc tính

Thuộc tính phức hợp

Thuộc tính suy dẫn được

Trang 78

Ràng buộc trên liên kết

Trang 79

Trang 80

Trang 81

Trang 82

Cách đặt tên

Tên của kiểu thực thể, thuộc tính, kiểu liên kết cần được đặt dễhiểu phù hợp với chức năng, vai trò của chúng trong biểu đồ

¨ Tên của kiểu thực thể nên là cụm danh từ và được viết in hoa

¨ Tên của thuộc tính nên là danh từ và được viết hoa chữ cái đầu

¨ Tên của kiểu liên kết nên là cụm động từ và được viết in hoa

Trang 83

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 84

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 85

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 86

Ví dụ

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 87

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 88

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 89

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 90

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 91

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 92

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 93

Ví dụ

Bậc

Ngày sinh

Giới tính

Địa điểm

PHỤ THUỘC

Họ tên

Ngày sinh

Giới tính

Quan hệ

LÀM VIỆC CHO

PHỤ THUỘC VÀO

HƯỚNG DẪN

ĐIỀU HÀNH

QUẢN LÍ

Ngày bổ nhiệm

THAM GIA

N

hd tt

Trang 94

Nội dung

Trang 95

Các tính chất mở rộng của mô hình thực thể - liên kết

¨ Đặt biệt hóa

¨ Khái quát hóa

¨ Phép gộp nhập

Trang 96

Đặc biệt hóa

¨ Đặc biệt hóa là thiết kết các nhóm con, trong 1 tập thực thể, có

một số thuộc tính mà những thực thể ngoài tập con này không có

¨ Trong biểu đồ E-R, sự đặc biệt hóa được mô tả bời hình tam giácISA (is a)

Trang 97

TÀI KHOẢN TIẾT KIỆM

Tỉ suất

TÀI KHOẢN KIỂM TRA

Số rút trội

ISA

Trang 98

Khái quát hóa

¨ Khái quát hóa là từ nhiều kiểu thực thể có thể khái quát hóa

thành một kiểu thực thể ở mức cao hơn trên cơ sở những đặctính chung

¨ Khi một kiểu thực thể mới được tạo ra là kết quả của đặc biệthóa hay khái quát hóa thì những thuộc tính của thực thể ở mứccao được thực thể ở mức thấp kế thừa

Trang 99

2.4.2 Khái quát hóa

Ví dụ, kiểu thực thể TÀI KHOẢN là khái quát hóa của kiểu thực thể TÀI KHOẢN TIẾT KIỆM và kiểu thực thể TÀI KHOẢN KIỂM TRA

TÀI KHOẢN

Số dư

Số hiệu tài khoản

TÀI KHOẢN TIẾT KIỆM

Tỉ suất

TÀI KHOẢN KIỂM TRA

Số rút trội

ISA

Trang 100

KHÁCH HÀNG

Họ tên Giới

tính Mã

BHXH

Ngày sinh

Địa chỉ

NHÂN VIÊN

Mã số nhân viên Họ tên Số điệnthoại

KHÁCH VAY

-NHÂN VIÊN – GIAO DỊCH

Trang 101

KHÁCH HÀNG

Họ tên Giới

tính Mã

BHXH

Ngày sinh

Địa chỉ

NHÂN VIÊN

Mã số nhân viên Họ tên Số điệnthoại

KHÁCH VAY

-NHÂN VIÊN – GIAO DỊCH

Trang 102

Nội dung

2.1 Các thành phần cơ bản của mô hình thực thể - liên kết 2.2 Các ràng buộc trên các kiểu liên kết

2.3 Biểu đồ thực thể liên kết

2.4 Các tính chất mở rộng của mô hình thực thể - liên kết

2.5 Ví dụ về thiết kết lược đồ thực thể - liên kết

Trang 103

Mô tả bài toán quản lý

Một công ti cần thiết kế CSDL để quản lý các thông tin sau:

bậc lương, lương, địa chỉ (phân chia thành số nhà, đường phố, xã, huyện, tỉnh)

mối quan hệ với nhân viên (con, vợ/chồng, bố, mẹ)

Trang 104

Mô tả bài toán quản lý

q Mỗi nhân viên thuộc một phòng, một phòng có thể có nhiều nhân viên

q Mỗi dự án được quản lí bởi một phòng, một phòng quản lí một số dự án

viên tham gia Số giờ làm việc của mỗi nhân viên cho mỗi dự án được lưu trữ

được xác định bởi 1 nhân viên

Định dạng
Số trang	120
Dung lượng	2,04 MB