Bài giảng Âm thanh - Chương 2: Sóng âm truyền trong các môi trường, các đặc trưng của sóng âm

Bài giảng Âm thanh - Chương 2: Sóng âm truyền trong các môi trường, các đặc trưng của sóng âm cung cấp cho học viên những kiến thức về sóng âm, sự lan truyền sóng âm; vận tốc truyền âm;... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Bồi dưỡng giáo viên giảng dạy

Khoa học tự nhiên THCS

Phạm Đỗ Chung

Bộ môn Vật lí chất rắn – Điện tử Khoa Vật lí, ĐH Sư Phạm Hà Nội

136 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội

ÂM THANH

Chương 2: Sóng âm truyền trong các môi trường, các

đặc trưng của sóng âm

1 Sóng âm, Sự lan truyền sóng âm

2 Các đặc trưng của sóng âm

3 Một số hiện tượng đơn giản về sóng âm

Một cách khái quát, sóng âm được định nghĩa là sóng cơ học (bao gồm cả

sóng ngang và sóng dọc) có thể đi qua chất khí, chất lỏng hay rắn

Tuy nhiên trong khuôn khổ chương trình phổ thông, chúng ta giới hạn cho

học sinh định nghĩa về sóng âm như sau:

Sóng âm là sóng cơ học (sóng dọc) truyền qua một môi trường đàn hồi

(không khí, chất lỏng, chất rắn) và có tần số trong vùng nghe được

Sóng âm

Để biểu diễn sự lan truyền của âm người ta thường sử dụng các đường biểu diễn mặt đầu sóng (là các vùng bị nén với áp suất cao hơn vùng lân cận)

Vận tốc truyền âm thanh phụ thuộc vài hai yếu tố:

•Khối lượng riêng, hay mật độ của môi trường truyền âm (r)

•Độ đàn hồi của môi trường truyền âm (B = -Δp/(Δ V/V) đơn vị: Pascal

hay N/m2)

Vận tốc truyền âm

B v

r

=

Vận tốc truyền âm trong một số môi trường

Vận tốc truyền âm

Tìm hiểu kĩ hơn bảng 18-1 trong giáo trình và bàn luận một số hiện

tượng sau đây:

• Tại sao vận tốc truyền âm lại thay đổi theo nhiệt độ

• Tại sao vận tốc truyền âm trong chất rắn lại lớn nhất

• Tai nghe là sử dụng cách truyền âm qua chất rắn (sợi dây đồng) có

phải không?

• Bạn có biết đến loại tai nghe mà không truyền âm thanh qua tai

(qua màng nhĩ) không? Nếu có thì làm thế nào mình “nghe” được

âm thanh từ tai nghe đó phát ra

• Âm thanh có tần số cao có được truyền đi nhanh hơn âm thanh có

tần số thấp không?

Vận tốc truyền âm

Trên hình là một ý tưởng để đo vận tốc truyền âm trong không khí

Giả sử bộ đếm giờ đo được thời gian chính xác đến ms = 10-3 s (tức là sai số gặp phải là 0,5 ms) Hãy tính toán xem khoảng cách giữa hai micro nên là bao nhiêu mét để sai số của phép đo dưới 10%

( ) ( )

Pressure Amplitu

s n

: i

de ,

Displacenme

c

nt:

s

s x t = s kx - w t

Hình 18-5

Sự truyền sóng âm

Hình 18-6

Sự truyền sóng âm

Sóng âm cũng có những tính chất chung của sóng như:

Phản xạ, khúc xạ và nhiễu xạ