Thơ Nôm Đường luật từ Quốc âm thi tập đến Hồng Đức quốc âm thi tập theo xu hướng kế thừa, tiếp bền và sáng tạo

Bài viết Thơ Nôm Đường luật từ Quốc âm thi tập đến Hồng Đức quốc âm thi tập theo xu hướng kế thừa, tiếp bền và sáng tạo hướng tới tìm hiểu những thành tựu nổi bật về nội dung và nghệ thuật của hai tập thơ, đặng có một cái nhìn, một cách đánh giá nhất quán hơn về những đóng góp quan trọng, có tính chất tiền đề của dòng thơ tiếng Việt thế kỉ XV trong tiến trình thơ Nôm Đường luật. Mời các bạn cùng tham khảo!

THÌ NÆM ×ÍNG LUŠT TØ QUÈC …M THI TŠP

˜N HÇNG ÙC QUÈC …M THI TŠP

THEO XU H×ÎNG K˜ THØA, TI˜P BI˜N V€ SNG T„O

Tr¦n Quang Dông

Tr÷íng ¤i håc Hçng ùc

V«n håcvi¸t d¥n tëc(cö thº l v«n håcth nh dáng tøth¸ k¿ X) ghinhªn sü

xu§thi»n tr÷îcti¶n cõa v«n håc chú H¡n.¸n nûa sau th¸ k¿ XII xu§t hi»n dáng

v«n håc chú Næm, kh¯ng ành b÷îc ph¡ttriºn nh£y våtcõa qu¡tr¼nh v«n håcd¥n

tëc, çng thíi thº hi»n tinh th¦n tü lªp, tüc÷íng v· m°t v«n hâa cõa ng÷íi Vi»t

Tø ¥y, v«n håc chú Næm song h nh vîi v«n håc chú H¡n, t¤o ra sü a d¤ng v·

di»n m¤o cho n·n v«nhåc d¥n tëc thíi trung ¤i

Trong c¡c lo¤ih¼nh v«n håcchú Næm,thì Næm ÷íng luªt(TNL) câvà tr½

r§tquan trång.Và tr½§ cõa TNL÷ñckh¯ng ành düatr¶n qu¡tr¼nh ph¡ttriºn

v li¶ntöc êi mîic£ v· ph÷ìng di»n nëidung v ngh» thuªt qua c¡c thíi k¼; ð sè

l÷ñngv ch§t l÷ñngt¡c ph©m;ðëingô nh thì lîn:Nguy¹n Tr¢i,L¶Th¡nhTæng,

Nguy¹n B¿nh Khi¶m, Hç Xu¥n H÷ìng, B  huy»n Thanh Quan, Nguy¹n Cæng Trù,

Nguy¹n Khuy¸n, Tó X÷ìng m  th¥n th¸ v sü nghi»p cõa håg­n li·nvîi nhúng

iºm mècv ¿nh cao cõa n·n v«nhåc d¥n tëc

Nh¼n têng quan qu¡ tr¼nh ph¡t triºn cõa TNL trong 7 th¸ k¿, câ thº ph¥n

chia th nh c¡c ch°ng: Tø nûa sau th¸ k¿ XII ¸n tr÷îc Nguy¹n Tr¢i; tø Nguy¹n

Tr¢i ¸n tr÷îc Nguy¹n B¿nh Khi¶m; tø Nguy¹n B¿nh Khi¶m ¸n tr÷îc Hç Xu¥n

H÷ìng v tøHç Xu¥n H÷ìng ¸n Nguy¹n Khuy¸n, TóX÷ìng V trong ch°ng ¦u

dáng thì ca ti¸ng Vi»t, câ hai cët mèc lîn, vái våi l  Quèc ¥m thi tªp (Q…TT)

cõa Nguy¹n Tr¢i v Hçng ùc quèc ¥m thi tªp (HQ…TT) cõa L¶Th¡nh Tæng v

HëiTao n

Nghi¶ncùuTNLtøQ…TT¸nHQ…TT,b ivi¸th÷îngtîit¼mhiºunhúng

th nhtüu nêibªt v·nëidungv ngh» thuªtcõa haitªpthì, °ngcâmët c¡inh¼n,

mët c¡ch ¡nh gi¡nh§t qu¡n hìn v· nhúngâng gâp quan trång, cât½nh ch§t ti·n

· cõa dáng thì ti¸ng Vi»t th¸ k¿ XV trong ti¸n tr¼nh TNL

2 Nëi dung nghi¶n cùu

2.1 °c iºm v· nëi dung

Nghi¶ncùunëidungTNTth¸k¿XVquahaitªpQ…TTv HQ…TT,chóng

ta th§y xu§t hi»n çng thíi hai xu h÷îng: vøa h÷îng tîi çng t¥m vîi thì luªt

Trung Quèc, vøa t¤o h÷îng li t¥m º kh¯ng ành b£n s­c d¥n tëc Cö thº hìn,

haixu h÷îngtr¡ichi·u n ytrong nëidung TNLth¸ k¿XV ÷ñcthº hi»nch y¸u

tr¶n c¡c b¼nh di»n sau ¥y:

Thù nh§t,qua kh£os¡t, thèngk¶ v ph¥n lo¤ih» thèng · t i,ch · Q…TT

v HQ…TT,chóng tanhªnth§y:tuymùcëcâkh¡cnhaunh÷ngc£hait¡c ph©m

·uh÷îng tîi sûdöng mët h» thèng· t i,chõ · mang t½nh ÷îc l»cõa v«nch÷ìng

nh  nho, cõa thì ÷íng luªt Nëi dung Q…TT ÷ñc thº hi»n ch y¸u qua ba h»

thèng·t i,ch ·lîn:thi¶nnhi¶nphongvªt(118/254b i,chi¸mt¿l»46,4%);tri¸t

l½nh¥nsinh, r«n d¤y ¤ol½(104/254 b i,chi¸mt¿l»41%);l½t÷ðng "¡i ÷u", "trung

hi¸u"v  ph©m ch§t k´ s¾ qu¥n tû (69/ 254 b i, chi¸m t¿l»27,2%) ÐHQ…TT: ·

t i, ch · thi¶n nhi¶n phong vªt (141/283 b i, chi¸m t¿ l» 50%); ph©m ch§t k´ s¾

(24/283b i, chi¸m t¿ l»12%), v.v

H÷îng v·h» thèng ·t ich · mang t÷t÷ðngNhogi¡ol °c iºmcât½nh

phê qu¡tcõa thì ÷íng luªt, nh§t l ð th¸ k¿ XV - th¸ k¿ cõa Nhogi¡oëc thành

V¼ th¸, iºm t÷ìng çng trong sü lüa chån · t i ch · cõa hait¡c ph©m ÷ñc l½

gi£ib¬ngphongc¡chthíi¤iv quanni»mv·chùcn«ngngh»thuªtcõav«nch÷ìng

nh Nho.Câ i·u,c£mhùng Nhogi¡otrongHQ…TT mangn°ngt½nh thuy¸tgi¡o

s¡ch v cõa v«n ch÷ìngcung ¼nh, trong khi âð Q…TT, c£m hùng § l¤ich y¸u

÷ñc thº hi»n qua t¥m tr¤ng c¡ nh¥n vîi nhúng suy t÷, chi¶m nghi»m Nâi c¡ch

kh¡c, c¡ch lüa chån · t i, ch · l  gièng nhau nh÷ng c¡ch thº hi»n l¤i câ ph¦n

kh¡c nhau Cö thº hìn, HQ…TT ch y¸u l  ti¸ng nâi cëng çng cõa c¡c t¡c gi£

thíiHçngùcmangt½nhch§tquan ph÷ìng,thòphöng,cánQ…TTl ti¸ngthìcõa

con ng÷íi - c¡ nh¥n Nguy¹n Tr¢i vîi nhúng hi vång, th§t vång tr÷îc sü lüa chån

day dùt giúa c¡c t÷ t÷ðng,con ÷íng "lªp th¥n", "d÷ïngth¥n" v "b£o th¥n"

Thù hai,h» thèng·t i,ch ·cõa Q…TTv HQ…TT ·uh÷îngtîikh¯ng

ành m¤nh m³ nëi dung d¥n tëc

Ch¯ng h¤n,ð ·t i thi¶n nhi¶n,phong vªt,t½nh d¥n tëccõa Q…TT ÷ñcthº

hi»nkhi Nguy¹n Tr¢i th÷íngh÷îngngái bót cõa m¼nhv onhúng c£nhvªtnhä b²,

b¼nh dà gi§u m¼nh trong cuëc sèng h ng ng y quen thuëc v nh¥n vªt trú t¼nh ð

¥y trð th nh chõ thº c£m thö, chi¸m l¾nh v´ µp cõa thi¶n nhi¶n tø gâc ë con

ng÷íiháam¼nhv oqu¶h÷ìngxùsð.Cánvîic¡c t¡cgi£Hçngùc,kh¯ng ànhnëi

dungd¥n tëcl¤ithængqua h¼nhthùcdàchchuyºn mëtsè· t ivành ·thi¶n nhi¶n

(nh§tl · t i sìn thõy) th nh líicangñi h o hòng v· "àalinhnh¥n ki»t", v· làch

sûd¥n tëc,v·danh th­ng§t n÷îc.T§tnhi¶n,khæng thº khæng · cªp ¸n nhúng

h¤nch¸ cõaHQ…TT ð· t in y.N¸utrong Q…TT "thi¶nnhi¶nt¤o vªtl th÷îc

º omët t¥m hçn" (Xu¥n Di»u) th¼ thi¶n nhi¶n trong HQ…TT nhi·u khi l¤i l 

c¡icîº c¡c nh thì t¡n töngm¾ùcminh qu¥nhi·n th¦nnh÷: chòm thìvành T¸t

Nguy¶n ¡n, vành mòa xu¥n Cho n¶n thì § th÷íng rìiv o÷îc l»,khuæn s¡o

Ho°c núa, x²t ð · t i tri¸t l½, gi¡o hu§n cõa hai tªp thì công câ iºm kh¡c

nhau.iºm chung l :nëidung tri¸t l½ v gi¡ohu§n trong Q…TT v HQ…TT ·u

câcìsðtø þthùc h» Nho gi¡o,tøtruy·n thèngd¥n tëc Vi»tNam,tøhi»n thüc x¢

hëi v t÷ t÷ðng thíi ¤i Nh÷ng h÷îng tîi khai th¡c ¤o l½ truy·n thèng d¥n tëc

trongnëidungtri¸t l½,r«n d¤ycõaQ…TTªmn²t v s¥us­c hìnsovîiHQ…TT

ìn cû: çng b o cèt nhöc ngh¾a c ng b·n - C nh B­c, c nh Nam mët cëi n¶n

Ch¥ntay d¦uùt b·khæn nèi-Sèng¡och«ng cánmæd¹ xin"(B£o k½nh c£nh giîi,

B i 15)

Thù ba, h» thèng · t i ch · TNL tø Q…TT ¸n HQ…TT ¢ câ mët

b÷îc ti¸n mîi: xu h÷îng a d¤ng hâa · t i chõ ·, thº hi»n mët kh£ n«ng chi¸m

l¾nh hi»n thüc phong phó cõa ÷íng luªt Næm Luªn iºm n y ÷ñc kh¯ng ành

thæng qua vi»c èi chi¸u sè li»ub i thì cõa h» thèng · t i, ch · cuëc sèng, x¢

hëi v  con ng÷íi trongQ…TT v HQ…TT

Sèb i thì vi¸t v· · t i, ch · cuëc sèng x¢ hëi v con ng÷íi trong Q…TT

l  5/254b i, chi¸m t¿ l»2%; trong khiâ ð HQ…TT l 84/283, chi¸m t¿ l» 30%)

ónghìn, hi»n thüc cuëcsèng, x¢ hëiv con ng÷íi trongQ…TT ch y¸u ÷ñcnëi

hâa qua t¥m tr¤ng v c£m xóc c¡ nh¥n nh  thì, thæng qua c¡c h¼nh thùc: "Ngæn

ch½","M¤nthuªt","Thuªthùng","Tüth¡n","Tüthuªt","Tùcsü" trongkhiâ,

xu h÷îng"h÷îngngo¤i" cõa h» thèng · t ich · cuëcsèng, x¢ hëiv con ng÷íi

trong HQ…TT l  r§t rã, thæng qua c¡c tiºu lo¤i: vành n«m canh, bèn mòa, vành

tù thó, tù kho¡i, c£m kh¡i thíi th¸, °c bi»t câ ¸n 28 b i thì vành ph©m vªt, vªt

döng,con vªt trongcuëc sèng íith÷íng d¥n d¢nh÷: con câc, con rªn, con muéi,

con voi, chi¸c cèi xay, æng ¦u b¸p, chi¸c nân l¡, c¡i gªy, qu£ d÷a, rau c£i, khoai

Thù t÷, trong t÷ìng quan vîiQ…TT, mët m°t HQ…TT k¸ thøa v êimîi

nhúng th nh tüu ¢ câ tø Q…TT, m°t kh¡c cán s¡ng t¤o ra nhúng · t i chõ ·

mîil mphong phóth¶m choh» thèng· t i TNLnh÷: · t i vành sû Nam, t¼nh

y¶u æi lùa, ng÷íiphö nú g­n vîi bi kàcht¼nh c£m,v· íi sèng d¥n d¢ Tø âvøa

n¥ng cao t½nh d¥n tëc cõa tªp thì, vøa khai th¡c ÷ñc nguçn m¾ c£m b­t r¹ s¥u

trong t¥m thùc v«n hâa cõa nh¥n d¥n m¼nh, vøa mð ra mët tr÷íng th©m m¾ mîi,

½t nhi·u tho¡t khäi khuynh h÷îng töng cê m  · cao nhúng m¨u ng÷íi ti¶u biºu

cõathíi ¤i,ho°c v÷ñtl¶nthâi quen coith÷íngphönú cõa ¤oNhom nh¼nnhªn

óng ph©m ch§t, cæng lao v c£m thæng vîi sè phªn h©m hiu cõa ng÷íi phö nú

Ho°cnúa, c¡c nh  thì Hçngùc ¢m¤nh d¤n khaithæng mët lo¤it¼nh c£m c§m

k l t¼nhy¶uæilùav phìib ymëtv igiångi»ul¤ nh÷c£mhùngh÷ðngthö,

kho¡itr¡vîich²n r÷ñu cuëccí, vîi cuëcäen M°tkh¡c, süxu§t hi»n v kh¯ng

ành c£m hùng tr o lëng theo tinh th¦n l¤c quan cõa ng÷íi Vi»t trong HQ…TT

côngl  mët âng gâp khæng nhä cõa c¡c t¡c giaHçng ùcv ti¸n tr¼nh TNL, l 

ti·n · cho nhúng th nh tüu xu§t s­c cõa c£m hùng tr o lëng cõa TNL c¡c giai

o¤nsaun y.¥y l nhúngânggâpkhæng nhäcõaHQ…TTtrongxuh÷îngd¥n

tëchâa thº lo¤ið ph÷ìngdi»n nëidung ph£n ¡nh

Thù n«m,trongti¸ntr¼nh TNL,ngo ithìng¥mvành, · vành,HQ…TT l 

tªp thì duy nh§t câlèi thì x÷îng håa trong khæng kh½ v÷ìng x÷îng th¦n tòy v

sül°pl¤imët sèsìçcæng thùc v·nëidung v h¼nhthùc cõa c¡c c°p b ix÷îng

håa l i·ukhængtr¡nhkhäi.Nh÷ngkhængthºkhængthøa nhªntrongnhi·ucöm

·t ix÷înghåa cõatªpthì ¢t¤o ra÷ñcsühi»u ùng ng÷ñc chi·ugiúac£mhùng

cõa b i håa so vîi b i x÷îng, i ng÷ñc l¤i ¥m h÷ðng töng ca chung cõa Tao  n,

h² lë mët giång i»u trú t¼nh thay cho ngæn ch½, ho°c h² mðnhúng néini·m ri¶ng

cõang÷íil mthì, em¸n chotr÷íngthì cung¼nh nhúngm us­c hi»n thücíi

sèng, nh¬m ph¡ v i c¡i v´ ÷îc l» cõa khung c£nh cùng ång trong s¡ch vð, tø

ch÷ìng (chòm thì x÷îng håa v· Tr«ng, v·N­ng mòa h± )

2.2 °c iºm h¼nh thùc ngh» thuªt

Qua kh£o s¡t v nghi¶n cùu Q…TT v HQ…TT, câ thº ch¿ ra mët sè °c

iºmnêi bªt v·h¼nh thùc ngh» thuªt cõa TNL th¸ k¿ XV

* V· b¼nh di»n ngæn ngú:

- T½ch cücVi»t hâabë phªnngænngú H¡ntheo tinhth¦n d¥ntëchâa thºlo¤i

Sû döng ch§t li»u ngæn ngú H¡n l  qui luªt cõa ÷íng luªt Næm, nh§t l 

ð giai o¤n ¦u h¼nh th nh v ph¡t triºn Câ i·u, ti¸p nhªn ngæn ngú H¡n vîi

Nguy¹n Tr¢i,L¶Th¡nh Tængv c¡c v«nnh¥n thíiHçngùc l º tøngb÷îcçng

hâa, ph¡t triºn, º ti¸n l¶n th nh ngæn ngú d¥n tëc Vîi c¡ch nh¼n § , h» thèng

ngæn ngú Q…TT v HQ…TT khæng ch¿minh chùng chob÷îc ph¡t triºn mîicõa

làchsû ngæn ngú d¥n tëc m cán th§y ÷ñc b£n l¾nh ngh» thuªt cõa c¡c nh  thì

Xuh÷îngVi»thâabëphªnngænngúH¡ncõaQ…TTv HQ…TT÷ñcthüc

hi»nnhi·uh¼nh thùc:dàch v £o trªt tü tø H¡n Vi»t,Vi»t hâa bë phªn iºn cè, thi

li»u H¡n chophòhñpvîic£m thùccõa ng÷íiVi»t.Ch¯ngh¤n,tøc¥u: "Nh¥ngi£

nh¤osìn, tr½gi£nh¤o thõy"trong Luªn ngú,Nguy¹n Tr¢i¢vi¸t:"¤o tacªy bði

ch¥n non khäe- Láng th¸ tin chi m°t n÷îcb¬ng" (M¤n thuªt) Hay tøc¥u thì é

Möc: Sð ng¤n li¹u h  còng, bi»t s¦u ph¥n nh÷ñc nhù ¢ ÷ñc c¡c t¡c gia Hçng

ùc vi¸tl : B¸nli¹u ¥u ¥u t¼m mëng mëng (Ng÷ giang hiºu vång), v.v

- Sû döng ¡p £o v  kh¯ng ành chùc n«ng biºu ¤t ngh» thuªt cõa bë phªn

ngæn ngú d¥n tëc

Sè li»u chùng minh: kh£o s¡t 13.805 sè chú trong 254 b i thì cõa Q…TT câ

12.341 tøVi»t, chi¸m t¿ l» 89,4% T¿ l»n y trong HQ…TT l  92,3% Nh÷ v y, sè

l÷ñng v và tr½ cõa tø Vi»t trong TNL th¸ k¿ XV so vîi tø H¡n Vi»t l  r§t lîn

i·uâçngngh¾avîivi»ckh¯ngànhchùcn«ngbiºu¤tcõa tøVi»tl r§tphong

phó v ad¤ng Câ thº nâi, khæng mët t¼nh huèng n o cõa t¥m tr¤ng, khæng mët

ho n c£nh n o cõa íisèng, khæng mët thüc t¸ n o cõa x¢ hëil¤i câthº "bâ ch¥n

bâ tay" nh  ngh» s¾ ngæn tø khi hå câ kh£ n«ng sû döng tø thu¦n Vi»t mët c¡ch

th nhth¤o V½ dö:

Con tr¥u tî b¡o cìm ng÷ìi tr­ng,

on cõi ng÷ìi nhi·u c¡ tî t÷ìi

C­pc¦m con Tuy¸t t¼nh cí ¸n,

Bä nân, lòi ch¥n kh°c kh°c c÷íi

(HQ…TT  Tù thó t÷ìng tho¤i)

v.v

-Vªndöng s¡ngt¤ongæn ngúv«nhåcd¥ngian l mphongphó th¶mcho ngæn

ngú TNL

Sè li»u chùng minh: kh£o s¡t th nh ph¦n v«n håc d¥n gian trong Q…TT v

HQ…TT, cho sè li»usau: ðQ…TT, cù 79,3 c¥u thì/ 1 c¥u thì câ th nh ngú, töc

ngú T¿ l» n y ð HQ…TT l :430 c¥u thì/ 1 c¥u thì câ th nh ngú, töc ngú

i·uc¦nkh¯ngànhl :ngænngúv«nhåcd¥ngiantrongQ…TTv HQ…TT

¢÷ñcsûdöngmëtc¡chr§tnhu¦n nhà,uyºn chuyºn, ¦ym us­c d¥ntëc.Ch¯ng

h¤n tø c¥u th nh ngú: "S£y  n tan ngh²" v c¥u cadao: "§t böi m  n²m chim

tríi- Chimth¼ bay m§t,§t rìi xuèng chòa", Nguy¹n Tr¢i ¢vi¸t:"Chóa n n´o

khäi,tan con ngh² - Hán §t h¦u l m m§t c¡i chim" (B£o k½nh c£nh giîi.B i 25)

Hay tø c¥u th nh ngú: M¤t c÷a m÷îp ­ng, c¡c t¡c gia Hçng ùc vi¸t: M÷îp

­ng khen ai êim¤t c÷a (T÷ìng phòng)

- Sû döng ng y c ng thu¦n thöc v  câ hi»u qu£ ngh» thuªt th nh ph¦n ngæn

ngú íi sèng Qua kh£o s¡t, chóng tæi nhªn th§y ð Q…TT, cù 203,3 c¥u thì, câ 1

c¥ukh©u ngú.T¿l»n yðHQ…TT l 215,8c¥u thì/1c¥ukh©u ngú.Nh÷v y,t¿l»

dòngngænngú íisèng trongQ…TTv HQ…TT ch¶nh l»chnhaukhæng ¡ngkº

Nh÷ngcâiºm kh¡c nhaul HQ…TT sûdöng th nhph¦nngæn ngú íisèng ch

y¸u º h÷îng tîi mi¶u t£ c¡c ç vªt, ph©m vªt trong cuëc sèng íi th÷íng (Muéi

hïi mi sinh gi¡p tþ n o - ¶m ¶m l´n ¸n cûa pháng tao Con muéi), trong khi

â, ngænngú íisèng cõa Q…TT ch y¸u mangchùc n«ngkh­c håa t¥mtr¤ng trú

t¼nh, b y tä th¡i ë cõa nh  thì tr÷îc th¸ th¡i nh¥n t¼nh: "Th¸ sü dú l nh ai häi

¸n -B£o r¬ng æng ¢i¸c haitai"(Ngæn ch½ -B i 5),v.v

- ânggâp nêibªt nh§t cõa HQ…TT, tr¶n b¼nh di»nngæn ngú trongt÷ìng

quan vîiQ…TT l ¢ sû döng vîi t¿ l» cao lîptø l§p l¡y v  s¡ng t¤ora nhi·u h¼nh

thùc l¡y kh¡c nhau

Theo sè li»uthèngk¶, HQ…TT câkho£ng 570 tøl¡y/ 2580 c¥u thì, chi¸m

g¦n 30% tø/ têng sèc¥u thì cõa tªp thì °c bi»t tªp thì câ 2b i ÷ñc s¡ng t¡c

ch y¸u düa v o tøl¡y: Håa v¦n b i vành tr«ng 10 v Ng÷ giang hiºu vång Sü

xu§t hi»n vîi t¿ l» cao lîp tø l§p l¡y ¢ ph¦n n o th§y ÷ñc vai trá cõa nâ trong

tªp thì, gâp ph¦n ÷a ngæn ngú thì Næm d¦n trð v· vîi ngæn ngú thu¦n d¥n tëc

Bði, trong c¡c lîptø Vi»t th¼ tø l¡y t¤o rach§t Vi»t nh§t cho h¼nh t÷ñng thì v

choph²pnh  thì di¹nt£ ¦yõ v´µp t÷ìi nguy¶n cõa c£nhvªt,c¡ivi di»u trong

c£mxóc tr÷îcdi¹n bi¸n cõathíi kh­c, t¤ovªt.V¼ th¸,t½nh ch§t cung¼nh cõa thi

tªp ph¦n n o bà mí hâa, cán l¤i l  sü g¦n gôi trong c£m hùng, phong phó trong

c£m nhªn v a d¤ng trong ph£n ¡nh hi»n thüc

ìn cû:

Sæng lçnglëng, n÷îc m¶nh m¶nh,

L÷ín l÷ñnch±o quan²p n²p m¼nh

Giâhiu hiu, thuy·n b b²,

M÷a phón phón, nân k·nh k·nh

(Ng÷ giang hiºu vång)

v.v

* V· b¼nh di»n h¼nh t÷ñng ngh» thuªt

Xu§tph¡ttøt½nh°cthòcõathº÷íngluªt,Q…TTv HQ…TT·uh÷îng

tîi sû döng lo¤i h¼nh t÷ñng vèn l  nhúng ÷îc l» ngh» thuªt câ s®n, h÷îng tîi thº

hi»nc¡icaoc£,sangnh¢thuëcph¤mtròv«nch÷ìngnh Nhogi¡onh÷:"phonghoa

tuy¸t nguy»t", "tòng cóc tróc mai", "mªn  o, sen, li¹u", "giä cìm", "b¦u n÷îc"

"d°m thanh v¥n", "ba luèng cóc", v.v Nh÷ng khæng thº khæng th§y, b¶n c¤nh

mëth» thèngh¼nht÷ñngmang t½nhch§t ÷îcl»,khuæns¡o, Nguy¹n Tr¢i,L¶Th¡nh

Tæng v v«n th¦n Hçng ùc cán s¡ng t¤o ra ÷ñc mët h» thèng h¼nh t÷ñng b­t

nguçn trüc ti¸p tø hi»n thüc íi sèng, gâp ph¦n kh¯ng ành xu h÷îng d¥n tëchâa

thº lo¤i thì luªt V½ dö, kh£o s¡t Q…TT, chóng ta b­t g°p h ng lo¤t nhúng h¼nh

t÷ñngngh» thuªt b­t nguçntø hi»nthüc cuëc sèng d¥n d¢nh÷: ao b o, b muèng,

l£ngmòng,h ng k¶,luèngc y,b¦y c¡, conlñn,conm±o vîiHQ…TTl c¡ch¼nh

t÷ñng: con muéi, con voi, con rªn, æng ¦u rau, c¡i di·u gi§y, c¡i cèi xay, c¡i â,

c¡i gªy, qu£ d÷a, rau c£i, khoai

* V· b¼nh di»n h» thèng k¸t c§u thº lo¤i

-Q…TT ti¸p ¸n l HQ…TT ¢"thû nghi»m"mët lèi k¸t c§u mîi nh¬m cè

g­ng "x¥y düng mët lèi thì Vi»t Nam" tr¶n cì sð sû döng vîi t¿ l» cao c¥u thì 6

chú trong b i luªt ÷íng, t¤o thº th§t ngæn xen löc ngæn

TrongQ…TT, sèb ithìth§t ngænxenlöcngænl 183/254,chi¸mt¿l»72%

Sè c¥u thì löc ngæn l  417/ 1430 c¥u thì, chi¸m t¿ l» 29,2% Ð HQ…TT, sè b i

thì th§t ngæn xen löc ngæn l  128/ 283, chi¸m t¿ l» 45% Sè c¥u thì löc ngæn l 

417/ 1430 c¥u thì, chi¸m t¿l» 29,2%.Trong Q…TT, sèb i tø1 ¸n 2c¥u löc ngæn

chi¸m a sè(129/ 183 b i th§t ngæn xen löcngæn) v c¥u löc ngæn dàchchuyºn tø

và tr½ 1 ¸n 7 trong b ib¡t có ¸n HQ…TT ¢ xu§t hi»n b i thì to n löc ngæn

Chòa Non N÷îc,c£ 8 c¥u löcngæn) v c¥u löcngæn dàchchuyºn tø1 ¸n 8

Nh÷v y, kh£ n«ngt¤o c¥u löcngæn v x¸pnâ v ob§t k¼ và tr½n o trong b i

÷íng luªt ¢t¤o rakh£ n«ngcho nhàpthì vªnëng,bi¸n êicâ ph¦ntüdo, h¤n

ch¸ sü gábâ,ch°t ch³ cõa k¸t c§u ÷íng luªt

-Sü ph¡ c¡chk¸tc§u ÷íng luªtcõa Q…TT v HQ…TT cán ÷ñcthº hi»n

ðc¡ch ng­t 3/3 v 4/2 v c¡c bi¸n thº chóng: 2/2/2,1/5, 3/3 v 4/2 trong c¥u löc

ngæn;ðc¡chng­t nhàp3/4 tronghaic¥u th§t ngænili·nnhaunh÷ kiºusongth§t

löcb¡t v ð hi»n t÷ñng gieo v¦nl÷ng

3 K¸t luªn

-Tr¶nph÷ìngdi»n nëidung,ngaytøthíi k¼¦u,TNL¢kh¯ng ànhm¤nh

m³xuh÷îng d¥n tëcthæng quavi»c h÷îngtîichi¸m l¾nh hi»n thüc íisèng trong

t½nh ad¤ng,phongphó v s¡ng t¤o ranhi·u · t imîi,khìi mðnhúngdángc£m

hùng ªm ch§t nh¥n v«n trong íi sèng tinh th¦n d¥n tëc Vi»t, t¤o n²t khu bi»t

vîi ÷íng luªt H¡n

- Tr¶n ph÷ìng di»n h¼nh thùc ngh» thuªt, Nguy¹n Tr¢i v c¡c t¡c gia Hçng

ùc¢t½chcücVi»thâa bëphªnngænngú H¡nhåc,sûdöng¡p£o bëphªn ngæn

ngú d¥n tëc,kh¯ng ành chùc n«ng biºu ¤t - biºu c£m cõa th nh ph¦n ngæn ngú

íisèng v vªndönglinhho¤t, s¡ng t¤o v«nhåc d¥n gian âcán l  vi»cs¡ng t¤o

h» thèngh¼nh t÷ñng ngh» thuªt b­t nguçntø hi»nthüc íisèng, gi u b£n s­c d¥n

tëc,kºc£nhúng c¡cht¥n ð ph÷ìngdi»n k¸t c§u thº lo¤i,nh¬mcèg­ng "x¥y düng

mët lèi thì Vi»t Nam" Nhúng th nh tüu n y tr÷îc h¸t thuëc v· Nguy¹n Tr¢i v

¢÷ñcc¡c t¡c giaHçng ùc k¸ thøa v ti¸p töc êimîimët c¡ch xu§ts­c

T€I LI›U THAM KHƒO

[1] Tr¦n Quang Dông, 2005 Hçng ùc quèc ¥m thi tªp trong ti¸n tr¼nh thì

Næm ÷íng luªt Vi»t Nam thíi trung¤i Nxb ¤i håc S÷ ph¤mH  Nëi

[2] Nhi·u t¡c gi£,1997 V«n håc Vi»t Nam th¸ k¿ X  nûa ¦u th¸ k¿ XVIII

Nxb Gi¡odöc, H Nëi

[3]Nhi·u t¡cgi£,1998 Ho ng¸ L¶ Th¡nhTæng: Nh ch½nh tràt i n«ng, nh 

v«n hâa léi l¤c, nh  thì lîn Nxb Khoahåc X¢ hëi, H  Nëi

[4] L¢Nh¥m Th¼n, 1998 Thì Næm ÷íng luªt Nxb Gi¡odöc, H  Nëi

ABSTRACT

Shino - Tang prosody poetry from National Language Poem Collection

to Hong Duc National Language Poem Collection

in the trend of inheritage, improvement, and creativeness

During thedevelopmentofVietnameseShino-Tangprosodypoetry,National

Language Poem Collection and Hong Duc National Language Poem Collection

are considered as great turning points - having the most prominent position in

Vietnamese poetry.Therefore, study onthe process of Shino-Tang prosody poetry

from National language poem collection to Hong Duc National language poem

collection plays a vital significance in identifying the face of Vietnamese

Shino-TangprosodypoetryfromtheverybeginningincomparisonwithHan-Tangprosody

poetryinthetrendofheritage,improvement,andcreativenesstothegenrenalization

oriented On the other hand, study on the proness of Shino- Tang prosody poetry

from the National Language Poem Collection ti Hong Duc National Language

PoemCollection alsoaffirmstheimportantcontributionsincreatingthefoundation

by such authorsas Nguyen Trai,Le ThanhTong and writersin the HongDuctime

towards the development history of nationalliterature