Tác động của hiệp định thương mại tự do việt nam EU (EVFTA) đến nền kinh tế việt nam

Vì vậy, nghiên cứu những tác động của EVFTA tới nền kinh tế Việt Nam để từ đó khuyến nghị các biện pháp tận dụng những mặt tích cực cũng nhu hạn chế những rủi ro, tiêu cực là việc vô cùn

EỤC LỤC

LỜI MỚ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI Tự DO VIỆT NAM - EU (EVFTA) 2

1 Xu hướng hợp tác trên thê giới và trong khu vực 2

2 Hiệp định thương mại tự do (FTA) là gì? 3

2.1

Quá trình hình thành và phát triển FTA 3

2.2 Tóm tắt về quá trình tham gia FTAs của Việt Nam 5

3 Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EU 7

3.1 Nội dung quan tâm của Việt Nam trong đàm phán EVFTA 7

3.2 Lộ trình đàm phán Hiệp đinh thương mại Việt Nam - EU 7

II CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI VIỆT NAM 9

1 Cơ hội của Việt Nam khi ký kêt FTA với EU 9

2 Một số thách thức đặt ra cho Việt Nam sau khi ký kêt EVFTA 11

3 Các biện pháp đối phó với thách thức 13

3.1 Đối với Nhà nước 13

3.2 Đối với các hiệp hội 13

3.3 Đối với doanh nghiệp 14

KÉT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

LỜI EỞ ĐÀU

Hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay là một xu thế khách quan Trong hơn một thập kỷ trở lại đây, xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới có sự gia tăng mạnh mẽ gắn hiền với sự phát triển của khoa học - công nghệ, sự gia tăng hàng loạt vấn đề toàn cầu nhu môi truờng, dân số sự gia tăng mạnh mẽ của toàn cầu hoá kinh tế đặt ra yêu cầu khách quan đòi hỏi các quốc gia phải có chiến luợc hội nhập phù hợp vào nền kinh tế thế giới và khu vực Trong bối cảnh này, sẽ không thể phát triển nếu nhu không có sự

mở rộng mối quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực hay ngoài khu vực Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng buớc cố gắng chủ động, nhanh nhạy tạo những buớc chuyển mình để hội nhập kinh tế quốc tế Với mục tiêu “đa dạng hóa thị truờng, đa phuơng hóa mối quan hệ kinh tế—, Việt Nam đang huớng tới con đuờng xuất khẩu hàng hóa để tìm kiếm và mở rộng thị truờng, từ đó nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả của nền kinh tế Và để thực hiện điều đó, chúng ta đã vuợt qua rất nhiều rào cản, quy định khó khăn để kí kết các văn bản hợp tác và gia nhập vào các

tổ chức thuơng mại lớn (ASIAN, APEC, WTO ) có tính chất mở đuờng cho nền kinh tế Trong số đó, hiệp định thuơng mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là một trong những hiệp định quan trọng, toàn diện, chất luợng cao và cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU

Tham gia hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU sẽ có ảnh huởng to lớn đến quan hệ thuơng mại giữa Việt Nam và EU Vì vậy, nghiên cứu những tác động của EVFTA tới nền kinh tế Việt Nam để từ đó khuyến nghị các biện pháp tận dụng những mặt tích cực cũng nhu hạn chế những rủi ro, tiêu cực là việc vô cùng quan trọng và cần thiết trong tiến

trình hội nhập Chính vì những lý do trên mà em đã lựa chọn đề tài: “Tác động của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đến nền kinh tế Việt Nam — cho chủ đề nghiên cứu tiểu luận trong môn học này.

Em xin đặc hiệt cảm ơn cô Đặng Hương Giang - giảng viên bộ môn

Kinb tế chính trị Mác - Lênin, đã tận tình giúp em hoàn thành hài tiểu luận này

NỘI DUNG

I HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI Tự DO VIỆT NAM - EU (EVFTA)

1 Xu hướng hợp tác trên thế giới và trong khu vực

Toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế là tiến trình phức tạp, vận động, phát triển dưới tác động của các mâu thuẫn được hiểu hiện thông qua các dạng thức của cuộc đấu tranh giữa các lực lượng xã hội Giải quyết mối quan hệ giữa hợp tác và đấu tranh trong hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, suy cho cùng, là nhằm thiết lập một “trật tự— kinh tế thế giới mới có khả năng đảm hảo cho sự phân phối các lợi ích giữa các quốc gia dân tộc một cách hợp lý hơn

Hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế khách quan đã và đang lôi cuốn nhiều quốc gia cùng tham gia Không thể phủ nhận những lợi ích mà toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đem lại cho sự phát triển của mỗi quốc gia dân tộc Tuy nhiên, thực tiễn hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng hộc lộ tính chất thiếu công hằng: trong khi các quốc gia công nghiệp phát triển được hưởng-lợi rất lớn ±hì các quốc gia đang phát triển,- chậm phát triển lại chịu nhiều thua thiệt Vì vậy, chúng ta cần đầy mạnh hợp tác Kinh tế quốc tế, đồng thời kiên quyết đấu tranh giữ vững nền kinh tế độc lập, tự chủ

Các nước trên thế giới đã và đang tham gia vào tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế dưới các hình thức phổ hiến như: khu vực mậu dịch tự do; liên minh thuế quan; thị trường chung; Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của sản xuất, hoạt động thương mại thế giới thể hiện ở các nhu cầu giao thương, loại hình sản phẩm, dịch vụ, nguyên tắc, chuẩn mực giao dịch cũng có sự phát triển ngày càng cao, minh hạch, toàn diện, hướng đến sự phát triển hền vững Minh chứng cụ thể là sự chuyển đổi lên

mức độ rộng hơn, cao hơn trong các thỏa thuận thương mại tự do, mà hiện nay được gọi là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

2 Hiệp địnb tbương mại tự do (FTA) là gì?

Hiện nay có rất nhiều cách hiểu về các Hiệp định thương mại tự do Theo cách hiểu chung nhất thì một Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement - FTA) là một hiệp định, một thỏa thuận thương mại giữa hai hoặc nhiều nước thành viên Theo đó, các nước tham gia hiệp định sẽ tiến hành lộ trình cắt giảm và xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan nhằm tiến tới thành lập một khu vực mậu dịch tự do Điều này cho phép các quốc gia tận dụng lợi thế so sánh của mình, chuyên môn hóa và phân công lao động để thu được tối đa lợi ích từ việc tăng cường giao thương

ỊA QV tnim nhát lổ nin rơtnnv liế^n Vinh rniÂn TÌế^n TíA’! hình

^^.ây thực ch L là ẨuiộL xiìnih th^ức H^ênnk t''k-iimX qu c t •Livii tới hình

thành một thị trường thong nhất về hang nóa va dịch vụ Tuy nhiên, các nước thành viên vẫn giữ được quyền độc lập, tự chủ trong quan hệ buôn bán với các nước ngoài khu vực Nói cách khác, những thành viên của FTA

có thể duy trì chính sách thuế quan riêng và những hàng rào thương mại khác đối với thế giới bên ngoài hiệp định

Để tránh trốn thuế (thông qua tái xuất), các nước sử dụng hệ thống xác nhận nguồn gốc phổ biến gọi là quy tắc xuất xứ, trong đó yêu cầu hàm lượng nội địa tối thiểu của các nguyên liệu đầu vào và giá trị gia tăng của hàng hóa Đạt được tỉ lệ xuất xứ tối thiểu theo yêu cầu, hàng hóa mới được xem" xét là thuộc diện giao thương theo FTA Nói cách khác, nhà xuất khấu

về cơ bản phải chứng minh được xuất xứ của sản phấm, đồng thời nhà nhập khấu phải có được thông tin sản phấm từ tất cả các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng

FTA có thể mang nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ hiệp định Đối tác Kinh tế (Economic Partnership Agreement); hiệp định thương mại khu vực (Regional Trade Agreement), nhưng bản chất đều là các thỏa thuận hướng tới tự do hóa thương mại giữa các quốc gia thành viên

1.1 Quả trình hình thành và phát triển FTA

Từ những năm đầu của thập niên 1990, song song với quá trình hình thành sự kết nối chung của tự do thuong mại và dịch vụ toàn cầu, chủ nghĩa khu vực đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về luợng và về chất Các khu vực

và các quốc gia trên thế giới cũng đầy mạnh tìm kiếm, hợp tác sâu rộng hon để tháo gỡ những bế tạc trong các khuôn khổ hợp tác đa phuong kể từ cuối những năm 80 của thế kỷ truớc Vì vậy, các mô hình liên kết kinh tế khu vực nhu: Liên minh châu Âu, Khu vực thuong mại tự do Bạc Mỹ, Khu vực thuong mại tự do ASEAN, các FTA song phuong và đa phuong lần luợt ra đời phát triển với tốc độ nhanh chóng

Truớc đó, chủ nghĩa khu vực thuờng mang hình thái khu vực mậu dịch tự do (Free Trade Area) nhung kể từ thập niên 1990, hình thái FTA song phuong hoặc nhiều bên trở nên phổ biến hon, với phạm vi hợp tác rộng hon, không chỉ giới hạn trong việc thực hiện tự do hóa thuong mại hàng hóa, dịch vụ mà còn cả xúc tiến và tự do hoá đầu tu, hợp tác chuyển giao công nghệ, thuận lợi hóa thủ tục hải quan, xây dựng năng lực và nhiều nội dung mới khác nhu lao động, môi truờng

Chủ nghĩa khu vực đang tồn tại một cách khách quan bên cạnh hệ thống thuong mại đa phuong của WT0 Khủng hoảng tài chính kinh tế -toàn cầu năm 2008 đã ảnh huởng tiêu cực đến kinh tế -toàn cầu bởi sự lan rộng mạnh mẽ của nó tới các thị truờng tại các quốc gia lớn nhu Trung Quốc, Nhật Bản hay Liên minh châu Âu, Các hàng rào thuế quan và phi thuế quan đã đuợc các quốc gia lập nên nhằm bảo vệ nền kinh tế mặt khác lại gây trở ngại cho hàng hóa và dịch vụ của các doanh nghiệp nuớc ngoài, điều này đã “bóp méo— thuong mại quốc tế, làm giảm hiệu quả trong việc phân bổ các nguồn lực Vấn đề này chỉ có thể giải quyết thông qua đàm phán đa phuong giữa các quốc gia thành viên WT0

Tuy nhiên, tại vòng đàm phán Doha - DDA (Doha Development Agenda) đã xảy ra bất đồng về chính sách thuong mại trong nông nghiệp giữa Mỹ và Ân Độ, dẫn tới kết quả là đàm phán bị hoãn vào năm 2008

Để đối phó với sự bế tạc trong vòng Doha, nhận ra tầm quan trọng của việc giảm sự lệ thuộc vào thị truờng Mỹ và EU để có thể tránh hoặc chí ít hạn

chế được sự tác động tiêu cực của các cuộc khủng hoảng, các quốc gia có

xu hướng quay trở lại việc kí kết các Hiệp định thương mại tự do - FTA Theo thống kê của Ban Thư ký WTO, tính đến 3/2008 đã có 209 hiệp định thương mại khu vực (RTAs) được thông báo cho WTO, trong đó có 119 hiệp định thương mại tự do (FTAs) Trong số 119 FTAs được thông báo

cho WTO, có tới 9? FTAs .(chiếm 81%) được ký kết và có hiệu lực trong giai đoạn 1995 - 2007 Đáng chú ý là 69 FTAS (chiếm 72%) được hình thành trong giai đoạn 2001 - 2007, tức là trong thời gian diễn ra vòng đàm phán Doha

Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đã tỏ ra khá tích cực trong việc ký kết và tham gia các FTA Ngay cả những nước trước đây tỏ ra thờ ơ với FTA mà dành nhiều quan tâm cho WTO và hệ thống thương mại đa phương như Mỹ, Nhật và EU cũng đã có sự thay đổi

1.1 Tóm tắt về quả trình tham 'ỉa FTAs của Việt Nam

Tham gia vào FTA tức là sẵn sàng hội nhập, đương đầu thách thức PGS.TS Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam thì nhấn mạnh, chưa bao giờ Việt Nam nỗ lực tham gia FTA như hiện nay Sự nỗ lực này khẳng định ý chí, tinh thần Việt Nam, dù gặp không ít khó khăn Đây là tiến trình rất tích cực

Trình bày báo cáo tóm tắt kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên— diễn ra vào 23/9/2020, Chủ nhiệm ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu cho biết,

tínhgđđẴ'llhếPlì,áílllíl?lỉ•ị7Ax;iệ■,(>N'lls'ốđã3k^ý■■lkế',đ1ã3cló'llì}ệUl>lỊíCệt13|ựs>í', tìện khai, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là FTA thế hệ mới đầu tiên mà Việt Nam tham gia, tiếp theo đó là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA)

Theo ông Nguyễn Văn Giàu, các FTA mà Việt Nam tham gia có độ phủ rộng hầu hết các châu lục với gần 60 nền kinh tế có tổng GDP chiếm gần 90% GDP thế giới, trong đó có 15 nước thành viên G20 và 9/10 đối tác kinh tế - thương mại lớn nhất của Việt Nam thuộc 3 trung tâm kinh tế lớn

nhất thế giới là Bắc Mỹ, Tây Âu và Đông Á Chủ nhiệm ủy ban Đối ngoại

nêu rõ, việc tham gia các FTA đã góp phần đưa nền kinh tế nước ta duy trì mức tăng trưởng cao từ 6-7%/năm, kinh tế vĩ mô ngày càng ổn định; lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm.

Dưới đây xin khái quát lại những mốc thời gian quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực của Việt Nam, tính đến tháng

9/2020, được thống kê bởi Trung tâm WTO và Hội nhập'.

ST

Các FTA đã có hiệu lực • •

5

6

V JEPA AIFTA

Có hiệu lực từ 2009

Việt Nam, Nga, Belarus, Amenia, Kazakhstan, Kyrgyzstan

11

CPTPP (TiềTPPn là

Có hiệu lực từ 30/12/2018, có hiệu lực4ạ1 /VÕệtgNam từ

Việt Nam, Canada, Mexico, Peru, Chi Lê, New Zealand, Australia, Nhật Bản, Singapore, Brunei,

Malaysia

Có hiệu lực tại Hong Kong (Trung Quốc), Lào, Myanmar, Thái Lan, Singapore và Việt Nam từ 11/6/2019

ASEAN, Hong Kong (Trung

Quốc)

Các FTA đang đàm phán

3/2013, hoàn tất đàm phán văn

ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ẩn Độ, Australia, New

kiện Zealand

-EFTAFTA

Kliởi động đàm pbán tbáng

5/2012

Việt Nam, EFTA (Tbụy Sĩ, Na

Uy, Iceland, Liecbtenstein)

-Israel FTA

Kliởi động đàm pbán tbáng

3 Hiệp địnb tbương mại tự do giữa Việt Nim và EU

1.1 Nội dung quan tâm của Việt Nam trong đàm phán EVFTA

“Là cbủ tbể quan trọng của kbu vực Đông Nam Á, Việt Nam trở tbành cbặn dừng cbân đầu tiên của pbái đoàn EU trong cbuyến kbảo sát, tìm kiếm

co bội đầu tư lần này Tuy nbiên sau Việt Nam, pbái đoàn sẽ tiếp tục kbảo sát co bội đầu tư tại một số quốc gia kbác trong kbu vực ASEAN nbư Tbái Lan, Myanmar Cbínb vì vậy, Việt Nam cần cbo các nhà đầu tư EU tbấy được lợi tbế cạnb tranb đặc biệt của mìnb để củng cố tbêm quyết tâm của các nbà đầu tư EU kbi lựa cbọn Việt Nam làm điểm đến đầu tư.— là kbuyến ngbị của ông Preben Hjortlund - Cbủ tịcb Pbòng Tbưong mại cbâu

Âu tại Việt Nam tại “Diễn đàn doanb ngbiệp và giao lưu tbưong mại EU -Việt Nam— do VCCI - HCM pbối bợp với pbái đoàn EU tại -Việt Nam tổ cbức Việt Nam xác địnb rõ cbủ trưong trong tbam gia Hiệp địnb tbưong mại tự do với EU là tăng cường quan bệ với EU, đặc biệt về kinb tế, tbưong mại, đầu tư Do đó Việt Nam đã quyết tâm tbúc đầy mạnb mẽ, boàn tất đàm pbán FTA với EU kể từ 09/2014

Tuy nbiên, vấn đề cbênb lệcb về trìnb độ pbát triển giữa bai bên luôn

rút^snhạn któntcbà VũệígNffi Wcsự> sốầmn^Hmềĩbk nb Mđấ mìnb để sánb ngang với nbững nước có nền kinb tế bàng đầu Trong kbi

đó, EU là tbị trường nổi tiếng kbó tínb và cầu toàn nên các mặt bàng xuất kbầu của Việt Nam sang tbị trường này pbải đảm bảo yếu tố cbất lượng cũng nbư tbời bạn giao bàng; các sản pbầm pbải đảm bảo yêu cầu về môi trường: xanb, sạcb và trácb nbiệm xã bội Vì tbế doanb ngbiệp cần pbải lưu

ý pbát triển các yếu tố sản xuất, kinb doanb bền vững, tbân tbiện môi trường, áp dụng công ngbệ xanb, quy cbế kinb tế tbị trường đầy đủ cbo

Việt Nam, v.v

1.2 Lộ trình đàm phán Hỉệp đỉnh thương mại Việt Nam - EU

EU là một thị trường rộng lớn với 27 quốc gia thành viên, một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam Hai bên đã tiến hành đàm phán về Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU từ tháng 6/2012 Với tham vọng đàm phán một hiệp định toàn diện, FTA Việt Nam

- EU nếu được ký kết sẽ có tác động rất lớn đến từng ngành và toàn bộ nền kinh tế Việt Nam

Trải qua nhiều lần đàm phán, Việt Nam và EU đã triển khai một số nội dung quan trọng trong đàm phán hai bên, cụ thể trên một số lĩnh vực như thương mại hàng hóa; thương mại dịch vụ; đầu tư; cán cân thương mại, cán cân thanh toán quốc tế và ngân sách nhà nước; lĩnh vực sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường, chính sách cạnh tranh, doanh nghiệp nhà nước, mua sắm công, cải cách thể chế; tạo thêm việc làm mới

Sau 9 năm ròng rã hai bên nỗ lực đàm phán và chuẩn bị, Việt Nam đã

ký kết thành công hiệp định thương mại EVFTA Hiệp định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020 sau khi được Quốc hội hai bên phê chuẩn EVFTA nói riêng cũng như các FTA thế hệ mới nói chung bao gồm các cam kết tự do hóa thương mại trong nhiều lĩnh vực, trong đó mức độ cam kết mở cửa mạnh (ví dụ thường là xóa bỏ thuế quan đối với khoảng 95

- 100% số dòng thuế, mở cửa mạnh nhiều lĩnh vực dịch vụ, .), đặt ra nhiều tiêu chuẩn cao trong các vấn đề quy tắc

Hiện nay, đại dịch Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp và khó lường, suy đứầẽmạnffiơn'miâuL"Âu^NnkinMệpNềMan1™ n^u hướng này Bởi vậy, có thể coi việc các nền kinh tế châu Âu mở cửa trở lại sau đại dịch là quá trình thử nghiệm kiếm tìm cơ hội, và các nền kinh tế khác, như Việt Nam, hoàn toàn có thể làm một phần của cơ hội đó Hiệp định thương mại tự do Việt Nam và liên minh châu Âu tuy có hiệu lực vào khoảng thời gian khó khăn này nhưng là một trong những giải pháp mà EU tính đến, được kỳ vọng sẽ có ảnh hưởng tích cực đến hoạt động thương mại quốc tế giữa hai bên, thúc đẩy quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch

II Cơ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐÓI VỚI VIỆT NAM

Hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những phương diện của quá trình toàn cầu hóa, trong đó các quốc gia có những kết nối và hợp tác mạnh

mẽ để phát triển kinh tế Sự ra đời của các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã góp phần thúc đầy nhanh quá trình toàn cầu hóa; đặt mỗi quốc gia, nhất là các nước đang phát triển như Việt Nam trước những cơ hội và thách thức Chủ nhiệm ủy ban Đối ngoại đã chỉ rõ, việc tham gia các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới, tiêu chuẩn cao và toàn diện như CPTPP và EVFTA không chỉ mang lại cơ hội mà còn kèm theo những rủi ro và thách thức, nhất là năng lực cạnh tranh để tác động tăng trưởng kinh tế, có thể rủi

ro đối với doanh nghiệp trong nước; thách thức về hoàn thiện khuôn khổ pháp luật cũng như trong thực thi các cam kết trong những lĩnh vực mới chưa có trong các FTA trước đây, như lao động, công đoàn, môi trường

1 Cơ hội của Việt Nam khi ký kết FTA với EU

Việc ký kết và tham gia FTA thế hệ mới như EVFTA sẽ có tác động lớn đến nền kinh tế Việt Nam, thúc đẩy tự do thương mại cả về mặt lượng

và chất thông qua việc mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, theo đó, kim ngạch xuất nhập khẩu sang các nước đối tác sẽ tăng, củng cố thị trường truyền thống, khơi thông nhiều thị trường tiềm năng trên cơ sở thúc đẩy quan hệ với các đối tác chiến lược kinh tế quan trọng Cụ thể:

Thứ nhất, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu: Tự do hóa thương mại nói

chun'và các .FTA thế ±1 mới nói riên' có tác độn' thúc đẩy hoạt động Xuất Khẩu Những quy định trong các FTA nàỹouộC nền Kinh tế thanh viên, trong đó có Việt Nam, phải tái cấu trúc, mở ra những thị trường mới và tạo sức hút về hàng hóa Trong thời gian tới, khi việc thực hiện cắt giảm thuế quan theo các FTA bước vào giai đoạn cắt giảm sâu thì xuất khẩu của Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh Hiệp định CPTPP và EVFTA đi vào thực thi sẽ là động lực cho xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới

Thứ haỉ, đối với sản xuất trong nước: Việc tham gia các FTA thế hệ

mới sẽ khiến cho nhiều mặt hàng làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất