Nhận thức được tầm quan trọng, vai trò, ý nghĩa đó trong việc giáo dụcthế hệ trẻ, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đàotạo đã có chỉ đạo về việc đưa các làn điệu
Trang 1I/ PHẦN I: LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI1/ Đặt vấn đề:
Từ ngày xưa, cha ông ta đã khẳng định: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” và điều đó đã trở thành truyền thống quý báu của dân tộc ta Phát huy
truyền thống đó, Đảng và Nhà nước luôn luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến
sự nghiệp giáo dục và đào tạo
Đất nước ta với hơn bốn ngàn năm lịch sử đã hình thành nên một nềnvăn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Trong đó: Âm nhạc dân gian nói chung, dân
ca nói riêng là tinh hoa văn hóa đặc sắc, là linh hồn của dân tộc Trải qua baobiến cố thăng trầm của lịch sử, các di sản dân ca vẫn có sức sống bền chặttrong lòng mỗi người dân Việt Nam, là nhịp cầu thời gian để ta trở về với cộinguồn của ông cha, dân tộc
Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc luôn đượcĐảng và Nhà nước ta quan tâm, coi trọng Vì vậy, việc làm cho văn hóa thấmsâu vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội; xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân
cách con người Việt Nam toàn diện về “Đức – trí – lao - thể - mĩ”; bảo vệ và
phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa,hội nhập quốc tế; bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, sinh viên,học sinh, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức và bảnlĩnh văn hóa Việt Nam đã trở thành trách nhiệm của mỗi công dân nói chung
và người giáo viên nói riêng
Từ năm học 2011-2012, Bộ GD - ĐT đã triển khai đưa dân ca vàotrường học với nhiều hình thức Đến năm học 2013 - 2014, Bộ GD - ĐT tiếptục triển khai lồng ghép giáo dục di sản trong dạy học ở trường phổ thông với
1 số môn học trong đó có bộ môn âm nhạc mà tôi đang phụ trách Tôi nhận
thấy, dạy tích hợp dân ca vừa là giới thiệu đồng thời vừa là giữ gìn và phát
triển bản sắc văn hóa dân tộc Đưa dân ca vào giảng dạy ở các trường trunghọc cơ sở không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy vốn dân ca các vùng miền,các dân tộc ở Việt Nam mà còn phát triển khả năng âm nhạc cho học sinh, tạocho các em cơ hội tiếp cận với dân ca, giáo dục tình yêu quê hương đất nước,
tự hào dân tộc
Thời đại hiện nay là thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước vàhội nhập quốc tế Giao lưu văn hoá là một trong những cách để các quốc giagiới thiệu nền văn hoá của đất nước mình, không gì hơn là giới thiệu nền dân
ca của dân tộc, việc đưa dân ca vào trường học giúp học sinh cảm thụ được
âm nhạc và không quên truyền thống của dân tộc mình
Sau hơn 40 năm đổi mới, bộ mặt đất nước ta có nhiều thay đổi đáng kể.Kinh tế phát triển kéo theo sự phát triển của văn hoá, xã hội… bên cạnhnhững giá trị tích cực do nền kinh tế thị trường mang lại thì những hạn chế
1
Trang 2tiêu cực vẫn tồn tại và len lỏi mọi ngóc ngách của đời sống Tình trạng xuốngcấp về mặt đạo đức ở một bộ phận thanh thiếu niên đang là vấn đề bức xúccủa toàn xã hội Lớp trẻ đang có xu hướng thích luồng văn hóa ngoại lai, thíchnghe những dòng nhạc có tích chất trào lưu hơn là thưởng thức những lànđiệu dân ca, thậm chí các em nghe, hát mà không hiểu được nội dung, ý nghĩacủa bài hát.
Điều đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết là người giáo viên âm nhạc phảigiảng dạy như thế nào cho lớp trẻ hôm nay nhận ra được những giá trị tinhthần vô cùng to lớn, kết tinh trong các làn điệu dân ca, từ chỗ hiểu được cácgiá trị các em biết trân trọng, yêu quý giá trị dân ca này và có ý thức, tráchnhiệm giữ gìn và bảo tồn những di sản tinh thần to lớn đó
Nhận thức được tầm quan trọng, vai trò, ý nghĩa đó trong việc giáo dụcthế hệ trẻ, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đàotạo đã có chỉ đạo về việc đưa các làn điệu dân ca, trò chơi dân gian vào trường
học và coi đó là một trong năm tiêu chí xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” Hưởng ứng phong trào ý nghĩa này, cả nước đã và đang tích
cực thực hiện các biện pháp khác nhau để đưa dân ca vào giảng dạy trong nhàtrường với những tín hiệu đáng mừng Tuy nhiên việc đưa dân ca vào trườnghọc vẫn chưa có tính đồng bộ và thống nhất, những tài liệu phục vụ và hỗ trợcho việc đưa dân ca vào trường học vẫn còn thiếu Ở các trường học mà chủyếu là đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc đang lúng túng trongviệc tìm kiếm nội dung, tư liệu để giảng dạy cho học sinh
Xuất phát từ ý nghĩa, vai trò của dân ca với việc giáo dục cho thế hệ trẻ,
là một giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc, tôi luôn trăn trở, tìm tòi các giảipháp cùng với nhà trường để thực hiện có hiệu quả việc đưa dân ca vào cáchoạt động giáo dục học sinh nhất là giáo dục tích hợp di sản dân ca Từ những
lí do nêu trên, tôi đã mạnh dạn chọn để tài: “Một số giải pháp dạy tích hợp dân ca trong giảng dạy môn âm nhạc ở trường THCS.”
2/ Mục đích đề tài:
Trong phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mộttrong những hoạt động được đặt ra là tổ chức cho học sinh tham gia chăm sóccác di sản, chủ yếu là các di tích mang tính lịch sử ở địa phương Việc khaithác các di sản văn hóa ở địa bàn nhà trường đóng như là nguồn tri thức,phương tiện dạy học rất ít khi được quan tâm, nếu có chỉ mang tính tự phát
Vì vậy vai trò, thế mạnh của những di sản văn hóa đa dạng, muôn hình muôn
vẻ ở địa phương gần như chưa được ngành giáo dục biết đến và tận dụng
Sử dụng di sản trong dạy học giúp cho quá trình học tập của học sinh trởnên hấp dẫn hơn, học sinh hứng thú học tập và hiểu bài sâu sắc hơn, phát triển
tư duy độc lập sáng tạo, giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Do đó, tôi
Trang 3chọn đề tài: “Một số giải pháp dạy tích hợp dân ca trong giảng dạy môn
âm nhạc ở trường THCS” với mục đích:
- Giúp học sinh có hiểu biết về những làn điệu dân ca Việt Nam, am hiểu
về một số di sản được tổ chức Unesco công nhận là di sản phi vật thể của thếgiới, nhân loại Qua đó giáo dục nhân cách học sinh, ý thức giữ gìn, bảo vệ vàphát triển các làn điệu dân ca dân tộc, các di sản nhất là các di sản gắn liềnvới sinh hoạt văn hóa và âm nhạc
- Giúp cho quá trình học của học sinh trở nên hấp dẫn hơn, tạo hứng thútrong học tập, hiểu bài sâu sắc, phát triển tư duy độc lập sáng tạo, phát triển
mộ số kĩ năng như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩ năng khai thác và xử
lí thông tin…
- Đồng thời rèn luyện tính tích cực chủ động, sáng tạo trong giáo viên vàhọc sinh, thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, đa dạng hóa hình thức tổchức dạy học góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, phát hiện, bồidưỡng nâng cao kiến thức cho học sinh
- Phát huy năng lực tổ chức hoạt động dạy học trong và ngoài nhà trườngcủa giáo viên, nâng cao sự hiểu biết về di sản văn hóa của Việt Nam và thếgiới cho học sinh
3/ Lịch sử đề tài:
Trong 11 năm trực tiếp giảng dạy bộ môn âm nhạc, nhưng đến năm học2013-2014 theo qui định của Bộ giáo dục và đào tạo lồng ghép giáo dục disản trong dạy học ở trường phổ thông Từ đó, để nâng cao chất lượng dạy học,gây hứng thú cho học sinh, giáo dục lòng tự hào và ý thức giữ gìn phát triển
tinh hoa văn hóa dân tộc tôi bắt đầu nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp dạy tích hợp dân ca trong giảng dạy môn âm nhạc ở trường THCS” Và đây
là năm thứ 2 tôi tiến hành thực nghiệm đề tài đối với học sinh trường THCSNguyễn Thành Nam
4/ Phạm vi nghiên cứu:
Dân ca Việt Nam là một loại hình nghệ thuật vô cùng phong phú, đadạng Kho tàng di sản dân ca khá rộng lớn Do đó, việc giảng dạy tích hợp disản dân ca khó có thể đạt được hiệu quả cao nếu không có sự phối hợp đồng
bộ giữa giáo viên, học sinh và phương tiện dạy học Vì vậy sự phối hợp nàyphải được thực hiện ngay từ ban đầu và đồng nhất giữa các lớp trong cùngmột khối để tạo nền tảng vững chắc cho những bước đi tiếp theo trong quátrình giảng dạy âm nhạc
Với đề tài: “Một số giải pháp dạy tích hợp dân ca trong giảng dạy môn âm nhạc ở trường THCS”, thì phạm vi nghiên cứu của đề tài là các
giải pháp dạy tích hợp dân ca cho học sinh mà cụ thể là học sinh khối THCS
3
Trang 4Bước đầu tiên của đề tài này tôi chỉ mới áp dụng đối với học sinh khối 6, 7trường THCS Nguyễn Thành Nam.
II/ PHẦN II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
1/ Thực trạng của đề tài
Việt Nam có nhiều di sản, nhưng trong tài liệu tập huấn sử dụng di sảntrong dạy học ở trường phổ thông chỉ đề cập đến chủ yếu là 5 di sản gắn liền vớisinh hoạt văn hóa và âm nhạc đó là: Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian vănhóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca quan họ Bắc Ninh-Bắc Giang, Ca trù vàhát Xoan mà không hề nhắc đến đờn ca tài tử Nam Bộ Trong tài liệu các nhàbiên soạn chỉ giới thiệu về 5 di sản trên, đó là những di sản thuộc về dân ca cácmiền ngoài học sinh không am hiểu và không có điều kiện tiếp xúc Giáo viêndạy phải tự sưu tầm tài liệu để hướng dẫn tích hợp cho học sinh
Trong chương trình âm nhạc được bộ GD-ĐT đưa vào nhà trường trunghọc cơ sở, các tiết học hát dân ca và dạy tích hợp dân ca chưa phải là thườngxuyên, đồng đều và chưa có những hướng dẫn, định hướng cụ thể Do đó,giáo viên phải tự lập kế hoạch dạy học tích hợp cụ thể cho từng tiết học, từngkhối lớp, xây dựng mục tiêu cho từng bài sao cho phù hợp với điều kiện củatrường, của địa phương Vì vậy việc lựa chọn di sản phục vụ cho việc dạy họcphải hướng vào thực hiện mục tiêu đã được xác định
Để thực hiện giờ dạy giáo viên cần có thời gian tìm hiểu kĩ nội dung bàidạy, cần chọn lọc những tư liệu liên quan phục vụ cho bài dạy Để có phươngpháp dạy học thích hợp với đối tượng học sinh, điều kiện cơ sở vật chất củatrường, địa phương
Phòng dạy bộ môn Âm nhạc vẫn chưa có, tranh ảnh, tư liệu, tài liệu dạytích hợp dân ca chưa nhiều nên giáo viên dạy gặp phải không ít khó khăn
Đầu năm tôi tiến hành lấy ý kiến khảo sát sở thích âm nhạc của họcsinh khối 6, 7 để nắm tâm tư, nguyện vọng của các em để lựa chọn phươngpháp dạy học phù hợp:
PHIẾU Ý KIẾN HỌC SINH
Nhạc trẻ Nhạc
ngoại
Ýkiếnkhác
Trang 5Tôi nhận được kết quả như sau:
- 1,8 % học sinh thích nhạc dân ca
- 3,5 % học sinh thích hát nhạc quê hương
Theo kết quả ban đầu, việc dạy tích hợp dân ca cho học sinh cụ thể là
HS khối 6, 7 tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm cả về ưu điểm cũng nhưcòn những mặt hạn chế như sau:
*Ưu điểm:
Hầu hết các em đều yêu thích học hát dân ca và tìm hiểu các di sản dân
ca, có những kiến thức cơ bản về dân ca Nam Bộ, di sản phi vật thể: Dân caQuan họ Bắc Ninh, ca trù, không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đờn
ca tài tử Nam Bộ
Các em nhớ, thuộc được giai điệu một số bài dân ca Nam Bộ, quan họBắc Ninh
Bước đầu có thể soạn và hát lời mới cho bài dân ca
Phân biệt được các hình thức biểu diễn di sản dân ca: đờn ca tài tửNam Bộ, quan họ Bắc Ninh với hát Xoan, ca trù, giữa nhã nhạc cung đìnhHuế với không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên
* Hạn chế:
Do thời lượng của tiết dạy có hạn nên học sinh chỉ có thể phân biệt cácloại hình di sản dân ca qua tranh ảnh, trang phục, video chứ chưa trực tiếp trảinghiệm thực tế
Các em còn rụt rè, chưa mạnh dạn tra cứu tìm hiểu thêm thông tin vềcác di sản dân ca của đất nước trên các phương tiện thông tin
Số lượng học sinh đăng kí tham gia sinh hoạt câu lạc bộ âm nhạc còn ít
2/ Nội dung cần giải quyết
5
Trang 6Để nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn âm nhạc và tháo gỡ nhữnghạn chế trong giảng dạy tích hợp dân ca cho học sinh THCS nói chung và họcsinh khối lớp 6, 7 nói riêng ta cần giải quyết một số vấn đề sau:
Lập kế hoạch dạy học tích hợp di sản trong môn âm nhạc để chọn lọc
sử dụng những di sản hỗ trợ để tiết dạy đạt hiệu quả
Để thực hiện được các mục tiêu, yêu cầu của tiết học có nội dung tíchhợp dân ca Giáo viên và học sinh cần có sự chuẩn bị ở nhà, ở lớp để tiết họcđạt hiệu quả cao nhất
Người giáo viên phải nắm được tình hình học sinh, đặc điểm tâm sinh
lí Nắm đượcnguồn gốc, nội dung, hình thức, ý nghĩa các loại hình dân ca đặcbiệt là các di sản dân ca Từ đó có phương pháp, biện pháp hướng dẫn dạyhọc tích cực để quá trình học tập của học sinh hấp dẫn hơn, học sinh hứng thúhọc tập và hiểu bài sâu sắc hơn, phát triển tư duy độc lập sáng tạo, qua đógiáo dục nhân cách cho học sinh
3/ Bi ện pháp giải quyết
Để có thể giải quyết được những nội dung trên, tôi đã cố gắng sử dụngcác phương pháp, biện pháp học ở trường sư phạm, kinh nghiệm của bạnđồng nghiệp, các thầy cô đi trước, kết hợp với kinh nghiệm bản thân trongquá trình giảng dạy Những giải pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả, sau đây tôixin trình bày một số giải pháp như sau:
a/ Lập kế hoạch dạy học tích hợp:
Để quá trình dạy học thuận lợi, tiết học sinh động, thu hút sự chú ý củahọc sinh, giáo viên phải lên kế hoạch dạy học dạy tích hợp ở tiết học nào, nộidung dạy tích hợp là gì, cần chuẩn bị những tư liệu gì cho từng khối lớp
Trang 7Lớp Tiết Nội dung Sử dụng các loại tư liệu về di sản
6
5
Học hát: Vuibước trênđường xa (Dân
ca Nam Bộ)
- Hình ảnh về hát Đờn ca tài tử Nam Bộ: trang phục, nhạc cụ, hình thức hát đờn ca…
- Các điệu lí, hò trong dân ca Nam Bộ
- Đĩa nhạc một số bài: Lí con sáo Gò Công, lí cây bông…
12 Sơ lược về dânca Việt Nam
- Hình ảnh về hát quan họ Bắc Ninh-BắcGiang: Hội Lim, trang phục, hình thức hátquan họ, các liền anh, liền chị…
- Hình ảnh về hát Xoan Phú Thọ: trang phục,hát múa…
- Đĩa nhạc, tranh ảnh, đĩa hình về hát quanhọ…
- Hình ảnh các nhạc cụ trong hát ca trù, nhãnhạc cung đình Huế: Đàn đáy, đàn nguyệt, tỳ
- Hình ảnh về hát Đờn ca tài tử Nam Bộ, quan
họ Bắc Ninh, nhạc cụ, hình thức hát đờn ca…
- Video biểu diễn nhạc cụ dân tộc, Đờn ca tài
tử Nam Bộ, quan họ Bắc Ninh …
28
Sơ lược vềnhạc hát vànhạc đàn
- Đĩa nhạc, đĩa hình về nhã nhạc cung đìnhHuế
- Hình ảnh về kinh đô Huế, dàn nhã nhạccung đình Huế, các loại nhạc cụ dùng trongdàn nhã nhạc
- Hình ảnh về hát quan họ Bắc Ninh-BắcGiang: Hội Lim, trang phục, hình thức hátquan họ, các liền anh, liền chị…
35
Ôn tập nhạc lí
và âm nhạcthường thức
- Đĩa nhạc, đĩa hình về nhã nhạc cung đìnhHuế
- Hình ảnh về kinh đô Huế, dàn nhã nhạccung đình Huế, các loại nhạc cụ dùng trongdàn nhã nhạc
- Hình ảnh về hát quan họ Bắc Ninh-BắcGiang: Hội Lim, trang phục, hình thức hátquan họ, các liền anh, liền chị…
7
4
Học hát: Lí cây
đa (Dân caquan họ BắcNinh)Bài đọc thêm:
Hội Lim
- Hình ảnh về hát quan họ Bắc Ninh-Bắc Giang: Hội Lim, trang phục, hình thức hát quan họ, các liền anh, liền chị…
- Đĩa nhạc, tranh ảnh, video về hát quan họ, hội Lim…
10 Hội xuân “Sắcbùa”
- Hình ảnh về không gian văn hóa cồngchiêng Tây Nguyên: Lễ hội, cồng chiêng, nhàrông…
- Video biểu diễn sắc bùa
20
Học hát: Đi cắtlúa (Dân ca
- Hình ảnh về không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên: Lễ hội, cồng chiêng, nhà
Trang 8Trước tiên người giáo viên phải xây dựng kế hoạch những nội dung cầnthực hiện trong việc dạy tích hợp di sản dân ca.
b/ Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
Để thực hiện được các mục tiêu, yêu cầu của việc giảng dạy có nộidung tích hợp dân ca Giáo viên và học sinh phải có sự chuẩn bị trước thậtchu đáo
* Đối với giáo viên:
Việc lựa chọn nội dung dạy tích hợp di sản dân ca đã khó, việc giúp họcsinh hiểu và hứng thú tìm hiểu các di sản dân ca lại càng không dễ dàng.Chính vì vậy, người giáo viên cần phải có những kỹ năng nhất định làm chogiờ học luôn thoải mái, vui vẻ, hấp dẫn sự chú ý của học sinh
Giáo viên âm nhạc cần tìm tòi, sáng tạo và lồng ghép cùng với các hoạtđộng khác để tạo cho học sinh niềm vui, hứng thú và tự hào khi được tìm hiểu
về các di sản dân ca của đất nước mình
Để làm tốt công tác chuyên môn người giáo viên dạy âm nhạc phải luôntrau dồi chuyên môn, thường xuyên rút kinh nghiệm cho tiết dạy của mình Vìvậy tôi đã cố gắng thực hiện tiết dạy bằng tất cả lòng yêu nghề của mình
Bản thân tôi luôn cố gắng xem thêm tài liệu chuyên môn, sưu tầm kiếnthức về di sản dân ca qua sách báo, bạn bè đồng nghiệp, các phương tiệnthông tin trên truyền hình, sưu tầm tranh ảnh, các đoạn video biểu diễn các disản dân ca Trước mỗi tiết dạy hát dân ca, tôi luôn chuẩn bị tốt các khâu sau:
- Lên kế hoạch dạy học cụ thể cho từng tiết dạy, những nội dung giáoviên cần chuẩn bị
- Chuẩn bị tranh ảnh, video, các phương tiện dạy học cần thiết
- Tìm hiểu về nguồn gốc, nội dung của di sản dân ca muốn giới thiệu,chọn cách giới thiệu bài thích hợp
- Chọn và chuẩn bị trò chơi thích hợp
- Hướng dẫn cách học ở nhà cho học sinh, hướng dẫn, giao nhiệm vụcho học sinh chuẩn bị trước nội dung bài học
- Làm đồ dùng dạy học hỗ trợ cho công tác giảng dạy
- Thành lập câu lạc bộ âm nhạc sinh hoạt định kỳ 1 tháng 1 lần
* Đối với học sinh
Nếu người giáo viên đã chuẩn bị tốt trước khi lên lớp mà học sinh không
có sự chuẩn bị tốt thì tiết học sẽ trở nên buồn chán, không đạt được mục tiêu
đã đề ra, không đảm bảo về thời gian Vì vậy học sinh cần phải thực hiện theonhững hướng dẫn của giáo viên:
- Thực hiện đầy đủ những nhiệm vụ mà giáo viên giao cho
Trang 9- Trước khi đến lớp học sinh phải đọc trước nội dung giới thiệu sách giáo khoa.
- Trong quá trình học cần tích cực tham gia xây dựng bài, tích cực thamgia hoạt động, thảo luận với các bạn trong nhóm
- Tra cứu, tìm hiểu thêm thông tin về các di sản dân ca qua sách, báo,công nghệ thông tin
c/ Dạy học theo hướng tích cực:
Việc sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ thông coi như là mộtphương tiện để dạy học Tuy nhiên để đạt được những yêu cầu như mongmuốn, cần có sự đầu tư về thời gian, sưu tầm và chọn lọc tư liệu phù hợp vớinội dung bài dạy, phù hợp với điều kiện từng trường, từng địa phương
Phương pháp giảng dạy là khoa học và cũng là nghệ thuật truyền tải kiếnthức cũng như rèn luyện kĩ năng cho học sinh một cách có hiệu quả Nhưnhững môn nghệ thuật khác muốn giảng dạy tốt nội dung tích hợp dân ca ởtrường THCS trước hết phải dựa vào đặc trưng của bộ môn và đặc điểm củađối tượng truyền thụ là học sinh khối 6, 7 để có phương pháp giảng dạy hiệuquả Qua thực tế tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm giảng dạy dân ca cónội dung tích hợp cho học sinh khối 6, 7 và qua thử nghiệm tôi đã đạt đượchiệu quả khá cao
* Thứ nhất là: Giới thiệu:
Giới thiệu là khâu quan trọng nó góp phần thu hút sự chú ý của học sinhvào nội dung tiết học Vì vậy GV phải đầu tư, chuẩn bị thật tốt, giới thiệuđược nội dung, hình thức, thể loại dân ca, qua đó nêu bật được ý nghĩa củaloại hình dân ca đó trong đời sống tinh thần của nhân dân ta
Ngôn ngữ truyền đạt phải diễn cảm, kết hợp một số trò chơi, hình ảnh,video để thu hút học sinh
Giáo viên phải lựa chọn hình thức giới thiệu góp phần đẩy mạnh hoạtđộng nhận thức của học sinh: sử dụng hệ thống các tín hiệu (các giác quan) đểnghe được, thấy được, cảm nhận được và qua đó tiếp thu những kiến thức cầnthiết, vận dụng kiến thức đã biết để phát hiện, giới thiệu kiến thức mới
Có nhiều cách giới thiệu như: Sử dụng hình ảnh trực quan (tranh ảnh,video), chơi trò chơi: lật hình nền, ô chữ, ai nhanh hơn, ô số…
Các cách giới thiệu này đều có thể áp dụng ở tất cả các tiết dạy có nội dung tích hợp theo kế hoạch đã lập ở trên cho cả 4 khối lớp và các tiết học thông thường.
Ví dụ 1: Tiết 12 âm nhạc lớp 6:Sơ lược về dân ca Việt Nam
Giáo viên cho học sinh chơi trò “Ai nhanh hơn”
9
Trang 10Giáo viên cho học sinh nghe trích 3 câu hát trong các bài: Trống cơm, ru
em, lí cây bông
Giáo viên gọi học sinh trả lời: tên bài hát, tác giả sáng tác hoặc dân camiền nào?
Giáo viên nhận xét câu trả lời, tuyên dương học sinh có câu trả lời chính xác.Giáo viên giới thiệu: Trống cơm dân ca quan họ Bắc Ninh, Ru em dân ca
Xơ - Đăng Tây Nguyên, Lý cây bông dân ca Nam Bộ Dân ca mỗi vùng, miềnđều có âm điệu, phong cách riêng biệt và đó là nội dung của phần âm nhạcthường thức hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Qua đó giáo viên giới thiệucác di sản được Unesco công nhận là di sản phi vật thể của thế giới, nhân loại:Dân ca quan họ Bắc Ninh-Bắc Giang, không gian văn hóa cồng chiêng TâyNguyên, đờn ca tài tử Nam Bộ
Ví dụ 2: Tiết 4 âm nhạc lớp 7: Học hát Lí cây đa dân ca quan họ Bắc Ninh
Giáo viên cho học sinh xem một số tranh ảnh
Giáo viên đặt câu hỏi: Các bức ảnh trên là hình thức biểu diễn của loạihình nghệ thuật nào?
Giáo viên gọi học sinh trả lời: (Dân ca quan họ Bắc Ninh)
Giáo viên nhận xét câu trả lời, tuyên dương học sinh có câu trả lời chính xác
Trang 11giáo viên giới thiệu sơ lược về trang phục, hình thức hát quan họ, hộiLim…
Bây giờ cô sẽ hướng dẫn các em tập hát giai điệu một bài dân ca quan họrất quen thuộc là bài Lí cây đa
* Thứ hai là: Gợi ý cho học sinh quan sát, thảo luận:
Đây là hoạt động không thể thiếu, nó góp phần tạo hứng thú trong họctập, giúp học sinh hiểu bài sâu sắc hơn, phát huy tính tích cực, chủ độngchiếm lĩnh tri thức của học sinh Đồng thời đổi mới phương pháp dạy học, đadạng hóa hình thức tổ chức dạy học góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quảgiáo dục, phát hiện, bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho học sinh
Việc sử dụng di sản trong hoạt động dạy học góp phần đẩy mạnh, hướngdẫn hoạt động nhận thức cho học sinh, giúp học sinh phát triển kĩ năng họctập, kĩ năng sống, phát triển trí tuệ, giáo dục sự đoàn kết hợp tác tập thể
Tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luậnnhiều hơn Điều đó có nghĩa, giáo viên giữ vai trò là người hướng dẫn gợi mởthông qua các câu hỏi gợi ý, học sinh là trung tâm Mỗi HS vừa cố gắng tự lựcmột cách độc lập, vừa hợp tác chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, pháthiện và tìm tòi kiến thức mới Lớp học trở thành môi trường giao tiếp giữa thầy –trò và trò – trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, củatập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung Tùy từng nội dung giáoviên có thể cho học sinh thảo luận theo nhóm lớn, nhóm nhỏ, nhóm đôi
Phương pháp này có thể sử dụng trong các tất cả các tiết dạy có nội dung tích hợp theo kế hoạch đã lập ở trên cho cả 4 khối lớp và các tiết học thông thường.
Ví dụ: Tiết 15 âm nhac lớp 6: Sơ lược về một số nhạc cụ dân tộc phổ
11