CHƯƠNG 3 cán cân THANH TOÁN QUỐC tế BALANCE OF PAYMENT (BOP)

TẠI SAO NGHIÊN CỨU BOP BOP cung cấp các thông tin chi tiết về cung cầu tiền tệ của 1 nước; BOP đưa ra các tín hiệu về đối tác thương mại với phần còn lại của thế giới; BOP dùng để đán

TẠI SAO NGHIÊN CỨU BOP

BOP cung cấp các thông tin chi tiết

về cung cầu tiền tệ của 1 nước;

BOP đưa ra các tín hiệu về đối tác

thương mại với phần còn lại của thế

giới;

BOP dùng để đánh giá khả năng

cạnh tranh trong kinh tế quốc tế

của 1 quốc gia

MỤC TIÊU

Hiểu được cấu trúc, ý nghĩa của

BOP;

Phân tích và đánh giá tình trạng

BOP của 1 quốc gia;

Hiểu được các nhân tố ảnh hưởng

tới BOP

9/12/2010 4

1.KHÁI NIỆM

 BOP của một quốc gia là một bản báo cáo

thống kê tổng hợp có hệ thống, ghi chép

tất cả các giao dịch kinh tế giữa người cư

trú và người không cư trú trong một thời

kỳ nhất định, thường là một năm

 BOP là bảng kết toán tổng hợp toàn bộ

các mối quan hệ kinh tế giữa 1 quốc gia

với các nước khác trong 1 thời kỳ nhất

 Đầu tư trực tiếp;

 Đầu tư gián tiếp;

 Các doanh nghiệp nước

ngòai kinh doanh tại

Việt Nam

 Các TCTD Việt Nam và

NGƯỜI KHÔNG CƯ TRÚ:

 Các tổ chức kinh tế, chính lập hoạt động, kinh doanh tại nước ngòai.

 Các tổ chức kinh tế, chính trị, quân sự…, Việt Nam được thành lập hoạt động, kinh doanh ở nước ngòai.

 Các TCTD Việt Nam được

9/12/2010 7

KHÁI NIỆM(tt)

NGƯỜI CƯ TRÚ:

 Các cơ quan ngọai giao

của Việt Nam tại nước

người làm việc cho tổ chức

theo

 Công dân Việt Nam ở Việt

Nam cư trú ở nước ngòai

< 12 tháng

 Công dân nước ngòai cư

trú tại Việt Nam >= 12

NGƯỜI KHÔNG CƯ TRÚ:

 Các cơ quan ngọai giao nước ngòai tại Việt Nam, bao gồm những người làm việc cho tổ chức này và những người đi theo

 Công dân Việt Nam cư trú ở nước ngòai > = 12 tháng.

 Công dân nước ngòai cư trú tại Việt Nam < 12 tháng.

 Công dân nước ngòai đến Việt bệnh, thăm viếng không kể thời hạn.

Ở VN, căn cứ vào NĐ 164/1999/NĐ-CP về quản lý BOP

NGƯỜI CƯ TRÚ

Thời hạn cư trú từ 12 tháng trở lên;

Có nguồn thu nhập từ quốc gia cư

trú

LƯU Ý

Đối với các công ty đa quốc gia:

Chi nhánh đặt tại nước nào được

xem là người cư trú của nước đó

Đối với các định chế tài chính,

thương mại quốc tế:

Các tổ chức này là người không cư

trú của mọi quốc gia, ngay cả quốc

9/12/2010 10

LƯU Ý

Một giao dịch kinh tế đưa vào BOP

khi giao dịch đó phải được tiến hành

giữa người cư trú và người không cư

trú

2.Ý NGHĨA

Trạng thái BOP ảnh hưởng trực tiếp lên

tỷ giá hối đoái, là công cụ quan trọng

phát tín hiệu về tình trạng của nền kinh

Ghi Nợ (Có) khi phát sinh dòng tiền từ

người cư trú (người không cư trú)

chuyển cho người không cư trú (người

cư trú);

Ghi Có (Nợ) khi phát sinh dòng Tài

- Tăng tài sản trong nước của

người không cư trú

- Giảm tài sản ở nước ngoài của

người cư trú

GHI NỢ GHI CÓ

Chuyển giao hàng hóa, DV 1 chiều;

Chuyển giao TS tài chính 1 chiều

VÍ DỤ

Việt Nam xuất 10 triệu JPY gạo

sang Nhật Tiền được chuyển vào

tài khoản của VCB tại Nhật

9/12/2010 16

5 CẤU TRÚC BOP

Tài khoản vãng lai (CA);

Tài khoản vốn (KA);

Tài khoản dự trữ chính thức (BRA);

Nhầm lẫn và sai số thống kê (SD)

5.1.TÀI KHOẢN VÃNG LAI

THE CURRENT ACCOUNT

Cán cân vãng lai tổng hợp toàn bộ các chi

tiêu về giao dịch kinh tế giữa người cư trú

và người không cư trú về thương mại, dịch

vụ, thu nhập và chuyển tiền một chiều

TÀI KHOẢN VÃNG LAI

 Thương mại hàng hóa(cán cân hiển thị);

 Thương mại dịch vụ(cán cân không hiển

thị);

 Thu nhập: từ đầu tư trực tiếp, gián tiếp

nước ngoài;

 Chuyển giao 1 chiều: viện trợ không hoàn

lại,bồi thường, kiều hối, quà tặng…

9/12/2010 19

TÀI KHOẢN VÃNG LAI

-89.4 16.4

Chuyển giao 1 chiều

3

-665.9 Cán cân vãng lai (BCA)

1+2+3

-344.9 Thu nhập

-291.1 Dịch vụ

-1473.1 Hàng hóa

-2,109.1 Nhập khẩu

2

369 Thu nhập

336.1 Dịch vụ

811.1 Hàng hóa

1,516.2 Xuất khẩu

1

Nợ Có

CA (in $ billion)

5.2.TÀI KHOẢN VỐN

THE CAPITAL ACCOUNT

 Cán cân vốn hoặc cán cân tài chính

(Financial Balance) là tòan bộ các chi tiêu

về giao dịch kinh tế giữa người cư trú và

người không cư trú về chuyển vốn đầu tư,

cho vay và thu nợ nước ngòai và các hình

thức đầu tư khác.

 Cán cân vốn phản ảnh việc mua bán tài

sản tài chính của một quốc gia với các

nước khác.

TÀI KHOẢN VỐN

Đầu tư trực tiếp nước ngoài;

Đầu tư gián tiếp nước ngoài;

Chuyển giao vốn 1 chiều;

Đầu tư khác: đầu tư vào các công

cụ ngắn hạn trên thị trường tiền tệ,

tiền gửi ngân hàng

9/12/2010 22

TÀI KHOẢN VỐN

 Cán cân vốn dài hạn:FDI, FII, tín dụng

dài hạn KV công và tín dụng thương mại

dài hạn KV tư;

 Cán cân vốn ngắn hạn: tín dụng thương

mại ngắn hạn, tiền gửi ngắn hạn và mua

bán các công cụ trên TT tiền tệ;

 Cán cân chuyển giao vốn 1 chiều: viện trợ

không hoàn lại, các khoản nợ được xóa…

9/12/2010 25

DỰ TRỮ NGOẠI HỐI

846.9 818.9

2005

ĐVT: tỷ USD Nguồn:www.vneconomy.vn;

www.vnn.vn

850 1,068.2

2006

954.48(10/07) 1,530

2007

NHẬT BẢN TRUNG QUỐC

NĂM

QUYỀN RÚT VỐN ĐẶC BIỆT

SDR

 SDR là một rổ tiền được IMF quy định và sử dụng

cho mục đích kế toán nội bộ SDR cũng được một

đồng tiền nước mình, và được dùng như một dạng

tài sản dự trữ quốc tế.

 Giá trị của một đơn vị SDR Buổi đầu SDR1 =

USD1, và được cố định tỷ lệ quy đổi ra vàng ở

mức $35/oz (trước 18/12/1971), $38/oz (trước

11/02/1973), $42.22/oz (trước 30/06/1974)

 Kể từ 07/1974, SDR được xác định theo rổ tiền,

ban đầu gồm 16 đồng tiền, rổ tiền này giảm còn 5

9/12/2010 28

1.610556 SDR1 = US$

-0.496 0.620904

U.S.$1.00 = SDR

1.610556 0.632000 1.00000

0.6320

U.S dollar

0.111 0.179110

1.98350 0.0903

Pound

sterling

2.130 0.176533

104.23000 18.4000

Japanese

yen

0.663 0.622913

1.51930 0.4100

Euro

Percent change in rate against U.S dollar from previous calculation

U.S dollar equivalent Exchange rate

Không thể tập hợp, thống kê hết giao

dịch kinh tế của quốc gia trong một thời

BB được quan tâm ảnh hưởng tới

nền kinh tế và tỷ giá hối đoái

5 20

ODA cam kết ODA thực hiện

CƠ CẤU ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI

VN

9/12/2010 40

Có (+)

Nợ ) Khoản mục giao dịch

(-0 0 CÁN CÂN THANH TOÁN

-10

8 Nhầm lẫn và sai sót thống kê

+ 30 -130

7 Tài sản khác (tín dụng, tiền gởi, khác)

+ 23

4 Chuyển giao vãng lai một chiều (viện trợ, kiều

hối)

+ 2 -10

3 Tiếp nhận, Chi trả thu nhập (lương, lãi, cổ tức)

B A CÁN CÂN THANH TOÁN (BOP)

0 0 CÁN CÂN THANH TOÁN

-4 2

8 Nhầm lẫn và sai sót thống kê

-22 18

7 Tài sản khác (tín dụng, tiền gởi, khác)

+ 5 + 7

4 Chuyển giao vãng lai một chiều (viện trợ, kiều

hối)

-10 + 3

3 Tiếp nhận, Chi trả thu nhập (lương, lãi, cổ tức)

-180 -45

2 Xuất khẩu, Nhập khẩu dịch vụ

+ 200 + 30

1 Xuất khẩu, Nhập khẩu hàng hóa

+ 15 -5 TÀI KHOẢN VÃNG LAI

ĐẶC TRƯNG CỦA BOP

9/12/2010 43

THẶNG DƯ VÀ THÂM HỤT

CÁN CÂN THANH TOÁN

Cán cân thương mại và dịch vụ

Thặng dư: giá trị ròng của các giấy

tờ có giá do người không cư trú

phát hành nằm trong tay người cư

trú tăng lên;

Thâm hụt: ngược lại;

Dùng để phân tích nợ nước ngoài

của quốc gia

9/12/2010 46

CÁN CÂN CƠ BẢN

Khi CA<0 nhưng BB>0 : quốc gia

không hề chịu rủi ro thanh khoản

BB<0 chưa chắc đã xấu

CÁN CÂN TỔNG THỂ

Thặng dư: số tiền có sẵn để quốc

gia mua vào dự trữ ngoại hối;

Thâm hụt: số tiền mà quốc gia phải

hoàn trả bằng cách bán ra dự trữ

ngoại hối

CÁN CÂN TỔNG THỂ

Thâm hụt:

Giảm dự trữ ngoại hối;

Vay của IMF và các NHTW khác;

Tăng TS nợ tại các NHTW nước ngoài

Tăng trưởng kinh tế

Tỷ giá hối đoái

Các biện pháp kiểm soát vốn

Kỳ vọng về sự thay đổi tỷ giá

9/12/2010 52

HIỆU ỨNG TUYẾN J

Phá giá tiền tệ có cải thiện cán cân

thương mại?

Điều kiện nào để phá giá cải thiện cán

cân thương mại?

Phụ thuộc vào hệ số co giãn của xuất

Hiệu ứng giá cả có tác dụng ngay

sau khi phá giá;

Hiệu ứng khối lượng có tác dụng

sau 1 thời gian

Ngắn hạn, hiệu ứng giá trội hơn

hiệu ứng khối lượngCCTM xấu đi

Dài hạn, hiệu ứng khối lượng trội

hơn hiệu ứng giá cảCCTM được cải

9/12/2010 58

BÀI TẬP

 Việt Nam xuất khẩu 100 triệu JPY gạo

sang Nhật Tiền được chuyển vào tài

khỏan của VCB mở tại Nhật.

 Việt Nam nhập khẩu 10 triệu EUR máy

móc thiết bị của Đức Tiền được chuyển từ

tài khỏan của VCB mở tại Đức.

 Nhật cung ứng cho Việt Nam 200 triệu

JPY ODA có hòan lại; trong đó 140 triệu là

MMTB và thuốc men, 40 triệu là tiền

chuyên viên, 20 triệu chuyển từ tài khỏan

của ngân hàng Nhật tại Việt Nam.

 BTC VN mua 100 triệu USD trái phiếu kho

bạc Mỹ, thanh toán bằng cách ghi nợ trên

TK tiền gửi BTC VN tại Mỹ và ghi có vào

TK trái phiếu của BTC tại kho bạc Mỹ.