Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất. Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng và nhà nước trong giai đoạn hiện nay

PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Về nội dung: Trong di sản tinh thần để lại, Hồ Chí Minh đã đề cập đến nhiều vấn đềvề: Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; chủ nghĩa xã hội và con đường quá đ

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ TP HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TÊN ĐỀ TÀI: HỒ CHÍ MINH LÀ MỘT NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT

SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH

CỦA ĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Người thực hiện : Đào Quang Huy

MỤC LỤC TIỂU LUẬN: HỒ CHÍ MINH LÀ MỘT NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT

SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH CỦA ĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HI N NA Ệ

PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

PHẦN NỘI DUNG 3

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 3

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa 3

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa 4

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa 7 2 HỒ CHÍ MINH - NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT 9

2.1 Hồ Chí Minh - nhà lý luận văn hóa 10

2.2 Hồ Chí Minh - nhà quản lý nền văn hóa 11

2.3 Một nhà thơ, nhà văn, nhà báo có nhiều tác phẩm có giá trị 12

3 SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 13

3.1 Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước hiện nay 13

3.2 Kết quả nhìn lại quá trình xây dựng và phát triển đất nước theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5, khoá VIII và các định hướng theo Văn kiện của Đảng 16

3.3 Những định hướng của Đảng và giải pháp chủ yếu trong việc phát triển đất nước

18

PHẦN KẾT THÚC 20

QUÁ TRÌNH VÀ Ý NGHĨA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

PHẦN MỞ ĐẦU

Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội và thuộc kiến trúc thượng tầng Hồ Chí Minhđặt văn hóa ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội, tạo thành bốn vấn đề xã hội lớn, cóquan hệ mật thiết với nhau

Vì vậy, trong xây dựng đất nước, bốn vấn đề trên đều được nhấn mạnh như nhau Vănhóa không thể ở ngoài mà phải đứng trong kinh tế và chính trị, phục vụ nhiệm vụ chính trị,thúc đẩy kinh tế phát triển Văn hóa có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước.Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, chỉ khi văn hóa phát triển thì xã hội mới pháttriển và lớn mạnh Vì vậy, việc học tập tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là điều hết sức cầnthiết, và chúng ta cần lưu tâm

1 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Về nội dung: Trong di sản tinh thần để lại, Hồ Chí Minh đã đề cập đến nhiều vấn đềvề: Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam; Đảng cộng sản Việt Nam; đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốctế; xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; văn hóa, đạo đức và xây dựng con ngườimới Song, trong khuôn khổ của tiểu luận, chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu các giá trị tưtưởng văn hóa của Hồ Chí Minh nhằm làm sáng tỏ nhận định: “Hồ Chí Minh là một nhà vănhóa kiệt suất” cũng như việc vận dụng những giá trị vào việc xây dựng và phát triển đấtnước trong giai đoạn hiện nay Đây là những giá trị tiêu biểu, cốt lõi nhất, tạo nên bản sắcvăn hóa, con người Việt Nam Từ những giá trị tiêu biểu, cốt lõi mang tính nguyên tắc này

đã sản sinh ra nhiều giá trị quý báu khác của con người Việt Nam

- Về thời gian: Từ năm 1998 đến năm 2018, là giai đoạn nước ta bước vào thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; là giai đoạn Đảng, Nhànước ta đặc biệt coi trọng xây dựng, phát triển văn hóa, con người, đánh dấu bằng sự ra đờicủa Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII

- Về không gian: Trong quốc gia Việt Nam

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Chứng minh Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất Sự vận dụng tư tưởng vănhóa Hồ Chí Minh của Đảng trong giai đoạn hiện nay

2

PHẦN NỘI DUNG

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa

1.1.1 Khái niệm về văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh

 Khái niệm về văn hóa: Theo thống kê của Alfred Kroeber và Clyde Kluckhohn năm

1952, có 164 định nghĩa về văn hóa:

- Định nghĩa của UNESCO năm 1982: “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể nhữngnét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hộihay của một nhóm người trong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, nhữnglối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục vànhững tín ngưỡng Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân Chính vănhóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lí tính, có óc phê phán

và dấn thân một cách đạo lí Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức đượcbản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựucủa bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những côngtrình vượt trội”

- Định nghĩa của UNESCO năm 2002: “Văn hóa nên được đề cập đến như là một tậphợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay mộtnhóm người trong xã hội và nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống,phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin”

- Văn hóa Văn hóa là từ Hán Việt: 文化, văn được hiểu theo nghĩa là đẹp; hóa đượchiểu theo nghĩa là giao hóa, hai từ này luôn song hành với nhau

- Culture có nguồn gốc từ chữ Latinh Cultura với 2 nghĩa: nghĩa đen là trồng trọt ngoàiđồng (cultura agri), nghĩa bóng là trồng trọt tinh thần (cultura animi)

- Ngoài ra, văn hóa cũng được định nghĩa theo 2 nghĩa: nghĩa hẹp được giới hạn bởikhông gian (vùng miền, chổ ), thời gian, mọi lĩnh vực; nghĩa rộng văn hóa là tất cả những

gì do con người sáng tạo ra

→ “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường TN & XH của mình”1.

- Văn hóa luôn mang tính dân tộc

 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh:

- Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm nhấn mạnh ý nghĩa của văn hóa Người viết: “Vì

lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.2

- Văn hóa là tất cả những giá trị vật chất và những giá trị tinh thần, nó nhằm đáp ứngnhững nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn của con người

1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng một nền văn hóa mới

- Ngoài định nghĩa về văn hoá, Hồ Chí Minh còn đề ra năm phương hướng chủ yếucho việc xây dựng nền văn hoá dân tộc:

+ Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường

+ Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng

+ Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhân dân

+ Xây dựng chính trị: dân quyền

+ Xây dựng kinh tế

→ Từ rất sớm Bác Hồ đã quan tâm tới văn hóa Điều đó chứng tỏ vì sao sau khi giànhđộc lập, giải phóng đất nước, Bác Hồ đã bắt tay vào xây dựng nền văn hóa mới cho ViệtNam

1 Cơ sở văn hóa Việt Nam: Gs Trần Ngọc Thêm, Nxb Giáo dục, 1999, tr.10.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.3, tr.458.

4

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa

1.2.1 Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội

- Đối với Hồ Chí Minh, văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúcthượng tầng, có quan hệ mật thiết với kinh tế, chính trị, xã hội Khi chính trị xã hội đượcgiải phóng thì văn hóa cũng được giải phóng; chính trị giải phóng mở đường cho văn hóaphát triển Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Phải tiến hành cách mạng chính trị trước, cụ thể là cáchmạng giải phóng dân tộc để giành chính quyền, từ đó giải phóng văn hóa, mở đường chovăn hóa phát triển” Người nhấn mạnh: “Xã hội thế nào văn hóa thế ấy Văn nghệ của ta rấtphong phú nhưng dưới chế độ thực dân và phong kiến nhân dân ta bị nô lệ, thì văn nghệcũng bị nô lệ, bị tồi tàn, không thể phát triển được” Văn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chínhtrị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế Kinh tế có kiến thiết rồi thì văn hóa mới đượckiến thiết, nhưng văn hóa phát triển không được thụ động mà phải chủ động Nó có vai trò

là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chính trị: “Văn hóa ở trong kinh tế”, tức là vănhóa phải phục vụ và thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế Văn hóa ở trong kinh tế vàchính trị cũng có nghĩa là kinh tế và chính trị cũng phải có tính văn hóa

1.2.2 Quan điểm về chức năng của văn hóa

- Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, văn hóa có ba chức năng chủ yếu:

+ Một là bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và những tình cảm cao đẹp cho con người.Văn hóa thuộc đời sống tinh thần của xã hội Người thường xuyên chú trọng đến việc tudưỡng lý tưởng cho cán bộ, Đảng viên, các tầng lớp nhân dân Lý tưởng lớn lúc bấy giờ là:Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đây là chức năng cao quý của văn hóa Vănhóa giúp bồi đắp cho con người niềm tin, niềm tin khoa học, vào cách mạng, niềm tin vàotương lai tươi sáng của cách mạng Hồ Chí Minh cho rằng, phải làm cho văn hóa soi đườngcho quốc dân đi, đi sâu vào tâm lý quốc dân, để xây dựng tình cảm lớn cho con người

+ Hai là nâng cao dân trí Người đã dạy: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”.Chính vì thế mọi người phải hiểu biết quyền lợi của mình phải có kiến thức mới có thểtham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết là phải biết đọc, biết viết chữ Quốcngữ Tiếp đến là các hiểu biết các lĩnh vực khác nhau về chính trị, kinh tế, văn hóa Tùytừng giai đoạn cách mạng mà mục đích của nâng cao dân trí có điểm chung và điểm riêng.Nhưng xuyên suốt là vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

+ Ba là bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, những phong cách, lối sống lành mạnh,luôn hướng con người vươn tới chân - thiện - mỹ để không ngừng hoàn thiện bản thân mình.Những phẩm chất tốt đẹp làm nên giá trị của con người Mỗi người phải biến tư tưởng vàtình cảm lớn thành phẩm chất cao đẹp Đó có thể là phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức,phẩm chất chuyên môn nghiệp vụ Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh: “Làm sao cho văn hóathấm sâu vào tâm lý quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được những tham nhũng, lườibiếng, phù hoa, xa xỉ; văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” Phẩm chất đạo đức, chínhtrị của cán bộ Đảng viên rất quan trọng Nếu không có những phẩm chất đó, thì không thểbiến lý tưởng thành hiện thực Văn hóa giúp con người phân biệt cái tốt - xấu, cái lạc hậu -tiến bộ Từ đó văn hóa hướng con người vươn tới chân - thiện - mỹ.

1.2.3 Quan điểm về tính chất của văn hóa

- Nền văn hóa mới là nền văn hóa dân chủ mới, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa đồngthời là nền văn hóa kháng chiến Nền văn hóa đó có ba tính chất: tính dân tộc - tính khoahọc - tính đại chúng

+ Tính dân tộc, đặc tính dân tộc hay cốt cách dân tộc là cái tinh túy đặc trưng riêngcủa văn hóa dân tộc Cốt cách văn hóa dân tộc không phải: “Nhất thành bất biến”, mà có thểphát triển và bổ sung nét mới Biết gìn giữ, kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp của dântộc Phát triển những truyền thống ấy cho phù hợp với điều kiện lịch sử mới

+ Tính khoa học là tính hiện đại tiên tiến kết hợp với trào lưu tiến hóa của thời đại

Để phát triển được các giá trị truyền thống, hấp thụ cái mới Nền văn hóa truyền thống nóchưa được xây dựng trên nền tảng khoa học Hồ Chí Minh đã khẳng định tư tưởng khoa học

có một ý nghĩa rất quan trọng Chỉ có khoa học mới bắt kịp được nền văn minh thế giới.Một nền văn hóa dựa trên cơ sở khoa học là dựa vào chiếc kiềng ba chân của cái đúng, cáichân lý đó là: Quy luật khách quan - Cơ cấu công nghệ - Hành lang pháp luật Những ngườilàm văn hóa phải có trí tuệ, hiểu biết khoa học tiên tiến, phải có chiến lược xây dựng vănhóa mang tầm thời đại Đấu tranh chống lại những gì trái với khoa học, phản tiến bộ Cần kếthừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhânloại

+ Tính đại chúng là phục vụ nhân dân, do nhân dân xây dựng, phù hợp với nguyệnvọng của nhân dân, đậm đà tính nhân văn

6

- Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm nhân dân, đại chúng vừa có tính phổ cậpvừa có tính nâng cao Tính phổ cập ở chổ dễ hiểu, nhiều người cùng biết, nhiều người cùngthực hiện; thực hiện một lần rồi lại thực hiện nhiều lần Hồ Chí Minh thường nói về lợi íchcủa văn hóa nghệ thuật đối với nhân dân, làm sao cho mọi người thích xem, khi xem thìhiểu, xem một lần rồi muốn xem thêm Tính nâng cao ở chổ nó kết tinh những tinh hoa củacộng đồng rộng lớn, thể hiện cái khát vọng vươn lên của những lực lượng cách mạng Nólàm nền tảng của mọi sự phát triển lành mạnh của xã hội Hồ Chí Minh đã nói về phẩm chấtcủa nhân dân như sau: “Đằng sau sự phục tùng tiêu cực giấu một một cái gì đang sôi sục,đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm”.

- Hồ Chí Minh quan tâm đến tính đại chúng của văn hóa trên nền tảng giá trị và tínhliên tục lịch sử Các giá trị văn hóa do quần chúng sáng tạo, phục vụ quần chúng, đánh thứcnhững nhà văn hóa trong biển cả quần chúng từ thế hệ này sáng thế hệ khác tạo ra nhữngvòng lập khép kín vô tận của chủ thể và đối tượng văn hóa trong các nhu cầu ngày càng caocủa lịch sử Trong tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh, tính đại chúng vừa mang tính chính trịvừa mang tính phổ cập và nâng cao của văn hóa Văn hóa khơi dậy khả năng sáng tạo củađại chúng, chúng tạo nên các chủ thể văn hóa có chất lượng cao trong lịch sử Đó chính lànội dung cơ bản chủ yếu cả yếu tố văn hóa trong sự phát triển của xã hội

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa

1.3.1. Văn hóa giáo dục

- Hồ Chí Minh phê phán nền giáo dục phong kiến (tầm chương, kinh viện, xa rời thực

tế, bất bình đẳng, trọng nam khinh nữ, coi sách của thánh hiền là đỉnh cao của trí thức ) vànền giáo dục thực dân (mu muội, ngu dân, đồi bại, xảo trá, nguy hiểm hơn cả sự ngu dốt,thối nát) Người quan tâm xây dựng nền giáo dục mới của Việt Nam độc lập Nền giáo dụcnày được hình thành từ những năm hai mươi, thực sự ra đời từ trước Cách mạng Tháng támthành công và phát triển cùng sự nghiệp cách mạng của dân tộc Hồ Chí Minh xác định, xâydựng nền giáo dục mới là một nhiệm vụ cấp bách, có ý nghĩa chiến lược, vì nó góp phầnlàm cho dân tộc ta xứng đáng với nước Việt Nam độc lập Văn hóa giáo dục là một mặt trậnquan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất nước nhà

- Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa giáo duc:

+ Mục tiêu của văn hóa giáo dục là thực hiện cả ba chức năng của của văn hóa giáo

dục: dạy và học để bổi dưỡng lý tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp; mở mang dân trí; bồidưỡng những phẩm chất và phong cách tốt đẹp cho con người Giáo dục để đào tạo conngười có ích cho xã hội Học để làm việc, làm người, làm cán bộ Giáo dục nhằm đào tạocon người có đức, có tài, kế tục sự nghiệp cách mạng, làm cho nước ta sánh vai cùng cáccường quốc Năm châu Cải cách giáo dục bao gồm xây dựng chương trình, nôi dung dạy vàhọc hợp lý, phù hợp với các giai đoạn cách mạng Nội dung giáo dục phải toàn diện: vănhóa, chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, lao động Các nội dung đó có mối quan hệ mật thiếtvới nhau Học chính trị khoa học chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chính sách của Đảng vànhà nước Cải cách khoa học phải sáng tạo, không giáo điều Học để nắm các quan điểm cótính nguyên tắc, phương pháp luận Học khoa học kỹ thuật để đáp ứng đòi hỏi của thời đạimới, thời địa của cách mạng khoa học - công nghệ đang phát triển một cách mạng mẽ

+ Phương châm giáo dục bao gồm: học đi đôi với hành, lý luận liên hê với thực tế;

học tập kết hợp với lao động; đối với nhà trường - gia đình - xã hội; thực hiện dân chủ, bìnhđẳng trong giáo dục; trong suốt đời Coi trọng việc tự học, tự đào tạo và đào tạo lại Học ởmọi lúc, mọi nơi, học mọi người

1.3.2. Văn hóa nghệ thuật

- Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa nghệ thuật:

+ Văn nghệ là một mặt trận, văn nghệ sĩ là một chiến sĩ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng xã hội mới, con người mới Hồ Chí

Minh am hiểu nhiều lĩnh vực văn hóa nghệ thuật như: Dân ca, âm nhạc, đến hội họa, thơ ca

cổ điển Người ta từng khuyên chúng ta phải biết kế thừa, phát triển di sản quý báu ấy.Người nói xóa bỏ triệt để những cái cũ phiền phức, phát triển những cái cũ mà phải tốt, phảitriệt để làm những cái mới và hay, phải giữ gìn thuần phong, mĩ tục, phải tẩy sạch những gì

mà giáo dục thực dân để lại

+ Văn nghệ phải gắn với thực tiễn của đời sống nhân dân Thực tại đem lại nguồn

sinh khí vô tận cho văn nghệ Chiến sĩ văn nghệ phải thật hòa mình với quần chúng vàkhông được quên rằng: “ chỉ có nhân dân mới nuôi dưỡng cho sáng tác của nhà văn bằngnhững nguồn nhựa sống Còn nếu nhà văn quên điều đó thì nhân dân cũng sẽ quên anh ta”

8

Thực tiễn không chỉ là nguồn nuôi dưỡng những sáng tác, mà còn là những tinh hoa trongsáng tác dân ca đã được chắt lọc từ thế hệ này sang thế hệ khác.

+ Phải có những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của đất nước và dân tộc Phải phản ánh cho hay, cho chân thật sự nghiệp cách mạng của nhân dân Văn nghệ

phải hướng dẫn nhân dân loại bỏ cái giả dối, cái sai trái, cái không đúng để vươn tới cái lýtưởng đó chính là sự phản ánh có tính hướng đích của văn nghệ

1.3.3. Văn hóa đời sống

- Xây dựng đời sống văn hóa mới được Hồ Chí Minh chỉ ra ngay sau khi mới giànhđược chính quyền, rồi nhanh chóng trở thành một phong trào quần chúng sôi nổi, tạo độnglực mạnh mẽ cho sự nghiệp kháng chiến kiến quốc

+ Đạo đức mới: thực hành đời sống mới trước hết là thực hành đạo đức cách mạng:

cần, kiệm, liêm, chính

+ Lối sống mới: lối sống mới là lối sống có lý tưởng, có đạo đức; kết hợp hài hòa

đời sống văn minh và tinh hoa văn hóa nhân loại tạo nên lối sống văn minh, tiên tiến Tínhvăn hóa ở đây là biết cách ăn, cách mặc, cách ở Con người văn hóa trong lối sống là phải

có một phong cách sống khiêm tốn, giản dị, chừng mực, điều độ, ngăn nắp, vệ sinh, yêu laođộng, quý thời gian, ít lòng ham muốn về vật chất, về chức quyền, danh lợi Trong quan hệvới nhân dân, bạn bè, đồng chí thì cởi mở, chân tình, ân cần, tế nhị, giàu lòng thương yêu

+ Nếp sống mới: Xây dựng nếp sống mới là xây dựng những thói quen và những

phong tục tập quán tốt đẹp, kế thừa và phát triển được những thuần phong mĩ tục lâu đời củadân tộc

2 HỒ CHÍ MINH - NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT

- Thế giới nói đến Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt suấtcủa Việt Nam làm một trong số ít nhân vật trong lịch sử trở thành một bộ phận huyền thoạingay khi còn sống Nhà thơ Nhà thơ Ôxip Manđenxtam (Nga) đã nhận xét về Hồ Chí Minh

như sau: “Từ Nguyễn Ái Quốc tỏa ra một nền văn hóa không phải văn hóa Châu Âu, mà có

lẽ là nền văn hóa của tương lai…Dân tộc Việt Nam là một dân tộc giản dị và lịch sự Qua

cử chỉ cao thượng, tiếng nói trầm lắng của Nguyễn Ái Quốc, tôi thấy được ngày mai, thấy

được viễn cảnh trời yên bể lặng của tình hữu ái toàn thế giới bao la như đại dương”3.Trong một lần gặp gỡ với Nguyễn Ái Quốc, họa sĩ người Thụy Điển là Erich Giôhanxon

cũng có nhận xét: “Cử chỉ văn hóa và thân mật của Người có thể trở thành lãnh tụ không phải bằng một cái gì bề ngoài mà bằng học thức, bằng trí tuệ của Người”4

- Hồ Chí Minh là trường hợp hiếm thấy mà Nghị quyết UNESCO ghi nhận: Vừa làAnh hùng giải phóng dân tộc, vừa là Nhà văn hóa lớn Các mảng lớn của khoa học nhân vănnhư triết học, sử học, văn chương, nghệ thuật, giáo dục, báo chí…đều có mặt trong sựnghiệp văn hóa của Hồ Chí Minh; sự nghiệp ấy được coi là một “hành trình văn hóa” củaNgười bắt nguồn từ truyền thống văn hóa dân tộc đến tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại,

mà thực chất là Người đi từ chủ nghĩa yêu nước chân chính tới chủ nghĩa cộng sản

2.1 Hồ Chí Minh - nhà lý luận văn hóa

- Trên hành trình tìm con đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã luôn tiếp thu, kế thừa kếthừa những giá trị tinh hoa của những nền văn hoá trên thế giới: sự tu dưỡng đạo đức cánhân của Khổng giáo - tinh hoa văn hóa Trung Hoa; lòng nhân ái, vị tha của Phật giáo - tinhhoa văn hoá của Ấn Độ; lòng nhân từ và đức hy sinh… của Thiên Chúa giáo; tư tưởng tự

do, bình đẳng, bác ái của cách mạng tư sản Pháp… Tuy nhiên, khi nói đến văn hóa nhânloại thì có tầm ảnh hưởng và ảnh hưởng lớn nhất đến Chủ tịch Hồ Chí Minh phải kể đến chủnghĩa Mác - Lênin Chính chủ nghĩa Mác - Lênin đã thức tỉnh và hoàn thiện chủ nghĩa yêunước của Hồ Chí Minh liên quan đến thời đại mới Ngày 28/01/1941, Người tìm ra conđường cứu nước đúng đắn, con đường cách mạng vô sản, trở về lãnh đạo nhân dân ViệtNam trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Năm 1945, Mặt trận thống nhất dân tộcđược thành lập ở Cao Bằng để tổ chức lực lượng vũ trang và vận động nhân dân giành độclập Thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, xây dựng nền dân chủ nhân dân, giảiphóng giai cấp công nhân khỏi ách áp bức, bóc lột của thực dân, phong kiến làm chủ đấtnước, từng bước đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, xóa bỏ chế độ bóc lột và bất công

Đó không chỉ là một sự nghiệp chính trị phi thường, mà còn là một sự nghiệp văn hóa cao

cả Người đã kết hợp hài hòa tinh hoa văn hóa dân tộc, văn hóa nhân loại vào tư tưởng củamình, lồng ghép vào đường lối xây dựng và phát triển đất nước mà Đảng và đất nước dựavào để để làm kim chỉ nam cho việc định hướng và phát triển đất nước

3 Ôxip Manđenxtam: Thăm một chiến sĩ quốc tế cộng sản - Nguyễn Ái Quốc, báo Đốm lửa, số

39, tháng 12/1923

4 Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử, Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội, 1992, t.1, tr.232

10