Đôi đũa là vật dụng phổ biến tại các nước Á Đông, hình dạng của nó cũng rấtphù hợp với thói quen ẩm thực tại xứ sở này. Do ảnh hưởng qua lại lẫn nhau về vănhoá, Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên đều dùng đũa trong bữa ăn, nhưngmỗi nơi lại có những thay đổi nhất định. Đặc biệt đối với người Việt Nam, đôi đũa đónggóp một phần quan trọng trong văn hóa âm thực cũng như trở thành một nét đẹp truyềnthống trong đời sống hàng ngày của dân ta và nó chứa đựng trong đó không ít nhữngtriết lí sâu sắc về cuộc sống, lễ nghi gia đình, về nếp nhà của mỗi người.Đôi đũa đối với người Việt đã vượt qua các phạm vi vật chất vô cùng nhỏ bé,khiêm nhường, vượt qua cả cái ý nghĩa, tập quán ăn uống thông thường để trở thànhhình tượng sinh động, công cụ sắc bén trong diễn đạt những quan niệm về nhân sinh,nhân tình thế thái. Hay nói khác hơn, nó đã hình thành “triết lý đôi đũa” ở Việt Nam.Đề tài được tôi lựa chọn vô cùng gần gũi, đời thường và phổ biến bởi lẽ đôi đũa là mộtphần không thể thiếu trong đời sống, nó đáp ứng nhu cầu ẩm thực và làm đẹp bản sắcvăn hóa dân tộc. Nhưng hiếm ai lại suy nghĩ đến giá trị của nó dù cho nó là một nét vănhóa không thể thiếu. Ngoài ý nghĩa về văn hoá, đề tài còn đề cập đến vấn đền nét đẹpvề tình cảm cũng như tinh thần của người Việt. Xung quanh đôi đũa, từ cổ chí kim đãcó không biết bao nhiêu câu chuyện, bao nhiêu ý tưởng, biết bao triết lý cao siêu vàthấm đượm tình người, đem lại cho mỗi người một tình yêu trong sáng, một ý thức giữgìn trau chuốt những phẩm chất tốt đẹp, để mỗi người mãi là “đũa ngọc” trong “mâmvàng” nghìn năm văn hiến.2. Mục đích nghiên cứu đề tài:Nghiên cứu về đôi đũa của người Việt Nam nhằm để làm nổi bật giá trị của đôi đũacũng như ý nghĩa đôi đũa trong văn hóa ẩm thực. Từ đó giúp mọi người có cái nhìn rõhơn về vẻ đẹp bản sắc dân tộc của con người Việt Nam và những triết lí được đúc kết3ra từ hình ảnh đôi đũa – vật dụng quen thuộc hàng ngày. Qua đó phát huy tốt nét truyềnthống vốn có và đem giá trị của đôi đũa ảnh hưởng lớn trong bối cảnh xã hội hiện nay.
Trang 2MỤC LỤC
TỔNG QUAN 2
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
4 Phương pháp nghiên cứu và tài liệu nghiên cứu: 3
NỘI DUNG 4
I Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 4
1 Cơ sở lý luận 4
2 Cơ sở thực tiễn 5
2.1 Nguồn gốc của đôi đũa 5
2.2 Chất liệu của đôi đũa 8
II Cách sử dụng đũa 10
1 Các quy tắc khi dùng đũa 10
2 Văn hóa dùng đũa của người Việt 11
III Triết lí từ đôi đũa 16
1 Đôi đũa - hình ảnh thân thuộc trong văn hóa ẩm thực Việt Nam 16
2 Bản sắc dân tộc của người Việt qua đôi đũa 18
IV Tính giá trị của văn hóa dân gian qua đôi đũa 21
KẾT LUẬN 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 3PHẦN TỔNG QUAN:
1 Lí do chọn đề tài:
Đôi đũa là vật dụng phổ biến tại các nước Á Đông, hình dạng của nó cũng rất phù hợp với thói quen ẩm thực tại xứ sở này Do ảnh hưởng qua lại lẫn nhau về văn hoá, Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên đều dùng đũa trong bữa ăn, nhưng
mỗi nơi lại có những thay đổi nhất định Đặc biệt đối với người Việt Nam, đôi đũa đóng
góp một phần quan trọng trong văn hóa âm thực cũng như trở thành một nét đẹp truyền thống trong đời sống hàng ngày của dân ta và nó chứa đựng trong đó không ít những triết lí sâu sắc về cuộc sống, lễ nghi gia đình, về nếp nhà của mỗi người
Đôi đũa đối với người Việt đã vượt qua các phạm vi vật chất vô cùng nhỏ bé, khiêm nhường, vượt qua cả cái ý nghĩa, tập quán ăn uống thông thường để trở thành hình tượng sinh động, công cụ sắc bén trong diễn đạt những quan niệm về nhân sinh, nhân tình thế thái Hay nói khác hơn, nó đã hình thành “triết lý đôi đũa” ở Việt Nam
Đề tài được tôi lựa chọn vô cùng gần gũi, đời thường và phổ biến bởi lẽ đôi đũa là một phần không thể thiếu trong đời sống, nó đáp ứng nhu cầu ẩm thực và làm đẹp bản sắc văn hóa dân tộc Nhưng hiếm ai lại suy nghĩ đến giá trị của nó dù cho nó là một nét văn hóa không thể thiếu Ngoài ý nghĩa về văn hoá, đề tài còn đề cập đến vấn đền nét đẹp
về tình cảm cũng như tinh thần của người Việt Xung quanh đôi đũa, từ cổ chí kim đã
có không biết bao nhiêu câu chuyện, bao nhiêu ý tưởng, biết bao triết lý cao siêu và thấm đượm tình người, đem lại cho mỗi người một tình yêu trong sáng, một ý thức giữ gìn trau chuốt những phẩm chất tốt đẹp, để mỗi người mãi là “đũa ngọc” trong “mâm vàng” nghìn năm văn hiến
2 Mục đích nghiên cứu đề tài:
Nghiên cứu về đôi đũa của người Việt Nam nhằm để làm nổi bật giá trị của đôi đũa cũng như ý nghĩa đôi đũa trong văn hóa ẩm thực Từ đó giúp mọi người có cái nhìn rõ hơn về vẻ đẹp bản sắc dân tộc của con người Việt Nam và những triết lí được đúc kết
Trang 4ra từ hình ảnh đôi đũa – vật dụng quen thuộc hàng ngày Qua đó phát huy tốt nét truyền thống vốn có và đem giá trị của đôi đũa ảnh hưởng lớn trong bối cảnh xã hội hiện nay
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đôi đũa – vật dụng quen thuộc của văn hóa
âm thực người Việt
4 Phương pháp nghiên cứu và tài liệu nghiên cứu:
4.1 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích và tổng hợp: dùng để phân tích và xử lý số liệu, tài liệu đã điều tra, bao gồm các thông tin số liệu được tổng hợp từ một số sách báo, mạng internet
- Phương pháp hệ thống - cấu trúc: Phân tích các thành tố để xem xét; nghiên cứu đầy đủ quan hệ qua lại của các thành tố; xác định thành tố trung tâm hay hạt nhân; đặt đối tượng trong môi trường, hoàn cảnh phát triển cụ thể, xác định những tác động, điều kiện thuận lợi để đối tượng phát triển Từ đó có cái nhìn tổng thể về vấn đề
4.2 Tài liệu nghiên cứu
- Tài liệu thứ cấp: Tìm hiểu thêm các thông tin bên ngoài sách vở và internet
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
Chương I Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1 Cơ sở lý luận
Văn hoá dân gian là cụm từ được dùng để dịch thuật ngữ folklore của phương
Tây “Folklore trong nguyên nghĩa tiếng Anh là trí tuệ (lore) dân gian (folk), với thời gian trôi chảy đã bao hàm một trường ngữ nghĩa rộng lớn hơn nhiều” do vậy các nhà nghiên cứu không thể dịch là “văn học dân gian” hay “văn nghệ dân gian” [Trần Quốc
Vượng 2003:169] Đến nay, ở nước ta và trên thế giới có nhiều định nghĩa về văn hoá
dân gian, thể hiện những quan niệm khác nhau của các nhà nghiên cứu
Văn hoá dân gian là những sản phẩm phục vụ đời sống vật chất và đời sống tinh thần, những quy ước xã hội do người bình dân sáng tạo, gìn giữ qua nhiều thế
hệ
Về mặt giá trị, văn hoá dân gian bao gồm tổng thể các giá trị do người bình dân sáng tạo ra nhằm đáp ứng những đòi hỏi về mặt vật chất và thoả mãn những nhu cầu về đời sống tinh thần của chính họ
Bản chất văn hoá dân gian thể hiện qua nguồn gốc, hình thức lưu truyền và đồi tượng tiếp nhận, trong đó hình thức lưu truyền giữ vai trò quan trọng nhất
Văn hoá dân gian có phạm vi rất rộng, trong đó bộ phận nghệ thuật ngôn từ giữ một vị trí đặc biệt Nghệ thuật ngôn từ vừa là sản phẩm văn hoá, vừa là phương tiện sáng tạo, lưu giữ và chuyển tải các giá trị văn hoá (kinh nghiệm, tri thức, phong tục, tín ngưỡng…) Ngoài ra, ngôn từ còn là bộ phận của nhiều hiện tượng văn hoá như: lễ hội, tín ngưỡng, trò chơi, phong tục… Sở dĩ như vậy là do ngôn từ có khả năng biểu đạt phong phú, đa dạng nhất Ở Việt Nam, suốt thời kỳ Bắc thuộc, ngôn ngữ truyền miệng trở thành công cụ chính yếu bảo lưu và chuyển giao văn hoá dân tộc
Trang 6Việt Nam là một trong các quốc gia Đông Nam Á có những nét văn hóa dân gian
đặc trưng Đó là truyền thống văn hóa truyền miệng, khác với Trung Quốc và Ấn Độ là
truyền thống văn hóa chữ viết Văn hóa dân gian Việt Nam có truyền thống hình thành,
và phát triển từ rất lâu đời, bắt nguồn từ xã hội nguyên thủy Đến thời kỳ phong kiến tự chủ, cùng với sự ra đời và phát triển của văn hóa bác học, chuyên nghiệp, cung đình thì văn hóa dân gian vẫn tồn tại và giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của văn hóa cũng như xã hội Việt Nam, đặc biệt là với quần chúng lao động
Đôi đũa - vật dụng quan trọng và quen thuộc với người dân Á Đông, nó trở thành một nét văn hóa của người Á châu như Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản , Đặc biệt, đối với người Việt, đôi đũa từ lâu đã trở thành vật dụng quen thuộc trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày và nó trở thành văn hóa ẩm thực không thể không nhắc đến Việc dùng đũa không chỉ đơn thuần chỉ là một công cụ để gắp thức ăn mà nó còn ẩn chứa những biểu tượng và bản sắc của văn hóa dân tộc Việt Nam Đôi đũa đi theo con người Việt từ thế hệ này sang thế hệ khác mà chưa một lần bị loại bỏ
Đũa truyền thống Việt Nam có thân tròn và để mộc, không sơn quét, trang trí, đầu đũa cũng thường không quá nhỏ, thông dụng nhất là đũa tre, đũa gỗ vì Việt Nam rất nhiều tre trúc, gỗ Từ xa xưa đôi đũa hiện diện trong từng gia đình người Việt từ danh gia vọng tộc đến kẻ bần hàn Nó gắn bó mật thiết với đời sống, thậm chí đã trở thành đặc điểm văn hóa không kém gì tà áo dài duyên dáng
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Nguồn gốc của đôi đũa
a Lịch sử hình thành đôi đũa trên thế giới
Về nguồn gốc đôi đũa, nhiều học giả phương Tây cho rằng văn minh đôi đũa (civilization des baguettes) xuất phát từ Trung Hoa Tuy nhiên, theo sách Lịch sử văn hóa Trung Quốc do Đàm Gia Kiện chủ biên năm 1993 thì người Trung Quốc “Thời Tiên Tần không ăn dùng đũa, mà lấy tay bốc” (giống người Ấn Độ – đó là tập quán của các cư dân trồng kê, mạch, ăn bánh mì, bánh bao và thịt) Họ chỉ bắt đầu dùng đũa từ
Trang 7khi thôn tính phương Nam (đời Tần – Hán), ban đầu dùng một cách hạn chế để gắp
thức ăn cứng từ các món canh, mãi về sau đôi đũa mới trở thành phổ biến
Thế kỷ VI, đôi đũa mới du nhập vào Nhật Bản, và có thể nói rằng đôi đũa là sản phẩm của cái nôi trồng lúa nước Đông Nam Á – nơi có nền văn minh tre trúc là vật liệu
Ăn bằng đũa là cách ăn đặc thù, mô phỏng động tác của con chim nhặt hạt, xuất phát
từ thói quen ăn những thứ không thể nào dùng tay bốc hoặc mó tay vào được (như cơm,
cá, nước mắm,…) của cư dân Đông Nam Á
b Lịch sử hình thành đôi đũa ở Việt Nam
Nguồn: YAN News
Trong văn hóa Việt có một câu chuyện dân gian chứng minh cho sự ra đời rất sớm của đôi đũa, đó là sự tích Trầu Cau Câu chuyện ra đời từ thời vua Hùng, trước cả thời nhà Tần và trước khi đến 1000 năm Bắc thuộc Khi cô gái dọn cơm cho anh em Tân và Lang, cô chỉ dọn một đôi đũa để thử lòng hai anh em xem ai
sẽ nhường ai trước Tuy đến nay chưa thể khẳng định người Việt sáng tạo ra đũa trước nhưng có thể thấy rằng đôi đũa trở thành một biểu tượng văn hóa của người Việt Nam Có người cho rằng động tác dùng đũa gắp thức ăn ở Việt Nam phỏng
Trang 8theo con chim dùng mỏ để nhặt hạt Những biểu tượng như chim hồng, chim hạc
ở Việt Nam đều là loài có mỏ dài, sử dụng mỏ để mổ thức ăn
Việt Nam vốn là nước nông nghiệp với lương thực chính là lúa gạo cùng nguồn thủy hải sản dồi dào quanh năm Bữa ăn của người Việt có hạt cơm dẻo thơm, có sợi rau dài,
có miếng cá trơn mềm nên chúng ta dùng đũa chứ không dùng tay hay dao, dĩa Khắp
ba miền đều có những nét văn hóa ẩm thực độc đáo, riêng biệt nhưng có một điểm chung là đều sử dụng đũa Trong khi người phương Tây lúc ăn phải dùng một bộ đồ ăn gồm dao, thìa, nĩa… mỗi thứ thực hiện một chức năng riêng biệt, thì người Việt chỉ dùng một đôi đũa nhưng sử dụng một cách tổng hợp và cực kỳ linh hoạt với hàng loạt chức năng khác nhau: gắp, xé, và, dầm, trộn, vét… Đôi đũa mộc còn làm bữa cơm như ngon hơn bởi hương thơm tự nhiên thoang thoảng trong đó Và một miếng cơm trắng tinh, nóng hổi vào miệng trong khi hương thơm của gạo cùng hương đũa mộc ứa ra, quện chặt với nhau sẽ khiến cho ta cảm nhận trọn vẹn hơn mùi vị từ hương đồng, gió nội quê mình.Đã là người Việt thì từ làng quê cho đến phố thị, có mấy ai lại chưa từng biết đến những đôi đũa tre mộc mạc, thân thương Đôi đũa tre dường như đã trở thành nét đặc trưng của văn hóa Việt Nam bên cạnh chiếc nón lá bài thơ, tà áo dài duyên dáng hay món canh chua, cá kho tộ…
Đối với người Việt thì đôi đũa không chỉ là một vật dụng, mà mang trong nó là
cả triết lý sống, tình nghĩa gia đình:
“Đôi ta làm bạn thong dong Như đôi đũa ngọc nằm trong mâm vàng”
Đôi đũa còn là hình tượng ẩn dụ về tính đoàn kết, là sức mạnh nội lực, thể hiện truyền thống yêu trẻ kính già của người Việt Theo tục lệ thì mỗi bữa cơm trong gia đình Việt, người nhỏ tuổi nhất thường có nhiệm vụ so đũa cho cả gia đình và trước tiên phải so đũa cho người lớn tuổi nhất nhà, hoặc cho khách quý, sau đó mới lần lượt
Trang 9đưa cho từng thành viên trong gia đình Khi ăn, người lớn tuổi cầm đũa thì người trẻ tuổi hơn cầm sau Điều này như thể hiện sự tôn trọng, phép tắc giữa người trên - kẻ dưới trong mỗi gia đình
2.2 Chất liệu của đôi đũa
Đũa, một cặp thanh có chiều dài bằng nhau, cỡ khoảng 15–25 cm, là dụng cụ ăn uống cổ truyền ở Đông Á, thường làm bằng gỗ, tre, kim loại, xương, ngà voi, và ngày nay cả bằng chất dẻo Từ xa xưa thì việc sử dụng đũa trong ăn uống rất phổ biến và thông dụng, nhất là đối với dân Việt Vì vậy mà chất liệu làm nên cũng không kém phần phong phú và đã dạng Đôi đũa được làm từ những chất liệu từ thiên nhiên như tre, trúc,
gỗ rồi sau này là inox, nhựa Ở nước ta, việc tận dụng thiên nhiên trong ẩm thực được
áp dụng một cách toàn diện, từ những thực phẩm hằng ngày đến dụng cụ ăn uống Hình ảnh chiếc đũa tre trong bữa cơm hằng ngày luôn gần gũi và gắn bó với mâm cơm gia đình Ngày xưa, thông dụng nhất là đũa tre, đũa gỗ vì Việt Nam rất nhiều tre trúc, gỗ Thường người nông dân tự vót đũa lấy bằng chẻ tre thành thanh vuông rồi vót tròn một phần và phần kia thì giữ hình vuông theo như ca dao dạy:
Đời cha cho chí đời con, Muốn vót cho tròn thì hãy đẽo vuông
Hễ là người Việt, dù giàu sang hay nghèo túng, không ai chưa từng biết đến đôi đũa tre mộc mạc mang đầy ý nghĩa đậm đà trong linh hồn đất nước ViệtNam Đôi đũa tre hầu như đã trở thành đặc điểm văn hóa Việt nam không kém gì chiếc aó bà ba thân thương, tà aó dài duyên dáng hoặc món ăn thuần túy canh chua cá kho tộ Từ đồng quê cho đến thành thị, từ những ngôi nhà lá chênh vênh đến những căn nhà cao tầng lộng lẫy, không có gia đình nào thiếu đôi đũa tre trong các bữa ăn Trên quê hương Việt Nam, tre là một hình ảnh thơ mộng, hầu như được mọc khắp nơi, từ đầu ngõ, sau hè,
bờ ao, cho đến bờ giậu hay đầu đình Người dân Việt khi trồng tre, họ không nghĩ đến kinh tế hay việc làm đẹp mà vì lũy tre xanh ấy là bản thân, là linh hồn và đất nước quê
Trang 10hương của họ Vì thế, khi cầm đến đôi đũa tre, người dân Việt cảm thấy gần gũi với thiên nhiên và nguồn cội đất nước cha ông hơn
Quan trọng nhất là chỉ ở Việt Nam mới có đũa cả dùng để xới cơm từ nồi ra bát Đũa cả lớn và dẹp làm bằng tre hay gỗ Đũa cả to và dẹp phải nhúng vào nước trước khi xới cơm cho khỏi dính Xới xong dùng chiếc nọ gạt cơm khỏi chiếc kia chứ không được gõ vào nhau thành tiếng động
Có thông tin cho biết đũa và đồ dùng ăn uống bằng bạc được dùng cho vua quan
để phát hiện chất độc (ôxít kim loại) trong thức ăn; nếu có chất độc, đũa sẽ có màu xỉn hay đen đi, do phản ứng thế Đũa cũng là một đòn bẩy, tuy nhiên không đem lại lợi thế về "lực" mà đem lại lợi thế về "đường đi", đầu đũa có thể thu hẹp hoặc mở rộng được một khoảng cách khá lớn chỉ với một chuyển động nhỏ của các ngón tay Có thể kể đến chất liệu kim loại (vàng, bạc, nhôm….) thường được vua chúa, quan lại thời xưa sử dụng Một phần để phân biệt giai cấp, phần khác có dụ ý để thử độc trong
đồ ăn khi nhìn thấy đũa bạc đổi màu
Trang 11Chương II Cách sử dụng đũa
1 Các quy tắc sử dụng đũa
Người Việt ta không chỉ dùng đũa đơn thuần, mà cũng có những quy tắc, quy củ khi dùng đũa phức tạp hệt như "văn hóa đũa" của các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc Trước khi cầm đũa, phải xếp hai đầu đũa cho đều nhau, lúc sử dụng chỉ động tới cạnh trên của đũa, dùng 3 đầu ngón tay: ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa nhẹ nhàng cầm đũa Móng tay của ngón áp út đặt dưới mặt đũa, ngón cái và ngón trỏ kẹp chiếc đũa, cố định chúng lại, phần cuối đũa thừa ra khoảng 1 phân Dưới đây là 4 bước quan trọng giúp mọi người hình thành được thói quen dùng đũa cho đúng cách và dễ dàng trong việc sử dụng:
Bước 1: Nhấc chiếc đũa đầu tiên lên và đặt nó ở khe giữa ngón trỏ và ngón cái
của bạn Cây đũa này đóng vai trò là chỗ neo - bạn không được để nó di chuyển Gồng
cứng bàn tay lại để nắm chắc hơn Để đầu to của chiếc đũa nằm trong chỗ hõm tay, nơi ngón tay cái và ngón trỏ của bạn nối với nhau Đặt đầu nhỏ giữa gốc ngón tay cái và cạnh ngón giữa của bạn Cây đũa này sẽ hầu như cố định Tương tự như cách bạn cầm
bút, nhưng thấp hơn một chút Một số người có thể thích giữ đũa ở bên cạnh ngón đeo
nhẫn của họ, sử dụng đầu ngón tay đeo nhẫn để giữ cố định chiếc đũa Cách này sẽ giải phóng ngón giữa để giữ chiếc đũa kia chắc hơn và kiểm soát đũa tốt hơn Đó là cách
cầm đũa trang trọng hơn
Bước 2: Giữ chặt chiếc đũa thứ hai bằng ngón trỏ và ngón cái Đây là chiếc đũa
có thể di chuyển Đặt ngón tay cái của bạn vào bên cạnh của chiếc đũa thứ hai, dựa vào phía trên chiếc đũa đầu tiên Điều chỉnh cách cầm của ngón tay sao cho bạn thấy thoải mái hơn Hãy chắc chắn rằng đầu nhỏ của 2 cây đũa được xếp bằng với nhau để tránh
bị bắt chéo hoặc không thể "gắp" thức ăn Để xếp đũa bằng nhau, bạn có thể gõ nhẹ chúng trên bàn Đũa không bằng nhau sẽ rất khó sử dụng
Trang 12Bước 3: Thực hành mở và đóng đũa Hãy chắc chắn rằng đầu to của đũa không
tạo thành chữ "X" vì điều này sẽ khiến bạn khó lấy thức ăn Nếu cần, hãy di chuyển
bàn tay lên và xuống dọc theo đũa, nhưng duy trì cùng một cách cầm, và thử nghiệm các sức nắm khác nhau Một số người thấy dễ dàng điều khiển nếu cầm sát đầu nhọn
của đũa, người khác thoải mái hơn khi cầm cao hơn
Bước 4: Tập gắp thức ăn Bắt đầu với góc cầm 45° là dễ dàng nhất tại thời điểm
này Sau khi cầm đũa ổn định thì hãy nâng đũa cao hơn Nếu cảm thấy chưa ổn, đặt nó
xuống và thử lại Một khi đã gắp thuần thục một loại thức ăn, hãy chuyển sang thức ăn
có các kích cỡ và kết cấu khác nhau
2 Văn hóa dùng đũa của người Việt
Người Việt các miền đều có nét văn hóa ẩm thực độc đáo riêng biệt, nhưng có
một điểm chung là chúng ta đều dùng đũa Miền Bắc xưa thường có lũy tre làng, nên
người dân thường lấy thân tre già để làm đũa Miền Nam lại được chở che bởi những tán dừa, nên người miền Nam dùng chính cây dừa để làm nên đôi đũa Thường thì đũa miền Bắc có phần ngắn hơn một chút so với miền Nam Nhưng nói chung, đũa truyền thống Việt Nam có thân tròn và để mộc, không sơn quét, trang trí, đầu đũa cũng thường không quá nhỏ
Ở nhiều quốc gia châu Á khác cũng dùng đũa, nhưng đũa Nhật Bản thường có trang trí hoa văn, đũa Hàn Quốc thì thường dẹt và làm bằng kim loại Đũa Nhật và đũa Hàn có đầu khá nhỏ Độ dài đũa ở từng nước cũng khác nhau So sánh giữa các vật dụng trên bàn ăn của phương Đông và phương Tây, thật không khó để nhận ra đôi đũa
là một thứ đồ dùng linh hoạt Mặc dù học cầm đũa thì khó hơn cầm dao và dĩa, nhưng đũa lại có thể thay thế cho hầu hết các vật dụng khác, và dùng cho hầu hết cách món
ăn