tiểu luận môi trường và phát triển đề tài vấn đề môi trường việt nam ngày nay dưới quan điểm của cộng đồng công giáo

ĐẠI HỌC KHOA HỌC – KHOA XÃ HỘI HỌC VÀ CÔNG TÁC XÃ HỘINgành Xã hội học Phát triển học MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN: VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM NGÀY NAY DƯỚI QUAN ĐIỂM CỦA CỘNG ĐỒNG CÔNG GIÁO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA XÃ HỘI HỌC & CÔNG TÁC XÃ HỘI

HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN: PHAN VĂN DUY

MÃ SINH VIÊN: 18T6071008

TÊN ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN:

VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM NGÀY NAY DƯỚI

QUAN ĐIỂM CỦA CỘNG ĐỒNG CÔNG GIÁO

PHÁT TRIỂN HỌC – 2020-2021.2.XHH4292.001 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ĐOÀN LÊ MINH CHÂU

HUẾ, THÁNG 6 NĂM 2021

ĐẠI HỌC KHOA HỌC – KHOA XÃ HỘI HỌC VÀ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Ngành Xã hội học Phát triển học

MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN:

VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM NGÀY NAY DƯỚI

QUAN ĐIỂM CỦA CỘNG ĐỒNG CÔNG GIÁO

Số lượng chữ: 3289

PHAN VĂN DUY

15 - 06 - 2020

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

I Phát triển và môi trường (Khung khái niệm) 2

II Quan điểm về môi trường trong phát triển học 3

III Quan điểm Giáo Hội Công giáo về môi trường 6

1 Thiên nhiên – Thọ tạo là quà tặng của Thiên Chúa 6

2 Thiên nhiên, môi trường là của cải của Thiên Chúa ban cho tẩt cả mọi người được thụ hưởng 7

3 Bảo vệ môi trường là tôn trọng sự sống và nhân phẩm con người 7

4 Vấn đề đạo đức trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật 8

5 Bảo vệ môi trường công bằng đối với người nghèo và thế hệ sau 9

KẾT LUẬN 10

MỞ ĐẦU

Các quốc gia đang phát triển trên thế giới, Ô nhiễm môi trường một trong những vấn đề lớn mà quốc gia đang phát triển và đặc biệt là việt Nam đang phải đối diện Việc mở cửa thống thương, tự do đầu tư đã biết Việt Nam từ một nước Nông nghiệp thành một nước công nghiệp hoá Nhiều khu công nghiệp mọc lên nhiều nơi, khai thác khoáng sản tài nguyên thiên nhiên được đẩy mạnh, di cư lao động từ nông thôn lên thành phố làm việc… Điều đó đã tác động mạnh mẽ đến cấu trúc xã hội và có ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường tại Việt Nam nói riêng và các nước phát triển nói chung

Tiếng kêu cứu vang lên khắp nơi: Hãy cứu lấy trái đất khỏi bị ô nhiễm, tầng ozone bị thủng, trái đất nóng lên, băng Nam Cực tan chảy và sẽ có 1/4 trái đất bị nhấn chìm xuống biển Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo hàng năm có 1 tỷ người bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường và 100 triệu người bị chết vì ô nhiễm vào năm 2030… Các tôn giáo trên thế giới quy

tụ hơn 5/6 dân số thế giới có thể làm gì để đáp trả tiếng kêu cứu đó? Một số người nghĩ rằng, tôn giáo vốn chỉ lo chuyện trên trời, tìm kiếm Thiên Đàng, chốn Niết Bàn thì làm gì được cho vấn đề môi trường! Không phải như vậy

Trước thực trạng đó, mọi người, mọi giai cấp đều phải nghĩ tới những biện pháp liên quan để bảo vệ môi trường.Bài tiểu luận trình bày các quan điểm, lý thuyết liên quan đến phát triển và môi trường Sau đó tìm hiểu quan điểm về môi trường trong phát triển bền vững ở Việt Nam trong môn Phát triển học và quan điểm về môi trường trong Công Giáo Từ có cái nhìn rõ

ràng hơn và khái quát về môi trường và con người Cuối cùng, trên những quan niệm đó người viết thử khuyến nghị một số giải pháp trong vấn đề bảo vệ môi trường ngang qua phần kết luận

I Phát triển và môi trường (Khung khái niệm)

1 Môi trường

Môi trưởng bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại phát triển của con người và sinh vật

Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp; phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường, khắc phục ô

nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường, khái thác sử dụn hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học

( Luật bảo vệ môi trường Việt Nam sửa đổi (2006) )

2 Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là “sự phát triển có thể đáp ứng những nhu cầu hiện tại không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thể hệ tương lai…” (Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới – WCED (1987), “Báo cáo Brundtland”)

3 Kinh tế xanh

Kinh tế xanh là khái niệm đối lập với "kinh tế nâu" Kinh tế xanh không chỉ đặt ra mục tiêu phát triển kinh tế mà còn quan tâm nhiều tới hạnh phúc của con người, công bằng xã hội

và các vấn đề môi trường, sinh thái.( kinh tế xanh của UNEP)

II Quan điểm về môi trường trong phát triển học

1 Nguyên nhân chính yếu của suy thoái môi trường

a) Nghèo đói

Nghèo đói dẫn đến thiếu vốn đầu tư cho sản xuất, cho cơ sở hạ tầng và văn hoá giáo dục

và cho các dự án cải tạo môi trường Nghèo đói làm gia tăng tốc độ khai thác tài nguyên theo hướng quá mức hay huỷ diệt Nghèo đói là mảnh đất lý tưởng cho mô hình phát triển chỉ thị tập trung vào tăng trưởng kinh tế và xây dựng một xã hội tiêu thụ

b) Gia tăng dân số

Dân số tăng nhanh gây áp lực lên các nguồn tài nguyên thiên nhiên dẫn đến suy thoái môi trường Tỷ lệ tử vong giảm vì hệ thống cơ sở y tế tốt hơn đã dẫn đến sự gia tăng tuổi thọ Dân số nhiều hơn đơn giản nghĩa là nhu cầu về thực phẩm, quần áo và chỗ ở tăng theo Bạn cần thêm không gian để trồng thực phẩm và xây nhà cửa cho hàng triệu người Ngoài ra, tăng dân số còn dẫn đến nạn phá rừng Đây là một hậu quả khác của sự suy thoái môi trường c) Tác động của các quốc gia giàu

Vấn đề nợ của các nước Thế giới thứ ba, điều đó tạo sức ép từ các nước giàu Dựa vào món nợ họ có cơ hội nhập khẩu các nguyên liệu rẻ, khai thác tài nguyên, đầu tư phát triển ở các nước thứ ba ít bị gò bó bởi pháp lý điều đó làm môi trường ở các nước con nợ bị sức ép môi trường bên cạnh các nước giàu chuyển các ngành công nghiệp ô nhiễm sang các nước nghèo làm các nước thứ ba bị chịu nặng nề về yếu tố môi trường Khẳng định rằng các quốc gia giàu có tác động đến môi trường các nước thứ ba

d) Ô nhiễm

Ô nhiễm: Dù là loại ô nhiễm nào đi nữa (ô nhiễm không khí, nước, đất hoặc tiếng ồn đều) thì đều có hại cho môi trường Sự ô nhiễm không khí làm ô nhiễm bầu không khí hô hấp

và gây ra các vấn đề về sức khoẻ Ô nhiễm nước làm giảm chất lượng nguồn nước uống Ô nhiễm đất đai dẫn đến sự xuống cấp của bề mặt trái đất do hoạt động của con người Tiếng ồn gây ô nhiễm có thể gây những tổn hại vĩnh viễn cho tai của chúng ta khi tiếp xúc với những

âm thanh lớn trong thời gian dài như tiếng còi xe cộ trên một con đường tấp nập hoặc máy sản xuất tiếng ồn lớn từ máy móc trong một nhà máy hoặc một nhà xưởng

Lợi ích kinh tế xanh:

Góp phần xoá đói giảm nghèo Một đặc tính quan trọng của nền “kinh tế xanh” là nó tìm cách cung cấp các cơ hội đa dạng cho phát triển kinh tế và xóa đói, giảm nghèo mà không thanh lý hoặc làm xói mòn tài sản tự nhiên của quốc gia Điều này đặc biệt cần thiết ở các nước có thu nhập thấp, nơi sinh kế chủ yếu của cộng đồng nghèo nông thôn là hàng hóa và dịch vụ hệ sinh thái Hệ sinh thái và các dịch vụ cung cấp một mạng lưới an sinh chống lại thiên tai và khủng hoảng kinh tế

Giảm nhẹ biến đổi khí hậu Qua sự phát triển kinh tế xanh điều đó mô hình chung đã giảm nhẹ biến đổi khí hậu Các biện pháp trong phát triển kinh tế là yếu tố làm cho môi trường thay đổi cũng như hạn chế sự biến đổi khí hậu

Góp phần tạo nhiều việc làm Thực tế, các nước tiến tới một nền “kinh tế xanh” đã nhìn thấy khả năng tạo việc làm và tiềm năng có thể được nhân lên khi tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực xanh Vì vậy, họ đã đưa ra những gói kích thích tài chính tăng cường việc làm với các hợp phần “xanh” quan trọng

Bảo vệ đa dạng sinh học nhằm bảo vệ đa dạng sinh học, kết cấu sống của hành tinh Đa dạng sinh học đóng góp cho phúc lợi của con người và cung cấp cho các nền kinh tế nguồn tài nguyên đầu vào có giá trị cũng như các dịch vụ điều hòa hướng tới một môi trường vận hành

an toàn

III Quan điểm Giáo Hội Công giáo về môi trường

Môi trường sống là ngôi nhà chung của cả nhân loại Việc tác động tiêu cực đến môi trường cũng là việc phá hủy chính nơi ở của mọi người Ý thức rõ về vấn đề này, Công giáo không ngừng lên tiếng bảo vệ thiên nhiên và môi trường vì đó là thiện ích chung Không chỉ thế, từ nền tảng Giáo lý Công giáo, bài tiểu luận trình bày một vài quan điểm về vấn đề môi trường ở Việt Nam

1 Thiên nhiên – Thọ tạo là quà tặng của Thiên Chúa

Các nhà mỹ học khi đi tìm hiểu bản chất của cái đẹp đã đưa ra định nghĩa: “Cái đẹp chính là cuộc sống” Như vậy, cuộc sống của con người, của tự nhiên chính là cái đẹp Theo Giáo Lý Giáo Hội Công Giáo, vũ trụ tự nhiên này do Thiên Chúa tạo dựng Sách Sáng Thế

mô tả việc Thiên Chúa tạo dựng lên trái đất, mặt trời, trăng sao, cây cỏ, muông thú trong 5 ngày và “Chúa đều thấy nó tốt đẹp” (Kinh thánh) Rồi khi chiêm ngắm công trình tuyệt vời của mình, Thiên Chúa đã quyết định tạo ra con người, Adam và Eva, trong ngày thứ 6, để làm chủ thế giới bao la Thánh Kinh chép: “Thiên Chúa phán: Ta hãy làm ra người theo hình ảnh

Ta, như họa ảnh của Ta Ngươi hãy cai trị trên cá biển và chim trời và trên súc vật cùng mọi loài thụ tạo, loài mãnh thú và mọi thứ côn trùng nhung nhúc trên mặt đất” (Kinh thánh) Do

đó, thiên nhiên được Thiên Chúa trao cho con người là một bức tranh hoàn mỹ

2 Thiên nhiên, môi trường là của cải của Thiên Chúa ban cho tẩt cả mọi người được thụ hưởng

Theo Giáo Lý Giáo Hội Công Giáo, con người được khai thác thiên nhiên để phục vụ nhu cầu chính đáng của mình, nhưng không được chiếm hữu tuyệt đối mà phải chia sẻ cho mọi người với tình huynh đệ Giáo Hội Công Giáo công nhận lợi ích của của cải: “Con người không thể làm gì nếu không có của cải vật chất, là thứ đáp ứng các nhu cầu căn bản cho con người tồn tại Những của cải này tuyệt đối cần thiết nếu như con người phải tự nuôi thân, lớn lên, liên lạc, hợp tác với người khác và thực hiện các mục tiêu cao cả nhất mà con người được mời gọi thi hành”

Theo Giáo Lý Giáo Hội Công Giáo, quyền sử dụng của cải trên trái đất là của chung mọi người Đó là “quyền tự nhiên, được khắc ghi trong bản tính con người chứ không chỉ là một quyền thiết định có liên quan đến hoàn cảnh xã hội hay thay đổi… Đó là quyền bẩm sinh nơi mỗi cá nhân trong mỗi con người và có trước khi con người can thiệp bằng bất cứ cách nào liên quan đến tài sản, có trước bất cứ hệ thống pháp luật nào liên quan đến vấn đề này, có trước bất cứ hệ thống hoặc bất cứ phương pháp nào trong lĩnh vực kinh tế hay xã hội”

3 Bảo vệ môi trường là tôn trọng sự sống và nhân phẩm con người

Điều đó nhắc nhở cho thấy tài nguyên, thiên nhiên không phải là vô tận Do đó, cần phải tránh thái độ sử dụng chúng như thể là nhà kho vô cạn kiệt Ý thức này đòi hỏi phải có chiến lược lâu dài, nghĩa là không chỉ vì mối lợi trước mắt nhưng đúng hơn phải cân nhắc trước sau, phải tôn trọng trật tự và chu trình tái tạo của tự nhiên Hơn nữa, chúng ta cũng biết

rằng việc áp dụng kỹ thuật vào khai khác tài nguyên ít nhiều cũng để lại những hậu quả về môi sinh mà mọi người phải gánh chịu Quy cho cùng, điều này lại gây ra hoang mang cho con người, đe dọa sự sống anh em đồng loại

Như thế, Khi chúng ta hoang phí, phá hủy, gây hại cho thế giới tự nhiên là cũng là lúc ta đang hủy hoại nhân phẩm và sự thánh thiêng của chính con người Điều này không chỉ bởi vì chúng

ta phá hủy nguồn sống của người nghèo và thế hệ tương lai Nhưng đó còn là vì chúng ta đi ngược lại với chính bản chất làm người của mình Đời sống con người không chỉ là từng cá nhân, nhưng tất cả thọ tạo là một phần tạo nên nhân phẩm của họ Bảo vệ sự sống không bao giờ tách khỏi bảo vệ thiên nhiên

4 Vấn đề đạo đức trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật

Một vấn đề không thể đề cập đến trong tương quan với môi trường là khoa học và kỹ thuật Khoa học, kỹ thuật giúp con người trong việc chinh phục và làm chủ thiên nhiên Song nếu không có đạo đức trong khoa học, kỹ thuật coi thiên nhiên là những vật vô tri vô giác để

sử dụng các công nghệ bất chấp hậu quả thì con người sẽ phải trả giá đắt cho những hành vi của mình

Phát triển kinh tế là mục tiêu và nhu cầu cấp bách của từng cá nhân, gia đình và mỗi quốc gia Nhưng người ta không thể bất chấp lợi ích kinh tế mà tàn phá môi trường vì tài nguyên thiên nhiên không thể tái tạo được Sách Tóm Lược Học Thuyết Xã Hội của Công Giáo viết: “Các chương trình phát triển kinh tế cần phải cẩn thận lưu ý tới nhu cầu tôn trọng sự toàn vẹn và chu kỳ tuần hoàn của thiên nhiên vì các tài nguyên thiên nhiên là có hạn, thậm chí có một số

tài nguyên không thể tái tạo được… Một nền kinh tế biết tôn trọng môi trường sẽ không lấy việc gia tăng tối đa lợi nhuận làm mục tiêu duy nhất của mình, vì việc bảo vệ môi trường không thể được đảm bảo nếu chỉ dựa trên những tính toán tài chính giữa phí tổn bỏ ra và lợi nhuận thu vào Môi trường là một trong các tài sản không thể được bảo vệ hay được phát huy cách thích đáng chỉ nhờ các lực lượng thị trường”

5 Bảo vệ môi trường công bằng đối với người nghèo và thế hệ sau

Ngay khi nghĩ tới những quyết định và hành xử của mình, người ta luôn phải quy chiếu đến công bằng với thế hệ sau Không chỉ vậy, người ta còn được mời gọi: “cần phải nhấn mạnh về mặt luân lý đến sự liên đới ngay trong một thế hệ ” Cụ thể ở đây là sự công bằng dành cho những người nghèo ngay trong hiện tại này Thật vậy, những người nghèo là những người thường phải gánh chịu những thiệt thòi Họ phải sống trong vùng ô nhiễm, sử dụng nguồn nước không còn trong sạch hay phải gánh chịu số phận của những kẻ sống chung với rác, với ô nhiễm và những thứ thấp bé nhất Do đó, bất cứ hành vi thiếu tôn trọng nào đối với môi trường cũng là một sự bất công đối với những người anh em mình

Ngoài ra, việc nhấn mạnh ý thức về sự công bằng dành cho người nghèo được Giáo lý nói đến không chỉ ở bình diện cá nhân, từng người; mà quan trọng hơn hết nó phải được thực hiện trong quy mô rộng lớn hơn: Quốc gia giàu giúp quốc gia nghèo; dân tộc giàu giúp dân tộc thiếu thốn Bởi lẽ chính các quốc gia, dân tộc giàu này đang “mắc nợ môi sinh” những quốc gia nghèo hơn, khi họ mang những phương tiện kỹ thuật đến các quốc gia này khai thác tài

nguyên khoáng sản Đồng thời họ để lại nơi các quốc gia này vô số những hậu quả về môi trường lẫn về kinh tế và xã hội

Nói tóm lại, việc ý thức về công bằng, cả với người cùng một thế hệ lẫn thế hệ sau, là một trong những đòi hỏi mà Công giáo không ngừng nhắc nhở mọi người Một khi mỗi cá nhân và từng người ý thức được điều này này, chắc hẳn vấn đề môi trường sẽ được cải thiện qua lối sống của họ

IV KẾT LUẬN

Quay lại với thực trạng môi trường mà chúng ta đang phải đối diện hiện nay, điều duy nhất chúng ta có thể thực hiện là bắt tay vào việc hành động và cải tạo thế giới này Dựa trên những quan điểm của Công Giáo, bài tiểu luận đưa ra những giải pháp tích cực cho vấn

đề môi trường cũng là kết luận cho bài tiểu luận: Đẩy mạnh giáo dục, nâng cao nhận thức về môi trường cho mọi người: Mọi sự đều bắt nguồn từ ý thức Người ta chỉ có thể bảo vệ môi trường khi hiểu rõ và nhận thức rõ tầm quan trọng của nó trong đời sống con người Thực tế ở Việt Nam hiện nay đang nảy sinh vấn đề chưa được giải quyết triệt để là nhận thức, ý thức bảo vệ môi trường trong xã hội còn rất thấp, bao gồm cả các cấp lãnh đạo, các doanh nghiệp

và cả người dân Khuyến khích lối sống xanh Song song với việc gây ý thức, chúng ta cần đề

ra những áp dụng thực hành cụ thể Chẳng hạn, “tránh sử dụng các vật có chất liệu nhựa hóa chất và giấy, tiết kiệm trong sử dụng nước, phân loại các rác thải, nấu nướng vừa đủ cho bữa