Chứng minh rằng Hà Nội là vùng lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, từ xưa đến nay, con người cũng như cảnh vật Hà Nội đã gây ấn tượng với du khách về những giá trị văn hóa mà chỉ riêng Hà Nội mới có.. Đó là Thành cổ Thăng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

-BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN

Môn: Hà Nội học

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Minh Phương

Mã sinh viên: 220000231

Lớp: GDTH D2020B

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Hồng Hạnh

Đề tài 1:

“ Chứng minh rằng Hà Nội là vùng lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo” BÀI LÀM

Hà Thành được mệnh danh là vùng đất lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo Thủ đô Hà Nội ngày nay xuất hiện trong lịch sử dân tộc Việt Nam chính thức vào năm 1010 (mùa thu tháng 7 năm Canh Tuất) với tên gọi Thăng Long Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, từ xưa đến nay, con người cũng như cảnh vật Hà Nội đã gây ấn tượng với du khách về những giá trị văn hóa mà chỉ riêng Hà Nội mới có Phần lớn, những ngôi làng, kiến trúc phật giáo, dân gian, kiến trúc Pháp, nằm rải rác khắp Hà Nội Điều này mang lại dấu ấn rất đặc biệt cho các du khách, họ vô cùng thích thú trước những giá trị văn hóa xưa vẫn "sống" trong một thành phố sầm uất

Đó là Thành cổ Thăng Long hoành tráng về quy mô, độc đáo về kiến trúc, lộng lẫy về nghệ thuật; là thành Cổ Loa - một trong những toà thành cổ nhất ở các nước Đông Nam

Á; là chùa Một Cột thanh thoát như đoá hoa sen; là Trường đại học lâu đời nhất Việt Nam – Văn Miếu Quốc Tử Giám; là Quảng trường Ba Đình, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc

Tuyên ngôn Độc Lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng Hoà; là Hồ Tây, mặt gương của Hà Nội, lá phổi của chốn Long thành với một bề dày lịch sử mấy nghìn năm hay Hồ Hoàn Kiếm với cầu Thê Húc, Tháp Bút, Tháp Rùa, đền Ngọc Sơn lung linh bóng nước đã đi vào rất nhiều những trang sử sách, thơ ca…

Hoàng Thành Thăng Long – Nơi lưu trữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo ở Hà Nội

Vẻ đẹp hào hung của di tích thành Cổ Loa

Chùa Một Cột – Biểu tượng văn hóa ngàn năm của Hà Nội

Văn miếu Quốc Tử Giám – biểu tượng của truyền thống hiếu học ngàn năm

Quảng trường Ba Đình, nơi ghi dấu ấn lịch sử của dân tộc Việt Nam

Hồ Tây – nét chấm phá đầy thi vị giữa lòng thủ đô

Hồ Hoàn Kiếm (Hồ Gươm) – Viên ngọc giữa lòng Hà Nội

Ngoài ra, khi nhắc đến Hà Nội, không thể không nhắc đến 36 phố phường Hà Nội cổ Sách “Hà Nội băm sáu phố phường” của Thạch Lam viết: “Người Pháp có Paris, người Anh có London, người Tàu (Trung Quốc) có Thượng Hải… Trong các sách vở, trên các báo chí, họ nói đến thành phố của họ một cách tha thiết, mến yêu " Trong đó, Hà Nội được nhắc đến"Chúng ta cũng có Hà Nội, một thành phố rất nhiều vẻ đẹp vì Hà Nội đẹp thật và cũng vì chúng ta mến yêu Yêu mến Hà Nội với tâm hồn người Hà Nội cũng như người Paris chính hiệu yêu mến Paris ".Còn trong ca dao cổ có câu: “Hà Nội băm sáu phố phường Hàng Gạo, Hàng Đường, Hàng Muối trắng tinh” Khu phố cổ "36 phố

phường" của Hà Nội được giới hạn bởi đường Hàng Đậu ở phía Bắc, phía Tây là đường Phùng Hưng, phía Đông là đường Trần Nhật Duật và Trần Quang Khải, phía Nam là đường Hàng Bông, Hàng Gai, Cầu Gỗ, Hàng Thùng.Đây là một quần thể kiến trúc độc đáo với những mái ngói rêu phong cổ kính, những ngôi nhà nhỏ hình ống xen kẽ, hòa quyện vào nhau tạo nên không gian kiến trúc cổ đa dạng, sinh động Đặc điểm chung của các phổ cổ Hà Nội là nhiều tên phố bắt đầu bằng từ “Hàng”, tiếp đó là một từ chỉ nghề nghiệp nào đó như Hàng Đào, Hàng Mã, Hàng Thiếc

Khu 36 phố phường xưa nổi tiếng là đất “ngàn năm văn vật”: “Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến”, với nhiều hoạt động sôi nổi cả ngày lẫn đêm Nơi đây, vốn là một trung tâm kinh tế, văn hoá đa dạng Văn hoá ẩm thực phong phú với nhiều tiệm cao lâu nổi tiếng của người Hoa, tiệm ăn của người Việt Do vậy nhìn nhận khu 36 phố phường không nên chỉ đơn thuần là khía cạnh văn hoá vật thể (đánh giá đơn thuần về công trình kiến trúc),

mà còn là khía cạnh văn hoá phi vật thể, đó chính là cái hồn của phố cổ Hà Nội là đất Kinh Đô ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ kết tinh, tinh tuý của mọi miền quê Những món

ăn đặc sản như phở Hà nội, nem, bún chả, giò chả Ước Lễ, chả cá Lã Vọng, côi lúa Tương Mai, cốm làng Vòng, bánh cuốn Thanh Trì, rượu Mơ”, dưa La, cà Láng”…mỗi món ăn là một hương vị quyến rũ không nơi nào có được Tất cả đã tạo nên một phong vị, một thương hiệu riêng của Hà nội, góp phần làm cho Hà Nội trở thành khó quên đối với những ai đã từng một lần đặt chân tới nơi đây Có thể nói chính nghệ thuật ẩm thực là một phần làm nên cái tinh tế của văn hoá và con người Hà Nội

Đặc sản cốm làng Vòng

Cơm bụi trên hè đường là một "bản sắc" của Hà Nội

Phố cổ Hà Nội là khu vực tập trung nhiều nghề thủ công nhất Những người dân có thể là thợ thủ công kiêm thương nhân (vừa sản xuất theo kiểu gia công đặt hàng cho khách vừa bày bán một số hàng làm sẵn tại cửa hiệu) Đó là các thợ thêu (làng Quất Động-Thường Tín-Hà Tây), làm trống (gốc làng Đọi Tam-Hà Nam), thợ tiện (làng Nhị Khê-Hà Tây), làm mành (làng Giới Tế-Bắc Ninh), làm quạt (làng Đào Xá-Hưng Yên), đúc đồng (làng Đại Bái), vàng bạc (làng Định Công) Những người thợ thủ công ở khắp nơi mang nghề độc đáo của địa phương mình lên Hà Nội làm ăn, họ lập ra những phố riêng buôn bán sản phẩm của quê huơng mình Họ thành lập và liên kết với nhau trong các phường, hội để giúp nhau trong cuộc sống cũng như trong việc giữ gìn nghề tổ Giữa những người ở Thăng Long-Hà Nội với những người ở quê luôn giữ mối liên hệ chặt chẽ với nhau Khá nhiều những phường nghề ở Hà Nội đã cùng nhau đóng góp xây đình để thờ vọng Thành Hoàng hay tổ nghề của làng mình

Người dân kiếm sống bằng các nghề thủ công ở góc phố Tô Tịch

Lễ hội dân gian Hà Nội cổ truyền có một quá trình lịch sử lâu dài và giữ vai trò của một loại hình sinh hoạt văn hoá cộng đồng quan trọng ở Kinh Đô Hạt nhân của lễ hội Hà Nội

là nghi thức, lễ tiết nông nghiệp, thờ nước, thờ lúa cùng các sản phẩm của cây lúa Lễ hội

cổ truyền Hà Nội còn đậm đà màu sắc lịch sử, bởi không đâu khác Hà Nội là trung tâm, là nơi tập trung các nhân vật lịch sử và những sự kiện lịch sử, những dấu ấn lịch sử của môi trường văn hoá đô thành Lễ hội dân gian xưa của Hà Nội chiếm vị trí quan trọng và có tác động tích cực, sâu sắc đến đời sống tinh thần, đời sống văn hoá của người Hà Nội Thông qua lễ hội và trong lễ hội mọi hành động đều chứa đựng ý nghĩa thiêng liêng đặc biệt Nó là thời điểm gắn bó các thành viên của cộng đồng lại với nhau

Những di tích, lễ hội cho thấy sức hút của kinh đô Thăng Long và khu phố Cổ đối với các tỉnh khác của cả nước, đồng thời thể hiện một khía cạnh đáng yêu, đáng quí của tâm hồn dân tộc, tình lưu luyến quê hương xứ sở, trước sau như một, tình làng nước, đoàn kết giữa những người cùng một quê hương Khu Phố Cổ chính là nơi đã lưu giữ, ngoài những công trình văn hoá còn có nhiều giá trị tinh thần mà ngày hôm nay có thể giúp chúng ta nhìn ra những khía cạnh khác nhau của tâm hồn người Thăng Long xưa

Một trong những đặc trưng nổi bật của khu "36 phố phường" là sự kết hợp hài hòa giữa nhà ở, cửa hàng và các công trình tôn giáo tín ngưỡng đình, đền và chùa Trong khu phố

cổ ngoài nhà ở buôn bán của dân cư hiện còn 54 ngôi đình, 6 chùa, 22 đền, 3 miếu tổng cộng là 85 công trình tôn giáo tín ngưỡng Phần lớn các công trình mang dấu ấn của các thời xưa Với lối kiến trúc truyền thống dựng từ gỗ, gạch với các hệ kết cấu vì kèo gỗ của nhiều thời kỳ, các không gian đình, đền, chùa là các không gian tâm linh mang tính

cộng đồng, nó có mối quan hệ vô hình với các không gian tâm linh riêng của từng ngôi nhà, trong khu 36 phố phường Trong khu phố cổ có một số đình, đền như Đình Đồng Lạc

số 38 Hàng Đào, đình Đại Lợi số 50 Gia Ngư, đình Trang Lâu số 77 Nguyễn Hữu Huân, đình Đông Hà số 46 Hàng Gai Một di tích nữa chứng minh lịch sử lâu đời và đồng thời cũng là một khía cạnh của tâm linh người Hà Nội thời cổ sơ là đền Hương Nghĩa, số 13B phố Đào Duy Từ Đền thờ Cao Tử, em con chú ruột ông Cao Thông, tức Cao Lỗ, người

đã chế tạo ra chiếc nỏ thần giúp vua Thục An Dương Vương đánh đuổi quân xâm lược Triệu Đà Trong khu Phố Cổ còn có đền thờ Tản Viên, có Đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ

ở phố Hàng Buồm - một trong “tứ trấn” của kinh thành Thăng Long

Đền Hương Nghĩa – Ngôi đền giữa lòng phố cổ

Các dòng họ ở Hà Nội rất nhiều, qua kết quả điều tra hiện có tới hơn 200 dòng họ khác nhau ở Hà Nội Trong đó nổi lên rất nhiều dòng họ tiêu biểu như họ Nguyễn-Kim Lũ, Họ Vũ-Đan Loan với nghề nhuộm nổi tiếng cùng sáu họ khác ở Xứ Đông sáng lập khu ngõ Phất Lộc, rất thạo kinh doanh Ngõ Phất Lộc còn là nơi gợi hứng bất tuyệt góp phần hình thành một phong cách nghệ thuật “Phố Phái” (lấy từ tên của họa sĩ nổi tiếng Bùi Xuân Phái) của Phố Cổ Hà Nội…

Tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái – cố họa sĩ tài hoa của phố cổ Hà Nội

Nhà ở trong khu “36 phố phường”có đặc trưng mặt tiền hẹp và chiều sâu nhà rất dài, vì thế có tên gọi phổ biến là “nhà hình ống” Phần lớn các kiểu nhà truyền thống (mà ngày nay chúng ta vẫn có thể thấy trong khu vực phố cổ) được xây từ cuối thế kỷ XIX hoặc được xây dựng lại vào đầu thế kỷ XX Nhà hình ống quay mặt ra mặt phố, chiều rộng trung bình của mặt tiền từ 2-4m, trong khi đó chiều dài có thể từ 20-60m và có một số trường hợp lên tới 150m Nhà có nhiều lớp và cách nhau bằng những sân trong, các sân trong thông thoáng để lấy ánh sáng tự nhiên Sân trong còn là nơi diễn ra các hoạt động

đa năng của nhà Ngoài sân trong, trong các ngôi nhà này trước đây còn có các mảnh vườn nhỏ

Hà Nội xưa là những tuyến phố không quá ồn ào, tấp nập Thay vào đó là sự lặng lẽ, êm đềm với một cuộc sống dịu dàng, thân thuộc, tạo cho con người ta cảm giác yên bình đến

lạ kì

Sự yên bình trên phố Hà Nội xưa

Những ngôi nhà “hình ống” ở phố cổ Hà Nội

Thủ đô Hà Nội là vùng đất “nghìn năm văn hiến” Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, người

Hà Nội đã tạo cho mình những phẩm chất riêng, đó là phẩm chất hào hoa, thanh lịch Những phẩm chất này được hun đúc từ trí tuệ, đạo đức của nhiều thế hệ người Hà Nội và

là sự kết tinh tinh hoa của cư dân mọi miền đất nước hội tụ về Thủ đô

Cách đây hơn 150 năm, Nguyễn Công Trứ đã mở đầu một bài thơ nổi tiếng, bài “Thành Thăng Long” với hai câu:

“Chẳng thơm cũng thể hoa nhài

Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”.

Nhận xét của Nguyễn Công Trứ đã trở thành câu “chốt” để nói về tính cách người Hà Nội Chất hào hoa, thanh lịch thể hiện ở sự tài hoa, tao nhã, khéo léo và sành điệu trong cuộc sống; tính chất phóng khoáng, lịch duyệt, quân tử, tinh tế, coi trọng cái đẹp và luôn sáng tạo trong cuộc sống Tính hào hoa, phong nhã biểu hiện hằng ngày trong cách ăn mặc, đi đứng, nói năng, ứng xử và cả trong văn hóa ẩm thực Trong bữa cơm, trước khi dùng bữa, con cháu trong nhà sẽ lần lượt mời từ trên xuống theo tuổi tác, vai vế Ai cũng ăn uống nhỏ nhẹ và từ tốn, họ chỉ nói với nhau những câu chuyện vui vẻ

Bữa cơm của người Hà Nội xưa

Trong “Hà Nội thanh lịch” – cuốn sách cuối cùng của đời mình, nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy đã viết về người Hà Nội như sau: “Người Tràng An rõ ràng là người cần cù, cứng rắn, vẻ thanh lịch, đôi lúc hào hoa, yêu văn, yêu hoa, sành mỹ thuật, ăn mặc đơn sơ và trang nhã, nói lời văn vẻ dễ nghe, dễ hòa hợp với bà con phường, xóm, hay động lòng vì việc nghĩa, tình người, ghét cay ghét đắng những chuyện tục tằn kệch cỡm, hoạch họe, lố lăng, đê tiện Người Tràng An ở với nhau, “biết nhịn”, “biết nể”, “biết ngượng”, “suy bụng ta ra bụng người” Trong thôn phố, có việc là chạy sang thăm hỏi ngay, ở với nhau chu tất, ăn ý Tình người rõ ràng ở chỗ: Nhà ai có trẻ lạc, là chạy đến nhà cụ Phúc Hậu, bận gì cụ cũng bỏ đấy, đi rao, tìm khắp nơi; khách nhà quê ra, đi mãi, nóng, nhọc thì thấy ngay bên đường một vại nước vối ngon với mấy cái bát sạch Người ta tóm cả cái thanh, cái cao, cái lịch sự, ẩn ý vào hai chữ: Thanh lịch” Người Hà Nội có cách nói chuyện khoan thai, từ tốn Kính ngữ, với những thế hệ xưa, rất quan trọng Gọi người Hà Nội là kiểu cách cũng đúng; là kiêu kỳ cũng đúng; là lãng mạn cũng đúng, nhưng tất cả sự làm dáng, kiêu kỳ hay lãng mạn đó đã giúp tạo nên một Hà Nội lịch lãm, quý phái mà ai cũng

có thể nhận ra

Cứ nhắc đến con gái Hà Nội gốc, người ta sẽ cực kỳ ấn tượng bởi sự nền nã, dịu dàng và

e ấp Vẻ đẹp thanh cao, đài các thể hiện không chỉ qua dung mạo mà còn bởi điệu bộ đi đứng, nói năng và ngay cả cách làm đẹp và ăn mặc cũng rất cầu kỳ Những tà áo dài, đôi guốc mộc, hàm răng nhuộm đen, tóc đen dài là những gì đặc trưng của người con gái Hà Nội xưa Thậm chí cầu kỳ hơn chút thì chít khăn nhiễu tam giang, khăn nhung đen, khăn

mỏ quạ, mặc yếm hoa hiên, quần lĩnh tía cạp điều thắt lưng quan lục… Người phụ nữ Hà Nội vào khoảng giữa của thế kỷ 20 thường không trang điểm cầu kỳ, không lòe loẹt phấn son nhưng vẫn nổi bật vẻ sang trọng, quý phái Đẹp đến nỗi có nhà văn phải nói: “Riêng khuôn mặt, phụ nữ Hà Nội xưa nay vẫn hấp dẫn lạ lùng trong mọi con mắt, mọi trái tim từ người thợ đến nhà thơ”

Họ thường dùng son nhưng rất nhẹ, làn môi chỉ hơi hồng hồng một chút tạo vẻ cuốn hút Nếu có chải lông mày, các cô, các chị chỉ tô thêm nét cho đậm đôi chút Những cô gái lãng mạn còn kín đáo nhỏ một giọt nước hoa nơi bàn tay, trong khăn mùi xoa hoặc dưới mang tai, chỉ thoảng nhẹ như hương hoa nhài thơm xa, đủ khiêu khích một cách mơ hồ chứ không quá nồng, quá hắc Vẻ đẹp thanh tao ấy khiến nhiều người không khỏi xao xuyến

Những người Hà Nội từ thế hệ ấy còn sống đến giờ vẫn không khỏi xuýt xoa khi nói về mái tóc dài óng mượt của người phụ nữ Hà thành xưa với hình ảnh những cô gái thướt tha trong tà áo dài, đạp xe đạp quanh Hồ gươm với mái tóc dài buông hờ hững Khi đi chơi thì điệu đà là thế, còn khi lao động, mái tóc dài được búi đuôi gà gọn gẽ, vài lọn tóc mềm buông lơi sau gáy sao mà gợi cảm, khiến bao chàng trai ngơ ngẩn trồng cây si

Nhiếp ảnh gia Trần Huy Hoan từng hết lời ca ngợi về con gái Hà thành: “Nếu là con gái

Hà Nội gốc, thì họ đẹp cả nhan sắc lẫn sự sang trọng và thanh lịch Từ thuở 6 - 7 tuổi, tôi

đã thích ngắm các cô gái xinh đẹp nên ít nhiều có sự tổng kết về “gái Hà Nội”, thấy rằng

họ xứng đáng với những gì văn học - nghệ thuật ngợi ca”

Và ông có sự so sánh thú vị, dí dỏm giữa con gái Hà Nội và những miền gái đẹp

khác: "Không giống những vùng đất khác, con gái Hà Nội xưa mang nét đẹp sang trọng

và lịch lãm Tuyên Quang thì “danh bất hư truyền” Lịch sử đã tạo điều kiện đặc biệt để vùng đất này có một thế hệ con gái quá đẹp, trừ đôi chân thường không được thon Các cô gái Hải Phòng nhìn chung cao lớn hơn con gái Hà Nội, nhưng có vẻ ít nữ tính Con gái miền Tây Nam bộ mang vẻ đẹp nõn nà, quyến rũ và tạo cảm giác gần gũi Những cô gái Thái lại có ánh mắt và nước da đẹp Nhưng tôi thích ngắm nhìn hình ảnh con gái Hà Nội với tà áo dài trắng nhẹ nhàng thướt tha, rất trong sáng mà đài các… Con gái Hà Nội nói chung thanh mảnh và tao nhã Thời tiết miền Bắc phú cho họ nước da, vóc dáng và cách

cư xử phong phú Hà Nội có điều kiện sống tốt, giúp phái nữ thanh lịch, duyên dáng hơn"

Sinh viên Hà Nội tan trường năm 1952

Vẻ đẹp thanh khiết của những cô gái Hà Nội xưa

NSND Trần Thị Tuyết (1931-2020)

Hằng năm, cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng lại nô nức sắm sửa, mua bán, chuẩn bị cho năm mới đang đến gần kề Năm mới sắp đến –

đó cũng là khi vẻ đẹp của văn hóa truyền thống được người Hà Nội hết mực đề cao, trân trọng Người dân xứ Tràng An tin rằng mua đào, quất, bày mâm ngũ quả, xông đất, mua muối, gói bánh chưng, lì xì, thờ cúng tổ tiên chính là những phong tục đem lại nhiều điều may mắn, phước lành trong dịp năm cũ qua, năm mới đến

Hình ảnh ban thờ ngày Tết của người Hà Nội xưa

Hình ảnh chợ hoa Hàng Lược xưa