Đạo đức cách mạng là đạo đức mới, là đạo đức của những tiến tiến những người dám hy sinh vì quyền lợi chung của dân tộc, của cộng động. Đạo đức cách mạng là tự nguyện phấn đấu cho lý tưởng Cộng sản, cho chủ nghĩa xã hội. Bác chỉ ra rằng: “Nói tóm lại thì đạo đức cách mạng là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng. Đó là điều chủ chốt nhất. Ra sức làm việc cho Đảng, giữ gìn kỷ luật của Đảng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân của mình. Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân.” . Đồng thời Bác dạy: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng, không có đạo đức cách mạng thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” . Đối với sự nghiệp cách mạng Bác cho rằng: Mọi việc thành hay bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay không . Do đó, có thể khẳng định đạo đức cái gốc của người cán bộ, đảng viên.
Trang 1ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG HỒ CHÍ MINH VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG NHÂN CÁCH NGƯỜI CÁN BỘ ĐẢNG VIÊN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY
MỞ ĐẦU
Đạo đức cách mạng là đạo đức mới, là đạo đức của những tiến tiến-những người dám hy sinh vì quyền lợi chung của dân tộc, của cộng động Đạo đức cách mạng là tự nguyện phấn đấu cho lý tưởng Cộng sản, cho chủ nghĩa
xã hội Bác chỉ ra rằng: “Nói tóm lại thì đạo đức cách mạng là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều chủ chốt nhất Ra sức làm việc cho Đảng, giữ gìn kỷ luật của Đảng Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân của mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân.” 1 Đồng thời Bác dạy:
“Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng, không có đạo đức cách mạng thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”2 Đối với sự nghiệp cách mạng Bác cho rằng: "Mọi việc thành hay bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay không"3 Do đó, có thể khẳng định đạo đức - "cái gốc" của người cán bộ, đảng viên
Trong giai đoạn phát triển kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, đạo đức của người cán bộ, đảng viên càng phải được coi trọng Vì trên thực tế trong những năm qua, tình trạng xuống cấp, thoái hóa, biến chất về đạo đức của cán bộ, đảng viên nói riêng và của toàn xã hội nói chung có xu hướng ngày càng tăng, ảnh hưởng không nhỏ uy tín của đảng, đến đời sống nhân dân
và đe dọa sự tồn vong của chế độ V× vËy, viÖc häc tËp, làm theo tư tưởng, 1
Hồ Chí Minh: Tuyển tập, tập II, NXB Sự Thật, Hà Nội, 1980, tr 96- 170.
2 Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2002, tập 5, tr.252, 253.
3 Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2002, tập 7, tr.480
Trang 2đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh của mỗi cỏn bộ, đảng viờn là vô cùng cấp thiết trong tình hình hiện nay
PHẦN 1: ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG HỒ CHÍ MINH - MỘT KIỂU MẪU
VỀ SỰ NHẤT QUÁN GIỮA TƯ TƯỞNG VÀ HÀNH ĐỘNG
1.1 Đạo đức cỏch mạng theo tư tưởng Hồ Chớ Minh
Đạo đức Cỏch mạng chiếm vị trớ trung tõm trong tư tưởng đạo đức Hồ Chớ Minh Theo Hồ Chớ Minh đạo đức cỏch mạng là vụ luận trong hoàn cảnh
nào cũng giải quyết tõm chống mọi kẻ địch Đạo đức cỏch mạng là hoà mỡnh vào với quần chỳng thành một khối, tin quần chỳng, hiểu quần chỳng, lắng nghe ý kiến của quần chỳng Thắng lợi của CNXH khụng thể tỏch rời thắng lợi của cuộc đấu tranh từ bỏ chủ nghĩa cỏ nhõn Chủ nghĩa cỏ nhõn là trỏi ngược với chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa cỏ nhõn đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liờu, mệnh lệnh, bố phỏi, chủ quan, tham ụ, lóng phớ… Chủ nghĩa
cỏ nhõn trúi buộc, bịt mắt những nạn nhõn của nú, những người này làm bất
kỳ việc gỡ cũng xuất phỏt từ lũng tham chứ khụng nghĩ đến lợi ớch của giai cấp, của nhõn dõn Chủ nghĩa cỏ nhõn là một kẻ thự hung ỏc của CNXH, người cỏch mạng phải tiờu diệt nú
Bỏc nhấn mạnh: Đạo đức cỏch mạng hoàn toàn đối lập với đạo đức tư sản “Cú người cho rằng đạo đức cũ và mới khụng cú gỡ khỏc nhau nhiều Núi như vậy là lầm to Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất, chõn chổng lờn trời Đạo đức mới như người hai chõn đứng vững dưới đất, đầu ngẩng lờn trời” 4 Đạo đức tư sản thực chất là đạo đức của những kẻ búc lột, nú được xõy dựng dựa trờn cơ sở chủ nghĩa cỏ nhõn, trỏi ngược với chủ nghĩa tập thể, với cộng đồng
4 Ban tư tưởng – văn hoỏ TW: Kiờn định những quan điểm cú tớnh nguyờn tắc, Hà Nội, 1999.
Trang 3Như vậy, đạo đức cách mạng luôn gắn liền với nhiệm vụ đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, của quần chúng lao động nhằm xoá bỏ nghèo nàn, lạc hậu tiến tới xây dựng một xã hội tốt đẹp, mọi người sống yêu thương, bình đẳng với nhau Đạo đức cách mạng Việt Nam chính vì thế nó là sản phẩm của công cuộc bảo vệ và xây dựng tổ quốc Việt Nam Đạo đức cách mạng Việt Nam do nhân dân Việt Nam hun đúc bằng chính truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm và lao động phát triển kinh tế đất nước Nó luôn luôn được thử thách gọt giũa và bồi dưỡng qua các thế hệ Đó là giá trị văn hoá cực
kỳ quý báu của dân tộc ta, là lẽ sống, là linh hồn của cộng đồng dân tộc Việt Nam Nó vừa có tính ổn định bền vững nhưng đồng thời cũng bị chi phối bởi hoàn cảnh lịch sử, bởi nền kinh tế, chính trị qua từng thời kỳ Cũng chính vì thế nó không ngừng được bổ sung Song đạo đức cách mạng với những chuẩn mực của nó góp phần giữ vững trật tự xã hội, điều chỉnh hành vi của con người và điều chỉnh các mối quan hệ của con người với nhau, với xã hội Để đạt được những chuẩn mực của đạo đức cách mạng đòi hỏi người cách mạng phải không ngừng học tập, rèn luyện để tiến bộ “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hằng ngày mới phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, và vàng càng buộc càng trong”5
Đạo đức cách mạng còn đòi hỏi tẩy trừ những thói xấu: tệ lãng phí, quan liêu, tham ô, tham nhũng, lãng phí là không thương dân, mỗi đồng tiền bát gạo mà chúng ta tiêu dùng đều từ mồ hôi nước mắt của dân, thương dân thì phải tiết kiệm Tham ô là ăn cắp của công, ăn cắp của dân, là có tội với dân, là tội ác và kẻ thù của chế độ mới Thực hành đạo đức cách mạng thì phải ra sức đấu tranh chống quan liêu tham nhũng, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân
5 Hồ Chí Minh: Tuyển tập, tập II, tr107.
Trang 4Đó là một cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ chống lại những thói hư tật xấu trong con người mình, cuộc đấu tranh đó âm thầm và quyết liệt, có không ít
sự đau đớn ở trong lòng
Thực tiễn cách mạng Việt Nam cũng đã chứng minh vì có đạo đức cách mạng biết bao người con đất Việt đã chiến đấu hy sinh cho độc lập tư do của
tổ quốc cho hạnh phúc của nhân dân Và cũng chính từ trong các cuộc vận động cách mạng đó biết bao người đã được tôi luyện và trưởng thành Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta là một điển hình cho sự trưởng thành ấy “Đức
độ của Người là sự kết tinh những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, gắn với những phẩm chất cao quý nhất của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay” 6
Tuy nhiên đạo đức cách mạng không phải là một giá trị vĩnh hằng Đạo đức cách mạng phải được rèn luyện, đạo đức cách mạng chắc chắn bị mai một, xuống cấp Điều đó sẽ là cơ hội cho chủ nghĩa cá nhân ngóc đầu, là miếng đất tốt cho những tập tục cổ hủ, lạc hậu của nền sản xuất tiểu nông phục hồi và phát triển
Đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là hợp điểm tư tưởng về con người
và tư tưởng về văn hoá của Người Với con người, Hồ Chí Minh coi đạo đức
là gốc, là cái quan trọng nhất quyết định tính cách, tức là nhân cách Đức phải gắn với tài và tài phải có đức đảm bảo Theo Người, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, còn có tài mà không có đức sẽ không làm được điều ích lợi cho đời , thậm chí còn có hại, sinh ra những thói xấu như kiêu căng, tự mãn, ích kỷ rồi thành hư hỏng, có khi phạm tội Bởi thế, Người đòi hỏi có đức phải có tài và có tài phải có đức
6 Vũ Khiêu: Mấy vấn đề đạo đức cách mạng, NXB TP Hồ Chí Minh, 1978, tr.55.
Trang 5Người thường gọi đức và tài là hồng và chuyên, là chính trị và chuyên môn Trước hết phải có chính trị rồi có chuyên môn, do nhờ bền bỉ rèn luyện, khiêm tốn học hỏi, nhất là tự học tập suốt đời, học tập đi liền với lao động và tranh đấu Chính trị là hồn, chuyên môn là xác Cán bộ, công chức phải thạo chính trị, giỏi chuyên môn Lãnh đạo việc gì, ngành nào phải am hiểu kỹ chuyên môn việc ấy, ngành ấy, có như vậy lãnh đạo mới có kết quả, mới tạo được nhất trí, đồng thuận
Văn hóa có cốt lõi của nó là ở đạo đức Thiện- Ác, Tốt- Xấu, hay- dở đều
có ở con người và phần nhiều là kết quả của giáo dục Tuỳ thuộc ở môi trường, hoàn cảnh và giáo dục như thế nào mà con người có thể tốt hay xấu
Do đó, giáo dục trước hết và chủ yếu là giáo dục đạo đức, sửa chữa, cải tạo cái xấu, vun trồng, tập luyện cái tốt Người xác định học để làm việc, làm người, học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, phục vụ giai cấp - dân tộc
- nhân loại Người đặc biệt chú trọng tới các đức tính mà giáo dục các đức tính thì phải chăm lo từ bé, có sự chỉ dẫn tỷ mỷ, chu đáo, nêu gương của các thầy giáo, cô giáo Giáo dục nhà trường là trung tâm để hình thành nhân cách Song phải có hỗ trợ lẫn nhau giữa giáo dục gia đình - nhà trường và xã hội Đạo đức và giáo dục thực hành đạo đức là vấn đề của Văn hóa Sự yếu kém, thiếu hụt đạo đức có thể làm thương tổn xã hội, dẫn tới những phản đạo đức và phản văn hóa Những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về đạo đức và giáo dục thực hành đạo đức đều mang ý nghĩa Văn hoá đạo đức, thấm vào nhận thức, tình cảm, vào hành vi, lối sống, sự ứng xử của con người, giữa người với người trong xã hội
1.2 Về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trang 6Tấm gương trong sáng, mẫu mực về đạo đức của Hồ Chí Minh là sự khéo léo, tinh tế trong thực tiễn đời sống hàng ngày của Người Người đã thực hiện nhất quán giữa tư tưởng đạo đức và hành động đạo đức Suốt một đời tận tụy vì dân, vì nước, Người là biểu tượng cao quý của đức hy sinh, lo cho dân, sống vì dân, thấu hiểu dân tình, dân sinh, dân ý, trở thành lãnh tụ của dân, thân dân và chính tâm Tình thương yêu rộng lớn của Người đối với nhân dân, đồng bào là không bao giờ thay đổi Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ,
đó là phương châm ứng xử và hành động của Người Người là lãnh tụ gần dân, sống trong lòng dân, đến với dân chân tình cởi mở, không một chút nào
xa lạ, quan cách Người sống một cuộc sống đạm bạc, đồng cảm với dân, làm tất cả những gì có thể làm được để chăm lo cuộc sống hàng ngày những lợi ích thường nhật của dân Người tiếp xúc với mọi tầng lớp nhân dân từ chính khách, trí thức cao cấp tới dân thường để mưu cầu hạnh phúc thiết thân hàng ngày của họ Người trung thành đến cùng với mục tiêu lý tưởng đã theo đuổi
mà thực chất là để cho mọi người dân được sống trong độc lập tự do, có độc lập tự do thì mới có hạnh phúc Vì thế, Người đảm nhận chức vụ lãnh đạo trong sự tín nhiệm tuyệt đối của dân mà vẫn chỉ nghĩ đó là bổn phận, trách nhiệm công dân của mình, giống như một người lính vâng lệnh quốc dân đồng bào ra mặt trận mà thôi Người đã có biết bao nhiêu chuyến đi công tác
ở trong và ngoài nước Đến đâu, Người cũng giản dị tự nhiên quan tâm thực
sự tới cuộc sống của dân chúng, ân cần, chu đáo, chăm lo cho tất cả, chỉ quên mình Trong trái tim của mỗi người Việt Nam thuộc các thế hệ khác nhau, Hồ Chí Minh là đồng nghĩa với sự kính yêu, biết ơn, ngưỡng mộ Với đạo đức, nhân cách của Người, ngay đến kẻ thù cũng phải nể trọng
Cho đến những năm cuối đời, Người còn trực tiếp làm việc với Hội nghị ngành Than, tìm hiểu cặn kẽ vì sao ngành kinh tế - kỹ thuật công nghệ này lại
có chiều hướng giảm sút và phải vực dậy như thế nào Người trực tiếp sửa
Trang 7chữa điều lệ Hợp tác xã nông nghiệp và trong bản thảo Di chúc còn ghi, Người chủ trương miễn thuế nông nghiệp cho bà con nông dân để bà con yên tâm phấn khởi sản xuất Ước nguyện của Người đã thành sự thật Người học được bài học an dân trị quốc của ông cha ta, lo an sinh để an dân Người làm việc với Ban Tuyên huấn Trung ương (nay là Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương) để bàn về cuộc vận động người tốt việc tốt cho đến phút cuối cùng trên giường bệnh, Người vẫn lo cho dân nơi lũ lụt, mong tin chiến trường miền Nam thắng lớn Muôn vàn tình thương của Người để lại cho đời, chỉ riêng Người "quên nỗi mình đau để nhở chung" "Nâng niu tất cả chỉ quên mình'' .Một con người với đạo đức và nhân cách như thế đã đi vào lịch sử, bất tử trong lòng dân
PHẦN 2 VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI CÁN BỘ ĐẢNG VIÊN TRONG NÊN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY.
2.1 Vai trò của đạo đức cách mạng đối với người cán bộ đảng viên trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến việc giáo dục, rèn luyện phẩm chất đội ngũ
đảng viên Nghiên cứu những bài nói và viết của Người, chúng ta đều thấy
mối quan tâm hàng đầu của Người là xây dựng một đội ngũ cán bộ đảng viên của Đảng thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Sự giác ngộ lý tưởng cộng sản, lòng trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của giai cấp công nhân, suốt đời hy sinh phấn đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Trang 8là phẩm chất hàng đầu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra cho mỗi cán bộ đảng viên
Người căn dặn mỗi đảng viên "Đảng ta là một Đảng cầm quyền, mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng; thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân"7 Bác nhấn mạnh “ Người cách mạng thì phải có đạo đức cách mạng, không có đạo đức cách mạng thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”8
"Không một phút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước
ta và trên toàn thế giới"9; phải biết đặt lợi ích của giai cấp, của dân tộc lên trên lợi ích của cá nhân, luôn vững vàng trước mọi khó khăn, vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết; nếu khi "lợi ích chung của Đảng mâu thuẫn với lợi ích riêng của cá nhân thì phải quyết hy sinh lợi ích của cá nhân cho lợi ích của Đảng" Người chỉ rõ: suốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân "là phẩm chất cao quý của người cách mạng Đó là đạo đức cách mạng Đó là tính Đảng, tính giai cấp, nó bảo đảm cho sự thắng lợi của đảng, của giai cấp, của nhân dân" Người đánh giá rất cao những đảng viên luôn luôn trung thành với sự nghiệp cách mạng của giai cấp và của dân tộc, suốt đời hy sinh phấn đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, đồng thời phê phán nghiêm khắc những kẻ lợi dụng địa vị
để mưu cầu lợi ích cá nhân làm tổn hại đến lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lạo động
7 Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2002, tập 7, tr.230.
8Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2002, tập 6, tr 196.
9Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2002, tập 5, tr.91.
Trang 92.1 Những yêu cầu cơ bản về đạo đức, nhân cách của người cán bộ đảng viên hiện nay
Tính tiên phong, gương mẫu: Bác Hồ thường căn dặn, cán bộ bao giờ
cũng có vai trò quyết định Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cũng khẳng định: "Gương mẫu là một nội dung, một phương thức trọng yếu trong công việc lãnh đạo của Đảng" Như vậy, Đảng ta coi đạo đức của người cán bộ, đảng viên là "cái gốc" của sự phát triển Người cán bộ, đảng viên ngoài việc phấn đấu để có tài năng, trí tuệ còn phải trau dồi đạo đức cách mạng, đặt lợi ích của dân tộc, của đất nước, của toàn dân lên trên hết, trước hết Làm giàu chính đáng cho mình và làm giàu cho đất nước là đạo đức cách mạng, ngược lại, làm giàu bất chính, chỉ vì lợi ích cá nhân là phi đạo đức, cần phải chống
Chúng ta coi việc phát triển kinh tế thị trường là một phương tiện cần thiết để xây dựng, phát triển đất nước Cho nên, cần khuyến khích làm giàu chính đáng, đồng thời thực hiện công bằng xã hội; tiến hành CNH, HĐH, phát triển ngành nghề, tạo ra nhiều công ăn việc làm; phát triển kinh tế đô thị đồng thời chú trọng phát triển kinh tế nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số Đây là những nội dung cơ bản nói lên đạo đức XHCN trong phát triển kinh tế thị trường Đây cũng là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội và là thử thách lớn đối với mọi người, trước hết là đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên có chức, có quyền Đây còn là thử thách về tài năng, trí tuệ, lòng kiên nhẫn của Đảng và Nhà nước ta khi hạ quyết tâm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện, xây dựng thành công CNXH
Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư: Trong cái “gốc” của người cán
bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng giáo dục, rèn luyện phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Ngay từ năm 1927, trong cuốn “Đường
Trang 10Cách mệnh”, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ tư cách một người cách mạng là: Tự mình phải: Cần kiệm, Hòa mà không tư Vị công vong tư Nói thì phải làm ít lòng ham muốn về vật chất ”10 “Tự mình phải” là thái độ và hành vi đầu tiên trong “Tư cách một người cách mạng” “Tự mình phải” vừa là yêu cầu, vừa là những chỉ dẫn phải được thực hiện Nếu như tự mình không trong sáng, không gương mẫu, tự mình đã hủ hóa thì không thể lãnh đạo được ai, không làm nên trò trống gì Nếu tự mình đã cần, kiệm, liêm, chính, chí công
vô tư thì không bị sa ngã trước mọi thủ đoạn của kẻ địch, trước tiền tài, danh vọng và sắc đẹp “Tự mình phải” là yếu tố thuộc nội lực có ý nghĩa quyết định trực tiếp sự tiến bộ của mỗi người cộng sản Chỉ trở thành người có đức, có tài mới có thái độ và hành vi đúng trong xử thế các vấn đề với tổ chức, đồng chí
và quần chúng mà họ lãnh đạo; mới đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao Song “tự mình” phải đặt trong mối quan hệ biện chứng với tổ chức, không thể tách rời sự giáo dục và quản lý của tổ chức
Hồ Chí Minh nhấn mạnh yếu tố năng động chủ quan ở mỗi người, đến sức mạnh của lý tưởng, của ý chí, của tu dưỡng đạo đức cách mạng Người nói: “Muốn làm cách mạng phải cải cách tính nết mình trước tiên” Hồ Chí Minh nhắc lại câu của Khổng Tử: “Mình phải chính tâm tu thân” nghĩa là việc
gì cũng phải làm kiểu mẫu; có thế mới “trị quốc bình thiên hạ” được Muốn cải tạo xã hội thì lòng mình phải cải tạo Nếu lòng mình không cải tạo thì đừng nói đến cải tạo xã hội Lòng mình còn tham ô, lãng phí, muốn cải tạo xã hội làm sao được”11
Hồ Chí Minh cho rằng, “Muốn được dân tin, dân phục, dân yêu, cán bộ phải tự mình làm đúng đời sống mới Nghĩa là phải siêng năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng Nếu không thực hành bốn điều đó, mà muốn được