tiểu luận CCCT môn triết học,đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam – liên hệ thực tiễn tại sở tư pháp thành phố hồ chí minh

Quan liêu, tham nhũng là một hiện tượng không phù hợp với bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhưng lại là một căn bệnh rất dễ phát sinh, nhất là khi nhà nước đó chưa tồn tại trên cở sở của chính nó. Trên thực tế, nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ khi được thành lập cho đến nay, thường xuyên phải đấu tranh ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng để đảm bảo bản chất ưu việt của nhà nước xã hội chủ nghĩa, xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh. Ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó có nạn tham ô, lãng phí, tham nhũng. Quan liêu thường cặp đôi với lãng phí, tham nhũng, nó là tiền đề và hệ quả của nhau. Trong mối quan hệ này, quan liêu là yếu tố tạo điều kiện cho tham nhũng. Bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí. Tham nhũng, lãng phí cũng làm cho quan liêu trầm trọng hơn. Quan liêu, tham nhũng gây mất niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, Đảng ta khẳng định tham nhũng là: “quốc nạn”, là “giặc nội xâm” và lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt vấn đề phòng, chống tham nhũng. Đặc biệt trong phần phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2021 – 2025 của Văn kiện Đại hội XIII đã đưa ra nhiều chủ trương và giải pháp căn cơ quyết liệt về phòng, chống tham nhũng: “Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật. Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũNG

TÊN MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

TÊN BÀI THU HOẠCH:

ĐẤU TRANH NGĂN NGỪA, KHẮC PHỤC BỆNH QUAN LIÊU, THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY, LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI

SỞ TƯ PHÁP TP HỒ CHÍ MINH

ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG

TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 2

PHẦN II: ĐẤU TRANH NGĂN NGỪA, KHẮC PHỤC BỆNH QUAN LIÊU, THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY, LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI SỞ TƯ PHÁP TP HỒ CHÍ MINH 3

1 Đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 3

1.1 Tính tất yếu và bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.2 Sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 5

1.2.1 Tính tất yếu và bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam 5

1.2.2 Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 7

1.2.3 Xây dựng Nhà nước gắn liền với cuộc đấu tranh ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí 11

2 Liên hệ thực tiễn công tác đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí trtại Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh 14

2.1.Vị trí và chức năng của Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh 14

2.2.Về công tác đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí 14

2.2.1.Thực trạng và một số hạn chế, khó khăn 14

2.2.2.Kết quả thực hiện các biện pháp ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng 15

2.3.Một số nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới 21

PHẦN III: KẾT LUẬN 23

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

Ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó có nạn tham ô, lãng phí, tham nhũng Quan liêuthường cặp đôi với lãng phí, tham nhũng, nó là tiền đề và hệ quả của nhau Trongmối quan hệ này, quan liêu là yếu tố tạo điều kiện cho tham nhũng Bệnh quan liêu

đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí Tham nhũng, lãng phí cũnglàm cho quan liêu trầm trọng hơn Quan liêu, tham nhũng gây mất niềm tin củanhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Vì vậy, Đảng ta khẳng địnhtham nhũng là: “quốc nạn”, là “giặc nội xâm” và lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt vấn đềphòng, chống tham nhũng Đặc biệt trong phần phương hướng, nhiệm vụ và giảipháp phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 – 2025 của Văn kiện Đại hội XIII đãđưa ra nhiều chủ trương và giải pháp căn cơ quyết liệt về phòng, chống tham nhũng:

“Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham

nhũng Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng”.

Để hiểu rõ hơn về công tác đấu tranh với bệnh quan liêu, tham nhũng, lãngphí trong giai đoạn hiện nay, Tôi xin chọn chủ đề viết bài thu hoạch kết thúc mônTriết học Mác – Lênin là: “Đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, thamnhũng, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam – Liên hệ thực tiễn tại Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh”

PHẦN II ĐẤU TRANH NGĂN NGỪA, KHẮC PHỤC BỆNH QUAN LIÊU,

THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP

QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY,

LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI SỞ TƯ PHÁP TP HỒ CHÍ MINH

1 Đấu tranh ngăn ngừa, khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.1 Tính tất yếu và bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nguồn gốc của nhà nước, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, nhà

nước là một hiện tượng lịch sử, chỉ xuất hiện và tồn tại trong một giai đoạn nhấtđịnh của lịch sử xã hội – giai đoạn xã hội có sự phân chia thành giai cấp Nhà nước

ra đời là một tất yếu trong xã hội có đối kháng giai cấp, do những nguyên nhânkhách quan

Bản chất của nhà nước, là quyền lực chính trị của giai cấp thống trị về mặt

kinh tế nhằm duy trì trật tự xã hội hiện hành, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị,trấn áp sự phản kháng của các giai cấp và tầng lớp xã hội khác Hay nói cách khác,nhà nước mang bản chất giai cấp Cơ sở kinh tế không chỉ quy định giai cấp nào làgiai cấp cầm quyền mà còn quy định đường lối, chủ trương, chính sách, hiến pháp,pháp luật của nhà nước Đường lối, chủ trương, chính sách, hiến pháp, pháp luật củanhà nước chỉ có tính khả thi và có tác dụng tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xãhội khi nó phản ánh được cơ sở kinh tế Mà phản ánh cơ sở kinh tế suy cho cùng làphản ánh ý chí, nguyện vọng và lợi ích cơ bản của giai cấp thống trị về kinh tế Nhànước mang tính giai cấp không chỉ bắt nguồn từ mong muốn chủ quan của giai cấpcầm quyền, mà còn là và chủ yếu do cơ sở kinh tế quy định Chính vì vậy, dù cóchủ trương hay không chủ trương xây dựng nhà nước theo đường lối giai cấp thìnhà nước vẫn mang tính giai cấp

Chức năng của nhà nước, tùy theo góc độ tiếp cận, có thể phân chia chức

năng nhà nước thành nhiều chức năng khác nhau, như: chức năng chính trị, chứcnăng xã hội; chức năng đối nội, chức năng đối ngoại…

Chức năng chính trị của nhà nước là chức năng thể hiện và thực hiện quyềnlực chính trị của giai cấp cầm quyền đối với xã hội, biểu hiện cụ thể ở những nhiệmvụ: xây dựng, bảo vệ, củng cố một chế độ xã hội theo “diện mạo” của giai cấp

thống trị, hay định hướng phát triển xã hội theo một chế độ chính trị phù hợp với ýchí, nguyện vọng và lợi ích cơ bản của giai cấp cầm quyền; thực hành chuyênchính, trấn áp các giai cấp đối lập, những lực lượng chống đối (cả về tinh thần lẫnthể xác) buộc các giai cấp, lực lượng đó phải phục tùng ý chí, quyền lợi của giai cấpthống trị

Chức năng xã hội của nhà nước là chức năng nhà nước thực hiện việc quản

lý, điều hành những lĩnh vực hoạt động chung vì sự tồn tại và phát triển của xã hội,chăm lo những công việc chung của toàn xã hội và trong giới hạn có thể thỏa mãnmột số nhu cầu của cộng đồng dân cư trong xã hội, biểu hiện ở những nhiệm vụnhư: chăm lo, giải quyết những công việc chung của đời sống xã hội; tổ chức kiếntạo, xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở đáp ứng nhu cầu sản xuất và phục vụ đời sốngcủa các thành viên trong xã hội trong khả năng có thể; duy trì ổn định trật tự côngcộng, bảo vệ môi trường sinh thái; quản lý, điều tiết, thúc đẩy phát triển các lĩnhvực của đời dống xã hội như y tế, giáo dục…

Bất kỳ nhà nước nào cũng có chức năng chính trị và chức năng xã hội vàphải thực hiện chức năng chính trị và chức năng xã hội ở những mức độ nhất định.Chức năng chính trị và chức năng xã hội là hai chức năng khác nhau, nhưng lạithống nhất biện chứng với nhau trong một nhà nước Nhà nước về bản chất quyềnlực thống trị của một giai cấp, do đó chức năng xã hội của nhà nước cũng mang tínhgiai cấp

Hình thức nhà nước, chủ nghĩa Mác – Lênin dựa trên hai khái niệm: kiểu nhà

nước và hình thức của nhà nước

Kiểu nhà nước là khái niệm để chỉ quyền lực nhà nước thuộc về giai cấp nào,nhà nước đó tồn tại trên cơ sở kinh tế nào, tương ứng với hình thái kinh tế - xã hộinào Cái cốt lõi nhất và đáng quan tâm nhất của kiểu nhà nước là quyền lực nhànước

Hình thức nhà nước là nói đến phương thức tổ chức và thực hiện quyền lựcnhà nước Hình thức nhà nước thường được xem xét trên ba phương diện: hình thứccầm quyền, hình thức cấu trúc lãnh thổ; chế độ chính trị Hình thức nhà nước có ảnhhưởng trong việc củng cố, bảo vệ và thực thi quyền lực nhà nước Chính vì vậy, cácgiai cấp cầm quyền thường rất quan tâm đến việc tìm kiếm hình thức nhà nước chophù hợp điều kiện lịch sử - cụ thể của đất nước, cũng như sự thống trị chính trị của

5

Trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm lịch sử cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp

vô sản và xét địa vị kinh tế của giai cấp vô sản trong nền sản xuất hiện đại, C.Mác

đã kết luận: để đi tới một xã hội không còn giai cấp, giai cấp vô sản phải trở thànhgiai cấp thống trị và nắm quyền lực nhà nước để thực hiện sự thống trị chính trị củamình Nhưng giai cấp vô sản không chỉ đơn giản chiếm lấy và sử dụng bộ máy nhànước sẵn có, trái lại phải “đập tan” bộ máy quân phiệt và quan liêu của nhà nước cũ,thay thế nhà nước của giai cấp bóc lột bằng một nhà nước kiểu mới, nhà nước củagiai cấp vô sản

Nhà nước vô sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước kiểu mới, về bảnchất nó là chính quyền của nhân dân, là quyền lực của nhân dân Đây là điểm khácnhau cơ bản của nhà nước vô sản với nhà nước của các giai cấp bóc lột Nhà nước

vô sản là một chế độ dân chủ thực sự, nhưng không phải dân chủ chỉ cho những kẻgiàu, cho thiểu số giai cấp thống trị bóc lột mà là dân chủ cho những người nghèo,dân chủ cho giai cấp bị áp bức bóc lột – một chế độ dân chủ cho số đông người dânlao động Xét về phương diện giai cấp cũng như nền tảng kinh tế, nhà nước vô sản

là nhà nước duy nhất có cơ sở khách quan cho sự thống nhất giữa tính giai cấp vàtính nhân dân Sự thống nhất này là đòi hỏi của nhà nước vô sản Không đảm bảo sựthống trị chính trị của giai cấp vô sản thì nhân dân khôntg có quyền lực thực sự,ngược lại, chỉ khi đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân thì giai cấp vôsản mới thực hiện được mục đích thống trị chính trị của mình

1.2 Sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 1.2.1 Tính tất yếu và bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Xuất phát từ lịch sử xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khi đócác lực lượng cách mạng trong xã hội lúc bấy giờ đã đứng lên làm cách mạngnhưng đều bị thất bại; chỉ đến khi Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đến được vớichủ nghĩa Mác - Lênin, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam và thành lậpĐảng Cộng sản Việt Nam, cách mạng Việt Nam mới chấm dứt sự bế tắc về đường

lối cách mạng Từ đó, Người khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc

không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Đó là việc xác định

cách mạng giải phóng dân tộc được đặt trong quỹ đạo cách mạng vô sản; là một bộ

phận khăng khít của cách mạng thế giới trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập

dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Vì thế, trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của

Đảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội để đi tới xã hội cộng sản chủ nghĩa đượcchỉ rõ là: “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hộicộng sản” Nghĩa là muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, trước hết phải thựchiện được cách mạng dân tộc dân chủ để thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc vàngười cày có ruộng Đây là hai giai đoạn khác nhau của cách mạng, nhưng có quan

hệ biện chứng thống nhất với nhau Bởi vì độc lập dân tộc là cơ sở để xây dựng chủnghĩa xã hội; còn đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội là điều kiện tiên quyết để giữvững được độc lập dân tộc, để thực hiện mục tiêu xây dựng cuộc sống ấm no, tự do,hạnh phúc cho nhân dân

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam toàn dân tộc Việt Nam đãđứng lên làm nên thắng lợi Cách mạng Tháng Tám, năm 1945, lập nên nước Việt

Nam Dân chủ Cộng hòa Đảng ta khẳng định: “Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng

của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch

Hồ Chí Minh phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử” Ở Việt Nam thực tiễn đã

chứng minh độc lập dân tộc chỉ được bảo đảm vững chắc khi gắn liền với chủ nghĩa

xã hội; mới mang lại được cuộc sống tự do, hạnh phúc cho nhân dân Theo đó, conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cũng không ngừng được bổ sung, pháttriển phù hợp với điều kiện của đất nước trong từng giai đoạn lịch; là thực tế kháchquan không ai có thể phủ nhận được

Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn, dựatrên nền tảng lợi ích chung của toàn xã hội hài hoà với lợi ích chính đáng của conngười, khác hẳn về chất so với các xã hội cạnh tranh để chiếm đoạt lợi ích riênggiữa các cá nhân và phe nhóm, do đó cần và có điều kiện để xây dựng sự đồngthuận xã hội thay vì đối lập, đối kháng xã hội Trong chế độ chính trị xã hội chủnghĩa, mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân là mối quan hệ giữa các chủthể thống nhất về mục tiêu và lợi ích; mọi đường lối của Đảng, chính sách, phápluật và hoạt động của Nhà nước đều vì lợi ích của nhân dân, lấy hạnh phúc của nhândân làm mục tiêu phấn đấu

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân Việt Nam đang phấn đấu xây dựng làmột xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làmchủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ

sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; conngười có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; cácdân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhaucùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhândân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác vớicác nước trên thế giới.

1.2.2 Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Nhà nước pháp quyền là một hình thức nhà nước chứa đựng những giá trịquý báu của nền dân chủ tiến bộ và được xem là yếu tố của nền văn minh nhân loạivới những đặc trựng phổ biến như: cội nguồn quyền lực là ở nhân dân; là nhà nướcđảm bảo tính tối cao của hiến pháp và pháp luật trong đời sống xã hội; nhà nướcthực hiện và bảo vệ các quyền tự do, dân chủ của công dân; nhà nước đảm bảo tínhtrách nhiệm của mình trước công dân và xã hội … Cho đến nay, nhà nước phápquyền được đánh giá là hình thức nhà nước có khả năng thực hiện dân chủ tốt nhất

Đối với mỗi quốc gia cụ thể, trong đó có Việt Nam, việc lựa chọn xây dựngnhà nước pháp quyền là hướng tới xây dựng mô hình nhà nước vừa đáp ứng nhữnggiá trị phổ quát, vừa bao gồm những yếu tố giá trị đặc thù quốc gia Sự ra đời, pháttriển mô hình nhà nước kiểu mới ở Việt Nam luôn thể hiện và khẳng định vai tròlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những yếu tố hợp lý,phù hợp của các tư tưởng tiến bộ trong lịch sử tư tưởng nhân loại khi vận dụng vàođiều kiện thực tiễn của Việt Nam Vượt qua những thăng trầm của lịch sử đấu tranhgiành, giữ độc lập dân tộc, mô hình nhà nước pháp quyền ở Việt Nam dần đượchiện thực hóa

Từ các Đại hội IV, V, VI của Đảng đến Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991), Đảng ta xác định xây dựng nhà

nước chuyên chính vô sản: “Là tổ chức thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của

nhân dân, thay mặt nhân dân, Nhà nước ta phải có đủ quyền lực và đủ khả năng

định ra luật pháp và tổ chức, quản lý mọi mặt của đời sống xã hội bằng pháp luật”.Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (1-1994) đã chính

thức đề cập việc xây dựng “Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân và vì

dân” Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa VIII về “Phát huy quyền làm chủ

của nhân dân, tiếp tục xây dựng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh” (6-1997), công cuộc xây dựng và hoàn thiện tổ chức bộ

máy nhà nước đã có những tiến bộ to lớn

Tại các Đại hội IX (4-2001), Đại hội X (4-2006), Đại hội XI (1-2011), Đạihội XII của Đảng (1-2016) tiếp tục khẳng định xây dựng, hoàn thiện, làm sâu sắchơn nhận thức và kiên định quan điểm đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong giai

đoạn phát triển mới Theo đó, xác định: “Xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa” phải tiến hành đồng bộ cả lập pháp, hành pháp, tư pháp và

gắn với đổi mới hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đổimới kinh tế, văn hóa, xã hội Hoàn thiện thể chế, chức năng, nhiệm vụ, phương thức

và cơ chế vận hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa Đẩy mạnh việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt độngcủa bộ máy nhà nước Xác định rõ cơ chế phân công, phối hợp thực thi quyền lựcnhà nước, nhất là cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong việcthực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trên cơ sở quyền lực nhà nước làthống nhất, xác định rõ hơn quyền hạn và trách nhiệm của mỗi quyền Cùng với đó

đã khẳng định “Trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, phải thực hiện dân chủ,

tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền”.

Quan điểm tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa ở Việt Nam trong văn kiện Đại hội XIII của Đảng vừa bảo đảm sự kế thừa,vừa có nhiều bổ sung, phát triển, thể hiện từ quan điểm chỉ đạo, tầm nhìn, địnhhướng đến các yêu cầu cụ thể:

Thứ nhất, trong quan điểm chỉ đạo, tiếp nối chủ trương từ các kỳ đại hội

trước, đặc biệt là từ văn kiện Đại hội XII và các hội nghị của Ban Chấp hành Trung

ương khóa XII, Đảng ta khẳng định “xây dựng Nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu

lực, hiệu quả” là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định thành công sự

nghiệp xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, trên cơ sở quan điểm chỉ đạo đó, Đảng chỉ rõ định hướng giai đoạn

2021 - 2030 là: “Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ

và vì sự phát triển của đất nước Tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm

giải trình, kiểm soát quyền lực gắn với siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của Nhà nước và của cán bộ, công chức, viên chức” Định hướng trên vừa thể hiện

sự kế thừa, vừa thể hiện sự phát triển trong quan điểm của Đảng đối với việc xâydựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta Điểm nổi bậttrong định hướng là nhấn mạnh yếu tố vì nhân dân phục vụ Đồng thời, qua đókhẳng định rõ các mục tiêu cần đạt được của Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam đến năm 2030

Thứ ba, từ quan điểm chỉ đạo và định hướng xây dựng, hoàn thiện Nhà nước

pháp quyền, nhiều yêu cầu vừa có tính kế thừa, vừa có tính đột phá đã được đề ra

nhằm: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị” Cụ thể:

Một là, khi đề cập đến việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã

hội chủ nghĩa Việt Nam, yếu tố “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân

dân” luôn được khẳng định trong từng thiết chế hợp thành Từ yêu cầu xây dựng hệ

thống pháp luật, xây dựng nền hành chính, nền tư pháp, xây dựng đội ngũ cán bộ,công chức đều nhấn mạnh các giá trị: thực sự của nhân dân, vì nhân dân phục vụ,được nhân dân tín nhiệm; lấy quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của người dânlàm trung tâm; bảo vệ quyền con người, quyền công dân

Hai là, để phát huy dân chủ, Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ: “Tiếp tục cụ thể

hóa, hoàn thiện thể chế thực hành dân chủ theo tinh thần Cương lĩnh xây dựng đất

nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) và

Hiến pháp năm 2013, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Thựchiện đúng đắn, hiệu quả dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, đặc biệt là dân chủ ở cơ

sở dựa trên phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát,dân thụ hưởng” Phương châm này thể hiện một bước phát triển mới trong quanđiểm của Đảng về phát huy dân chủ cũng như các giá trị thực sự của dân chủ Việc

bổ sung nội dung “dân giám sát, dân thụ hưởng” là sự khẳng định rõ ràng hai vai

trò của người dân: chủ thể giám sát và đối tượng thụ hưởng Điều này hoàn toànphù hợp và lô-gíc với quan điểm nhất quán từ trước đến nay của Đảng, khẳng địnhchủ thể tối cao của quyền lực nhà nước là nhân dân, nhân dân trao quyền và ủyquyền cho Nhà nước; cán bộ, công chức là những người thi hành quyền lực đó nên

là “công bộc” của nhân dân Việc bổ sung phương châm này làm sáng rõ thêm quan

điểm kiên định của Đảng: Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước và hệthống chính trị; Đảng phụng sự nhân dân; Nhà nước phục vụ nhân dân Tất cả đều

vì lợi ích và hạnh phúc của nhân dân

Ba là, trong quan điểm phát triển con người, bảo đảm quyền con người,

quyền công dân, Đại hội XIII đã có những điểm nhấn như: Xây dựng, phát triển, tạomôi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước,niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.Tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam được xác định là động lực pháttriển quan trọng của đất nước Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc,đem lại hạnh phúc cho nhân dân được đề cao Lấy con người làm trung tâm, bảođảm quyền con người (là khâu trung gian, kết nối) và phát triển con người toàn

diện “Đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trong chiến lược phát

triển đất nước, trong toàn bộ quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”; “Phát huy tối

đa nhân tố con người, coi con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và mục tiêu của sự phát triển”.

Bốn là, về quan điểm xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, Đại hội XIII

xác định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của hoạt động xây dựng pháp luật theo xu thếhội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay Đẩy mạnh việc hoàn thiện gắn với nâng cao

hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, “xây dựng được hệ thống pháp luật

thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, có sức cạnh tranh quốc tế, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân là trung tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững kinh tế, xã hội và quốc phòng, an ninh trong điều kiện mới” Đồng thời, “gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật” Nhấn mạnh điểm này để khắc phục tình

trạng kỷ cương, phép nước chưa nghiêm Một phần nguyên nhân xuất phát từ khâu

tổ chức thực hiện pháp luật Do đó, phải: “tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương

xã hội, “thượng tôn pháp luật”; cùng với đó là “Đẩy nhanh tiến độ ban hành cácluật trực tiếp triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013” Hệ thống pháp luật phảitương thích, đáp ứng được yêu cầu của đời sống hiện đại không chỉ trong nước màcòn cả trong môi trường quốc tế

Năm là, từ những nhiệm vụ đó, Đại hội XIII của Đảng đặt ra yêu cầu:

“Nghiên cứu, ban hành Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, trong đó có

Chiến lược pháp luật và cải cách tư pháp” Đây là yêu cầu mới mà các nhiệm kỳ

trước Đảng chưa đề cập, yêu cầu này thể hiện quan điểm về lộ trình xây dựng, hoànthiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong thời gian tới

1.2.3 Xây dựng Nhà nước gắn liền với cuộc đấu tranh ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí

Quan liêu, tham nhũng là một hiện tượng không phù hợp với bản chất củanhà nước xã hội chủ nghĩa, nhưng lại là một căn bệnh rất dễ phát sinh, nhất là khinhà nước đó chưa tồn tại trên cở sở của chính nó Trên thực tế, nhà nước ở các nước

xã hội chủ nghĩa đã nhiễm căn bệnh này ở những mức độ khác nhau Để đảm bảobản chất ưu việt của nhà nước xã hội chủ nghĩa, xây dựng bộ máy nhà nước trongsạch, vững mạnh, phải kiên quyết đấu tranh loại bỏ căn bệnh nguy hiểm này

Sinh thời, Bác Hồ chỉ rõ: quan liêu là cán bộ phụ trách xa rời thực tế, khôngđiều tra, nghiên cứu đến nơi đến chốn những công việc cần phải làm, việc gì cũngkhông nắm vững, chỉ đạo một cách đại khái, chung chung Quan liêu là xa rời quầnchúng, không đi sâu sát, không hiểu lai lịch, tư tưởng và công tác của cán bộ mình.Không lắng nghe ý kiến của quần chúng, sợ phê bình và tự phê bình Tác phong của

“ông quan liêu” là thiếu dân chủ, không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể, cánhân phụ trách Căn bệnh quan liêu để lại hậu quả nặng nề Vì đã mắc bệnh quanliêu không những thiếu kiểm tra kỹ lưỡng, chỉ đạo đại khái qua loa, chung chung,

mà còn thiếu dân chủ, sợ phê bình, không giữ nguyên tắc lãnh đạo của Đảng Vìvậy, ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó có nạn tham ô, lãng phí, tham nhũng Quanliêu thường cặp đôi với lãng phí, tham nhũng, nó là tiền đề và hệ quả của nhau.Trong mối quan hệ này, quan liêu là yếu tố tạo điều kiện cho tham nhũng Bệnhquan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí Tham nhũng, lãngphí cũng làm cho quan liêu trầm trọng hơn

Tuy nhiên, cần hiểu rõ, quan liêu, tham nhũng là một hiện tượng tồn tại tấtyếu khách quan trong xã hội có phân chia giai cấp, có nhà nước Bởi vì tham nhũngluôn luôn gắn với quyền lực nhà nước; một số người có chức vụ, quyền hạn trong

bộ máy nhà nước đã lợi dụng quyền lực nhà nước để tham nhũng, nhằm thu vềnhững lợi ích cho bản thân mình, cho gia đình mình, hoặc cho người thân của mình.Tham nhũng là một hiện tượng xấu cho xã hội, nó gây thiệt hại lớn cho nền kinh tếcủa đất nước Nó làm suy thoái đạo đức, lối sống của không ít cán bộ, công chứctrong bộ máy nhà nước Tham nhũng còn làm cho bộ máy nhà nước hoạt động kém