PHẦN MỞ ĐẦU Tham nhũng, quan liêu, lãng phí là một hiện tượng tồn tại khách quan trong một bộ máy nhà nước, là một trong những căn bệnh gắn liền với quyền lực nhà nước; Trong những năm gần đây việc tham nhũng, quan liêu, lãng phí đã nổi lên ở một số địa phương trên cả nước, nó đã xâm phạm đến kỹ cương phép nước, gây thiệt hại cho lợi ích tài sản của nhà nước, nẩy sinh mâu thuẩn xã hội, của cán bộ, công chức trong các cơ quan với nhau, ảnh hưởng tiêu cực đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xói mòn truyển thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta; đồng thời làm tổn thất đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thậm chí làm hư hỏng cả một số cán bộ lãnh đạo đã được rèn luyện đào tạo có khao học. Từ đó làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước và ảnh hương tiêu cực đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân. Trên thực tế đã chứng minh rằng trong những năm vừa qua, Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam thông qua công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đã được đẩy mạnh và mang lại hiệu quả cao. Từ đó vấn đề cần thiết vai trò lý luận, nhằm để làm rõ ý nghĩa, nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động của công tác đấu tranh ngăn chặn phòng chống tham những, quan liêu, lãng phí. Tính cấp thiết của nội dung này có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Xuất phát từ những nhận định nêu trên, qua thời gian học môn Triết học, bản thân đã chọn đề tài “Công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” để viết bài thu hoạch cuối môn học. Trong quá trình hoàn thiện bài thu hoạch, bản thân không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý thầy, cô thông cảm.
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
PHẦN THỨ NHẤT 1 Một số khái niệm 2
1.1 Tham nhũng 2
1.2 Quan liêu 2
1.3 Lãng phí 2
2 Quan điểm của Đảng về phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí trong cơ quan nhà nước thông qua công tác kiểm tra, giám sát 2
2.1 Chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về lãnh đạo thực hiện công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí thông qua công tác kiểm tra của Đảng 2
2.2 Về công tác kiểm tra của Đảng đối với phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí 3
3 Thực trạng thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước 4
4 Ưu điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian qua 5
5 Những hạn chế công tác phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước 7
6 Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại của phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước 8
6.1 Nguyên nhân khách quan: 8
6.2 Nguyên nhân chủ quan: 9
PHẦN THỨ HAI 10
1 Nguyên nhân của những kết quả đạt được 10
2 Những tồn tại, hạn chế trong công tác phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí trong thời gian qua trên địa bàn huyện Đức Huệ tỉnh Long An 13
3 Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, lãng phí, quan liêu 14
4 Để công tác phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí trong thời gian tới bản thân đưa ra một số giải pháp sau: 15
PHẦN KẾT LUẬN 16
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
Tham nhũng, quan liêu, lãng phí là một hiện tượng tồn tại khách quan trong một bộ máy nhà nước, là một trong những căn bệnh gắn liền với quyền lực nhà nước; Trong những năm gần đây việc tham nhũng, quan liêu, lãng phí đã nổi lên ở một số địa phương trên cả nước, nó đã xâm phạm đến kỹ cương phép nước, gây thiệt hại cho lợi ích tài sản của nhà nước, nẩy sinh mâu thuẩn xã hội, của cán bộ, công chức trong các cơ quan với nhau, ảnh hưởng tiêu cực đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xói mòn truyển thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta; đồng thời làm tổn thất đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thậm chí làm hư hỏng cả một số cán bộ lãnh đạo đã được rèn luyện đào tạo có khao học Từ đó làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước và ảnh hương tiêu cực đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân
Trên thực tế đã chứng minh rằng trong những năm vừa qua, Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam thông qua công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đã được đẩy mạnh và mang lại hiệu quả cao Từ đó vấn đề cần thiết vai trò lý luận, nhằm để làm rõ ý nghĩa, nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động của công tác đấu tranh ngăn chặn phòng chống tham những, quan liêu, lãng phí Tính cấp thiết của nội dung này có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn Xuất phát từ những nhận định nêu trên, qua thời gian học môn Triết học,
bản thân đã chọn đề tài “Công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan
liêu, lãng phí trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” để viết bài thu hoạch cuối môn học Trong quá trình hoàn
thiện bài thu hoạch, bản thân không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý thầy, cô thông cảm
Trang 3PHẦN THỨ NHẤT CÔNG TÁC ĐẤU TRANH PHÒNG CHỐNG THAM NHŨNG, QUAN LIÊU, LÃNG PHÍ
1 Một số khái niệm
1.1 Tham nhũng là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn hưởng lợi ích
vật chất trái pháp luật, gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước, tập thể, cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức Nhiều hành vi tham nhũng cụ thể như hành vi tham ô, nhận hối lộ đã được quy định tương đối sớm
1.2 Quan liêu là sự tha hóa quyền lực của cơ quan công quyền Sự tha
hóa này biểu hiện chủ yếu ở bên ngoài là hiện tượng giấy tờ, bộ máy cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian và ở bên trong là tâm lý hám danh, chạy
theo chủ nghĩa thành tích, chạy theo địa vị, chức quyền và lợi dụng địa vị chức quyền, lợi dụng sơ hở của cơ chế quản lý để mưu cầu lợi ích cá nhân dẫn tới lạm quyền và lộng quyền
1.3 Lãng phí là việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản, lao động, thời gian
lao động và tài nguyên không hiệu quả Đối với lĩnh vực đã có định mức, tiêu chuẩn, chế độ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành thì lãng phí là việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, vốn nhà nước, tài sản nhà nước, lao động, thời gian lao động trong khu vực nhà nước và tài nguyên vượt định mức, tiêu chuẩn, chế độ hoặc không đạt mục tiêu đã định
2 Quan điểm của Đảng về phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí trong cơ quan nhà nước thông qua công tác kiểm tra, giám sát.
2.1 Chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về lãnh đạo thực hiện công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí thông qua công tác kiểm tra của Đảng.
Đảng Cộng Sản Đảng Việt Nam luôn coi tham nhũng là nguy cơ lớn,
là “quốc nạn” của đất nước và luôn khẳng định quyết tâm phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XI với nội dung “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đã xác định phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí là một trong các giải pháp quan trọng trong công tác xây dựng Đảng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII đã xác định “đẩy mạnh đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu” là một trong những phương hướng nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng đã chỉ rõ: “Đẩy mạnh đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng
Trang 4phí là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng, đồng thời là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, lâu dài phải kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí; chủ động phòng ngừa, không để xảy ra tham nhũng, lãng phí; xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi tham nhũng, lãng phí, can thiệp, ngăn cản việc chống tham nhũng, lãng phí Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã đưa ra nhiều chủ trương và giải pháp căn cơ quyết liệt về phòng, chống tham nhũng:
“Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng”
Quan điểm, chủ trương của Đảng trong Đại hội XIII đã có những bước phát triển mới về phòng, chống tham nhũng, với nhiều biện pháp, như hoàn thiện pháp luật, chính sách, kê khai tài sản, kiên trì, kiên quyết và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, đặc biệt nhấn mạnh vấn đề phòng tham nhũng: “Khẩn trương xây dựng cơ chế phòng ngừa, cơ chế răn đe
để kiểm soát tham nhũng Thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí Tiếp tục thực hiện chặt chẽ có hiệu quả về kê khai, kiểm soát, kê khai tài sản, thu nhập của đội ngũ cán bộ, công viên chức, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp”
2.2 Về công tác kiểm tra của Đảng đối với phòng chống tham
nhũng, quan liêu, lãng phí.
Đại hội X của Đảng đã bổ sung chức năng giám sát cho các tổ chức đảng Điều lệ Đảng đã quy định: "Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đảng Tổ chức đảng phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát Tổ chức đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 07-12-2015 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc phát hiện, xử lý vụ việc, vụ án tham nhũng; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 Khóa XI về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ nhờ đó công tác phòng chống tham nhũng đã được tiến hành khá mạnh
mẽ, hầu hết các cấp ủy đã ban hành chương trình hành động thực hiện nghị quyết và chỉ thị của Đảng về phòng chống tham nhũng, lãng phí Điều lệ Đảng quy định mọi cán bộ, đảng viên ở mọi ngành, mọi lĩnh vực ở Trung ương hay địa phương đều phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, bất kể người đó giữ chức vụ cao hay thấp, tuổi đảng nhiều hay ít Như vậy, Đảng ta
Trang 5xác định đấu tranh phòng chống tham nhũng là một bộ phận hợp thành của sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân Công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng đòi hỏi phải sử dụng đồng bộ nhiều biện pháp; đấu tranh phòng chống tham nhũng có hiệu quả là góp phần quan trọng thúc đẩy sự nghiệp đổi mới và công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Đó cũng là cơ sở chính trị đặc biệt quan trọng để Nhà nước xây dựng, ban hành thể chế, chính sách phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng Đây là thành tựu quan trọng về mặt lý luận, soi sáng cho thực tiễn đấu tranh Phòng chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
Quan điểm của Đảng trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIII đã có nhiều điểm mới về phòng, chống tham nhũng, lãng phí nhất là vấn đề động viên, khuyến khích, khen thưởng những tổ chức, cá nhân dám tố cáo hành vi tham nhũng Đặc biệt, Đảng đã chỉ đạo phải có cơ chế bảo vệ những người tố cáo hành vi tham nhũng tránh sự trả thù hoặc trù dập, đồng thời chỉ ra một số biện pháp về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát để phòng, chống tham nhũng
và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Vấn đề này được Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII khẳng định: “Có cơ chế khuyến khích và bảo
vệ người tố cáo hành vi tham nhũng, lãng phí Nâng cao hiệu quả công tác giám sát thanh tra, kiểm tra, làm tốt chức năng hỗ trợ thúc đẩy phát triển”
3 Thực trạng thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về
phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước.
Thời gian qua, nhận thức rõ tác hại của tham nhũng có ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực của đời sống xã hội, đe dọa sự tồn vong của chế độ Khẳng định quyết tâm bài trừ, ngăn chặn tệ nạn tham nhũng, duy trì
sự ổn định trật tự xã hội để phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập, Đảng
và Nhà nước ta có nhiều chủ trương, giải pháp tích cực để xây dựng và hoàn thiện thể chế về phòng chống tham nhũng tạo cơ sở pháp lý cho công tác phòng chống tham nhũng
Quốc hội đã ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng, như: Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2012 và ngày 20/11/2018 Quốc hội lại tiếp tục ban hành Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 Đặc biệt tại khoản 2 Điều 8 Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: "Các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức phải kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền" Có thể nói đây là đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, vấn đề phòng, chống tham nhũng được ghi nhận vào Hiến pháp Cùng với Hiến pháp và Luật Phòng, chống tham nhũng, Chính
Trang 6phủ đã ban hành Nghị định số 59/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều
và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng Để phòng, chống tham nhũng, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã có một chế định pháp lý riêng, quy định các tội phạm tham nhũng Những văn bản quy phạm pháp luật nêu trên đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc phòng, chống tham nhũng và góp phần rất lớn vào công cuộc phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay
Đặc biệt, Ban Chỉ đạo Phòng, chống tham nhũng Trung ương, mà đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, cùng với Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ban Nội chính Trung ương đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, nên trong những năm qua, nhiều vụ việc, vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp đã được phát hiện và đưa ra xét xử nghiêm minh theo đúng các quy định của pháp luật, được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ, đánh giá cao
4 Ưu điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian qua
Một là, thực hiện có hiệu quả cải cách hành chính, công khai minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, đổi mới công nghệ quản lý Trong
đó, công tác cải cách hành chính có tiến bộ ở các cấp, các ngành và cơ quan, đơn vị Hệ thống thể chế được bổ sung, hoàn thiện Thể chế, pháp luật về hành chính công từng bước được đổi mới, hoàn thiện Chức năng, nhiệm vụ,
cơ cấu tổ chức của các bộ, ngành cơ quan hành chính được điều chỉnh phù hợp Công khai minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị đã có nhiều chuyển biến, nhất là công khai, minh bạch về chính sách, pháp luật; hoạt động chất vấn, trách nhiệm giải trình
Hai là, xây dựng, thực hiện chế độ định mức, tiêu chuẩn bảo đảm minh bạch góp phần phòng ngừa tham nhũng, lãng phí Trong 10 năm thực hiện Luật PCTN đến nay Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh việc rà soát cơ chế, chính sách; sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định về chế độ, định mức, tiêu chuẩn trên tất cả các lĩnh vực, nhất là một số lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng như đất đai, tài chính, đầu tư xây dựng, quản lý, sử dụng tài sản công, chế độ hội họp, chi tiêu nội bộ, chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức viên chức
Ba là, đạt được kết quả bước đầu trong thực hiện minh bạch tài sản thu nhập Tại hội nghị tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng giai đoạn 2013-2020 đã đưa ra nhiều số liệu cho thấy công tác phòng, chống tham nhũng đã thu được kết quả quan trọng:
Theo Báo Thanh niên số ra ngày 13/12/2020 cho thấy:
Trang 7Từ 2013-2020 đã xử lý kỷ luật 131.000 đảng viên, trong đó có nhiều trường hợp liên quan đến tham nhũng Cũng từ năm 2013 đến năm 2020, đã
có 110 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý bị xử lý (trong đó có 27 Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, 4 Ủy viên Bộ Chính trị, 30 sĩ quan cấp tướng thuộc lực lượng vũ trang) Còn từ năm 2016 đến năm 2020, đã kỷ luật 87.000 đảng viên trong đó có hơn 3.200 trường hợp liên quan tới tham nhũng Từ năm 2013 đến năm 2020, các cơ quan có thẩm quyền đã kiến nghị thu hồi 700.000 tỉ đồng, 20.000 ha đất, kiến nghị xử lý trách nhiệm 14.000 tập thể và cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xử lý 700 vụ việc có dấu hiệu tội phạm; tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng đạt 32,04%
Từ 2013-2020 đã khởi tố, điều tra truy tố xem xét hơn 1.900 vụ án tham nhũng với 4.400 bị cáo trong đó có 18 cán bộ diện Trung ương quản lý
bị xử lý hình sự, trong đó có: 1 Ủy viên Bộ Chính trị, 7 Ủy viên, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, 4 Bộ trưởng và nguyên Bộ trưởng, 7 sĩ quan cấp tướng thuộc lực lượng vũ trang Đáng chú ý các năm từ nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng đến nay việc thu hồi tài sản các vụ án tham nhũng được chú trọng hơn; việc kê biên, thu giữ tài sản trong một số vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng đạt cao (vụ Giang Kim Đạt hơn 300 tỉ đồng, vụ Hứa Thị Phấn hơn 10.000 tỉ đồng, vụ Ngân hàng Đông Á hơn 2.000 tỉ đồng, vụ Phạm Công Danh (giai đoạn 1) hơn 6.000 tỉ đồng, vụ Đinh La Thăng hơn 20 tỉ đồng, vụ Trịnh Xuân Thanh hơn 45 tỉ đồng, vụ AVG gần 9.000 tỉ đồng; Vụ án Mai Đức Chung ) Qua kết quả phòng chống tham nhũng (PCTN) thời gian qua
từ khi thực hiện Luật PCTN đến nay đã có tác dụng phòng ngừa, răn đe nhất định đối với tệ tham nhũng Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và ý thức trách nhiệm cao của Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền các cấp, sự cố gắng của các cơ quan chức năng, các tổ chức, đoàn thể, cơ quan báo chí, truyền thông và nhất là vai trò quan trọng của quần chúng, nhân dân, công tác PCTN đã có những chuyển biến tích cực cả về nhận thức và hành động Đại
đa số cán bộ, công chức có ý thức rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, hoàn thành tốt nhiệm vụ, giữ vững phẩm chất, đạo đức, không tham nhũng, không tiêu cực, có ý thức phục vụ nhân dân, được nhân dân tin tưởng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, ổn định và phát triển kinh tế, xã hội, củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh Công tác PCTN
đã có bước tiến quan trọng Các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được quan tâm thực hiện đồng bộ, nhất là việc công khai, minh bạch hoạt động của bộ máy nhà nước, cải cách hành chính, quản lý, sử dụng tài sản công Trên một
số lĩnh vực, tham nhũng đã từng bước được kiềm chế Những kết quả đạt
Trang 8được có ý nghĩa quan trọng để tiếp tục thực hiện có hiệu quả cao hơn trong công tác PCTN trong thời gian tới
5 Những hạn chế công tác phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước
Thứ nhất, sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác PCTN trong một số trường hợp chưa chặt chẽ, sâu sát, thường xuyên; xử lý chưa nghiêm đối với hành vi tham nhũng Một số nơi có biểu hiện coi nhẹ, chậm chỉ đạo thực hiện, không thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra; đã phát hiện nhiều vụ án tham nhũng lớn người đứng đầu là chủ mưu, đồng phạm, lợi ích nhóm Công tác tổ chức thực hiện pháp luật về PCTN còn hạn chế; quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực bị buông lỏng, kỷ cương, kỷ luật chưa nghiêm; một số nơi chưa thực hiện nghiêm túc, nói không đi đôi với làm, hành động trên thực tế chưa tương xứng với quyết tâm chống tham nhũng; có trường hợp cán bộ cơ quan bảo vệ pháp luật bao che, bảo kê cho vi phạm để vụ lợi
Thứ hai, công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục về PCTN chưa được coi trọng dẫn đến nhận thức và ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức, đảng viên và nhân dân về PCTN chưa cao Ý thức, đạo đức công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức còn hạn chế Tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, đòi hối lộ trong quá trình giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp vẫn còn xảy ra Hiện tượng tham nhũng, lợi ích nhóm phổ biến trong một số cơ quan hành chính cấp trung ương không được phát hiện kịp thời do sự thờ ơ, sợ đụng chạm và thiếu ý thức bảo vệ kỷ cương của Nhà nước, kỷ luật của Đảng
Thứ ba, một số văn bản, đề án quan trọng phục vụ cho công tác PCTN chậm được nghiên cứu ban hành làm cơ sở cho việc triển khai các biện pháp PCTN trong cơ quan hành chính cấp trung ương như Đề án nghiên cứu kết hợp tổ chức và hoạt động thanh tra với tổ chức và hoạt động kiểm tra của Đảng; Đề án truyền thông về PCTT đến năm 2020, Đề án kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; Đề án nghiên cứu học tập việc điều tra đặc biệt của các nước; Đề án xây dựng quy định áp dụng điều tra đặc biệt quản lý theo quy trình chặt chẽ…Việc rà soát, đánh giá, sửa đổi, bổ sung khắc phục những sơ hở, bất cập của chính sách, pháp luật vẫn còn chậm, nhất là trong lĩnh vực quản lý kinh tế - xã hội, xây dựng môi trường kinh doanh cạnh tranh bình đẳng, minh bạch để phòng ngừa tham nhũng
Thứ tư, cơ quan chuyên trách PCTN chưa thống nhất tập trung cao, ở nhiều bộ, ngành các mối liên hệ chủ yếu thông qua quy chế phối hợp nên còn nhiều bất cập, nhất là trong giải quyết vụ án lớn và chương trình chiến lược
Trang 9trọng tâm, trọng điểm Hiệu quả hoạt động của một số cơ quan, đơn vị có chức năng PCTN chưa đáp ứng yêu cầu (lực lượng còn thiếu, tính chuyên nghiệp không cao, cơ cấu tổ chức chưa hợp lý) Do vậy cần phải đổi mới thành lập và kiện toàn cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Thứ năm, việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng tại nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị còn hình thức, hiệu quả thấp Cơ chế, chính sách còn thiếu, còn nhiều sơ hở; chưa chú ý làm tốt công tác công khai, minh bạch trong các hoạt động của các cơ quan nhất là vấn đề tài chính, thu nhập Việc tổ chức thực hiện pháp luật còn yếu kém, một số nơi còn buông lỏng quản lý để xảy ra vi phạm, tham nhũng; việc đánh giá trách nhiệm của của cán bộ, công chức trong quản lý còn hạn chế; chế độ trách nhiệm, chế độ công vụ chưa rõ ràng, cụ thể nhất là ở những khâu, quy trình thủ tục liên quan tới công việc của người dân, doanh nghiệp Việc kê khai tài sản, thu nhập còn nặng về hình thức; hầu hết các bản kê khai chưa được kiểm tra, xác minh, kiểm chứng; chưa giúp cho các cơ quan chức năng kiểm soát được những biến động về tài sản của người có chức vụ, quyền hạn
Thứ sáu, việc phát hiện tham nhũng chưa nhiều, chưa đầy đủ và hiệu quả không cao Các cơ quan chức năng như thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, xét
xử, giám sát chưa phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả Vẫn còn hiện tượng chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra Một số cuộc thanh tra triển khai chậm so với kế hoạch; còn để kéo dài, nhất là thời gian xây dựng báo cáo và kết luận thanh tra Công tác đôn đốc, xử lý về thanh tra có nhiều tiến bộ, tích cực cả về phương pháp cách thức xử lý nhưng tỷ lệ thu hồi, xử lý khác về tiền, tài sản, đất đai còn thấp
6 Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại của phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước
6.1 Nguyên nhân khách quan:
Thứ nhất, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí có nội hàm rộng, đa dạng và phức tạp, liên quan đến nhiều chính sách, pháp luật và hầu hết các lĩnh vực hoạt động của bộ máy nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức Các giải pháp phòng ngừa tham nhũng thời gian qua mới tập trung thực hiện ở khu vực công và đối với người có chức vụ, quyền hạn Trong khi đó, các mối quan
hệ kinh tế - xã hội làm nảy sinh tham nhũng lại rất phức tạp, không chỉ bó hẹp trong khu vực này
Thứ hai, thể chế, chính sách về quản lý kinh tế-xã hội trên nhiều lĩnh vực vẫn còn bộc lộ nhiều sơ hở, bất cập; việc tổ chức thực hiện ở nhiều khâu
Trang 10vẫn thiếu công khai, dân chủ, chưa minh bạch thông tin về cơ chế, chính sách, pháp luật; chưa xóa bỏ cơ chế “xin-cho” vốn tồn tại từ thời kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp… những nhân tố đó vô tình hay hữu ý đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc dung dưỡng lòng tham và làm nảy sinh tham nhũng, nhất là trên những lĩnh vực được coi là “màu mỡ”, như quản lý đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng; khai thác tài nguyên, khoáng sản; đầu tư xây dựng; quản lý vốn, tài sản nhà nước; công tác tổ chức-cán bộ; hoạt động tín dụng, ngân hàng, thị trường chứng khoán; lĩnh vực y tế, giáo dục-đào tạo; hoạt động thanh tra, kiểm tra, hải quan…
Thứ ba, nhiều quy định của Luật PCTN và các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật khi triển khai thực hiện trong thực tiễn xã hội đã và đang bộc lộ những hạn chế, bất cập Ngoài ra, quy định việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu cũng còn nhiều vướng mắc, chưa nghiêm; việc luân phiên chuyển đối vị trí công tác đối với một số chức danh cán bộ, công chức còn thiếu tính khả thi; trách nhiệm giải trình của người có chức vụ, quyền hạn chưa rõ ràng; công khai minh bạch còn hình thức, đối phó
6.2 Nguyên nhân chủ quan:
Thứ nhất, một số cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu chưa quyết liệt trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng; một số nơi có biểu hiện coi nhẹ, chậm chỉ đạo thực hiện, không thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra; đã phát hiện nhiều vụ án tham nhũng lớn người đứng đầu là chủ mưu, đồng phạm, lợi ích nhóm, bao che cho tham nhũng Việc quán triệt, chấp hành các quy định về phòng ngừa tham nhũng ở một số nơi chưa tốt, kỷ cương, kỷ luật không nghiêm
Thứ hai, công tác xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng ngừa tham nhũng còn chưa đáp ứng được yêu cầu Nhiều quy định qua quá trình thực hiện, sơ kết, tổng kết đã bộc lộ hạn chế, bất cập nhưng việc sửa đổi, bổ sung, khắc phục còn chậm; việc cụ thể hóa các biện pháp phòng ngừa tham nhũng khi xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội chưa được chú trọng đúng mức;
Thứ ba, tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có cả cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hành vi thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, quản lý hoặc tiêu cực, tham nhũng khi có điều kiện Ở nhiều nơi vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ quản lý và đảng viên không được phát huy đúng mức Thứ tư, năng lực, phẩm chất đạo