Kể từ khi được sáp nhập thành lập từ 03 phòng Văn hóa và Thông tin quận 2, 9, Thủ Đức, phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Thủ Đức dù gặp nhiều khó khăn, hạn chế như đại dịch Covid 19, địa bàn quản lý rất rộng, có nhiều đặc điểm sinh hoạt, tập quán khác nhau, việc sắp xếp, phân công cho các bộ phận nghiệp vụ chuyên môn còn nhiều bấp cập trong thời gian đầu. Tuy nhiên, tập thể phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Thủ Đức dưới sự lãnh đạo của người đứng đầu Trưởng phòng luôn tuân thủ các nguyên tắc của Đảng trong công tác cán bộ; các quy định, quy chế, nguyên tắc công tác cán bộ được quán triệt, cụ thể hóa và thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy tính tiên phong, gương mẫu, nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, chấp hành nghiêm tổ chức kỷ luật, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, làm tốt công tác tham mưu theo chức năng nhiệm vụ được giao.
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
BÀI THU HOẠCH
LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HỆ TẬP TRUNG
TÊN MÔN HỌC:
KHOA HỌC LÃNH ĐẠO
TÊN BÀI THU HOẠCH:
CHỨC NĂNG CỦA HOẠT ĐỘNG LÃNH ĐẠO, VAI TRÒ CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO LIÊN HỆ VẬN DỤNG VÀO HOẠT ĐỘNG
LÃNH ĐẠO Ở ĐỊA PHƯƠNG, ĐƠN VỊ ĐỒNG CHÍ
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNGBằng số Bằng chữ
TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU Trang 1 PHẦN NỘI DUNG Trang 3 Phần 1 Một số vấn đề lý luận chung về Khoa học lãnh đạo: Trang 3
1 Khái niệm lãnh đạo và hoạt động lãnh đạo: Trang 3
2 Chức năng của hoạt động lãnh đạo: Trang 42.1 Kiến tạo tầm nhìn: Trang 42.2.Xây dựng thể chế và văn hóa tổ chức: Trang 52.3 Động viên và thúc đẩy: Trang 62.4 Đổi mới để thích nghi: Trang 6
3 Vai trò của người lãnh đạo: Trang 73.1 Người thủ lĩnh: Trang 83.2 Người khai tâm: Trang 83.3 Người truyền cảm hứng: Trang 83.4 Người điều hòa: Trang 93.5 Người bạn, người kèm cặp: Trang 9
Phần 2 Liên hệ vận dụng vào hoạt động lãnh đạo ở địa phương: Trang 13
1 Lãnh đạo ở Việt Nam trong bối cảnh thế giới thay đổi: Trang 13
2 Liên hệ vận dụng vào hoạt động lãnh đạo ở địa phương, đơn vị: Trang 17
PHẦN KẾT LUẬN Trang 19 TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 20
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Phòng Văn hóa và Thông tin Thành phố Thủ Đức là cơ quan chuyênmôn trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Thủ Đức - Được thành lập theoNghị quyết Số: 1111/NQ-UBTVQH14 ngày 09 tháng 12 năm 2020 của Ủyban thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện,cấp xã và thành lập thành phố thủ đức thuộc Thành phố Hồ Chí Minh
Phòng Văn hóa và Thông tin Thành phố Thủ Đức thực hiện chức năngtham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thành phố quản lý nhà nước về văn hóa, giađình, thể dục, thể thao, du lịch và quảng cáo; xây dựng, thực hiện hương ước,quy ước; quản lý nhà nước về: báo chí; xuất bản; bưu chính; viễn thông; côngnghệ thông tin; phát thanh truyền hình; thông tin cơ sở; thông tin đối ngoại và
hạ tầng thông tin trên địa bàn thành phố
Kể từ khi được sáp nhập thành lập từ 03 phòng Văn hóa và Thông tinquận 2, 9, Thủ Đức, phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Thủ Đức dù gặpnhiều khó khăn, hạn chế như đại dịch Covid -19, địa bàn quản lý rất rộng, cónhiều đặc điểm sinh hoạt, tập quán khác nhau, việc sắp xếp, phân công chocác bộ phận nghiệp vụ chuyên môn còn nhiều bấp cập trong thời gian đầu.Tuy nhiên, tập thể phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Thủ Đức dưới sựlãnh đạo của người đứng đầu - Trưởng phòng luôn tuân thủ các nguyên tắc củaĐảng trong công tác cán bộ; các quy định, quy chế, nguyên tắc công tác cán bộđược quán triệt, cụ thể hóa và thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là nguyên tắc tậptrung dân chủ, phát huy tính tiên phong, gương mẫu, nêu cao tinh thần tráchnhiệm, khắc phục khó khăn, chấp hành nghiêm tổ chức kỷ luật, nỗ lực hoànthành tốt nhiệm vụ chính trị, làm tốt công tác tham mưu theo chức năngnhiệm vụ được giao
Xuất phát từ thực tế trên, tôi chọn đề tài “Chức năng của hoạt động
lãnh đạo, vai trò của người lãnh đạo Liên hệ vận dụng vào hoạt động lãnh đạo ở địa phương, đơn vị đồng chí” để làm rõ một số vấn đề thực tiễn
đặt ra, dựa trên cơ sở lý luận về “Khoa học lãnh đạo” Đối tượng và phạm vi
Trang 4được đề cập đến trong đề tài là cán bộ, công chức phòng Văn hóa và Thôngtin thành phố Thủ Đức.
Trong khuôn khổ đề tài đặt ra không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sótnhất định, rất mong nhận được sự hướng dẫn và góp ý từ quý thầy cô để hoànthiện hơn đề tài
Trân trọng cảm ơn!
Trang 5PHẦN NỘI DUNG Phần 1 Một số vấn đề lý luận chung về Khoa họ c lãnh đạo:
1 Khái niệm lãnh đạo và hoạt động lãnh đạo:
Nhiều nhà khoa học đã lần lượt đưa ra định nghĩa về lãnh đạo như: Năm
1957 có Hemphill và Coons, năm 1978 có Bums, năm 1984 có Rauch vàBerling…nhưng đều chưa định nghĩa đúng về lãnh đạo
Các nghiên cứu về lãnh đạo gần đây nhất đã chuyển trọng tâm từ nghiêncứu từ cá nhân người lãnh đạo sang nghiên cứu quá trình hành động mà theo đóngười lãnh đạo tạo ảnh hưởng đến những người khác nhằm đạt mục tiêu chungcủa tổ chức, cơ quan, cộng đồng, xã hội Trong quá trình đó, người được lãnhđạo với những đặc điểm cá nhân, trình độ hiểu biết và năng lực hành động nhấtđịnh, với những mong đợi và kỳ vọng cần được đáp ứng, đã và đang có vai tròngày càng lớn hơn, chủ động hơn trong mối quan hệ người lãnh đạo - ngườiđược lãnh đạo Đặc biệt, tiếp cận ảnh hường của tương tác trong nghiên cứu lãnhđạo xuất hiện từ những năm 70 của thế kỷ XX với những kiểm chứng thông quacác nghiên cứu thực nghiệm đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong giới khoahọc
Kết quả của tiếp cận này giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn mối quan hệ giữahai chủ thể là người lãnh đạo - người được lãnh đạo và quan hệ giữa tập hợphành động thực tiễn với mục tiêu của hành động Từ tiếp cận này, khái niệmlãnh đạo được xác định như sau:
Lãnh đạo là quá trình hành động gây ảnh hưởng lên người khác nhằm khơi dậy cảm xúc và cam kết cùng hành động vì mục tiêu chung.
Khái niệm nêu trên cho thấy, hành động lãnh đạo chỉ diễn ra trong các mốiquan hệ xã hội khi có ít nhất hai chủ thể trở lên: chủ thể lãnh đạo - hành độnglãnh đạo - đối tượng của lãnh đạo Chủ thể thực hiện hành động lành đạo là cánhân người lãnh đạo được lựa chọn theo quy trình trong một tổ chức, một thểchế nhất định hoặc được suy tôn
Trang 6Trong thực tiễn cuộc sống, hành động lãnh đạo được gắn với một vị trí nhấtđịnh, thường là cao nhất trong tổ chức - người đứng đầu tổ chức Hành động củangười lãnh đạo được quy định bởi thẩm quyền và chức năng của vị trí cũng nhưcủa cả tổ chức Lãnh đạo thể hiện cá tính, phẩm chất khác biệt của cá nhân gắnliền với các công cụ gây ảnh hưởng, với bối cảnh thuận - nghịch của hành động
và với những tố chất, năng lực vượt trội của cá nhân người lãnh đạo
Những người được lãnh đạo là con người trong tư cách là cộng sự, nhânviên, thành viên của nhóm, cộng đồng và xã hội (gọi chung là người được lãnhđạo), trong mối quan hệ với người lãnh đạo, ảnh hưởng một chiều từ người lãnhđạo đến người được lãnh đạo đang được bổ sung bằng ảnh hưởng qua lại haichiều Sự gia tăng trình độ học vấn, kỹ năng công việc và trưởng thành về trình
độ hiểu biết của những người được lãnh đạo tạo điều kiện nhiều hơn cho họ tácđộng ngược trở lại quá trình xây dựng tầm nhìn, tạo lập những giá trị mới chohoạt động lãnh đạo Trong thực tiễn, có không ít sáng kiến từ bên dưới đã đượctiếp nhận và chuyển hóa vào tầm nhìn lãnh đạo
2 Chức năng của hoạt động lãnh đạo:
2.1 Kiến tạo tầm nhìn:
Tầm nhìn là sự hình dung về tương lai (thường là tương lai tốt đẹp) của sựkiện, tiến trình hoặc tổ chức và cả quốc gia Tầm nhìn không chỉ là mục tiêu gắnliền với kế hoạch cụ thể cần phải đạt được sau một thời gian nhất định Đồngthời, tầm nhìn thể hiện tố chất, khát vọng của người lãnh đạo hoặc của cả tổchức về một sự biến đổi mạnh mẽ của sự kiện, hiện tượng xã hội hoặc vị thếxứng đáng cần phải có cho tổ chức hay cộng đồng xã hội
Cả hai khía cạnh của tầm nhìn đều hàm chứa những thay đổi mạnh mẽ cầnphải có và cần đến sự lãnh đạo Sự nghiệp ra đi tìm đường cứu nước của Chủtịch Hồ Chí Minh giai đoạn 1911-1945 là một minh chứng cao đẹp nhất về tầmnhìn thời đại
Trang 7“ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước tađược hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm
ăn áo mặc, ai cũng được học hành”
Nhiều nghiên cứu cho thấy, tầm nhìn và truyền cảm hứng về tầm nhìn vừa
có ý nghĩa và tác động định hướng cho hành động của cá nhân người lãnh đạo
và cho các thành viên khác trong tổ chức Mặt khác, việc truyền cảm hứng vềtầm nhìn hiệu quả có tác động trực tiếp thôi thúc hành động tập thể của cácthành viên và kết quả hoạt động của tổ chức, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh.Tầm nhìn có thể xuất phát từ ý tưởng của người lãnh đạo nhưng sẽ chỉ cótác động và hiệu quả thực tiễn khi trở thành tầm nhìn chung của những ngườicùng đồng hành Trong cơ quan tổ chức, đó là các cộng sự và tập thể cán bộ,nhân viên Đối với cộng đồng và xã hội đó là những người đồng chí và đồngbào Các nghiên cứu đã chỉ ra, trong khi tầm nhìn là sự hình dung mang tính lýtưởng về tương lai, thì biểu đạt tầm nhìn lại cần mang tính cụ thể đáp ứng đượccác giá trị, hy vọng của những người đồng hành trong hiện tại Người lãnh đạo
có vai trò quyết đinh trong việc xây dựng tầm nhìn chung và truyền cảm hứng
về tầm nhìn
2.2.Xây dựng thể chế và văn hóa tổ chức:
Văn hóa tổ chức bao gồm một mặt là các giá trị, chuẩn mực, thói quenđược thành viên của tổ chức thừa nhận chung, tạo thành cơ sở cho hành vi củacác thành viên trong tổ chức, mặt khác văn hóa tổ chức bao gồm cả những biểuhiện bên ngoài mang tính đặc thù của tổ chức như: triết lý chính thống, bầukhông khí, các nghi thức và lễ kỷ niệm chính thống
Văn hóa tổ chức chịu ảnh hưởng của các giá trị và chuẩn mực văn hóa dântộc, bản địa Mặt khác, các yêu cầu công việc, môi trường cạnh tranh và giaothoa, hội nhập văn hóa quốc tế tác động mạnh đến sự khác biệt trong văn hóa tổchức giữa những cơ quan, đơn vị khác nhau
Trang 8Người lãnh đạo, đặc biệt là những người sáng lập tiên phong có ảnh hưởngmạnh mẽ đến quá trình hình thành các giá trị, chuẩn mực và rộng hơn là văn hóađặc thù của tổ chức mình Cùng với quá trình phát triển của tổ chức và sự thayđổi thế hệ lãnh đạo, các nhà lãnh đạo tiếp theo vẫn có cơ hội kế thừa, điều chỉnhhoặc thậm chí chuyển đổi những khuôn mẫu cơ bản của văn hóa tổ chức.
2.3 Động viên và thúc đẩy:
Mục tiêu trực tiếp của lãnh đạo là khơi dậy cảm hứng và thúc đẩy ngườikhác để cùng hành động Mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi bản thân nhữngngười được lãnh đạo có động lực đối với công việc và đối với chính những camkết của bản thân mình Trong khi động lực là yếu tố bên trong mỗi cá nhân thìhoạt động lãnh đạo có thể hỗ trợ quá trình hình thành động lực và hướng nó đếnphục vụ mục tiêu chung
Các yếu tố tác động đến động lực con người chia làm hai nhóm: nhóm duytrì như lương, điều kiện làm việc, quan hệ cá nhân và nhóm thúc đẩy như tráchnhiệm, cơ hội phát triển, sự công nhận và thành đạt (lý thuyết hai nhân tố củaF.Herzberg) Động viên và thúc đẩy cộng sự bao gồm các hoạt động gây ảnhhưởng của cá nhân người lãnh đạo như: lắng nghe, ghi nhận, biểu dương kịpthời cũng như các biện pháp được thể chế hóa bằng quy định, chính sách riêngnhằm đảm bảo sự công bằng trong đãi ngộ và công nhận cho cộng sự
2.4 Đổi mới để thích nghi:
Lãnh đạo dẫn dắt tổ chức và tiến trình phát triển thông qua việc nắm bắtcác cơ hội và đáp ứng sự biến đổi của môi trường bằng những sản phẩm mới,giá trị mới và cơ cấu tổ chức, phương thức hành động mới
Sự đổi mới tổ chức diễn ra trên nền tảng của những thay đổi trong nhu cầu
xã hội đối với hoạt động của tổ chức và được coi là kết quả của sự thích nghi vớimôi trường bên ngoài mà tổ chức cần phải có để duy trì và phát triển Đổi mới tổchức thường diễn ra theo hai hình thức: đổi mới không phá vỡ giới hạn hướngđến các thay đổi về sản phẩm, nhân lực, công nghệ, phương thức quản lý điềuhành; đổi mới phá vỡ giới hạn hướng đến thay đổi cấu trúc và mục tiêu
Trang 9Áp lực từ cạnh tranh ở các cấp độ và các lĩnh vực, bao gồm cả khu vựccông và khu vực tư, tác động cùa cách mạng công nghiệp lần thứ tư, biến đổi về
cơ cấu dân cư và trình độ dân trí là những yếu tố quan trọng quy định sự thayđổi của tổ chức Tuy nhiên, hành động lãnh đạo và động lực thay đổi của cộng
sự mới là yếu tố quyết định sự đổi mới và thích nghi thành công hay thất bại.Đổi mới tổ chức có thể theo phương thức phụ thuộc khi tổ chức không còn lựachọn nào khác nếu không muốn bị suy vong Đổi mới mang tính dẫn dắt khi tổchức chủ động, nắm bắt thời cơ chưa rõ ràng để thay đổi trước về sản phẩm, vềcông nghệ, về phương thức quản lý, điều hành
3 Vai trò của người lãnh đạo:
Chủ thể của hành động lãnh đạo - người lãnh đạo luôn chiếm vị trí quantrọng trong thực tiễn hoạt động của bất kỳ cơ quan, tổ chức hay cộng đồng xãhội nào Các nghiên cứu đầu tiên về lãnh đạo cũng tập trung vào việc tìm hiểu
và phân tích các phẩm chất, năng lực đặc biệt của những người lãnh đạo kiệtxuất từ trong lịch sử đến hiện đại, từ lĩnh vực chính trị sang tôn giáo hay kinhdoanh Để tạo được ảnh hưởng tích cực với người khác, người lãnh đạo đượcmong đợi thực hiện nhiều vai trò, trong đó có 5 vai trò nổi bật:
3.1 Người thủ lĩnh:
Người lãnh đạo được nhìn nhận đầu tiên như thủ lĩnh của tập thể, cộngđồng Trước hết, vị thế thủ lĩnh được người khác thừa nhận thông qua những tốchất vượt trội của cá nhân lãnh đạo như: tính quyết đoán, khả năng thuyết phục,dẫn dắt, nhiều ý tưởng, dám làm, dám chịu trách nhiệm
Thứ hai, vai trò thủ lĩnh được thừa nhận thông qua hành động cụ thể củangười lãnh đạo như có tầm nhìn mang tính dẫn dắt cùng với việc xác địnhphương hướng hành động cho tổ chức, cộng sự để hiện thực hóa tầm nhìn
Trang 10Thứ ba, thủ lĩnh phải là người có ý chí quyết tâm, dám đương đầu với thửthách Sự sáng suốt, quyết liệt, sự kiên định của người lãnh đạo là sự động viên,cộng đồng, tập thể tin tưởng đi theo, làm theo Người lãnh đạo không dám thểhiện bản lĩnh tiên phong và khả năng thuyết phục trong những hoàn cảnh khókhăn thì không thể tạo được ảnh hưởng tích cực lên người khác.
Thứ tư, thủ lĩnh biết sử dụng các công cụ quyền lực một cách thông minh,với sự chú trọng nhiều hơn đến công cụ quyền lực mềm như: sự hiểu biết, trithức, sự gương mẫu của bản thân, nhất quán giữa nói và làm, ứng xử khoandung độ lượng, khen - thường nghiêm minh
3.2 Người khai tâm:
Lãnh đạo hướng tới sự thay đổi, và sự thay đổi bao giờ cũng bao hàm cácyếu tố mới từ lý tưởng tầm nhìn đến phương thức thực hiện, từ xác định phươnghướng hành động đến phát hiện khả năng, sở trường, sở đoản của cộng sự đểgiao trách nhiệm Lãnh đạo phải là người khai tâm, là người dẫn dắt về trí tuệ,
là người chủ xướng đề xuất các ý tưởng Người khai tâm cũng có nghĩa là ngườithầy đối với mọi người Người thầy không có nghĩa là cái gì cũng hiểu, cũng cóđầy đủ tri thức cần thiết để đi dạy người khác Người lãnh đạo trở thành ngườithầy một phần nhờ sự hiểu biết rộng, hệ thống tri thức phong phú, một phần nhờcách tiếp cận vấn đề, cách tổng hợp, lắng nghe, tiếp nhận, chọn lọc tri thức cólợi cho hiệu quả công việc Vì vậy, đức tính khiêm tốn, tác phong cầu thị luôn làphương châm làm việc của người lãnh đạo
3.3 Người truyền cảm hứng:
Vai trò người truyền cảm hứng thể hiện ở khả năng tạo được niềm hứngkhởi, sự tin tưởng của cộng sự, của người dân đối với những vấn đề người lãnhđạo nói và làm
Trang 11Xây dựng và giữ được niềm tin của một tập thể, cộng đồng là cả một quátrình lâu dài, khó khăn, đòi hỏi cả năng lực thuyết phục trực tiếp bằng lời nóicũng như sự nhất quán giữa lời nói với việc làm và ứng xử của lãnh đạo với mọingười Người lãnh đạo truyền cảm hứng bằng khả năng diễn đạt, bao gồm cảdiễn thuyết cũng như câu chuyện hàng ngày, sự bày tỏ cảm xúc trong các trườnghợp khác nhau và bằng chính hình ảnh tấm gương của bản thân mình Thái độsống tích cực, đam mê và nhiệt tình: Sự đam mê và tin tưởng của người lãnh đạo
là yếu tố đầu tiên truyền cảm hứng cho những người khác Không thể truyềncảm hứng cho người khác nếu bản thân người lãnh đạo chưa tin tưởng vào điềumình nói, chưa thể hiện sự đam mê với ý nghĩa của tầm nhìn hay công việc.Khả năng diễn thuyết và kể chuyện: ngôn ngữ là công cụ mạnh nhất để bày
tỏ bản thân và kết nối với người khác Do đó, khả năng diễn thuyết của ngườilãnh đạo là phương thức quan trọng để truyền cảm hứng Xây dựng hình ảnhlãnh đạo: Người lãnh đạo thường xuyên xuất hiện trước người khác, trong cácbối cảnh và tình huống khác nhau, cũng như trên các phương tiện truyền thôngđại chúng và mạng xã hội
3.4 Người điều hòa:
Vai trò người điều hòa trở nên hết sức quan trọng khi người lãnh đạo mongmuốn mọi người cùng hành động vì mục tiêu chung Sự cùng hành động đó chỉ
có thể diễn ra hiệu quả khi người lãnh đạo quản trị và xử lý được các mối quan
hệ liên quan đến tổ chức
Quan hệ công việc và lợi ích giữa các thành viên trong tổ chức luôn là mốiquan tâm hàng đầu của người lãnh đạo Giải quyết thỏa đáng, đúng đắn các mốiquan hệ này là cơ sở để giữ bầu không khí ổn định và tạo động cơ hành độngcho các thành viên trong tổ chức Trong những giai đoạn thay đổi lớn, khi trạngthái ổn định của các mối quan hệ công việc và lợi ích biến đổi thì vai trò điềuhòa của người lãnh đạo càng trở nên cần thiết