NCKH Nâng cao hiệu quả dạy học phân môn tập đọc tiếng việt lớp 3 bằng phương pháp thảo luận nhóm tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám

Mục tiêu của mônTiếng Việt ở bậc tiểu học là: Hình thành và phát triển ở học sinh HS các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môitrường hoạt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

TÊN ĐỀ TÀI : Nâng cao hiệu quả dạy học phân môn

tập đọc tiếng việt lớp 3 bằng phương pháp thảo luận

nhóm tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám

Họ và tên sinh viên : Vũ Thị Minh Hảo – 220000308 Quách Mỹ Hạnh - 220000152

Giảng viên hướng dẫn : Trần Phương Thanh

Năm học 2021 - 2022

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ

HS Học sinh

GV Giáo viên

SGK Sách giáo khoa

PPDH Phương pháp dạy học NXB Nhà xuất bản

N1 Nhóm 1

N2 Nhóm 2

HTL Học thuộc lòng

TV3 Tiếng Việt 3

MỤC LỤC

MỤC LỤC 3

NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM TRONG DẠY HỌC TẬP ĐỌC Ở LỚP 3 9

1.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài 19

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG GIỜ TẬP ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 3 27

2.1 Tổ chức hoạt động nhóm trong bước Luyện đọc đúng 27

2.2 Tổ chức hoạt động nhóm trong bước Luyện đọc lại 33

2.3 Tổ chức hoạt động nhóm trong bước Tìm hiểu bài 40

KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của loài người Ngôn ngữ làhiện thực trực tiếp của tư tưởng: Ngôn ngữ là phương tiện biểu hiện tâm trạng tìnhcảm của loài người Môn Tiếng việt rất quan trọng đối với học sinh tiểu học(HSTH) Bởi vì nếu HSTH không có vốn từ vựng Tiếng Việt thì không sử dụngđúng Tiếng Việt sẽ rất khó khăn trong giao tiếp và trong học tập Mục tiêu của mônTiếng Việt ở bậc tiểu học là: Hình thành và phát triển ở học sinh (HS) các kĩ năng

sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môitrường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy học Tiếng Việt, góp phần rènluyện các thao tác của tư duy; cung cấp cho HS những kiến thức sơ giản về TiếngViệt và những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hoá vănhọc của Việt Nam và nước ngoài; bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thóiquen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhâncách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tiếng Việt tiểu học là nhiệm vụ bắtbuộc của người giáo viên tiểu học, bởi Tiếng Việt là môn học có vị trí đặc biệtquan trọng, môn học chiếm trên 40% quỹ thời gian dạy học của toàn cấp, môn họcgóp phần tích cực vào rèn các kĩ năng giao tiếp là chìa khoá để học tập và chiếmlĩnh tri thức của loài người… Trong chương trình tiểu học môn Tiếng Việt giữ một

vị trí đặc biệt quan trọng Đó là môn học có chức năng “kép”(vừa là môn công cụ,vừa là môn khoa học) Tiếng Việt là môn chiếm thời lượng lớn nhất 10/22 tiết.Riêng phân môn tập đọc lại chiếm 3/10 tiết Các bài tập đọc trong sách giáo khoa

là nguồn ngữ liệu sinh động giúp học sinh tiếp xúc với vẻ đẹp Tiếng Việt tronghàng trăm tình huống giao tiếp khác nhau, từ đó học sinh được học và cách biếtdùng Tiếng Việt chính xác tinh tế – biểu cảm … Và trong các phần học Tiếng Việtthì tập đọc lại là phân môn cơ sở, trọng yếu, phân môn chiếm nhiều số tiết dạy,không chỉ tập trung rèn kĩ năng đọc cho học sinh mà còn giúp các em được tiếpxúc một thế giới mới để nâng cao tầm hiểu biết, nâng cao về những xúc cảm, tình

cảm với cuộc sống con người, phân môn tập đọc cung cấp cho học sinh những hiểubiết về thiên nhiên, xã hội và con người, cung cấp vốn từ, vốn diễn đạt, hơn nữaphân môn tập đọc với loại hình mới đa dạng phong phú phù hợp với môi trườnglứa tuổi của các em Ở tiểu học, phần Tập đọc có vị trí rất quan trọng, có nhiệm vụrèn kĩ năng đọc cho HS, là môn học giúp cho HS chiếm lĩnh được một công cụmới: chữ viết; có được năng lực mới: đọc thông viết thạo Từ đó mở cánh cửabước vào địa hạt của người biết đọc, biết viết để có điều kiện tiến lên nắm lấy khotàng tri thức và văn hóa của loài người tàng trữ trong sách vở Đối với HS lớp 2,việc rèn kĩ năng đọc vô cùng quan trọng nó giúp HS hiểu đúng nội dung văn bản,giáo dục các em tình yêu quê hương đất nước, yêu gia đình bạn bè, thầy cô và máitrường Từ đó làm giàu kiến thức văn hóa, ngôn ngữ, phát triển nhân cách choHS nhờ biết đọc các em có điều kiện học các môn học khác trong chương trình

Hiện nay phương pháp thảo luận nhóm trong phân môn tập đọc môn môn tiếng việt lớp 3 đã được quan tâm rất nhiều thế nhưng vẫn chưa được áp dụng rộng dãi

và phô biến Phương pháp này kích thích lòng ham mê học tập của học sinh, tránh lối học thụ động Giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề theo nhóm, cótinh thần đoàn kết cao Học sinh hợp tác hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học tập, tự đánh giá, tự điều chỉnh vốn tri thức của bản thân bằng phương pháp tự học và khám phá thêm những kiến thức liên quan từ thực tiễn.Khi nhóm thảo luận hoạt động dưới sự giám sát của thầy cô giáo, giúp hạn chế rất nhiều những thói quen xấu như nói chuyện riêng, thiếu tập trung, đùa giỡn …Đa số học sinh đều dùng phương pháp suy luận và tư duy để giải quyết vấn đề Nên những tri thức khoa học

mà các em thu thập được sẽ khắc sâu và dễ nhớ PGS.TS Nguyễn Ngọc Bảo và PGS.TS Tô Hiệu bàn về dạy học theo nhóm tại lớp như một hình thức dạy học có

sự kết hợp tính tập thể và tính cá nhân, trong đó học sinh dưới sự chỉ đạo của giáo viên trao đổi những ý tưởng, nguồn kiến thức, hợp tác với nhau trong quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo Hiện nay phương pháp dạy học này còn ít sử dụng, có thể do thời gian eo hẹp, sự sắp xếp thời khóa biểu chưa hợp lí,

cơ sở vậy chất thiếu thốn(phòng học, lớp hoc không đầy đủ cho các nhóm học sinh

thảo luận.v.v , nên thầy cô rất ít cho học sinh thảo luận nhóm vì vậy học sinh thiếu các kỹ năng thảo luận nhóm

Nhận thấy sự cần thiết của việc áp dụng hoạt động nhóm vào giảng dạy Tập đọccho học sinh lớp 3, nhiều tác giả đã nghiên cứu song vẫn tập trung ở các mônToán, Tự nhiên và xã hội,… hay trong phân môn Luyện từ và câu, phân môn Tậplàm văn trong môn Tiếng Việt,… Rất ít tác giả nhìn nhận và khai thác, tận dụng ưuthế của hoạt động nhóm trong lĩnh vực này Hoạt động nhóm giúp các em tích cực,chủ động trong việc đọc nói riêng và trong học tập nói chung Từ những lý do kểtrên nên tôi chọn đề tài: “Nâng cao hiệu quả dạy học phân môn tập đọc tiếng việtlớp 3 bằng phương pháp thảo luận nhóm tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám”

2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu cách vận dụng phương pháp thảo luận nhóm vào việc dạy học TiếngViệt lớp 3 phân môn tập đọc, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả cho việc dạy

và học môn Tiếng Việt nói chung, môn Tiếng Việt lớp 3 nói riêng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Hiệu quả dạy học phân môn tập đọc tiếng việt lớp 3

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Phương pháp thảo luận nhóm tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám – Ba Đình – HàNội

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp thảo luận nhóm trong chương trình dạyhọc phân môn tập đọc tiếng việt lớp 3

- Khảo sát đánh giá thực trạng hiệu quả dạy học bằng phương pháp thảo luận nhómphân môn tập đọc tiếng việt lớp 3 tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám.

- Nghiên cứu quy trình tổ chức thảo luận nhóm từ đó nâng cao hiệu quả học tậpphân môn tập đọc tiếng việt lớp 3 tại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám

5 Phạm vi nghiên cứu đề tài

5.1 Phạm vi về nội dung:

Đề tài tập trung nghiên cứu hiệu quả day học phương pháp thảo luận nhóm phânmôn tập đọc tiếng việt lớp 3 và đánh giá thực trạng tình hình của phương pháp nàytại trường tiểu học Hoàng Hoa Thám

5.2 Thời gian:

Từ năm học 2014-2015 đến năm 2020-2021

5.3 Địa bàn khảo sát:

Trường tiểu học Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội

6 Phương pháp nghiên cứu:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phân tích và khái quát chủ trương của Bộ GD&ĐT Phương Pháp dạy học

- Nghiên cứu và phân tích những khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài nghiêncứu

- Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi nhóm học sinh, giáo viên tiểu học, phụ

6.2.4 Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến tham vấn của chuyên gia về giáo dục,các thạc sĩ, tiến sĩ,

6.3 Phương pháp toán thống kê:

Xử lý các số liệu khảo sát bằng thống kê toán học

7 Những đóng góp của đề tài:

Về mặt lý luận: Xác định được khung lý thuyết về phương pháp thảo luận nhómvới đối tượng học sinh tiểu học

Về mặt thực tiễn: Đưa ra các biện pháp để áp dụng hình thức dạy học thảo luậnnhóm tốt và hiệu quả hơn ở trường tiểu học

8 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, nội dung luận vănđược trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương pháp thảo luậnnhóm trong dạy học tập đọc môn tiếng việt lớp 3

Chương 2: Tổ chức phương pháp thảo luận nhóm trong giờ tập đọc tiếng việt lớp

3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM TRONG DẠY HỌC TẬP ĐỌC Ở LỚP 3

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài

Trong thời đại ngày nay, giáo dục được xem là động lực phát triển kinh tế - xã hội

và góp phần khẳng định vị thế của một đất nước trên thế giới Giáo dục tiểu họcchính là mầm non tương lai của đất nước Vì thế, giáo dục tiểu học có tầm quantrọng vô cùng to lớn đối với xã hội

Tuy nhiên, trước sự phát triển không ngừng của các thành tựu khoa học kỹ thuật vàcông nghệ, vấn đề đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục trong xu thế hội nhậpvới nền giáo dục toàn cầu là một thách thức to lớn đối với nền giáo dục tiểu học tạiViệt Nam hiện nay Các trường tiểu học ở Việt Nam đang từng bước áp dụngnhững thành tựu khoa học giáo dục tiên tiến trên thế giới vào thực tiễn giáo dụcViệt Nam nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nước ta để tiến kịpvới trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới

Vì thế, trong “Chiến lược phát triển Giáo dục2001 - 2010” đã vạch ra phương hướng đổi mới giáo dục là “Đổi mới theo phương hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới; đồng thời thích ứng với các nhu cầu nguồn nhân lực cho các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước”[1] với

những nội dung đổi mới chính như: đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình giáodục, phát triển đội ngũ nhà giáo, đổi mới phương pháp giáo dục, đổi mới quản lýgiáo dục,…

Để hưởng ứng chiến lược dạy học tích cực lấy người học làm trung tâm thì việckhuyến khích học sinh tham gia hoạt động và chủ động hơn trong giờ học bằng

phương pháp thảo luận nhóm là một trong những phương pháp giảng dạy được

nhiều giáo viên quan tâm và thực hiện, nhằm mở rộng và nâng cao nhận thức vấn

đề giữa giáo viên và học sinh để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp và nângcao chất lượng giáo dục hiện nay

Hoạt động thảo luận nhóm là một trong những hình thức dạy học đang được sựquan tâm nghiên cứu của các nhà giáo dục trên thế giới và Việt Nam:J.A.Comenxki- nhà giáo dục,nhà tư tưởng lỗi lạc người Tiệp Khắc đã quả quyếtrằng: học sinh sẽ thu thập được nhiều từ việc dạy cho bạn mình.Ở Việt Nam, trongcuốn “Tổ chức hoạt động dạy học ở trường trung học” PGS.TS Nguyễn Ngọc Bảo

và PGS.TS Tô Hiệu bàn về dạy học theo nhóm tại lớp như một hình thức dạy học

có sự kết hợp tính tập thể và tính cá nhân, trong đó, học sinh dưới sự chỉ đạo củagiáo viên trao đổi những ý tưởng, nguồn kiến thức, hợp tác với nhau trong quátrình lĩnh hội tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo

Từ xa xưa, bên cạnh câu “không thầy đố mày làm nên” ông cha ta lại có câu “họcthầy không tầy học bạn” Điều đó thêm khẳng định ý nghĩa của việc “Hoạt độngnhóm trong dạy học”

Ngoài các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, có thể kể đến một số Luậnvăn Thạc sỹ của những tác giả như:

- Luận văn của tác giả Lê Thị Huyền Trân với đề tài “Vận dụng phương pháp thảoluận nhóm vào giảng dạy tác phẩm văn chương ở trường trung học phổ thông”

- Luận văn của tác giả Võ Duy Phương với đề tài “Áp dụng phương pháp thảo luậnnhóm có hiệu quả trong tiết dạy ở bộ môn lịch sử 6”

- Luận văn thạc sỹ Trần Thị Lan với đề tài “Vận dụng phương pháp thảo luậnnhóm trong dạy học môn giáo dục công dân ở các trường THCS thành phố TháiNguyên”

Về cơ bản các công trình đã đề cập tới hiệu quả về phương pháp thảo luận nhóm,tuy nhiên với đề tài này tôi sẽ đi sâu vào nghiên cứu về hiệu quả dạy học bằngphương pháp thảo luận nhóm môn tiếng Việt lớp 3 tại trường tiểu học Hoàng HoaThám

1.2 Cơ sở lí luận của hoạt động dạy học tập đọc theo nhóm

1.2.1 Lí thuyết hội thoại và hoạt động dạy học tương tác

Hội thoại là hình thức giao tiếp thường xuyên, căn bản, phổ biến của ngôn ngữ và cũng là hình thức cơ sở của mọi hoạt động ngôn ngữ khác Các hình thức hành chức khác của ngôn ngữ đều được giải thích dựa vào hình thức hoạt động cănbản này

Tương tác trong hội thoại: Tương tác là hiện tượng các nhân vật giao tiếp ảnhhưởng lẫn nhau, tác động đến cách ứng xử của từng người trong quá trình hộithoại Trong hội thoại nhân vật hội thoại cũng là nhân vật liên tương tác Họ tácđộng lẫn nhau về mọi phương diện Đối với ngữ dụng học, quan trọng nhất là tácđộng đến lời nói của nhau Liên tương tác trong hội thoại trước hết là liên tươngtác giữa các lượt lời Như thế lượt lời vừa là cái chịu tác động vừa là phương tiện

sử dụng để gây ra tác động đối với lời nói và qua lời nói mà tác động đến tâm lý,sinh lý của người nói và người nghe

Trong hoạt động dạy học theo nhóm, đặc biệt là khi hướng dẫn học sinh tranhluận, thảo luận, giáo viên cần chú ý đến sự hòa phối lượt lời Và trước hết phảigiúp học sinh biết tự hòa phối Nghĩa là học sinh tự mình điều chỉnh thái độ, hànhđộng, lượt lời của mình theo từng bước của cuộc đối thoại sao cho khớp với nhữngbiến đổi của đối tác và của tình huống hội thoại đang diễn ra Mặt khác giữa cácnhân vật tương tác có sự liên hòa phối có nghĩa là phối hợp sự tự hòa phối củatừng nhân vật giao tiếp

Đồng thời trong quá trình tương tác còn có những cặp trao đáp củng cố và sửachữa Trao đáp củng cố nhằm thiết lập hay làm vững chắc quan hệ giữa ngườitrong cuộc để cuộc tương tác đạt hiệu quả Khi thực hiện hoạt động học theonhóm, có thể coi học sinh phát biểu đầu tiên, hoặc thực hiện hành động nói đầutiên là thực hiện hành động hội thoại trao lời Các em phát biểu sau sẽ thực hiệncác hành động nói củng cố hay sửa chữa Càng nhiều học sinh tham gia bổ sung ý

kiến, các cặp trao đáp củng cố và sửa chữa càng vững chắc Nội dung bài học càngsinh động, phong phú

Ví dụ khi GV hướng dẫn HS hoạt động nhóm câu hỏi “4 Theo em, phong tụctrên nói lên tình cảm của người Ê-ti-ô-pi-a với quê hương như thế nào?” ở phầnTìm hiểu bài của bài Tập đọc “Đất quý đất yêu”( TV3, tập 1) Hoạt động hộithoại trao đáp củng cố và sửa chữa sẽ diễn ra ngay từ khi các em thảo luận trongnhóm và rất sôi nổi khi các nhóm báo cáo kết quả trước lớp Cụ thể với hoạt độngnhóm ở câu hỏi nêu trên, hoạt động tương tác có thể diễn ra như sau:

+ N1: Theo em thì họ rất yêu quê hương của họ ạ!

GV: Còn nhóm nào bổ sung ý kiến cho nhóm bạn không?

+ N2: Theo em thì nhóm bạn trả lời đúng rồi nhưng còn thiếu ạ Họ không chỉ yêuquê hương của họ mà họ còn rất trân trọng quê hương của mình nữa

GV: À nhóm 2 BS ý kiến khá hay, còn nhóm nào nhận xét hay bổ sung ý kiến nữakhông?

+ N3: Cả 2 nhóm trên đều trả lời đúng Nhưng chúng con muốn bổ sung thêm là.Đối với họ, đất Ê-ti-ô-pi-a là thiêng liêng cao quý nhất Nó còn cao quý hơn cả cácsản vật quý hiếm Họ không muốn cho những vị khách kia mang đi những hạt cát,những lớp đất bụi của quê hương mình Như vậy chứng tỏ họ vô cùng yêu quýquê hương, trân trọng nó hơn bất kì thứ gì Chắc hẳn họ là những người vô cùngđáng yêu GV: Nhận xét, tổng kết và rút ra kết luận

1.2.2 Một số vấn đề về dạy học theo nhóm

1.2.2.1 Khái niệm dạy học theo nhóm

- Làm việc theo nhóm là một hoạt động có sự phân chia học sinh theo từngnhóm nhỏ với đủ thành phần khác nhau về trình độ, cùng nhau trao đổi ý tưởng,một nguồn kiến thức dựa trên cơ sở là hoạt động tích cực của từng cá nhân Từng

thành viên của nhóm không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn

có trách nhiệm quan tâm đến việc học tập của bạn bè trong nhóm (dẫn theo đề tài

“Tổ chức hoạt động nhóm” của Huỳnh Huyền Sử)

- Làm việc theo nhóm là tổ chức lớp học thành nhóm nhỏ để HS cùng nhaulàm việc, thực hiện nhiệm vụ học tập bằng cách kết hợp giữa làm việc cá nhân vớichia sẻ kinh nghiệm và hợp tác trong nhóm (dẫn theo: Phương pháp DH Tiếng Việtnhìn từ Tiểu học)

Tuy có những quan niệm rộng, hẹp về làm việc theo nhóm nhưng các tácgiả đều đưa ra các dấu hiệu chung của làm việc theo nhóm là mối quan hệ giúp đỡ,gắn kết và hợp tác giữa các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết nhiệm vụ họctập Vậy làm việc theo nhóm là một hình thức cho HS hình thành các nhóm học tậpnhỏ Mỗi thành viên trong nhóm học tập này vừa có trách nhiệm tự học tập vừa cótrách nhiệm giúp đỡ các thành viên trong nhóm để cùng hoàn thành mục đích họctập chung của cả nhóm

1.2.2.2 Các hình thức tổ chức nhóm trong dạy học Tiếng Việt

Có một số hình thức hoạt động nhóm sau:

- Hình thức nhóm đôi: Đây là hình thức HS trao đổi với bạn ngồi kế bên

để giải quyết tình huống do GV nêu ra Trong quá trình giải quyết các tình huống,

HS sẽ thu nhận kiến thức một cách tích cực Loại nhóm này thường sử dụng khithực hiện các nhiệm vụ tương đối đơn giản Ưu điểm của hình thức này là khôngtốn nhiều thời gian tổ chức, không xáo trộn chỗ ngồi mà vẫn huy động được HSlàm việc cùng nhau

- Hình thức nhóm nhiều học sinh GV chia lớp thành nhiều nhóm và thảoluận các bài tập, câu hỏi, tình huống do GV đưa ra Có 2 loại hình thức bài tập: bàitập cho hoạt động trao đổi và bài tập cho hoạt động so sánh Trong hoạt động traođổi, mỗi nhóm giải quyết một vấn đề khác nhau (nhưng cùng một chủ đề), sau đótrao đổi và giải quyết vấn đề của nhóm mình với nhóm khác Trong hoạt động so

sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau đó so sánh cách giải quyếtkhác nhau giữa các nhóm Hoạt động trao đổi thường được sử dụng trong nhữngbài học các nhiều vấn đề cần giải quyết trong một thời gian ngắn Hoạt động sosánh thường dùng trong những bài học có dung lượng không lớn Trong hoạt động

so sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau đó so sánh cách giảiquyết khác nhau giữa các nhóm Hoạt động trao đổi thường được sử dụng chonhững bài học có nhiều vần đề cần giải quyết trong một khoảng thời gian ngắn.Hoạt động so sánh thường dùng cho những bài học có dung lượng không lớn

- Hình thức “kim tự tháp”: Đây là cách tổng hợp ý kiến tập thể của lớp học

về một vấn đề của bài học Đầu tiên, GV nêu một vấn đề cho các HS làm việc độclập Sau đó ghép 2 HS thành một cặp để các HS khác sẻ chia ý kiến của mình Kếđến các cặp sẽ tập hợp thành nhóm 8, nhóm 16,… Cuối cùng cả lớp sẽ có mộtbảng tổng kết các ý kiến hoặc một giải pháp tốt nhất để giải quyết một vấn đề Nhưvậy, bất kì một ý kiến cá nhân nào cũng phải dựa trên ý kiến của số đông Với hìnhthức học tập này thể hiện tính dân chủ và thể hiện tính tương hỗ, mô hình này thíchhợp với các giờ ôn tập khi HS phải nhớ lại các kiến thức của các bài học trước đó

- Hình thức “trà trộn” Trong hình thức này, tất cả các HS trong lớp phảiđứng dậy và di chuyển trong lớp học để thu thập thông tin từ các thành viên khác

Sự di chuyển khỏi chỗ ngỗi cố định làm cho các HS cảm thấy thích thú, năng độnghơn Đối với các HS yếu thì đây là cơ hội cho họ hỏi nhiều người khác nhau cùngmột câu hỏi mà không cảm thấy xấu hổ Cũng bằng cách học này, họ sẽ thấy rằng

có thể có nhiều câu trả lời đúng, nhiều ý kiến, nhiều quan điểm khác nhau chocùng một vấn đề Hoạt động này thường được dùng trong phần mở đầu của tiết họcnhằm khởi động hoặc kích thích nhận thức của HS trước khi học bài mới Tùythuộc vào nội dung bài học có thể thành lập các hình thức hoạt động nhóm sao chophù hợp GV không nên lạm dụng các hình thức hoạt động nhóm GV cần dựatrên đặc điểm của từng câu hỏi, từng bài tập đọc để cân nhắc nên chọn các hìnhthức hoạt động nhóm nào cho phù hợp, mang lại hiệu quả tốt nhất Đối với nhữngcâu hỏi dễ, GV nên cho HS hoạt động nhóm đôi (gồm 2 HS), đối với câu hỏi khó

GV nên cho HS hoạt động nhóm vòng tròn, nhóm khăn trải bàn, nhòm phòngtranh,…

1.2.2.3 Các biện pháp dạy học theo nhóm

Theo David Johnson và Roger Johnson phân chia các biện pháp dạy học theonhóm dựa trên tính cố định của nhóm Nếu lấy cấu tạo của nhóm và nội dung, cáchhoạt động nhóm làm tiêu chí phân loại thì theo tài liệu “Phương pháp dạy họcTiếng Việt nhìn từ Tiểu học” chúng ta có thể nói đến những biện pháp dạyhojc theonhóm phổ biến, phù hợp với nhà trường Việt Nam như: nhóm đôi, vòng tròn, khăntrải bàn, XYZ, mảnh ghép, tranh luận, ổ bi, bể cá

- Biện pháp “nhóm đôi” “Nhóm đôi” là nhóm gồm 2 HS Thông thường, đây lànhững HS ngồi cạnh nhau trong lớp học, vừa làm việc độc lập vừa trao đổi vớinhau khi cần thiết Tổ chức nhóm đôi là cách làm phù hợp với hoàn cảnh lớp học

có diện tích nhỏ hoặc có cách sắp xếp bàn ghế không thuận tiện cho việc chianhóm Nhược điểm của nhóm đôi là 2 thành viên dễ thỏa hiệp với nhau trong thảoluận Do đó, chỉ nên tổ chức nhóm đôi khi thực hiện các nhiệm vụ tương đối đơngiản

vị trí tương ứng với từng phần xung quanh, làm việc độc lập để trả lời câu hỏi hoặcnêu cách giải quyết vấn đề và viết vào phần dành cho mình Sau đó, cả nhóm thảoluận, thống nhất ý kiến và viết vào phần chính giữa

- Biện pháp “phòng tranh” Với biện pháp này mỗi HS viết suy nghĩ, ý tưởng củamình vào một tờ giấy riêng rồi dán lên trên bàn hoặc trên tường, giống như một

“phòng tranh” Sau đó cả nhóm tham quan phòng tranh, lần lượt nghe các tác giảtừng bức tranh giới thiệu ý kiến của mình Rồi cùng trao đổi, nhận xét, lựa chọnphương án tối ưu hoặc thống nhất cùng xây dựng một phương án tối ưu

- Biện pháp “XYZ” XYZ là một kĩ thuật nhằm phát huy tính tích cực trong thảoluận nhóm X là số người trong nhóm, Y là số ý kiến mỗi người cần đưa ra, Z làthời gian tính bằng phút dành cho mỗi người Chẳng hạn, nếu giá trị cụ thể củaXYZ là 522 thì hoạt động của nhóm sẽ diễn ra như sau: Mỗi nhóm gồm 5 HS, mỗi

HS viết 2 đáp án trên một tờ giấy trong vòng 2 phút về cách giải quyết một vấn đề,chuyển cho bạn bên cạnh, tiếp tục cho đến khi các tất cả các HS trong nhóm đềuviết và chuyển ý kiến của mình sau 10 phút Sau khi thu thập ý kiến, nhóm trưởngcho nhóm thảo luận về các ý kiến đó

- Biện pháp “mảnh ghép” Mảnh ghép là biện pháp tổ chức hoạt động hợp tác liênnhóm nhằm giải quyết một chuỗi nhiệm vụ độc lập với nhau trong cùng một vấn

đề Theo đó, mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ riêng và sau khi hoàn thànhnhiệm vụ của mình, cử thành viên cùng đại diện nhóm khác lập ra những nhómghép để giải quyết tổng thể vấn đề

- Biện pháp “ổ bi”: Đây là cách tổ chức hoạt động liên nhóm, trong đó HS đượcchia thành hai nhóm ngồi thành hai vòng tròn đồng tâm như hai vòng của ổ bi vàđối diện với nhau để tạo điều kiện cho mỗi HS có thể nói chuyện với lần lượt các

HS của nhóm khác

- Biện pháp “bể cá” Bể cá là hình thức hoạt động kết hợp thảo luận nhóm vớiđánh giá về hoạt động ấy, theo đó một nhóm HS ngồi giữa lớp và thảo luận vớinhau, còn những HS khác trong lớp ngồi xung quanh theo dõi cuộc thảo luận vàđưa ra nhận xét về cuộc thảo luận sau khi nó kết thúc Trong quá trình thảo luận,những người quan sát và những người thảo luận sẽ thay đổi vai trò cho nhau.Những người quan sát có thế thay nhau ngỗi vào một vị trì giống trong nhóm thảo

luận để đặt câu hỏi đối với nhóm thảo luận hoặc phát biểu ý kiến khi cuộc thảoluận trong nhóm có dấu hiệu chững lại

- Biện pháp “tranh luận” Áp dụng biện pháp nhóm tranh luận là tổ chức nhữngnhóm có quan điểm đối lập nhau hoặc khác nhau ở mức độ nhất định để cùng bàn

về một vấn đề

1.2.2.4 Các bước thực hiện hoạt động nhóm

Theo tài liệu Dự án phát triển Giáo viên Tiểu học: Đổi mới PPDH ở Tiểu học, gồm

5 bước: Bước 1: Xác định yêu cầu Trong bước này, GV phải xác định yêu cầu chotừng nhóm HS Yêu cầu đó phải phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với trình

độ của HS Không đưa ra yêu cầu quá cao để HS không thể thực hiện được hayyêu cầu nhẹ không kích thích được hứng thú của HS Bước 2: Chia nhóm GV cóthể chia 2 - 6 HS thành một nhóm theo tổ hoặc dãy bàn Tùy thuộc vào nội dung,mục đích, yêu cầu và thời lượng của tiết học mà GV có thể sử dụng các loại nhómsau: Nhóm cặp đôi (2 HS): GV chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm 2 HS Vị trí,vai trò của 2 HS trong nhóm là bằng nhau Nhóm nhiều người (từ 3 - 7 HS): GVchia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm từ 3 - 7 HS, HS thảo luận theo các tínhhuống mà GV đưa ra Các nhóm được chia ngẫu nhiên và có chủ định: Nhómnhiều trình độ: có cả HS giỏi, khá, trung bình, yếu Nhóm cùng trình độ: trongnhóm HS có cùng trình độ; Nhóm tình bạn; Nhóm cùng sở thích; Nhóm cùng nhucầu học tập Trong các kiểu nhóm trên, hai kiểu đầu được sử dụng nhiều hơn và sửdụng trong phần chính của bài Bước 3: Hướng dẫn các nhóm làm việc Sau khi xácđịnh nhiệm vụ cho HS cũng như việc chia nhóm được hoàn tất thì GV cần hướngdẫn cho các nhóm làm việc GV cần khơi gợi cho HS những hướng mà HS phảithực hiện để các em có thể dễ dàng thực hiện được công việc của nhóm mình.Bước 4: Các nhóm làm việc độc lập Các nhóm nhận đuợc nhiệm vụ rồi thì phải cóhiệu lệnh “Bắt đầu” của GV các nhóm mới được thực hiện Bởi hoạt động nhómnào cũng phải được diễn ra trong một khoảng thời gian phù hợp, đủ để cho các emhoàn thành nhiệm vụ của mình Trong quá trình đó, GV phải quan sát, đôn đốc,

cũng như nhắc nhở các nhóm nếu như có nhóm nào thảo luận ồn ào quá, hoặc làmviệc riêng, hoặc là không hoạt động,… Cũng như gợi ý cho các nhóm còn chưahiểu hay chưa theo kịp các nhóm khác Bước 5: Tổ chức cho các nhóm báo cáoTùy từng phần của bài học, tùy từng yêu cầu của bài học mà GV tổ chức cho HStrình bày dưới các hình thức khác nhau

1.2.3 Đặc điểm tâm lí của học sinh độ tuổi 8 đến 9

Các em ở trường Tiểu học, hay còn gọi là tuổi nhi đồng, lứa tuổi đầu tiểu học.Đến trường thực hiện hoạt động học tập là bước ngoặt quan trọng trong đời sốngtrẻ ở lứa tuổi này Thời kỳ này trẻ có sự phát triển mạnh và khác nhau ở từng giaiđoạn về nhận thức, tư duy, trí nhớ Tư duy của học sinh lớp 3 mang đậm màu sắccảm xúc và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động So với lớp 4, 5 thì tư duycủa các em lớp 3 (cuối giai đoạn 1) mức độ nhận thức thấp hơn Khả năng kháiquát hóa, tư duy logic của các em chưa cao Các em chỉ chú ý đến ngôn từ dễ hiểu,hoạt động phân tích, tổng hợp kiến thức còn sơ đẳng Về nhu cầu nhận thức, trongnhững năm đầu bậc Tiểu học, nhu cầu nhận thức của học sinh phát triển rất rõ nét.Đặc biệt những nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, khát vọng hiểu biết Nếunhư học sinh lớp 1 có nhu cầu tìm hiểu “cái đó là cái gì?” thì học sinh lớp 3 đã cónhu cầu giải quyết các câu hỏi “tại sao?” và “như thế nào?” Nhu cầu đọc sách củacác em cũng phát triển cùng với sự phát triển của kĩ xảo đọc Các em ham thíchđọc sách hơn Đây chính là thuận lợi cho việc phát triển năng lực đọc hiểu cho HSkhi các em tiếp nhận văn bản trong chương trình Tiếng Việt tiểu học Mặt khác,các em có nhu cầu giao tiếp, trao đổi ý kiến, kể lại những gì mình học với các bạn,như vậy các em dễ dàng bộc lộ tâm tư, tình cảm, suy nghĩ của bản thân, tự bồidưỡng năng lực cảm thụ văn học Về trí nhớ, HS lớp 3 ghi nhớ máy móc phát triển

và chiếm ưu thế hơn so với ghi nhớ có ý nghĩa, chưa biết dựa vào các điểm tựa đểghi nhớ, chưa biết khái quát hóa xây dựng bài để ghi nhớ Nắm được điều này GVcần giúp các em biết cách khái quát hóa đơn giản mọi vấn đề giúp các em hiểu đâu

là nội dung quan trọng của bài cần ghi nhớ Đặc biệt GV cần phải hình thành ở các

em tâm lý hứng thú, vui vẻ khi ghi nhớ kiến thức của văn bản đọc Chú ý của HS

lớp 3 tập trung không cao Một tiết học ở Tiểu học diễn ra trong 35 - 40 phút, HSthường chỉ tập trung trong 15 phút đầu còn về cuối tiết các em thường mất tậptrung Mà hoạt động đọc hiểu thường diễn ra trong suốt cả tiết học Do vậy, GVnên sáng tạo và kết hợp nhiều hình thức dạy học nhằm lôi cuốn các em để giờ họcđạt kết quả tốt nhất Dựa vào những đặc điểm tâm lý của HS lớp 3 đồng thời biếtbám sát vào đặc điểm trọng tâm nổi bật, chúng ta có thể đưa ra những phươngpháp dạy tập đọc hợp lí nhằm rèn luyện kỹ năng đọc cho các em được tốt hơn

1.2.4 Sự phù hợp của việc vận dụng hoạt động nhóm trong phân môn Tập đọc lớp 3

Như chúng ta đã biết thì phân môn Tập đọc nhằm trang bị cho học sinh kĩ năngđọc một cách lưu loát, nhuần nhuyễn và hiểu được nội dung của bài tập đọc Trongkhi đó các em đọc một mình, đọc riêng lẻ thì không thể hình thành tốt được kĩnăng đọc cho mình Nếu các em được đọc cùng nhau, biết lắng nghe, tự sửa lỗiphát âm cho nhau thì các em sẽ đọc được trôi chảy hơn, khắc phục được tình trạngđọc chậm, đọc sai các phụ âm, các vần khó của học sinh Vậy nên việc sử dụnghoạt động nhóm trong giờ tập đọc là một sự lựa chọn rất phù hợp và đem lại hiệuquả vô cùng lớn

1.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài

1.3.1 Một số vấn đề về dạy học Tập đọc ở lớp 3

Tập đọc là một trong năm phân môn của môn Tiếng Việt được dạy và học từ lớp 1 đến lớp 5 Ở lớp 1, đó chính là phân môn Học vần Đến lớp 2, 3, 4, 5 được gọi là phân môn Tập đọc

Riêng ở lớp 3, thời lượng dành cho môn Tiếng Việt chỉ có 9 tiết/tuần, tức là giảm 1tiết/tuần so với lớp 2 Vì vậy giải pháp được lựa chọn là giảm bớt 0,5 tiết Tập đọc

và 0,5 tiết Kể chuyện mỗi tuần Theo cách này mỗi truyện kể tuần đầu tiên chỉ được đọc và tìm hiểu trong 1,5 tiết còn 0,5 tiết còn lại được dành để kể lại câu chuyện ấy Do đó, Tập đọc được dạy và học trong 2,5 tiết/tuần Cả năm dạy và học

77,5 tiết Tập đọc.

1.3.2 Cấu trúc bài Tập đọc trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 3

Đối với lớp 3, mỗi tuần học 2,5 tiết Tập đọc, mỗi tiết học khai thác một loại hình văn bản tập đọc Mở đầu tuần học thường là truyện kể, giữa tuần là thơ, văn bản khoa học, văn miêu tả Ví dụ tuần 25 - chủ điểm Lễ hội, mở đầu là truyện kể “Hội vật”, giữa tuần là văn bản miêu tả “Hội đua voi ở Tây Nguyên” Một tuần học 8 tiết Tiếng Việt, trong đó có 2,5 tiết Tập đọc, 0,5 tiết Kể chuyện, 1 tiết Luyện từ và câu, 1 tiết Tập viết, 2 tiết Chính tả, 1 tiết Tập làm văn Mở đầu tuần học là văn bản Tập đọc, sau đó là các phân môn khác - SGK Tiếng Việt 3 được cấu trúc như sau (xét trong tuần học):

Chẳng hạn tuần 10 - chủ điểm Quê hương được cấu trúc như sau:

Tập đọc: Giọng quê hương

Kể chuyện: Giọng quê hương

Chính tả-Nghe viết: Quê hương ruột thịt

Phân biệt oai/oay, l/n

Dấu hỏi/dấu ngã

Tập đọc: Quê hương

Luyện từ và câu: So sánh, dấu chấm

Tập viết: Ôn chữ hoa G (tiếp theo)

Tập đọc: Thư gửi bà

Chính tả-Nghe viết: Quê hương

Phân biệt et/oet, l/n

Dấu hỏi/dấu ngã

Tập làm văn: Tập viết thư và phong bì thư

Toàn bộ kiến thức phần Tập đọc được trình bày trong mối quan hệ liên môn với các phân môn khác Phần lớn văn bản bài tập đọc được dùng làm ngữ liệu cho phần Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn Một bài Tập đọc 3 trong SGK được biên soạn theo cấu trúc sau:

Tên bài tập đọc

Tranh minh họa bài tập đọc

Văn bản bài tập đọc

Chú giải

Câu hỏi tìm hiểu bài18

Ví dụ, bài tập đọc “Cuộc chạy đua trong rừng” (Tiếng Việt 3, tập 2,

trang 80-81, tuần 28-chủ điểm Thể thao)

- Tên bài tập đọc

- Tranh minh học: Hình ảnh chú ngựa, hươu, nai, thỏ, chó sói, hổ, gấu

và khu rừng

- Văn bản bài tập đọc “Cuộc chạy đua trong rừng”

- Chú giải: giải nghĩa các từ nguyệt quê, móng, đối thủ, vận động viên,

thảng thốt, chủ quan

- Câu hỏi tìm hiểu bài:

1 Ngựa con chuẩn bị tham dự hội thi như thế nào?

2 Ngựa cha khuyên con như thế nào?

3 Vì sao ngựa con không đạt kết quả trong hội thi?

4 Ngựa con rút ra bài học gì?

Tuy nhiên, cũng có sự thay đổi về cấu trúc bài học Chẳng hạn bài

“Cùng vui chơi” tuần 28 chủ điểm Thể thao (Tiếng Việt 3, tập 2, trang 83 84):

Tên bài tập đọc

- Văn bản bài tập đọc

- Tranh minh họa: hình ảnh các bạn học sinh nam đang đá cầu, học sinh

nữ đang nhảy dây

- Phần chú giải: Giải nghĩa các từ quả cầu giấy, nắng vàng

- Câu hỏi tìm hiểu bài:

1 Bài thơ tả hoạt động gì của học sinh?

2 Học sinh vui chơi và khéo léo như thế nào?

3 Vì sao nói “Chơi vui học càng vui”?

4 Học thuộc lòng bài thơ.19

1.3.3 Quy trình dạy học bài tập đọc cho học sinh lớp 3

* Quy trình giờ dạy Tập đọc - Kể chuyện lớp 3

Tiết 1

I Kiểm tra bài cũ:

- Gọi HS đọc bài cũ kết hợp trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, đánh giá; tóm tắt nội dung chính của bài học trước

II Bài Mới

1 Giới thiệu bài:

- GV giới thiệu bài, ghi đầu bài lên bảng

2 Luyện đọc:

a Giáo viên đọc mẫu:

b Luyện đọc câu

- Học sinh nối tiếp nhau đọc từng câu (Kết hợp giáo viên sửa lỗi phát

âm cho HS) - (2 lượt)

- GV ghi lên bảng những lỗi sai phổ biến của HS cho HS phát âm lại cá

nhân hoặc đồng thanh

c Luyện đọc đoạn

- HS nối tiếp nhau đọc từng đoạn (Kết hợp giải nghĩa từ, hướng dẫn

ngắt nghỉ câu dài)

+Lần 1 kết hợp ngắt nghỉ

+ Lần 2 kết hợp giải nghĩa từ

- Đọc từng đoạn trong nhóm (HS quay nhóm luyện đọc)

- Đọc trước lớp (nhóm) 2 nhóm.

d Đọc đồng thanh

- Đọc đồng thanh 1 đoạn (văn xuôi) hoặc Đồng thanh cả bài (thơ)

- 1 HS đọc lại toàn bài

3 Tìm hiểu bài:20

- HS đọc thầm từng đoạn kết hợp trả lời câu hỏi tương ứng với nội

dung từng đoạn trong SGK

- GV đặt câu hỏi giúp HS rút ra nội dung bài

- Cho HS thi đọc (đại diện các nhóm hoặc cả nhóm)

- Hướng dẫn HTL (nếu SGK yêu cầu)

- GV nhận xét, tuyên dương

5 Kể chuyện:

- GV kể mẫu (có thể HS giỏi)

- GV yêu cầu HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi gợi ý

- Hướng dẫn HS kể từng tranh theo gợi ý

* Kể trong nhóm

- HS kể trong nhóm từng tranh

- Cho HS thi kể từng tranh

* Kể trước lớp:

- Gọi HS khá giỏi kể toàn bộ câu chuyện;

- GV tổng kết rút ra ý nghĩa của câu chuyện

III Củng cố- dặn dò:

- GV cho HS nhắc lại nội dung bài học

- Dặn HS về nhà luyện kể lại câu chuyện cho bạn bè, người thân nghe

Chuẩn bị tiết học sau

* Quy trình giờ dạy Tập đọc lớp 3 cũng tương tự như quy trình của giờ Tập đọc kể chuyện chỉ bớt đi phần Kể chuyện mà thôi, còn các hoạt động khác được tổ chức tương tự như nhau

1.3.4 Thực tiễn của việc sử dụng hoạt động nhóm trong dạy học Tập đọc ở lớp 3

* Đối với giáo viên:

+ Về ưu điểm:

- Dạy học theo nhóm đã được GV hiểu một cách cơ bản nhất

- GV đã nhận thức được những lợi ích của dạy học theo nhóm

- GV cũng đã biết sử dụng hoạt động nhóm vào trong giờ dạy của mình

- GV cũng đã biết lựa chọn hình thức và cơ cấu nhóm tương đối phù hợp; đã nêu được các bước dạy học theo nhóm Khâu chuẩn bị của GV cho HS làm việc theo nhóm cũng tương đối tốt

+ Nhược điểm:

- Quy trình tổ chức dạy học theo nhóm chưa được GV thực hiện đầy đủ Sự không đầy đủ này đuợc thể hiện ngay từ khâu thiết kế hoạt động nhóm GV chỉ đưa vào trong giáo án của mình dòng chữ “HS hoạt động nhóm 3” (nhóm đôi, nhóm 4,…)

mà chưa có yêu cầu, quy trình hay công việc cụ thể của từng nhóm Hay thậm chí chỉ là đưa vào cho có chứ không hề tổ chức hoạt động nhóm cho các em

- GV chưa hiểu đúng bản chất, tính đa mục đích của dạy học theo nhóm nhỏ Khi tiến hành tổ chức theo nhóm nhỏ GV chủ yếu hướng HS nhằm vào mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ học tập cụ thể mà nhóm HS cùng nhau thực hiện chứ chưa chú trọng tới việc giáo dục cho HS những kĩ năng xã hội quan trọng mà làm việc theo nhóm có ưu thế

- Hình thức hoạt động nhóm của GV dành cho HS luôn có sự lặp lại hay là gò bó cũng có thể gọi là thói quen mà GV đã lập sẵn từ đầu Giờ học nào cũng hầu như như nhau về số lượng các thành viên trong nhóm như “nhóm đôi”, “nhóm 4”,

“nhóm 6”,… bao gồm các em ngồi gần nhau mà không quan tâm tới các nhóm khác như (khăn trải bàn, kim tự tháp, bể cá,…) khiến cho tiết dạy nhàm chán, đơn điệu

- Cách chia nhóm mà GV sử dụng chủ yếu theo bàn và không thay đổi cách chia nhóm trong suốt một tiết học hay trong một học kì Vì vậy mà các em trong lớp ít gần gũi nhau, ít chia sẻ với nhau,… làm cho lớp học còn chưa vui vẻ, đoàn kết.

- Sau khi nhóm luyện đọc, GV ít khi nhận xét hết được các nhóm về ý thức cũng như kĩ năng đọc của các nhóm Vì trong lớp có nhiều nhóm quá, GV chỉ có thể nhật xét được một số nhóm đứng lên đọc bài, hay nhóm nào đọc chưa tốt, chứ chưa thực sự nhận xét hết lượt các nhóm trong lớp

- Nhiệm vụ giao cho nhóm còn chưa thực sự hợp lí, đôi khi còn đơn giản quá khiếncác em nhanh chán; hay câu hỏi khó mà nhóm ít thành viên nên không giải quyết được,…

* Về phía học sinh:

+ Về ưu điểm:

- HS đã có kĩ năng học theo nhóm, các em biết nhanh chóng gia nhập nhóm, bầu nhóm trưởng, phân công công việc cho các thành viên, đọc bài theo thứ tự đã định.+ Nhược điểm:

- Các thành viên trong nhóm không nghe ý kiến của nhau, còn tranh nhau đọc đoạnngắn, đoạn dễ đọc; còn có hiện tượng lấn át hoặc chấp nhận ý kiến của nhau một cách miễn cưỡng Thường là các em giỏi, các em cán bộ lớp trong nhóm đó áp đặt

ý kiến cho toàn nhóm

- Vai trò của các thành viên trong nhóm không/ít khi thay đổi (chỉ 1, 2 người

thường xuyên làm nhóm trưởng hoặc thư kí)

- Khi hoạt động nhóm có một vài thành viên không hợp tác, chỉ ngồi đùa nghịch, nói chuyện riêng

Nhận xét:

Đa số các em thích sử dụng biện pháp hoạt động nhóm trong tiết Tập đọc bởi biện pháp này giúp các em phát huy vai trò chủ thể, có cơ hội được tự thể hiện, tự khẳng định khả năng của mình; kết quả học tập thường cao hơn Và đặc biệt giúp các em gần gũi, thêm gắn kết với nhau hơn

Với cách tổ chức nhóm của GV hiện nay trong giờ Tập đọc, phần lớn các em đều cảm thấy không thích thú vì các em cũng thấy cách phân chia số thành viên trong

nhóm là chưa hợp lí (hầu như lần nào chia nhóm về cơ bản số lượng thành viên vẫn giống nhau).

Có thể thấy, cùng một khu vực, cùng một địa phương, cùng biện pháp tổ chức hoạtđộng nhóm nhưng sự thích thú của các em là khác nhau, sự yêu thích cách GV tổ chức hoạt động nhóm của HS là khác nhau Điều đó phụ thuộc vào từng loại đối tượng học sinh cũng như biện pháp truyền đạt, cách tổ chức lớp học của GV

Tiểu kết chương 1

Tập trung phân tích về cơ sở lí luận và thực tiễn của nghiên cứu Hệ thống được một số khái niệm về hoạt động theo nhóm; các hình thức tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Tiếng Việt, đặc điểm cũng như yêu cầu của hoạt động theo nhóm Triển khai tìm hiểu thế nào là lí thuyết hội thoại, hoạt động tương tác; đặc điểm tâm lí của HS tiểu học, cũng như sự phù hợp của việc vận dụng hoạt động nhóm trong phân môn tập đọc lớp 3 Bên cạnh đó, người NC cũng đã tìm hiểu về nội dung chương trình môn Tiếng Việt lớp 3, chuẩn kiến thức kĩ năng đọc ở lớp 3, cũng như thực tiễn việc sử dụng hoạt động nhóm trong giớ tập đọc ở lớp 3 hiện nay

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG GIỜ TẬP ĐỌC

CHO HỌC SINH LỚP 3

2.1 Tổ chức hoạt động nhóm trong bước Luyện đọc đúng

2.1.1 Xác định yêu cầu rèn kĩ năng luyện đọc đúng cho học sinh lớp 3

Đối với HS lớp 3, rèn kĩ năng đọc đúng được ưu tiên hơn các kĩ năng khác Ởlớp 3, các em cần đạt được các mức độ về đọc đúng như sau:

- Đọc đúng, liền mạch các từ và cụm từ trong câu

- Đọc trơn câu, đoạn hoặc bài ngắn có nội dung hành dụng và một số văn bảnnghệ thuật có độ dài khoảng 200 chữ, tốc độ tối thiểu 70 - 80 chữ/phút Biết nghỉhơi ở những chỗ có dấu câu và nghỉ hơi ở những chỗ cần tách ý trong câu

Yêu cầu chung là như vậy, nhưng mỗi bài tập đọc lại có những yêu cầu cụ thểriêng Ví dụ trong SGK Tiếng Việt 3, tập 1,tiết tập đọc “Giọng quê

hương” được bố trí ngay trước tiết chính tả “Phân biệt oai - oay, l - n, dấu hỏidấu ngã” Để giúp HS viết chính tả đúng theo nguyên tắc nghe - đọc đúng/viếtđúng, thì một trong những yêu cầu cơ bản của tiết tập đọc nói trên là luyện cho HSđọc đúng các tiếng chứa vần oai/ oay, hoặc các tiếng chứa dấu hỏi, dấu ngã , chứacác phụ âm l/n Yêu cầu này sẽ chi phối việc chọn HS để chia nhóm Nghĩa là,chia nhóm đôi GV phải chú ý không thể để hai em cùng ngọng l/n vào một nhóm.Tương tự, khi chia các nhóm theo hình thức khác, GV cũng phải cân đối số HSphát âm chuẩn và chƣa chuẩn giữa các nhóm Ví dụ trong bài “Người lính dũngcảm” (TV3, tập 1) Bài này cũng được sắp xếp trước bài Chính tả “Phân biệt n/l,en/eng” Bài tập đọc này gồm 4 đoạn Khi GV chia nhóm gồm 4 HS là một nhómthì phải chú ý xem trong các nhóm đó có bao nhiêu em ngọng n/l, bao nhiêu emkhông ngọng Để sắp xếp các em vào nhóm sao cho phù hợp Tránh trường hợp 1nhóm 4 HS mà có tới 3 HS bị ngọng l/n, có nhóm lại không có em nào ngọng Nhưvậy nhóm có các em ngọng nhiều như vậy thì tự các em rất khó để phát hiện ra lỗicủa mình Trong trường hợp đó, GV cần phải linh hoạt đổi chỗ các thành viên của

nhóm đó với nhóm khác Tốt nhất là chia bớt các em đọc chưa chuẩn sang cácnhóm khác, sắp xếp làm sao mỗi nhóm chỉ có một em bị ngọng Nếu nhiều emngọng quá thì bắt buộc phải có nhóm 2 HS được ngọng Chứ không được nhưtrường hợp trên ¾ HS bị ngọng.

2.1.2 Chia nhóm để luyện đọc thành tiếng

Có nhiều cách chia nhóm khác nhau để HS thực hiện hoạt động đọc thành tiếng.Như trên đã nói, việc chia nhóm trước hết phải căn cứ vào yêu cầu, nhiệm vụ củamỗi bài tập đọc Mặt khác việc chia nhóm, nhất là việc chia nhóm để luyện đọcđoạn phải căn cứ vào cấu trúc (cả cấu trúc hình thức và cấu trúc nội dung) của từngbài tập đọc Tuy nhiên ở Tiểu học thường thì GV chia nhóm theo cấu trúc (hìnhthức) của bài tập đọc Nghĩa là vào các đoạn được đánh dấu bằng những chỗxuống dòng, hoặc đánh số thứ tự của đoạn ở đầu mỗi đoạn Bài tập đọc gồm mấyphần thì chia nhóm gồm từng đó thành viên để việc đọc thành tiếng của các emđược dễ dàng và hiệu quả hơn

Ví dụ như bài “Thơ gửi bà” (TV3, tập 1) Bài này gồm 3 đoạn được đánh sốtheo thứ tự 1, 2, 3 GV chỉ việc chia nhóm 3 để các em luyện đọc thành tiếng.Hay bài “Nắng phương Nam” (TV3, tập 1), bài tập đọc này gồm 5 đoạn cũngđược đánh số theo thứ tự từ 1 đến 5 GV cũng rất đơn giản chia nhóm mỗi nhómgồm 5 em GV có thể sử dụng biện pháp “vòng tròn” để chia nhóm cho các em.Hoặc những bài thơ thì GV lại chia nhóm dựa theo số khổ thơ có trong bài.Như bài “Cái cầu” (TV3, tập 1) Bài thơ gồm 4 khổ thơ thì GV có thể chia nhóm 4

để hướng dẫn các em đọc bài

Tuy nhiên, không phải bài tập đọc nào, GV cũng có thể chia nhóm dựa vào sốlượng đoạn có trong bài tập đọc được Bởi vì trong một số bài tập đọc có nhữngđoạn rất ngắn, chỉ gồm một hoặc hai câu đơn Vì vậy mà việc chia nhóm dựa theocấu trúc của bài không đạt hiệu quả Nếu chia như vậy thì có em phải đọc đoạn quádài, có em lại chỉ phải đọc một, hai câu Vậy thì việc hình thành kĩ năng đọc đúng

ở các em hiệu quả đạt được là không cao Trong những trường hợp đó, GV phảican thiệp sớm GV cần chuẩn bị trước ở nhà là bài này có thể chia đoạn như thếnào cho phù hợp với nội dung tìm hiểu của bài (đây là cách chia nhóm theo trườnghợp thứ hai - nội dung) Để từ đó, chia nhóm cho các em sao cho hiệu quả

Ví dụ luyện đọc đoạn trong bài “Con cò” (TV3, tập 2, tr 111) Bài này nếuchia đoạn theo hình thức của bài thì bài tập đọc gồm 4 đoạn văn, được phân cáchnhau bởi các dấu chấm xuống dòng Tuy nhiên, chúng ta để ý đoạn 1 và đoạn 4 chỉ