Nghiên cứu một số đặc điểm hóa học và tác dụng sinh học của các hợp chất polyphenol trong lá cây chè camellia sinensis trồng ở tân cương thái nguyên và

Oanh gia hoat tfnh sinh hoc cua cac ché pham flavonoit thñng quacacnghien ctiu hoa sinhhoc sau: • Tac dung chñng oxy hoa thong qua kha nang kim ham qua trinhpeoxy hoa lipit mñng te bao g

MỤC LUC CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.2.2 Định lượng flavonoit toàn phần trongláchè 38

2.3 Ì Địnhtính flavonoit bằng cácphảnứng hoa họcđặctrưng 39 2.3.2 Phân tích bằng sắc ký lớp mỏngvàquang phốtửngoại 40

2.3.5 Phân lập chất tinh khiết bằng phương pháp SKLMđiềuchế 41 2.3.6 Nghiên cứu cấu trúc của các chất tinh khiếtthuđược 422.4 NGHIÊNCÚƯ HOẠTTÍNH SINHHỌC CỦACÁCCHẾPHẨMFLAVONOIT42

2.4.1 Đánhgiáhoạttínhchốngoxyhóacủacácchếphẩmthôngquaảnhhưởnglênhoạtđộperoxydaza

máu người theo phương phápE.c.Xavron

2.4.2 Đánh giá hoạt tính chống oxy hóa thông qua ảnh hưởnglênquá

trình peroxy hoa lipid màng tế bàoganchuột 43 2.4.3 Nghiên cứu tác dụng bảovệtế bào gan của các chế phẩm ởchuột

2.4.5 Xácđịnhhoạtđộng cathepsin(proteaza)tronghuyếttươngmáungười

2.4.6 Nghiên cứu tác dụng chống viêm trên động vậtthựcnghiệm 48

2.4.7 Nghiên cứu tác dụng kìm hãm sự phát triển ung thưinvitro 49 2.4.8 Nghiên cứu hoạt tính chống ung thưvàchống di căn ung thưtrên

động vật thực nghiệm

3.3 KHẢO SÁT Sơ BộTHÀNHPHẦN HOA HỌC VÀ HOẠTTÍNHCHỐNG

3.3.1 Khảo sát thành phần flavonoit FT bằng phương phápSKLM

3.3.2 Khảo sát hoạt tính chống oxy hoa (antioxydant) của các chế

phẩm FT thông qua ảnh hưởng lên hoạt động peroxydazamáu

3.5.3.2 Khảo sát ảnh hưởng lên hoạt độ cathepsin(proteaia)

trong huyết tương máu người 3.5.3.3 Nghiên cứu tác dụng chống viêmthực nghiệm 84

35.4.1 Nghiên cứu tác dụng kìm hãm sựpháttriểnung thưi n viĩỉ '0 87

3.5.4.2 Nghiên cứu tác dụng chống ung thư và chôngdicân 9Í

ung thư thựcnghiệm(in vivo)

DANH MUC KY HIEU CAC CHU VIET TAT

Dang oxy hoat dñng Epicatechin

Epicatechin gallat Epigallocatechin Epigal

l ocatechin gallat Flavonoit tsng

so Growth de lay Human Epidermoid Larynx Carcinoma Sac ky lñng cao ñp

Hoat tinh chñng oxy hoa Hoat tinh gñy dñc té bao ung the Pho hñng ngoai

Minimum inhibiting concentration Sac ky lñng trung ap

Phñ khñi lirong Phñ cñng hirfig tit hat nhin Phan doan

Peroxy hoa lipil

$zicome180

Sic ky dñ Sac ky lñp mñng Nonsecreting mouse m yeloma cell Axit

iricloacetic Toluen/etylaceiat/aceion/axi

i formic Pho tit ngoai

DANHMUC CACHINH ANH, DH THI

1.1 So do sinh tong hop cac hnp chat phenolic 41.2 Cac hop chat flavonoit va quan hé phat sinh 82.1 La cay Che -Camellia sinensisLindl O Kuntze 372.2 Quy trinh chiet xuat flavonoit toan phan (theo B.C.Talli) 38

3.1 Sae kj dñ cña cac che pham flavonoit tir la che vu xuan 583.2 Anh huong cña cac che pham flavonoit che Tan Cirong len hoat do

3.3 Anhhu0ngcfiacacchéphamflavonoitcheXuanMailenhoatdñ

3.16

do khac nhau Ién hoat dong cathepsin huyet tunngm a u nguñi 82

So sanh anh hu0ng cua cac che pham FTC, FTC4 va FTC7 (ñ nñng dñ

0,15mg9o) lén hoat dong cathepsin huyettuongngtroi 8#3.17 So sanh kha niing irc che viém cña ché phñm FTC va FTC 4/7 5/5 853.18 Anh hirñng cua che pham FTC, FTC4, FTC7 len sinh tru ng cua ié bao

3.4

peroxydaza d bñn nhom mau nguoi

So dñ phan tach FTC bang sae ky lñng trung ap MPLC

61623.5 Sac ky do HPLC ché pham flavonoit FTC4 633.6 Sac ky do HPLC ché pham flavonoit FTC7 64

3.9 Anh hu0ng cua cac ché pham flavonoit FTC, FTC4 va F TC7 len sq

3.10 So thay doi ham lirpng AST va ALT huyet thanh chuñt ngo dñc CCl, sau

24h diéu tri bang cac che pham thir nghiém 753.11 Su thay doi ham luong MDA huyet thanh chuot ngo doc CCI, sau 24h

3.12 Sir thay doi ham lirong AST va ALT huyet thanh chuñt ngñ dñc CCI, sau

72h dieu tri bang cac che pham thir nghiém 773.13 St thay doi hñm luong MDA huyét thanh chuñl ngñ dñc CCI sau 72h 77

dieu tri bang cac ché pham thu nghiem

3.14 Hoat do cathepsin ñ 2 llia tuñi I va II 823.15 Anh ha rig cua cac ché pham flavonoit FTC, FTC4 va FTC7 ñ cac nñng

3.19 Anh hirong cua che pham FTC, FTC4, FTC7 len sinh traong cua ié bao

tri bang che pham FTCvaFTC4/7 5/5

3.24 Dñi chuot mang u gay boi dong te bao S-180 993.25 SosanhanhhiringcuaFTCvaFTC4/7—.5/5lensudicanungthatthdiii

den gan va phoi (tinh theo sñ not di can) l0C3.26 SosanhanhhiringcuaFTCvaFTC4/7—5/5lénsirdicanungthirtitdñi

den gan vñ phoi (tinh theo so chuot co di ciin) 101

thoai hoa, hoai tir cac té bao en cua dñi chuot

PL13 Anh di can cña te bdO ung thu S-180 vao gan 134PL14 Anh di can cña te bao ung thu S-180 vao phoi

DANH MUC CAC BAN€i SOLIEU

1.1 Vi tri cac nhom the cña mot so flavonoit

3.1 Danh muc ky hiéu cac mñu thirc vat dung cho nghién emu 53

3.3 Két qua the phan ring d|nh tinh flavonoitñ cac che pham la che 563.4 Dac diém siic ky lñp mfing va phñ t0 ngoai cña che pham TCT2 57

3.5 Ket qufi thir dinh tinh cac nhom phiin doan bang cac phfin iingdac trung

3.9 Dii lieu pho 'H—NMR vñ''C— NMR cñaF T C 4 1 67

3.11 Diilieup h f i 'H—NMRva'’C—NMRcuaFTC7.1 693.12 hiringcuachéphs flavonoitFTClénsuperoxyhoalipittébaoganchuñi 713.13 hiring cua ché pham flavonoit FTC4 lén sir peroxy hoa lipit te bao gan chuot 723.14 hu rig cñachéphs flavonoitFTC7lénsuperoxyhoalipittebaoganchuot 723.15 Ket qua dinh tinh khang vi sinh vat cña cac chép h a m 79

3.17 Theo dñi sir thay doi thé tich chan chuñt gñy viém khong dieu tri 843.18 Anh hirñng cña che pham FTC lén sir sinh truñng cña té bao ung thir Hep-

PL1 Anh hu0ng cua cac ché pham flavonoit che Tan Cirnng lén hoat do 1 35

peroxydaza o bon nhom mau nguoi

PL2 Anh huñng cua cac ché pham flavonoit che Xuan Mai lén hoat do 135PL3

peroxydaza o bñn nhom mau nguñi

Taedungbaovetébñogancuacacchepham1h(tnghiemsau24giñdiéutri 136PL4 Taedungbaovetébaogancuacacchéphamthenghiemsau72giñdiéutri 136PL5 Anh htr rig cua cac che phñm FTC, FTC4 va FTC7 lén hoat do cathepsin

PL6 Kha nang inc che viém cua che phiim flavonoit FTC 137PL7 Kha nang irc che viém cua ché pham FTC 4/7—5/5 138

PL8 Anh hufing cña ché pham FTC lén thé tich u dñi chuñt 138PL9 Anh hiring cña che pham FTC lén trong lirnng u dñic h u o t 138PL10 Anh huéng cua che pham FTC 4/7—5/5 lén the tich u dñi chuot 139

PU l Anh hirñng cña ché phamFTC4/7 5/5 lén trong luong u duichuñt 139PL12 hu gcuachephâmFTClénsodiciinungthutuduidenganvaphoi 140PLl3 hurigcñachéphâmFTC4/—75/5lén,sodicanungthertirdñidenganvaphñi 140

Ngay nay, tac dung chGa benh cua cfc hop chat thién nhien la mñiquan tim dac biet cua cac nha hot sinh vâ y diroc hoc Nhirng thanh tuu cualinh vuc nay di gop phin to lñn trong viéc bao vé sic khoé con ngirñi Viectim ra nhimg loai thuñc mii co hieu luc cao de thay the cho cac the he thuoccii di tfi ra kém hi u luc vâ viéc tim kiém nhiing loai biet duqc chira tri caccan U nh nan y nhtr ung thir, AIDS, viem gan B la doi hfii ngiiy cang trsnén cip bach Tii do, viec nghien ciiti khai thac cac hop chat thien nhien ciingngay cang trs thanh diem nong thu hut sir quan tarn cua nhiéu quoc gia trenthegiñi

Cay che(Camellia sineiisisL O Kuntze) tii lau da lâ mot do uñng

quenthuficciiaconngirñivadirpcsitdung rongraiSnhieuquficgiatrentoan the giñi

La mñt loai dfi uong giau chat chfing oxy hoa, che co tac dung chong lio hoa,giñp phñng chong nhiéu benh tat bao gom ca benh tim mach, hen suyen, gan, cacbenh ve rang mieng va dac biet la co tac dung phñng tranh, giam nguy co maccac benh ung thu Mang trong minh nhiing tac dung chira benh gia tri, tit lau che

la dñi tirqng nghien ciiu cua cac nha khoa hoc thuñc linh vpc hoa sinh - y dirpctren toan the giñi la che hpp chat polyphenol duqc quan tarn dac biet, day INnhom chat thqc vat thir sinh Ion, co vat trñ ding ké trong cac qua trinh chuyénhow en ban dieu hoa su sinh trrrsng, phat trién va bao ve thirc vit Trong sfi cacpolyphenol thién nhién, lñp chat flavonoit cñ y nghia thqc tren lñn vi chung phan

bo rong rii trong thirc vat, it dñc voi cv the song va co nhién hoat tinh sinhhocg i a t r i

Nghien ciiu vé hoa hoc vi tic dung sinh diroc hoc cua cac polyphenol

va flavonoit khai thac tii che Viét Nam vñi muc dich phuc vu y hoc van cñnlamñthuñngnghienemu moi me.Vichoden naySnuoctavieckhaithacring dung la

che xanh6échGa tri benh moi chi dimg lai S kinh nghiem dan gian tren dieu

hep, cac nghien ctiu ve che mñi chu yeu tap trung S linh vyc dung lam thircpham, chira co htiong khai thac mot cach co hiéu qua ngufin nguyén lieuphong phu cac hpp chat thien nhien nay vao muc dich phong va chira benhcho conn g t t ñ i

Tac dung chGa bénh cua dirpc lieu bat ngufin tit hoat tinh sinh dirochocciia cac hip chat hoa hoc co trong che Do do, dé co the thiia ke duoc kinh nghiem dan gran vâ khai thac nguonthuoc mñi tii thien nhién, can thiétphat

co nhimg hieu biet vé thanh phan hoa hoc va tac dung sinh hoc cña chong.Vñi mong muon dong gop them nhimg hieu biet n'ang cao gia tri cua cay chéViet Nam, chñng tñi da thirc hien det a i :

“NGHIENCffUMOTSODAC DIMMHOAHOCVATACDUNGSIPHHOCCUACAC HOP

(THAI NG UY IN) VA XUAN MAI (HA TAY) "

Theo hirñng nghién ciiu niy, luin vin co cac nhiém vu sau:

1 Chiét xuit, dinh tinh va d!nh ltrpng flavonoit trong cac bñ phan la ché(lanon, la banh té, la giñ) thu hai tai hai vñng che khac nhau [(Tan Cirnng(Thai Nguyen) va Xuan Mai (Ha Tay)] vao cac thñi diem khac nhau trongnam (bon miia: xuan, he, thu,d ñ n g )

2Thong qua hoat tinh chfing oxy hoa de so sanh sang loc va lira chonmauflavonoit uu the nhat, sñ dung cho cac nghien ciiu sau hon ve thñnhphan hoa hoc va hoat tinh sinh hoc

3 Nghien ciiu thanh phin flavonoit trong lache

4 Oanh gia hoat tfnh sinh hoc cua cac ché pham flavonoit thñng quacacnghien ctiu hoa sinhhoc sau:

• Tac dung chñng oxy hoa thong qua kha nang kim ham qua trinhpeoxy hoa lipit mñng te bao gan chuñt va anh hiring cua cac ché phamflavonoit len hoat do enzym peroxydaza mau ngirñi trong phan ringoxy hoaindigocarmin

Tac dung chong oxy hoa va bao ve té bao gan thñng qua viéc danh giatae dung diéu tri cña cac che pham flavonoit lén chuot gay dñcbangCC*4

• Tacdungchongv i em n h i e m t h ñ n g quan g h i en cñu k h a n an g khang visinh vat gay benh, nghien cpu anh hung cña cac ché pham flavonoitlen hoat do cathepsin huyet tirong nguñi, hoat tinh chfing viemtrendong vit thircn g h i e m

• Tae dung gay 6 c te bao tren cac dñng té bao ung thir nuoi cay HEp-2,

Sp-2/0 va S -180in vitio.

• Xac dinh hoat tinh kim ham sir phat trién khñi u va chñng di canu n g

th tr trén dñng vat thirc nghiem(iiivivo)

• Xac dinh dñc tinh cap cua cac che phim thenghiem

Chu:ong I

TONG QUAN TAIL I E U

1.1 MOT SO DAC DIEM CUA CAC HBP CHAT PHENOLIC THUCVAT

Trong tu nhien, cac hnp chat phenolic phan bo rat pho bién S thirc vat.chung thirñng tñn tai dañi dang glycozit de tan trong nirñc va tap trung S cackhñng bao Cac hpp chat phenolic chiém mñt vi tr1 quan trong trong dñi songthirc vat, chñng tham gia vao nhieu qua trinh sinh ly va hoa sinh quan trongnhu: dieu hoa nhiing qua trinh trao dñi chat dirñi nhieu hinh thirc khac nhau,tham gia vao qua trinh hñ hap nhir vin chuyén H* trong qua trinh photphorylhoa oxy hoa, Co the thac vat ti’ch luy cac chat phenolic voi ltrong Ibn, mot

sñ chat trong nhom nay da diroc hieu rñ ve chirc ning sinh hoc Lignin la vatlieu ciu tao mang té bao thuc vat, cac flavonoit tao nen mñu sac tu nhien cuahoa,qua,vfi, viy, Oongvatkhongtittonghppdiroccachopchatphenolic, cacchit can thiet diroc bo sung qua nguon thirc an.[87,130,179,199]

Thuit ngG “ hop chat phenolic” dñng de chi mot nhom hpp chat co ciutruc vñng benzen, mang mfit hoac nhieu nhom the hydroxyl gan trirc tiép vaovñng thnm Dqa vao dac diem cau tao phan loai cac chit phenolic trongthircvat thanh:

Nhomphenol dongian:Gomcacchatdiroccputaotitmotvñngbenzen va mñthay nhieu nhom OH, dirpc phan thanh cac monophenol, diphenol(pyrocatechin, rezoxyn .), triphenol (pyrogallol,oxyhydroquinon )

Nhom hpp chat phenol phiic tap: Trong thanh ph'an cau tao, ngoai vñngbenzen cñn co di vñng mach nhanh, drroc phan thanh cac nhom:

• Nhom C,-C, (ax it phenol carbonic): Trong cau truc phân thcothem nhom carbonyl, thtrsng gap ñ hat naymam

• Nhom C,-C, (axit cumaric, axit cafeic): Co goc carbonyl,duqc nñi vñi nhin benzen qua hai nguyen th carbon Thuñnggap S thirc vat baccao

• Nhom da vñng C,-C,-C, (flavonoit): Nhom nñy rat da dang,ciutrucphântirgomhaivñngbenzenvamfitvñngpyran;rat

- COOH

(PEP)

OH

case' axit shikimicOH axit prephenic

flints J.J.Sadosinh tkng hgp cât hop chât phenolic

Con dirñng axit shikimic la mfit nhanh noi tiép qua trinh chuyen hoacac cacbohydrat, chi dién ra ñ cac thqc vat bac cao Con dirñng polyketit, chuyéu S vi sinh vit, la mñt nhanh re cua qua trinh tong hpp cac axit béo Mfit so

it phenolic nhir thymol hay carvacrol phat sinh thiing tit cac isoprenoit Phenol

de bi oxy hoa thanh gñc aryl Cac goc aryl vi the rat de dime hoa qua cac lienket C-C hoac C-O moi Qua trinh oxy hot lien ket nay co the lâ noi phan hoiclienphin Kiéu lien ket C- O nñi phin chi dren ra khi kha nang lien ket C- C gap trñngai vi Iy do lap the Qua trinh oxy hoa day chuyén cac phenol giG vat trñ ritquan trong trong viéc hinh thanh cac phin th lñn nhtt bis-anthraquinon,them chicuc lñn nhir lignin, lignan, tanin Do ciing la Iy do giai thich vi sao hoa qua cat

ra de lau lai bién mau thanh nau va che pha ché rñi de lau cGngchuyen maudñnâu

Trong tU nhién, phan Ibn cac hpp chat phenolic tu thin co mau, nhat lacac flavonoit, song cGng co nhimg nhom (nhir cac phenol dun gian) la hppchit khñng mau Cach phat hien thong thirñng la cho phan ting vñi FeClI%hoac hon hpp FeCl,l %-K,Fe(CN), 1Notrong niroc, phenol se xuat hien cacmau luc, t1a, lam hay xanh den [ 35, 176]

Polyphenoldehinhthiinhlienkéthydrovoiproteinvaenzym,lamthay doi hoatdñng cua cac chit nay Cac hop chat phenol co Mac dung manh den qua trinhsinh trir0ng, nñ co the dong vai trñ chit hoat hoa cho AIA-oxydaza, tham gia vaosir sinh tong hop AIA-oxydaza hoic hoat dong nhir nhiing chat kim ham khfingchuyén hot Ngirñi ta cho ring phirc he nhirng chat kim ham co ban chatpolyphenol co the lam cin bang va dieu chinh tic dung cña he thñng cac chatkich thich sinh trusng trong qua trinh phat trién ca the S thac vat Hpp chatphenolic S thac v*at co tinh phytonx it, dam bao tinh mien dich cua cry dñi vñinim va nhat la dot voi vi khuin gay benh Hnp chat phenolic cñng giii vai trñquan trong trong sir lien seo cfc vet thirnng co giñi S thuc vat va sq tai sinh ciingnhu bao ve té bao khñi tac dung cua bñc xa xuyén qua, cua cac gfic tu do, cacchat gay dñt bien va cac chat oxy hoa Anthocyanidin vñ flavonol cñn co vai trñdieu chinh sir phan bñ ning lirnng anh sang do la cry hap thu, nhang khong thamgia truc tiep vao quang hpp.[ 8 7 ]

Do co cau tao vñng thnm, cac hpp chat phenolic hap thu quang phñ tirngoai Sir co mat cua kiem cñn tao ra nhiing birñc chuyén dich hirsng hñng rñret do cac nhom OH phenol giy ra Vi vay, cho den nay quang pho ké van laphirong tren diu tay mñi khi can nhan dang va dinh lirnng cac hpp chatphenolic [ 170]

Tom lai, cac hop chat phenol la mñt 1op chia lñn, bao gom nhieu nhomvñi tinh chat da dang, cñ nhiing net chung va ering co nhieu dic diem riéng.Trong so hang nghin hpp chit phenol trong cay dâ diroc biet rñ cpu trtic thicho den nay flavonoit la nhom hpp chit quan trong hnn ca, noi troi nhat vehoat tinh sinh hoc va pham vi ringd u n g

1.2 MOT SO DAC DIEM CUA CAC HDP CHAT FLAVONOIT THIRCV A T

Flavonoit la 1 nhom cac hpp chat polyphenol, da dang ve edu truc hoahoc va tae dung sinh hoc Chiing co S hâu het cac bfi phan cua c'ay, d'ac biettrong cac te bao thqc vat quang hpp Cac flavonoit khñng diroc tñng hnp Sngiiñi vñ dong vat, cac flavonoit duoc tim thiy trong en the long vat la dodñng vit an thuc vat ma cñ, cñn khñng phai do chung tir tong hpp trong co the[87,88,89,94]

Flavonoit noi chung khfing co S thuc vat bac thdp Trong qua trinh tienhoa thirc vat, flavonoit bat dau xuat hien dau tien Shai loai tao

lñpChar ophycaea(Tao vñng) cach day khoang 380 trieu mm, song S nuoc

ngot hoac nuñc lo Tiep den la trong cac loai so khai song tren mat dat nhirnganh reu da xuit hien cac flavon va theo dñng tién hoa sir phan bñ flavonoit

ngay cang nhieu vñ da dang [87,94] Trong thirc vat hat tran(Gymnospei‘mae) cotunng dñi it dang flavonoit, hpp chat co tinh dac trimg la biflavon, ngoai ra

co it flavon, flavanon, flavonol, va flavanonol SU tien hoa cña flavonoit trong

thac vat hat kin(Aiigiospei mae}dat den dinh cao va dan dén sq hinh thanh

nhitng nhom flavonoit mii nhu neoflavonoit, auron, chromanocumaran Sertien hoa cua flavonoit lién quan voi qua trinh tién hoa cua thirc vat Flavonoitphan bo phfi bien trong thirc vat bac cao Pho bien nhat la cac flavon va

flavonol, cac isoflavon va biflavonoit chi thay S mñt so1tho cay Flavonoit

thirñng quan tu thanh hon hnp, tham chi hon hpp nhieu kiéuh i n h

Hen 4000 flavonoit da diroc tim they tii thirc vat [91, 93] Ban dauchungdirqcphathienvñivaitrñlacacsactocuathacv'at vaomiia thukhicac loai hoa, lacay chuyén din sang man vang, da cam, do [36] Cac flavonoit duqc phat hien thaytrong qua, rau, qua hich, hat, cfi, gia vi, thin cay, cac loai hoa cGng nhir co trong che

va rirou yang dñ Chung la cac thanh phan nñi batnhit trong qua gifing cam quyt

va trong nhieu nguñn thirc an khac vñ co mitphobientrongthirctincuaconngusi.[ 9 8 , 1 1 0 , 115,182]

1 2.1 Sinh tong hqp flavonoit

Cac flavonoit dirqc hinh thanh S thirc vat, dic biét trong pha sang quang hop,chling xuc tac cho sq chuyén dién th [60,60,62] Chung diroc tñng hpp tii cfc

axit amin vñng thnm, phenylalanin va lyrozin vñi cac dn vi acetat [97].Phenylalanin va tyrozin bi bien doi thanh axit xinamic va axit parahydroxyxinamic tuong ring dirñi tac dñng cua phenylalanin va tyrozinamoniliaza[191].Axit xinamic (hoac axit parahydroxy xinamic) ngimg tucac dun phân acetat de hinh thanh cau truc xinamoyl cña flavonoit Mñt loatcac axit phenol nhir axit cafeic, axit ferulic, axit clorogenic déu lâ dan xuit cuaaxit xinamic San do xay ra su ngung tu nhñ xñc tac bang kiém cua mñt orthohydroxyaxetophenol vñi mot dan xuat benzaldehyt de hinh thanh cac chalcon

va cac flavonol Sir ngtmg tu cua ortho hydroxyaxetophenol vñi mot din xuatcua axit benzoic dan den hinh thanh 2-hydroxyflavanon va cac flavon [97]Qua trinh tong hpp cac chalcon vñ anthocyanidin da dupc Dhar [64] mñ tachitiét Sri bien doi sinh hoc cua cac flavonoit trong ruñt dñng vat co the giaiphñng ra cac dñng phan cua axit xinamic[169].Cac flavonoit la cac phân tirphirc tap va tien hoa cao vñi mirc dñ bien doi ciu trtic phirc tap Trong co thethuc vat, thcñng gap chñng diroi dang dan xuat glycozyl vñs u l f a t

1.2.2.Cautaohéahoc[87,88,89,90,91,92,93,94]

Hpp chat flavonoit dirpc cau tao bar khung carbon C, - C, - C, gom haivñngbenzen(vñngAvaB)vamfitvongpyron(C)

Goc cua cac hpp chat the sinh nay la flavan, 2-pheny1 croman Vñng A phat

sinh tit ba6anvi acetat nénv!tri cua O la co dinh Vñng B phat sinh tii axit

xinamic Qua trinh sinh tong hpp di qua cac dihydrochalcon, tai day vñng Ccñn dang mS

Trong da sñ trirñng hop thi mach 3 carbon dñng vñng vñi vñng A va tao nen

mot di vñng co oxy(vâiig C).Oay la tranng hip cac chat co nhan flavan

hoacisoflavan

F lavan

chalcon dihydrochalcon auron

flavanon isoflavon rotenoid

fIavanol(dihydrofIavonoI) flavon

D!vñng C co the la:

Di h y d r o p y ran p yro n dih y dro p y ron

Danh sñ thir tu bat dau tir di vñng, so 1 tir di to rfii tiep den vñng A, vñng B

danh sñ phu Trirñng hpp khong co vñng C(iiglii‘a lâ m¿clt 3Cft/J vi du

truñng hpp cac dan chat chalcon thi dinh sñ bat dau tit vñng B

Khung co sS va quan he phat sinh cua cac hpp chat flavonoit dUoc trinh bay Shinh 1 2

Hinh 1.2 Câc hop chât flavonoit vâ quan hé phât sinh

Flavonoit th sinh hau nhir chi co nhom the hydroxy,itthay nhom metoxy - ñ

cac vi tri 3,5,7,3',4' Giiia cac nhom hydroxy su khac biet vé dñ nhay phan ringrit it, phân lñn tñn tai trong cay ñ dang glycozit Thirñng lii O-monozit,songciing cñ mot vai C-monozit, vi du vitexin Ciing co nhiing O-biozit vathinh thoang co O-triozit Goc dirñng tham gia co the la D-gliicoza, D-galactoza

axit D-glucuronic, axit D-galacturonic, D-xyloza, L-rhamnoza, L-arabinoza[79] Mach dirñng co the noi vao cac vi tri khac nhau cua aglycon, dñi vñiantoxyanin thi mach duñng thirñng nñi vao vi try 3 (monoglycozit) hoac 3,5(diglycozit) Trong cac flavonoit thi duñng co the S vi tn’ 3 hoac 7 co khi S 4'(monoglycozit) hoac 3,7; 3,4' ; 7,4' (diglycozit).

Lien ket giGa aglycon va duñng thirsng la lien két b, chi co ramnozit vaarabinozit mñi gap lien ket n [87)

Khi mach duñng lñ oligosacarit thi giiia cac don vi dirñng nñi vñi nhau theokieu l —+2 hoac I —›6 vñ glucoza thirñng la don•!nñi trrrc tiep voi aglycon Cac nhom flavonoit co sfi nhom OH va cac nhom the khac nhau, th do hinh thanh nen cac kieu flavonoit khac nhau [91,93]

BângL1 Vi tri câc nhâm thécua mot so“flavonoit

flavonoit 3 5Nhom the S cac vi tri7 3’ 4’ 5’

Anthocyanidin Cyanitin

Pelargonitin OHOH OHOH OHOH OHOH OHH HH

DiosminLuteolin

HHH

OHOHOH

OHOruOH

HOHOH

OHOmeOH

HHHFlavanon Naringenin

NaringinHesperetinHesperedin

HHHH

OHOHOHOH

OHOruOHOru

HHO

H OH

OHOHOmeOme

HHHH

Phloritzin OH(2)Ogl(2) OH(4)H(4) OH(6)OH(6) HH HH OH(6’)OH(6’)Flavon -3ol Quercetin

KaempferolMyricetin Fisetin Morin

OHOHOHOHOH

OHOHOHHOH

OHOHOHOHOH

HHO

H OHH

OHOHOHOHOH

HHOHHH

Cac chalcon co nhieu trong cac loai qua nhir tao, thirñng diroc xep vao cñnglñp flavonoit “vang” bñi ciing co khung C,-C,-Ct, va co nhñng dac tlnh chung[93] Cac flavonoit tñn tai S ca hat dang aglycon va glycozit Nhin chung, tat

ca cac flavonoit déu lâ dan xuat cña 2-phenylchromone 3vñng phenol

OH OH

duqc gpi la vñng A, B va C, moi vñng deu co mirc dñ hydroxyl hoa vamethoxyl hña khac nhau Hoat tinh hoa sinh cña cac fJ avonoit va cac chatchuyén hoa cua chung phu thuoc vâo cau trtic hoa hoc va sir dinh hiring cuacac phan khac nhau tren phan tlr

Cau trñc cua cac flavonoit la nen tang cua nhieu gia thuyet vé tac dong sinh lycña chiing Cac flavonoit de b1 oxy hoa S vñng B dan den sir mS vñng Snguyén tit oxy Tinh hoat dñng hoa hoc cao cua cac flavonoit bien hien S ailire khi két hpp vñi cac polymer sinh hoc vâ cac ion kim loai nang ciingnhirkha nang xuc tac cho su vin chuyen dien tñ va bay cac goc tq do [ 54] Vivay, flavonoit la mot nhom cac hpp chit polyphenol co chung mñt sñ dic diemciu truc va dac tinh hoa IQ, co nhieu hoat tinh sinh hoc dang chat y

1.2.3 Tinh chat lyhpc[ 7 9 , 8 3 , 9 1 ]

Tinh chit vat ly thuong la co sS de lira chon nhiing phirong phâp phântich (dinh tinh, dinh ltrpng), phan lap va xacd!nhcau truc cac hnp chatflavonoit Cac dan chat flavon két tinh khñng mau den vang nhat, flavonolvang nhat den vang Chalcon va auron man vang dén dñ cam Cac chat thuocnhom isoflavon, flavanol, isoflavanon, flavanonol, leucoanthocyanidin,catechin két tinh khñng mâu Anthocyanidin co mñu thay doi tuy theo pH mñitruñng: moi trttñng axit thi tao thanh musi oxonium mau dfi, S mñi trirñngkiem thi tao thanh anion quinoit co mau xanh neu vi tri 4' co nhom hydroxyl.[79,83,91]

Ionoxonium(dñ) Phin th trungt in h (tim) Anion (xanh)Tinh tan trong dung moi: Do hoa tan cua flavonoit khong giñngnhau,tuy thuñc vao so nhom hydroxy va cac nhom the khac cua chung So nhomnay ering nhir vi tri cua chung rat khac nhau giiia cac flavonoit Flavonoitglycozit khñng tan trong ete, tan dirpc trong nirñc nong,tñt nhat latrong

ethanol nong Cac dan chat 7-hydroxy thirñng de tan trong kiem loang Do cocac nhñm OH phenol, flavonoit tan diroc trong kiem loang Vi vay ngirñi tadâlpi dung tinh chat nay de két tua flavonoit trong dich chiet vâ tach chung ra khfii miuv i t

Miti, vi: Cac flavonoit S dang aglycon hay glycozit thirong co vi dang,motsfi co miii thnm dact r i m g

- Kha nang hip thu th ngoai [105,130]: Mot dic diem quan trong cua

flavonoit la kha nang hap thu tit ngoai Pho th ngoai gitip ich dirqc nhieu trong viec xac dinh ciu trñc cua flavonoit Dna vao pho, ngañi ta chia ra 2 dai: dai I nitm S dñ dii song tit 290 nm trs len vat dai II nam tit dñ dai song

290 nm trs xuong Trong dai I, flavon co dinh hap thu circ dai trong vñng 320-350 nm cñn flavonol thi trong vñng 340-380nm Trong dai II thi ca flavon va flavonol déu co dinh hap thu trong viing 240-270nm Izoflavon

do gñc phenyl dinh S vi tri 3, khñng cñn hieu ringl i e n h p p nhomcarbonyl nén co dai hap thu chlnh S 250-270 nm, cñn S dai I chi co mot uñn hap thu thap S 300-330 rim Flavanon cñng mat hieu ring lién hpp giiianhom carbonyl vñi vñng B nen dai II la dai hap thu chinh S viing 270 - 290

nm Chalcon hap thu manh S vitng 300-400 nm Auim ñving 380-430nm Tinh chit pho tit ngoai cña cac hpp chat flavonoit da diroc Jurd[130]nghien cfiti vñi cac thuñc the nhu A1CI„ CH,COONa, CH,ONa, axit boric vñi CH,COONa Cac thuoc the trén tao ra sir chuyén dlch cua cac cuc dai hap thu tuy theo vi tri nhom chiic tirong ring trong phan th Do do, trong timg trirñng hnp rieng ngirñi ta co the xac dlnh dirpc cau truc cua mot so

flavonoit vaphenol

Vi tri va cuñng do cua cac hap thu circ dai phu thuoc vao cpu truc phân tâ.Pho cua cac flavon va flavonol trong cac dung dich trung tinh va kiemlofing cho thiy rang dai I lien quan den ciu tao nhom cinnamoyl, dai II lahap thu cua nhñmb e n z o y l

1.2.4 Tinh chat hoahoc [79,83,87,9l

Flavonoit da dang vé ciu trñc hoa hoc, vi vây kha n'ang phan titig hoahpc cña chñng rat lñn Hoa tinh cua flavonoit phu thuoc vao nhieu yéu to: cacnhñm hydroxyl, nhom carbonyl, nfii doi C; - C„ sir co mit va vi tri cac nhomthe trong phan IN Cau triic lap the cñng quyet dinh rift lñn tinh chat hoa hoccua chung Kha ning tham gia nhieu phan ring dac hieu da two nen hoat tinhsinh hoc da dang cua lñp chat nay Flavonoit 15 mñt polyphenol, do do chung

co dii cac tinh chat hoa hoc cña phenol, ngoai ra, chung cñn co them mot sotinh chat do ciu tao dac thir tao nén

u Phân itng cua nhom hydi oxyl

(OH)Phân â’ng oxy lioâ

Tit ca cac hop chat polyphenol deu de bi oxy hoa Day la dac tinh hoahoc quan trong, ngirñi ta ring dung no trong ky thu at de kim ham qua trinh tir oxy hoa diu mñ.CilGhpp chat polyphenol phirc tap thirñng duoc tao thanh tit cac phenol dun gian Co ché cua qua trinh doINco che goc Gfic phenoxyl dime tao thanh sau do chung co the dimer hoa hoac tham gia vao cac phan kg vñi cac gfic khac de tao thñnh cac lien két mñi : C-C; O-O; C-O Tinh chat de oxy hoa cua cac polyphenol la mñt trong nhiing nguyén nhan tao cho hop chat flavonoit co hoatti’nhsinh hoc Vi du: khi oxy hoa pyrocatechin bang nitrat bachoac polyphenol-oxydaza, phan Eng oxy hoa xay ra theo co che gñc dan den mot phan ring day chuyen Ket qua phan ring cho mot hñn hpp

tetraoxydiphenyl va quinon Phan ring nhir sau :

(I) va ( II) tiep tuc tao gñc rfii ghép vñi gfickhac

Co nhñng dang oxy hoa khac dan den sq gan oxy vao phan tñ chat bioxyh o a S i r h y d r o x y l

h o a t tct i e p p h e n o l l a q u a t r i n h c h u y é n hoat h ñ n g

ONa

thuñng Tuy theo sq ting sñ nhom hydroxyl ma nhiing hip chit phenol trs nénnhay cam vñi sir oxy hoa va vñi cac phan ting dan den sq be gay vñng Tinhchat do duoc sâ dung cho viec phan tich lira chpn cac san pham phirc tap Mic

do phan ring cua nhom hydroxyl phu thuoc vao vi tri tunng hfi cua chungtrong vñng benzen Câc nhom hydroxyl S vi trI meta vñi nhau rat tro vñi phanEng oxy hoa khlr

Phân itng vâi kiém

Cac nhom OH cua flavonoit tao muñi kiem voi NaOH cho mau vangdam, tan trong nuñc

(pKa-vñilienkéthydronotphanthhoatankémhnnsovoi cacflavonoitkhfingco

lien ket hydro nñi phan tñ

Khâ nâng tao câc lién két li ydi o

Tat ca cac phenol khi khñng co an ngG khñng gian deu co kha nang taolien két hydro Pimenohen vâ Mac - Kleillan chi ro lién ket hydro anh hu rignhieu den cac tinh chat vit ly nhir nhiet dñ nong chay, nhiet dñ sñi, tinh hoatan Cau nñi OH .O co sfi lirpng rat lñn trong cac san pham th nhién Chinhnhñ he thong lien ket nay ma két ciu phan tir rat chat che, diem sñi cao

Phanfingeste lioâ

Phan ting este hoa cña cac phenol xay ra theo co ché :

OH

Vñi cac flavonoit ma co lien két hydro gi ia nhom C=O voi nhom OH thi nñ cang de tham gia phan ring este hoa vñi axit béo.

• C’acphankg era

vongthomPhân tingthé

Flavonoit tham gia phan ring the de hnn so voi benzen va chiu anh

hu ng cua cac nhom khac Ching han catechin de bi the S câC•!tn 6, 8 cñn quercetin khñb!the hnn do co m'at nhom C=O

OH

catechin

Phânitngdiazovâalsolioâ

quercetin

Phan ting cho san pham co mau Mac trung (mau azoic) Hop chat azoic

co mñu dñ (dfi, da cam, nau ) Phan ting co the thttc hien trong mñi trusngaxit hoac kiem Phan ting diazo rat nhay, thuñng diiqc sñ dung de phñt hienflavonoit tren sac ky giiy hoac dien di do, thuoc thir thirñng la amin thnm nhup-nitroanilin, benzidin, axit sulfanylic

Mau cua hpp chat azoic tuy thuoc v1 tri va so luring nhom OH

Phan ring co the thirc hien trong moi trirñng axit hoac kiem Trong mñitruñng kiém, phan ting diazo rat nhay, cho mñu rñ, vi vay co the dung phanting nay de dinh luptig flavonoit bang phirnng phap so man

uPhânñ’ngcuaiihâmcai‘bonylPhân

itngshinoda

Phan ring shinoda dac trutig cho cac nhñm flavonoit co nhom carbonyldvitriC4vanoidñiSvitriC2-C,.Cacflavonoitbikhirthanhanthocyantirong

Flavonoit co hat nhom hydroxyl o vi tri C, vâC4ciing tao phirc vñi kim loai

Cac kim loai co the la Al, Zn, Cr, Cu Vidu:

1.2.5 Hoattinh sinh hoc cñaflavonoit

Tae dung sinh hoc cña flavonoit rat da dang, phong phu Cho den nay

cv ché sinh hoa hoc cua chung cñn nhieu diem chua hoan toan sang tfi Mñttrong nhimg cv ché sinh hoa hoc cua flavonoit dong vai trñ chu chñt, quyetdinh hoat tlnh sinh hoc cña chung la tae dung chñng oxy hoa (antioxydant),nhñdoflavonoitcothetriéttiencfc gñctirdocohatsinhratrongquatrinh

sinh ly va benh ly, giup en the dñng vit va nguñi phñng chong benh [96]Dirñi day trinh bay mpt sfi tac dung chaflavonoit.

1.2.S.1 Tâc dungchângoxyhâa (antioxydant)cñaf l a v o n o i t

Mñt trong nhiing co sS sinh hña quan trong nhat dé flavonoit the hienduqc hoat tinh sinh hoc cña chñng la kha nang kim ham cac qua trinh oxy hoaday chuyen sinh ra bñi cac gñc th do hoat dñng Tuy nhien, hoat tinh nay thehien manh hay yen php thuñc vao ditc diem cau tao hoa hoc cua timg chatflavonoit cu the

Do ban chat cau tao polyphenol non flavonoit S trong te bao thirc v'athoac trong co the dñng vat va nguñi chiu tac dñng cua cac bien dfii oxy hoa-khñ, bi oxy hoa timg birñc va ton tai S cac dang hydroquinon, semiquinon,quinon Nhimg flavonoit co cac nhom hydroxyl sap xep S vi tri ortho de dangbioxyhoaduciitacdungcuacacenzympolyphenoloxydazavaperoxydazaco trong

té bao dñng, thuc vat, phan ting nhirs a u

1 Ot +flavonoit(kh«) polyphenolxydaza flavonoit (dang bi oxyh o a )

( Hydroquinon)

2. H2O+flavonoit(khit) eroxdaza

(Semiquinon hoñc Quinon)flavonoit (dangb!oxy hoa)

Quinon)Semiquinon hoac quinon lâ nhimg goc th do ben viing, co the nhan dien th va hydro tir nhimg chat cho khac nhau de trs lai dang hydroquinon Cac chat nay co kha nang phan ring vñi cac goc tq do hoat dong dé triét tiéu chung[2,34]

Binh thirñng cac gñc superoxyt (O ") dirpc sinh ra trong qua trinhho

hap te bao chuyén thanh peroxyt hydro (H,O2)theo phan ringciiacacenzymsuperoxyt dismutaza (SOD), catalaza hoac glutathion

peroxydaza Tiia n i o ngñc superoxyt (O,“) dupc sinh ra ban dau sé san sinh ra hang loat gñc: 'O,,

‘OH, va cac goc tir do khac Cac gñc nay dime goi la cac dang oxy hoat dñng, chñng it bén vac o k h a n a n g p h a n t i n g r a t l o n

Phan ring cua goc tu do la nguyen nhan sinh ra qua trinh peroxy hot cac chat hñu co Cac goc 'OH va oxy don boi 'O thusng la tac nhan khni mao

phan ring Tiep do cac gfic thir cap phan ring vñi cac phan tlr mñi khac ñ Iancan tao ra phan ring day chuyen , cñ the nhan mai len, khong dimg lai va kéodai cho tñi khi tieu ton hét co chat (khñng co enzym tham gia) Ung vñi thai

ky nay, cac co quan to chic bi pha hoai nghiém trong, gay nen nhiing bien dotbenh ly nhu ung thu, hoai tâ, roi loan chuyén hoa Oén giai doan dap tatmach, cac goc phan ring vñi nhau tao ra nhiing san phim bén, trungt i n h

Thi du.R | + R ‘, R - R,

Hau qua lñ xay ra qua trinh polymer hoa Thi du, S nguñi gia, cac tochirc bi xc chat, khong mem mai, bñi vi phan ring goc tir do dâ lam cho cacgñc lien hpp lai voi nhau

Nhu viy, str tang so lirpng cac goc tir do hoat dñng trong té bño lamchocac phan th sinh hoc bi bien dñi, nhiing protein bat thuñng xuat hien trong en the, do lñ nguyen nhan phat sinh nhieu benh nguyhiem va su gif cua cot h e

Ngoai cac goc tq do sinh ra trong qua trinh sinh ly binh thuñng, en thecñnb!aRh hirfig cua cac dang oxy hoat dong phat sinh b cac yeu tñ tii benngoai nhir tia phong xa, tia cfc tim, biic xa mat trsi, thuoc trii sau diet co, cacchat nitro hiiu co, cac pham nhuñm, cac chat dñc huñng gan nhuCC4.hydrocarbon da vñng, cac chat mau azo, cac stress

Oé chñng lai tae hai gay ra bsi cac gñc tq do do, moi co the song conhimg he thñng chñng oxy hoa nñi sinh, ngoai ra cñn cñ nhiing chatantioxydant khac diroc dtra vao co the theo dang thirc an, thuoc uñng Ngaynay, nhieu nha hoa - sinh hoc cho rang flavonoit la chat antioxydant ly tufigdñi vñi conn g u ñ i

Khi dlra flavonoit vao co the se sinh ra goc tir do ben viing hnn cac gñc

tq do duoc hinh thanh trong qua trinhbinhly (viem nhiem, ung thir, lao hoa ),chiing co kha nang giai toa cac dien tir tren mach vñng cua nhan thnm va he

thong nñi dñi lién hpp, lam triet tieu cac gfic tir do hoat6âng Cac gñc tu do tao nen bsi flavonoit phan img vñi cac gñc tq do hoat dñng va trung hoa chung nén khñng tham gia vao day chuyen phan Eng oxy hoa tiep theo Ket qua la han che qua trinh benh ly do cñt dirt day chuyen phan ling oxy hoa.[2, 33]

* R

Thi du.Khi S dang quinon hoac semiquinon, flavonoit loai trii goc tir do

hoat dñng theo co che sau:

OR R' la goc ty do hoat dong.

Ket qua la hat gfic R ‘ bi triét tieu va tao thanh san pham khonggoc

KhiflavonoitSdanghydroquinon,phanringcñngxayratirongtu:

Trong dâ.’ ROz’lâ gâc tv dohostdoii g kém béiivang,

Ai O! lâ gâc tv do kém hoai d Aug, béii vitii g (gâc plieiio.r yl)

Nhu vay, cac gñc tir do phenoxyl bén vimg sé thay the cac gñc tlr dokém bén vimg trong phan ting peroxy hoa nén day chuyén phan ring se bi catdirt Vi viy, cac nha hoa hoc va sinh hoc got cac "goc ter do bén virng" nay la

"nhimg tac nhin thu don va huy diet" cac gñc th do dñc hat de bao ve en the.Ngoñi co che trén, flavonoit cñn kim ham sir phat sinh cac gñc tir dohoat dong do co kha nang tao phirc vñi cac ion kim loai chuyén tiep nhir Fe”,Cu" de chung khñng thé xuc tac cho phan ring Fenton sinh ra cac gñc hoatdñng nhU ’OH, 'O,

Tac dung chñng oxy hoa cña flavonoit d°a diroc nhieu cñng trinhnghien ctiuchiing minh [39, 59, 86, 156, 161] Nam 1985 Joseph va cñng sq[111]da nghien cpu tac dung chñngoxy hoa cua mot sñ flavonoit tñi qua trinh oxy hoa cac axit béo khñng no lalinoleic va metyl linolenate Trong co the cac axit béo khñng no co mat trenmang te bao bi oxy hoa bsi ca enzym va th oxy hoa giy béi cac phan ring gñc

th do day chuyen Tac dung chong oxy hoa cua flavonoit tang dan khi tangnong dñ cua chung vñ tuan theo trat to fustin < catechin < quercetin < rutin =luteolin < kaempferol < morin doi vñi axit linoleic va rutin < cathechin <morin = kaempferol dot vñi methyl linolenate Tac dung chñng oxy hoa cuaquercetin cñng dirqc nhiéu tac gia quantim

nghien ciiu va thiy rang S nong dñ 5.105M quercetinc o k h a n a n g k i m h i m679c sq oxy hot ty thé gan [39)

Hieuquachñngoxyhoaiiivitiocuanhieuflavonoitlénspoxyhoalipit ti the

niio chuñt da diroc A.K.Ratty va N.P.Das (160] nghién edu thñng qua viecxac dinh san pham MDA khi sit dung thuoc the la axit 2-thiobarbituric Ketqua cho thay cac flavonoit dirpc nghien ciii lñ quercetin, quercetrin, rutin,taxifolin, myricetin, myricetrin, phloretin, phloritin diosmetin, hesperetin,narigenin, catechin, morin, fisetin, chrysin, 3-hydroxyflavon co kha nang kimham qua trinh oxy hoa lipit khñng co enzym tham gia, guy bñi axit ascorbic

va sulphat sat III Cñc flavonoit aglycon co kha ning chñng oxy hoa manhhnn cac glycozit cua chiing Khi phin tich mñi lien he giGa can truc flavonoit

va hoat tinh chong oxy hoa, ngirñi ta thay rang cac phan th flavonoit vñinhieu nhom hydroxyl S vñng A va B, co noi dñi S vi tri’ 2,3 co nhom

hydroxyl tirdo S vi tri 3 va nhom ban ceto S vitri4 thirñng the hién dic tinh chñng oxyhoa.

Susana va cong su da nghien ciiti ring dung flavonoit lam ben dau ca vanhin thiy catechin, morin, quercetin co hoat tinh cao chñng lai sq oxy hoadan ca gay b0i ion Fe’* Flavonoit Pt-2 (5,3’,4' trihydroxy-7-methoxy flavon)the hien hoat tinh chong oxy hoa cao nhat Khi sir dung hon hop R-2 YN dl-ntocopherol lam tang kha nang chong oxy hoa so vñi st dung timg chat riengbiet [156] Dieu nay md ra kha ning sñ dung flavonoit tir nhien thay the chocac chat chñng oxy hoa tong hqp

1.2.5.2 Tâc dung dot vâi emy m

Cac flavonoit co kha nang tae dñng den hoat dñng cua nhieu he enzym

dong vat trong cac dieu kienin vif/‘ova in v/vo Kha nang tunng tac vñi protein

la mñt trong nhiing tinh chat quan trong nhit cua cac hpp chat phenol, quyetd!nhhoat tinh sinh hoc cua chung Phan Eng xay ra giGa nhom oxyphenolic vaoxycarbonyl cua cac nhom peptit de tao thanh lien keth y d r o

Tinh bén vimg cua lien ket phu thuñc vao so lirpng va vi tri cac nhom OH va kich thirñc phin tu cua hop chat phenol Vi du trong qua trinh thuoc da, cac

phân ttr tanin lien ket vñi colagen khñng thuan nghich tao thanh da thuñc desit dung trong cñng nghe may mac Do tinh chit my ma flavonoit co thé tirnngtac vñi protein - enzym, lam thay dñi hoat tlnh cña nhieu enzym trong cac hethñng sinh hoc Trong nhiing mo hinh thi nghiem de tim hieu tac dung cñaflavonoit dfii vñi enzym, cac tac gia cho biet co sir phu thufic ch'at ché giGa

hieu lqc tae dung Ya cau truc phan tlr.f56,83,84, 91, 94,108,154J

Vi du khi nghien chiu hieu lirc kim ham cua mñt sñ flavonoit doi vñiribonucleaza tit tuyén tuy cua bñ, ngirñi ta thay chi co nhiing flavonoit co ditcdiem can trñc phan th sau day mñi co tac dung kim ham doi vñi ribonucleaza :

* Di vñngCphai co nhom C=O va lien ket dñiCo-C,

* Co nhom OH ñ vi tri 3',4' cua vongB

* Co nhom OH ñ vi tn 5 ciia vñngA

Cac chit phenol nñi chung(flavoiioit noi i iéng)khi’odang oxyhoa (quinon)cohieulircIbndfiivñiprotein,chunglienketvñinhomsulfihydril (I) va nhom(-NH 1cua lysin hoitc axit asparaginic(2)trong phin thprotein.

tir protein enzym, bci vay mot so polyphenol co hieu kgd!lap the(chat diéiihoa

di lap thé’)dñi vñi nhieu enzym trong té bao dong vat va thqc vit.

Thñng qua anh hu0ng len hoat tinh enzym, mot sñ chat phenol co tacdung lñm tang hoac giâm sinh tong hop protein S giai doan dau Cac cfing

trinh nghien ciiu anh huñng cua flavonoit dot vñi cac enzym dong vat{iii

vitro) cho biet chting co tae dung tren nhieu enzym nhir: protein-tyrozinkinaza, protein kinaza, lipooxygenaza va xyclooxygenaza, phospholipazaADN topoizomeraza; glutation S transferaza; aldoz reductaza; monoaminoxydaza; pyruYat kinaza; aldehyt va alcohol dehydrogenaza; amylaza; ARNpolymeraza; ADN polymeraza; ADN ligaza I S ngirñi; ribonucleaza; hecytocrom P450; elastaza; nitric oxyt syntaza; oxydoreductaza, peroxydaza, [31, St›] Bén canh tac dung kim ham, nhieu flavonoit co kha nang lam titnghoat tinh enzym prolin hydroxylaza - la mot enzym quan trong trong qua trinhlam lanh vet thuong va tao seo ( 16,] Nhieu flavonoit co kha nang kim hamcac enzym lipoxygenaza va enzym tong hpp prostaglandin - chat chuyén cacaxit béo khñng no ve cac dang dan xuit chira oxy Luteolin (5,7,3',4' -tetrahydroxyflavon) va 3',4' dihydroxyflavon co hoat tinh manh dot vñi ca 2loai enzym nay, ñ nñng dñ 2x10‘‘ M, chung kim ham 50% hoat tinhlipoxygenaza [39].

Ban than cac chit flavonoit khi S trong co the dñng v'at co the ton tai Sdang oxy hoa hoic khâ va chiu nhién bien doi phirc tap khac nhau cho nén cothe trong cac dieu kien khac nhau no se the hien hoat tinh sinh hoc khac nhau:kim ham hoac kich thich hoat dong enzym hoac kich thich co mirc do va co

dieu kieu - theo nhitng co che phirc tap hon trong nhiing nghien ctiuiii viti‘o.

[72,87,136]

1.2.5.3 Tâc dung khang sinh,châng riémn hi ém

Tac dung chong viém nhiem vâ khang khuan cua flavonoit da dirqcnhieu cñng trinh nghien cñu tren the gioi chting minh[20,30,69,75,122,124,133,134, 147, 190] Mot so tic gia nghien ctiu tac dung

ciia 24 anthocyanin, leucoanthocyanin va axit phenolic lénSalmonellava thay

cñ tae dung kim ham rñ ret Hau hét cac chat nay deu co kha nang kim ham

st hfi hap hay phin chia cua vi khuin khi cñ mat glucoza Tae dung chñnggiun cua flavonoit da dupc thñng ke vñi 16 chalcon va nhiing chat tirnng tir.Chalcon not chung co hieu qua nay dac biét la cac chalcon co nhieu nhom the

OH Tae dung khang virut cua flavonoit cñng da dupc khang dinh[69,189,190] Chang-Qi Hu va cong sir da nghien ciiu kha nang âc chév i r u t

HIV ñ cac té bao H9 ciia 35 flavonoit chiét xuat tit thirc vat va tong hpp dâtheyrangcachppchatconoidñiSv!tr1C-2,C-3vñ chiranhomOHSC-5va C-7 thehien hoat tinh cao hnn Sir co mat cña cac nhom the hydroxy ho'achalogeno vñngBthirñnglamgiamhoattinh [168].Trongcacdñngté bao

nguñi,Herpesvii‘us hominisbi kim ham bñi quercetin S nong do 300pg/ml,

nhimg khñng bi kim ham b0i rutin hay dihydroquercetin Khi them quercetinvao virut guy bénh S nguñi, virut sé bi kim ham neu no co vñ boc va chét néukh6ng co vfi bao boc bao Ye.[ 5 6 ]

Co ché tae dung khang sinh cña flavonoit cñn rat It diroc nghien emu va

cñ the theo mñt sñ gia thuyét sau [56,157, 211]

• Flavonoit ñc che enzym transpeptidaza lam cho mucopeptit - yeu to dambao cho thanh te bño vi khuin viing chac khong tong hppdirpc

• Gan lén mang nguyén sinh chit cua vi khuan, 1am thay doi tinh thim chonloc ciia mang nguyén sinh chat Vi vay lam mot sñ chat can thiet cho dñi sñngvikhuannhirnucleotit,pyrimidin,purinlotquamangnguyensinhchatrangoai

• Tae dñng len qua trinh tong hpp protein cua vi khuan theo 2 kiéu : phong bemach peptit cua vi khuan bang cach phong be enzym transferaza chuyen axitamintGARNvaomachlammachkhñngkéodaithemduochoactaoraprotein

batthirñngvñdungvñidñisongcuavikhuanlamchungkhñngsñdungdupc

• Uc che tong hop axitnucleic

• FlavonoitcothetacdongvaoADNkhuñn,ircchetñnghnpARNcuavikhuin

1.2.S.4 Tac dung dâi voi câc bénh tim much

Tae dñng bao ve cua cac flavonoit dñi voi cac benh tim mach co thé dokha nang cua chñng trong viec ngan ngiia sq oxy hoa cac lipoprotein ty trongthip duñi hinh thttc so vGa dong mach, mac dit hoat tinh chong tu huyet valam chim mach ciing da dirpc cong bñ [43,57,68,102,140,163) Uongflavonoit co the lam giam nguy cv chet do benh mach vânh tim S phu nG [68,

115, 202], phu nii sau man kinh hoac ñ dan ñng co tuñi [68, 11.5, 202] Srikhac biet trong viec dung thirc pham hay thirc pham thuoc co flavonoit S cacnuoc khac nhau co the dong gop phan nao trong viec giai thich sir khac bietlñnvetyle thvongdobenhdñngmachvanhtrongdanso[100]

Cac flavonoit co thé co tac dung lam bén thanh mach tirong dirong vñihoat tinh vitamin P Nim 1936, Szent Gyorgy va cong sir da tim thay mot sodin hieu cua benh chay mau ma vitamin C don thuan khñng cam diroc, nhunglai dirqc chira khfii bing nirñc chanh Szent Gyorgy di tach chiet chat nay vñdat ten la citrin Oo la mot hñn hpp cua cac dan xuat flavonoit bat hoat Chungkhñng tac dung vñi benh Scocbut nhimg cñ tae dung trén thanh mach Ve sau,

chat citrin nay dupc dat ten1“uVitamin P(VitamindePer miabilite)[94J.

Lavollay, Neumann, Porrot da chiing minh: catechin co tac dung manh honvitamin C trong viec giii bén thñnh mach Tiep sau do, cac tac gia phat hienrangvitaminPlataphppcuanhieuloaisaetothircvatgocflavonoit.Oai dien dien hinh

la catechin va leucoanthocyan roi den flavonol(i utiii,quei‘cetin),flavanon(hesperi/iiiva mot sfi chalcon Nhimg flavonoit tren

co tac dung lam tang siic ben va tinh dan hoi cua thanh mao mach, chu yeu lñ

do kha nang dieu hoa, lam giam siic tham vao mao mach, ngan can khñng choprotein cua mau tham dlch qua cac mñ khac, co tac dung dq phñng vñ maomach, gay xuat huyet, gay phit thGng.[71,94]

Flavonoit thuñng song song tñn tai cung vitamin C trong tir nhién.Trong co the dong vat va ngirñi, hai chat nay co tac dung hñ trq lan nhau nenthuñng dupc phñi hpp trong dieu tri dir phñng va chGa cac benh chay mau cip,

cac benh giy ton thirng sitc bén ciia mao mach(bait xuât ltti yét, xtin g hu yélv0ngmgc,htmyét âpcao,tl!!!•!!8hair ),cacbenhgaytangsqthamthñucñamao mach(pliii ité, tliu tliñu$ ),chira cac benh hoai huyet [55,137] NguSi ta ering

gia thiet rang cac bioflavonoit anh hiring dén thanh mach mau bing con du0ngngin can sir phan huy adrenalin trong ent h e

1.2.S.S Tâc dung dâi vat ung thu:

Cac nghien ctiu tren dñng vat thirc nghiem vñ cac sñ lieu dich te da chi

ra rang cac nhan tñ thirc an dñng mot vai trñ quan trong dñi vñi sic khñe dongvat va con ngirñi va dot vñi su phat trien cua mot so benh nhat dinh gom co caungthir.QuavarautarotgiauvitaminA,C.E,§-caroten,cacflavonoitvacac thanh phankhac da diroc nghien ciii nhir cac nhan to ngan ngña ung thir [99, 101,102,103,107, 143,197] Nhieu mo hinh té bao nuñi cry va dñng v'att h i r c

nghiem da chi ra rang hoat tinh chfing ung thir manh cua mñt sfi polyphenolgian tiep thñng qua mot sñ en ché [68] Vi tri nong do tai chñ, dñng nangphanring(hangsfitñcdo),ninglironghoc(theoxyhoa khlr)vacacsanpham (sanpham trung gian, san pham cuñi cang) cña cac chat chong oxy hoa déu gopphan vao hieu lqc chfing oxy hoa[119].Ché dñ in giiu chat loai goc tu do selam giam tac dung xuc tién ung thu cña mñt sñ loai gfic Mot so flavonoit cothe lam bien doi cac enzym va lien két vsi cac chat sinh ung thir[168].QuercetinlamñttrongnhGngflavonoitdadirqcnghienctiunhieuvaco hoat tinhtren[168].Cac nghien ciiu cña Dragsted (1997) [66] da cho they chi mot lieunhñ flavonoit khñng co hieu qua khi sñ dung don dñc nhung co tae dung khi stdung két hop S nong do tuong dirnng Tuy nhien nhieu sñ lieu dich té hoc vecac tac dung sinh hoc, sir chuyén hoa, str dinh vi noi bao cua cac polyphenolcan dirqc cung cap khi khuyén cao mpi nguñi tang cuñng sit dung polyphenolnham muc dich ngan ngiia va dieu tri ung thu[149]

Khi dna ra mñt sñ chat flavonoit vao vat chit mang khfii u thi nguñi tathey chung co tac dung nhu nhñng tae nhan hoa tri lieu [37] Cac chat nay cotae dung kim ham cac enzym oxy hoa khñ, kim hiim qua trinh glycolyse va hñhip, kim hiim qua trinh giam phan, han ché sq phs vñ can bang ciia cac quatrinh trao doi chat binh thirñng trong te bao [39,41,50,l39,l72,173,l75,184]

L B Kukushkina va cong su da the nghiem dñng chat ionol vapropylgallat dieu tri cho chupt giiy ung thir bang nirñc vâ ung thir gan bingchung té bao ung thir 22a Phunng phap dieu tri bing cach cho uong va tiemtruc tiep thuñc vao khoang bung Két qua diroc danh gia thñng qua theo dñilim sang vñ phirong phap danh dau L-C" axit amin de theo dñi qua trinh tñnghpp protein Dung dich Serrer va Darell dupe dung de nghién ciiu ARN tGnhiing te bao bang Két qua chiing minh kha nang kim ham sq phat trién cuakhfii u phu thuoc nong do thuñc Sit phu thuñc ay lien quan chat che vñi hieuluc kim ham tong hop protein va ARN o te bao u.[ 2 0 8 ]

Tai Vien Ly Hoa - Vien Han lim khoa hoc Lien Xo (cii) da hinh thanhnhimg phirong huong mñi trong tinh virc tim kiem thuoc chong ung thir diratrén quan niem ve vai tro cua cac goc tir do trong co ché bién dot nhiing te bao

binh thuñng thanh nhimg té bao ung thir va sit phat trién tiep theo cua quatrinh ung thir Cac tac gia da sir dung nhimg hpp chat flavonoit hoacpolyphenol co doc tinh thip nhir nhiing chat chong oxy hoa de nghien ciiu lamsang diéu tri mot so dang ung the Ché pham ionol va gosipol (ban chatflavonoit tir mot loai cay bñng) da duoc ring dung diéu tri ung thu bang quang

va dem lai két qua kha quan (vñi 6 trong 54 benh nhan mat hoan toan khfii u,

6 benh nhin khac thiy khñi u nhñ kich thirñc mot cach dang ke)[103].Nguoi tacho ring co che chong khñi u cua flavonoit khñng chi do kha nang chfing oxyhoa ma cñn la tae dung tong hpp do kha nang phan ting da dang cua phin thflavonoit[86,170]

Cac cñng trinh nghien ctiu cña Racker va cñng sir cho biet cac té baoactinh gay béi virut (kiéu Rous sarcoma virus) co lien quan den tac dung ciiacac kinaza Khi ii cac té bao ung thir nuoi cayvñi flavonoit, cac te bño ac tinh trs lai thanh cac te bao binh thttñng do flavonoit da lam thay doi hoat tinh cñacac kinaza[69]

Vñi no ldc nhiim nghién ciiu kha nang chñng ung thir cua cac hpp chat

flavonoit, gin diy nhieu tac gia tren the giñi da tiép tuc thir nghiem tac dungin viii‘ovain vivocua flavonoit lén cac dñng té bao ung thir khac nhau, Byung-

Zun Ahn va Gyn-Yong Song [37] da nghien cliu tac dung cua 46 flavon tonghpp lén cac dñng te bao ung thir khac nhau va rut ra nhin xét cac hpp chat 2'-benzyloxy-5 metoxyflavon, 2'-benzyloxy - 5,7-dimetoxyflavon, 2'- benzyloxy

- 5,7,8 - trimetoxyflavon, 2'-benzyloxy - 5- hydroxyflavon,

5,'2'-dihydroxyflavon the hien tinh gay doe te bao6âivñi dñng té bao LI2I0 va

HL-60 Tac dung chñng khñi u giy bñi dñng té bao ung thir S- 180 tren chuot doi

vñi 5'2'-dihydroxy - 6,7,8,6' - tetrametoxyflavon chiet xuat titScutellai iabaicallensisda dupc chting minh bsi B.Ahn va cong sq [37] Bang cac

chuyén hoa cau trtlc vñng B, mot so tac gia nhan thay co moi lien quan chatché giita hoat tlnh chñng khoi u cua hip chit flavonoit tren voi sir co mat cuanhom theoxy S v!tri 2' hay hai nhom the oxy S vi tri 2,6 cña vñng B va sir dsigoc lienkét giiia vong B va C.[ 1 3 6 ]

1.2.S.6.Tâc dong dâi voichuyé’nhoa vâtrénlâmsâng

Cac flavonoit dupc hap thtt theo dirsng da day - ruot S ngirñi va dñngvat, va dune bai tiét nguyén dang hoic dttli dang chat chuyén hoa cua chungqua niroc tieu va phin (57] Mot vat flavonoit dang glycozit bi deglycozyl hoabéi cac enzym trong cac loai mñ cua nguñi trong khi cac chat khac cñn laikhñng bi bien doi Toc dñ va pham vi deglycozyl hoa phu thuñc vao cau trucflavonoit va vi tri, ban chat cua gñc dasng bi thay thé [63] Phép do kha nangchñng oxy hoa cua huyet tirnng va niroc tieu sau khi tieu hoa che xanh di chothey st hip thu cac chat chñng oxy hoa trong ché xanh dien ra nhanh [30a.Câc chat chñng oxy hoa di vao vñng turn hoan ngay sau khi uong vao lam cholupng chat chñng oxy hoa trong huyet tuong tang len dang ké Benzie va cs(1999) [30] cho thay rang sq ting ham lirpng chat chong oxy hoa trong huyettunng co thé lam giam su thiet hat do oxy hña guy ra va vi the lam giam nguy

co mac ungthu

Câc flavonoit cñ tac dong siu sac lén chtic nang cua cac te bao miend!chva té bao viem [62] Trong cac nghien ciiu tren dñng vat hai este methylEGCGtachchiettiicheOolonggaykimhamdangkélencacphanringdiiing tren chuñt[167] Gaby (1998) [74] da chi ra rang quercetin co thé cñ gia tri trong dieu tri hensuyén va tñt cho cac benh nhan tieu dirñng va nhiem

HIV(humaoimmunodeficiencyviius).Flavonoitbaicalintrongcacnghienciiu gin diy

cho thiy co hoat tinh chñng viem vii chong HIV - 1 theo co che giy can tro sqtirong tae giGa cac protein vo ciia HIV-1 vñi cac receptor va ngan chan HIV - 1tan cñng vao cacté bao dich [126]

1.2.6 Mpt so tingdungciiabioflavonoit trong dñisñng

1.2.6.1 Mot sâ tingdung cua bioflavonoit trongyhoc

Trong y hoc lim sang, tac dung cua flavonoit rat da dang, diiñi day la mñt sñ phirong hiring irng dung chlnh:

- Chñng viem loét do cac nguyén nhin noi sinh hoic ngoai sinh, khang nhieu loai vi khuan va mm kho tieu diet,c h o n g d i r i n g

[ 1 5 , 2 0 , 7 4 ]

- Oiéu tr1 benh nhiem triing: chñng viem da, loét da day, viem mat cap va man tinh, viem gan, viem than man tinh, thirong han, ly Chfingnam,

ngiia,bandñ,benhecsema Ho trpcothekhidñngkhangsinh.Vñilieu lirpngthap, bioflavonoit co tae dung tai sinh tñ chiic mñ[8,75,84].

- Cungcñvalamgiâmtinhthamthanhmachmauvatebao,ngancankhfing

chocacproteincuamauthimdichquacacmokhac,cotacdungdyphñng vñ maomach, gay xuit huyet, phu thiing nen dirpc stt dung trong nhiing truñng hpp chay mau

va nguy co chay mau nhir cao huyét ap, bao vemaomachkhñibihistaminlamtñnwhirring;lamtitngstrhñiphuccacmaomachdâb1tiatlrngoailamtonWhirring.Dieuhoahamlirnngcacdangcholesteroltrongman,tranhnguycoxcviiamach;phuchoitrtionglirccotim,dieuhoa nhip tim Ya huyet ap; dieu hoa chuyen hoacanxi[102,105]

Tacdungtñttrongcacbinhganmit:nginchancacquatrinhhuyhoaicau

tritevachiicnanggantrongnhieutrang thaibénhly;Lamtingnhanhquatrinhtaisinhvâhñiphucchircnangcuatebaogan.Thongmat,lpimat,lpi tieu do lam tangqua trinh khñ dñc cua gan, tang nhanh qua trinh trao dfii glucoza va hinh thanhglycogen [1,1 0 0 ]

- th hung len he thñng nñi tiét nén co vat trñ dang ke trong viec dieu hoacin bang sinh hoc cua co the Mot so flavonoit co hoat tinh guy dongduc[49,102]

- Ve phiinng dien mién dich hoc, co nhieu bioflavonoit co kha nang Inchthichlymphobaosanxuitinterferon,iicchehientUpngdegramilation,ñc che sqnhin Ién cua virut [41,69,188,190] Bao ve cac to chiic co thetrong moi trirñng co nhieuion hoa do btic xa, vi vay dUpc ting dung de chong phongxa

Giam dau do tac dung chong co that[135].Ki’ch thich hoat dñng cua cotron,thamgiavaotraodoiaxitlacticChicomatcytocromoxydaza.Loaitrii rfii loan thankinh en do thien vitaminC

- Mot sñ flavonoit co tac dung chong khfii u lanh va ac tinh Tlnh chat my phu thuoc vao sir co mat cua he noi dñi lien hpp trong phan th va vi tri cfcnhomthelienquandenkhanangircchéquatrinhoxyhoa.[37,120,13139]

Lamtangtaomandolâmtangtonghopaxitfoliccñavikhuandlrñngruñt, ting so lirpng hñng ciu va ty le hemoglobin.[16]

1.2.6.2 Sritrâ cua cac flavonoit trongthu:cphâm

Cac flavonoit khñng co matt trong dong vat nhcng co trong hau het cacthircan tiinguñnthircvat.Cacflavonoitdtroccoinhirnhiingcñngcuhoahoc chung mathqc vat sit dung de tirnng tac vñi mñi truñng Chdng la mot thanh phân trongthirc an cña dong vat, dong vai trñ quan trong ca ve tac dung dinhduñngvatacdungdfiivctisiickhfiedongvat.B ñ i v a y , cacnhakhoahocdang ngaycang quan tarn den cac flavonoit trong thirc an, do chung co the dong nhimg vai trñ totcho siic khñe con ngañi nha chñng oxy hoa, ngitn ngiia ung thlr, trong cac benh timmach va trong diéu tri va dq phñng nhieu sq rñi loan chic nang benh ly cua co the nhirloét da day, ta trang; di ling; tinh khfing bén ciia mach man; nhiem virut va nhiemkhuan[177]

Cac flavanon co chu yeu trong cac giñng cam quyt, cñn cac isoflavonoitlai co nhieu trong rau dau Flavon xuat hien chu yéu trong thao moc; trong khianthocyanin va catechin tim thiy trong che, cac loai qua va ran xanh; cacflavonol co trong tit ca cac loai rau, qua Cac loai thirc an co miii vi va mausac tlr nhién hoic lam tG thuc vit co thé chira cac flavonoit [102,106, 156].Lupng lñn cac hpp chat polyphenol tc nhién duoc tim they trong che va hoaqua [102] Cac flavonoit tim thay trong ho cam quyt la flavanon, flavon vâflavonol [28], 15 chat anthocyanin va 10 flavonoit da duoc tim they trong 34loai rupu vang cua Phap duqc lam tit 6 loai nho khac nhau va trñng tai 3 vung[70] Co rat nhieu anthocyanin duoc tim thay trong 27 ho thirc vat lam thirc an.Mirc tieu thu hang nim trén toan thé giñi cña cac anthocyanin tñ nho den irñctinh khoang 10000 tan[ 5 3 ]

Ham liipng timg flavonoit riéng biet va ham lirpng flavonoit tñng so bianh htiing b0i cac yeu to di truyen nhir yeu to loai diéu kien moi throng, anhsang,sqchin,dieukiénxirlysauthuhoach(chébienvabaoquan) [34,68] Mac diiphin lñn hoa qua, chocola va rau an chia cac catechin, nhung ham lupngthay dsi trong mot pham vi rong tit 4-5 mg/kg ñ qua kiwi den 610 mg/kg ñchocola den Trong do, catechin va epicatechin la cac catechin chiem uuthe Trong khi gallocatechin, epigallocatechin va epicatechingallat thi chidaqc tim thiy S mot so loai thirc an nhat dinh Che la loai do uong duynhat co chira ca GC, EGC, ECG, EGCG, catechin va EC [23] Cfc hppchat phenol co anh hoñng dén muiV!cua rirpu Ham luqng cac chat phenolic

tong so cua rirpu Yang khoang tirong dirong 200 mg axit gallic/lit[ 174] Hon

niia, cac nghien ciiu nay cung chi ra rang rupu vang dfi chira khoang 120mg/lit anthocyan, 50mg/lit flavonol, 250mg/lit catechin va 750mg/litanthocyan

dang tanin Che xanh co ham lirpng cac hnp chitt phenol cao nhat trong cacloai do an, khoang tren 35% chit khñ [34] La khoai lang va cay hanh ciing coham lirpng flavonoit cao [48] La xanh cua khoai lang chira 185.01 mg/kgflavonoit, la tim chUa 426.82 mg/kg Cac la ngoai cua cry hanh chira 264.01mg/kg flavonoit Ham luring quercetin trong phan tin dirqc cua rau an thirñngduñi 10mg/kg[101].Trong nirñc che den, quercetin co khoang 10 - 25 mg/l1t,trong khi kaempferol va myricetin tirnng Eng la7-17mg/L va 2-5 mg/L Sirkhac nhau ve ham lirpng flavonoit co the diroc sñ dung de phan biet cac loaithirc an [163] Hen niia, sir pha ché va ché bien thac an (do uong) co the lamthay doi ham lirpng flavonoit, dieu do phu thuñc vao phirong phap sñ dung[76J Danh gia luring flavonoit liy vao co the qua thirc an la rit kho bñi cacloai flavonoit phan bñ rñng riii trong cac loai thirc vit khac nhau vâ thirc ancuaconngirñiciingratdadang.Lirpngflavonoitlayvaoquathircandirpcirñctinh trongkhoang tit 23 den 1000 mg/ngay [1561.trong khi cac nghien ctiu vekhiu phan

an S phuong Tay cho thay nen lay vao co the khoang 1000 mg/ ngay hon hpp

cac loai flavonoit [52] Lupng dñng hang ngay qua thac an cua nguñi My6oi ver anthocyanin vao mña he la 215 mg va vao mña dong la 180 mg [53] Mac

dñ sñ lieu ve flavanon vñ dihydrochalcon trong khauphan chira

co, nhcng nhimg hpp chat nay co the dong vat trñ quan trong trong hon hppflavonoit trong thirc an hung ngay [183] Vi thé ham ltrpng flavonoit trongthirc an an vao hang ngay phu thuñc hoan toan vao cac tieu chi nghien ctiu,vao phuong phap sâ dung vñ vao chat dirqc chon de phan tich Neu chisâdung mñt sñ it loai flavonoit nhit dinh de xac dinh lirpng flavonoit trongthirc an hang ngay la khong du chinh xac va co the dna den nhGng danh giasai lim nghiem trong ve vai trñ ciia flavonoit trong thac an.

I.3.CAY CHE(Camellia sinensis(L.) O Kuntze)

1.3.1.Thqcvathoc:Cay Che(Camellia sitieiisis(L.) O Kuntze) - thuoc nganh

hat tran Angiospermae, lñp hai la mamDicot yleJoiiae,bo cheTheales,ho cheTheaceae,chi cheThea(dong nghia vñiCamellia);loai che Trung QuñcThea sinensisL Trong sñ cac ten dong nghia cua cheTliea sinensisL., cac ten drrpc

Kuntze;CamelliatheiferaGriff;Camellia theaLink [4, 1, 7]

Num 1753, Carl Von Linnaeus, nha thirc vat hoc noi tieng nguñi Thuy

Oién, lan dau tien da dlnh ten khoa hoc cay che laTltea sinensis,phin loai thanh hat thir :Tliea bohea(che den) vaThea vii‘itis(che xanh)

Qua nhñng tir lieu khoa hoc, cac nha khoa hpc deu co nñi ve cry cheViet Nam lién quan chat che den nguon goc cay che tren the gift, Viet Namnñm trong viing nguyen san cay che the giñi nhimg S ngoai vi, khong phaitrung tim Cay che co nguñn gñc S vung khi hau gio mña, nhiet dñi am irñtciia vñng Oñng Nam chau A, nhung trong qua trinh sinh truong phat trien,duñi tac dong trñng trot cua con ngirñi, cry che da thich nghi vñi nhieu dieukien khi h u dat dai khac nhau S khap nam chau, tii Xfichi (Lien Xo cii) 42"vibac den Coriente (Achentina) 27 " vinam

Cry che sinh trir0ng tot trong cac dieu kien khi hiu, dit dai sau day:

- Nhiet dñ binh quan nam: 15' -25"C

- Lirpng mua binh quan mm: 1500 - 2000m m

- Oo am tirnng dñi cua khñng khi: 80 -8 5 %

30

DetcophanringchuapHcci-4,5-6;tangdayInn,nhieumunvagrin chatdinh dirñng N, P, K, nhat la nito Két cau dat tot xop, doc thoai, viiathoang vita grit dune nUñc, thufic loai datthit

1.3.2 Mot so thong tin vé cay che Viet Nam {3.7.1(),1 I,13]

Ci Viet Nam, cry che co kha ning thich nghi rong tit cac tinh LimOñng den Ha Giang, nhimg tap trung chu yeu S sau viing che: viing che TayBac, vung che Viét Bic - Hoang Lien Sun, vñng che trung du Bic Bo, vñngche Bac Trung Bñ, vñng che Tay Nguyen, vñng che duyen hai mienTrung

Ve co cau gifing che S niroc ta chu yéu la giong che Trung du (64%),tiep den la giñng che Shan (27,3%), 5% la giong PH I vñ cac giong che mñichiemkhoang1,8%.Giong“Trungdu”:diroctrongphfibién.Lato,mauxanh them,chieu dai 16 - l7cm, chiéu rong tñi 7 cm, co 10 dñi gan la not ro lam be mat la gpnsong Giong che my co siic sinh trirsng manh va rat kémch!•benh Giñng che

“Shan” co la mau xanh nhat, to, chieu rong 4 - 7cm, chiéu dai 16 - l7cm, co

13 - 15 doi gan la Chiéu cao cay tit 8 - l0m hoac cao hnn Day la giñng conang suat cao nhung kha nang ra hoa ket qua yéu, chiu duqc lanh (-5, - 6"C).Giñng che nay duqc trfing va thich nghi tot vñi khi hau cac tinh mien nut LaoCar, Ha Giang, Bac Can, Son La va cac tinhk h a c

Nim 1997, dien tich che Viet Nam da cñ khoang 75 000haC h e , diinghang thir 7 trong tong sñ 58 nirsc co trñng che, sau TrungQuñc1.115.300ha;Oñ 421 900 ha; Srilanka 187300 ha; Indonesia 128 500 ha;Kenia1 1 2 5 0 0 ha; Tho Nhi Ky 76600 ha Dien rich che Viet Nam chiém

3% dien tichcheciiathegiñi(2238000hamm1997)vachiem3,8%dientichchecuachauA(1900000 ha mm 1997) Dien tich che titp trung chñ yeu o cac tinh trung dumien nut phfa Bac va Lam Dñng Rieng 14 tinh trung du mien nut phia Bac di

cñ gfin 50 000 ha, chiem 67Nodien tich ché ca nirsc Dén hét nam 2002,tongdientichchela108000ha,trongdoco87000hachekinhdoanh.Tongsñ

lirpngchesanxuat98000tan,trongdoxuitkhâu72000tan,dat82trieuUSD

Mirc tieu thu che xanh binh quen dau ngirni S Viet Nam khoang 0,3kg/nam, ñ mirc thap so vñi cac vñng quen dung che xanh khac nhir Trung Quoc0,34kg, Oai Loan 1,3 kg; Hong Kñng 1,4 kg va Nh'at Ban 1,05 kg