Bài viết tập trung vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong khâu soạn bài giảng theo case study hướng tới phát huy năng lực người học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học trong giai đoạn hiện nay.
Trang 1TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 229 Kỳ 2 - 11/2020 ● 35
1 Đặt vấn đề
Dạy học chủ yếu là dạy cách tư duy, suy nghĩ
Mục tiêu của việc dạy không chỉ dừng lại ở việc cung
cấp kiến thức mà cần đạt tới sự kích thích, phát triển
tiềm năng của người học, nhằm giúp họ phát huy
năng lực, phát triển toàn diện Năng lực của người
học thể hiện ở 2 mặt: (i) Hiểu được, tích lũy được
những kiến thức cụ thể, hữu hình để vận dụng vào
làm bài tập, bài thi; (ii) Phát triển được năng lực tiềm
ẩn, trí thông minh, sự tháo vát, khả năng phát hiện,
đặt và giải quyết vấn đề Trong 2 năng lực trên thì
năng lực thứ hai quan trọng hơn cả vì nó là cơ sở
của mọi sự phát triển và sáng tạo Chính vì vậy mà
phương pháp giảng dạy (PPDH) cần hướng tới phát
huy năng lực này của người học
2 Nội dung nghiên cứu
Trong các phương pháp sư phạm hiện đại, có hiệu
quả thì PPDH bằng Case study là rất đáng quan tâm
và nên áp dụng rộng rãi vì nó đáp ứng được tốt mục
tiêu của giáo dục Phương pháp case study là PPDH
thông qua nghiên cứu tình huống Do vậy, nó tạo
được hứng thú say mê học tập cho sinh viên, kích
thích tính sáng tạo và rèn cho sinh viên kỹ năng ứng
dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề
thực tiễn Bài giảng có xen lẫn với các tình huống
cũng sẽ sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ hơn Phương pháp
case study thích hợp với việc đào sâu hoặc mở rộng
kiến thức thực tế, mà trên lớp hoặc trong giáo trình
chưa truyền tải được hết Để có thể áp dụng được
phương pháp case study, trước hết giảng viên cần
biên soạn kịch bản case study Dưới đây là một vài
gợi ý về soạn bài giảng case study:
2.1 Số lượng case study: Với mỗi một môn học
(45 tiết, tương đương 15 buổi) nên soạn khoảng 5 – 7 case study, trong đó 1 case đưa vào buổi đầu tiên của môn học có tính giới thiệu môn học nhằm kích thích tính tò mò của sinh viên cần tìm hiểu tiếp nội dung của môn học để có lời giải cho case
2.2 Đặt tên gọi cho case: Mỗi case đều nhằm
ứng dụng một lý thuyết nào đó trong môn học, đều phải có tên gọi của case, chỉ ra mối liên hệ giữa case với các chương, mục của giáo trình (bài giảng) nào
đó Tên gọi của case không chỉ phản ánh nội dung của case mà cần đặt sao cho hấp dẫn, gây được sự chú ý với sinh viên
2.3 Nội dung của case: Nội dung của case có
thể là một câu chuyện (story) Nếu giảng viên lấy được từ thực tế thì càng tốt, còn không thì đành phải
“tưởng tượng” Câu chuyện không nhất thiết phải dài nhưng đủ để đặt ra tình huống phải giải quyết
2.4 Đặt câu hỏi: Sau khi nêu câu chuyện, giảng
viên đặt ra khoảng 2 – 3 câu hỏi tự luận có tính chất gợi mở theo thứ tự từ dễ đến khó mà nếu như đáp án của câu trước là gợi ý cho đáp án của câu sau thì càng tốt Giảng viên dẫn dắt, gợi ý cho sinh viên tìm câu trả lời theo từng câu, bằng cách khuyến khích sinh viên trao đổi (có thể theo nhóm, theo bàn), bình luận các câu trả lời của sinh viên và gợi ý đáp án, …
2.5 Tổng kết và đưa ra câu hỏi trắc nghiệm với case: Sau khi cùng sinh viên trao đổi, thảo luận để có
được đáp án thì giảng viên cần tổng kết case, liên hệ case với các kiến thức đã học, đưa ra kết luận cuối cùng, kiểm tra mức độ tiếp thu của sinh viên bằng cách đưa ra 2 – 4 câu hỏi trắc nghiệm cho sinh viên trả lời
Thứ sáu, các case được soạn dưới dạng slides:
* NCS ThS Khoa Kinh tế Trường Đại học Tài nguyên và Môi
trường Hà Nội
SOẠN BÀI GIẢNG THEO CASE STUDY, HƯỚNG TỚI PHÁT HUY NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
Phạm Huy Hùng*
Tóm tắt
Thực hiện Nghị quyết của Đảng về đổi mới giáo dục một cách căn bản, toàn diện, ngoài việc đổi mới nội dung, chương trình thì việc đổi mới phương pháp giảng dạy có vai trò rất quan trọng Bài viết tập trung vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong khâu soạn bài giảng theo case study hướng tới phát huy năng lực người học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học trong giai đoạn hiện nay
Từ khóa: Phương pháp giảng dạy, năng lực người học, case study.
Ngày nhận bài: 6/11/2020; Ngày phản biện: 9/11/2020; Ngày duyệt đăng: 13/11/2020
Trang 236 ● TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 229 Kỳ 2 - 11/2020
Khi soạn bằng slide các case cần được trang trí thêm
các hình ảnh phù hợp với chủ đề của case hoặc nếu
được đưa ra dưới dạng clip thì càng tốt
2.6 Ví dụ minh họa về một case study:
Case study: PHÂN LOẠI KIỂM TOÁN
(Liên hệ kiến thức: Môn Lý thuyết kiểm toán;
Chương 1: Tổng quan về kiểm toán; Mục …)
STORY:
Hải, Lan, Dũng, Khôi và Minh là một nhóm bạn thân cùng góp vốn thành lập Công ty Cổ phần Gỗ Việt Yến vào tháng 8 năm 2016 Hải là cổ đông lớn nhất sở hữu 40% cổ phần, đồng thời là Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm Giám đốc điều hành Tính đến 31/12/2019, vốn điều lệ của Công ty là 40 tỷ đồng, tổng số lao động sử dụng khoảng 100 người Trong quá trình quản lý và điều hành Công ty, giữa Hải và các bạn trong nhóm phát sinh mâu thuẫn gay gắt, đặc biệt là về tài chính Lan và Dũng cho rằng bộ phận kế toán chưa có nhiều kinh nghiệm, hơn nữa phần mềm kế toán hay gặp trục trặc nên chắc chắn kết quả kinh doanh có sai sót Trong khi đó, Khôi
và Minh lại nghi ngờ có một số khoản chi phí không
có thực khiến cho lợi nhuận giảm Để giải quyết những mâu thuẫn này, cả nhóm thống nhất phương án sẽ kiểm toán Công ty hàng năm, bắt đầu từ năm 2020
Hải với vai trò là giám đốc điều hành cũng chưa biết loại kiểm toán nào là phù hợp, ai sẽ kiểm toán và những dịch vụ kiểm toán có thể cung cấp cho công ty là gì Bạn hãy tư vấn giúp Hải giải tỏa những băn khoăn trên
Câu 1: Xác định loại hình kiểm toán phù hợp với tình huống trên? Câu 2: Xác định chủ thể kiểm toán phù hợp với Công ty Cổ phần Gỗ
Việt Yến?
Câu 3: Kiểm toán viên có thể cung cấp các dịch vụ nào kèm theo kiểm
toán báo cáo tài chính?
- Giảng viên bình luận, trao đổi với các câu trả lời của sinh viên
- Giảng viên gợi ý cách tư duy logic để giải quyết các câu hỏi
Đáp án các câu hỏi gọi mở:
Câu 1: Các cổ đông thành lập Công ty Cổ phần Gỗ Việt Yến quyết định
kiểm toán báo cáo tài chính của Công ty từ niên độ tài chính 2020 Vậy, loại hình kiểm toán này là kiểm toán tài chính Mục tiêu cơ bản của cuộc kiểm toán là nhằm xác minh tính trung thực của thông tin trên báo cáo tài chính, đặc biệt là các thông tin về doanh thu, chi phí, từ đó xác định lợi nhuận của Công ty nhằm giải quyết các tranh chấp, nghi ngờ lẫn nhau giữa các cổ đông
Câu 2: Các chủ thể kiểm toán có thể thực hiện cuộc kiểm toán BCTC
cho Công ty Cổ phần Gỗ Việt Yến là Kiểm toán Nhà nước và Kiểm toán độc lập Tuy nhiên, Công ty Cổ phần Gỗ Việt Yến là một công ty có quy
mô vừa, thuộc sở hữu tư nhân với số lượng cổ đông góp vốn là 5 người Việc kiểm toán báo cáo tài chính xuất phát từ nhu cầu tự nguyện của các
cổ đông, vì vậy, chủ thể kiểm toán phù hợp nhất là kiểm toán độc lập
Câu 3: Có rất nhiều các dịch vụ mà các Kiểm toán viên có thể cung cấp
kèm theo dịch vụ kiểm toán BCTC như: Dịch vụ về kế toán, tư vấn, định giá, chuyển giá, thuế, đào tạo,…
Trang 3TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 229 Kỳ 2 - 11/2020 ● 37
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1: Mục đích của kiểm toán báo cáo tài chính là để tăng độ tin cậy
của báo cáo tài chính được kiểm toán
a Đúng
b Sai
Câu 2: Khi phân loại kiểm toán theo chức năng, trong các loại kiểm
toán dưới đây loại nào không thuộc phạm vi phân loại này?
a Kiểm toán hoạt động
b Kiểm toán nội bộ
c Kiểm toán tuân thủ
d Kiểm toán báo cáo tài chính
Câu 3: Khi phân loại kiểm toán theo chủ thể tiến hành kiểm toán, loại
kiểm toán nào trong các loại kiểm toán dưới đây không thuộc phạm vi phân loại này?
a Kiểm toán báo cáo tài chính
b Kiểm toán nhà nước
c Kiểm toán độc lập
d Kiểm toán nội bộ
Câu 4: Lĩnh vực đặc trưng nhất của Kiểm toán độc lập là:
a Kiểm toán tuân thủ
b Kiểm toán hoạt động
c Kiểm toán tài chính
d Lĩnh vực khác
Câu 5: Để hiểu rõ hoạt động kinh doanh của khách hàng thì KiTV nên
đồng thời cung cấp cả 2 dịch vụ tư vấn, kế toán và kiểm toán báo cáo tài chính đối với cùng một đối tượng khách hàng
a Đúng
b Sai
Giảng viên đưa ra đáp án câu hỏi trắc nghiệm và giải thích cụ thể:
1_b; 2_b; 3_a; 4_c; 5_b;
Kiểm toán có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau Tuy nhiên tiêu thức phân loại cơ bản nhất là phân loại kiểm toán theo đối tượng cụ thể và phân loại theo tổ chức bộ máy
Mỗi một loại kiểm toán khác nhau sẽ có mục tiêu cơ bản khác nhau
và khách thể kiểm toán khác nhau
3 Kết luận
Đổi mới PPDH, xóa bỏ phương pháp lạc hậu, thụ
động như kiểu thầy cô đọc trò chép, cần phải thực
hành có hiệu quả các PPDH tiên tiến, trong đó PPDH
bằng Case study nhằm phát huy năng lực người học
là một phương pháp góp phần thực hiện mục tiêu
chung nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của
giáo dục
Tài liệu tham khảo
1 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (2016),PPDH chủ động, Trung tâm nghiên cứu cải tiến PPDH và học đại học , Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
2 Trường Đại học Đại Nam (2015), Kỷ yếu hội thảo khoa học - Đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực người học tại các cơ sở đào tạo đại học ngoài công lập, Hà Nội