Đề tài với mục đích là nghiên cứu nội dung cơ bản của lý thuyết “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” và từ lý thuyết đó đến thực tiễn xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Trang 3Thành ph H Chí Minh, tháng 12 năm 2021 ố ồ
Trang 4L I CAM ĐOANỜ
Chúng em xin cam đoan đ tàiề “T Lý Thuy t V Kinh T Th Trừ ế ề ế ị ường Đ nế
Th c Ti n Xây D ng Kinh T Th Trự ễ ự ế ị ường Đ nh Hị ướng Xã H i Ch Nghĩa Vi tộ ủ Ở ệ Nam” do nhóm 5 nghiên c u va th c hiênứ ̀ ự ̣
Chúng em đã ki m tra d li uể ữ ệ theo quy đ nh hi n hànhị ệ
Kêt qua ́ ̉ bài làm c a đ tàiủ ề “T Lý Thuy t V Kinh T Th Trừ ế ề ế ị ường Đ nế
Th c Ti n Xây D ng Kinh T Th Trự ễ ự ế ị ường Đ nh Hị ướng Xã H i Ch Nghĩa Vi tộ ủ Ở ệ Nam” la trung th c va ̀ ự ̀không sao chép t b t k bài t p c a nhóm khácừ ấ ỳ ậ ủ
Cac tai liêu đ́ ̀ ̣ ượ ửc s dung trong ti u lu n co nguôn gôc, xuât x ro rang.̣ ể ậ ́ ̀ ́ ́ ứ ̃ ̀
(Ký và ghi rõ h tên)ọ
CAO TUY TẾ NHI
Trang 5M C L C Ụ Ụ
Trang 6PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1 Lý do ch n đ tàiọ ề
Phát tri n kinh t th trể ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa là m t n i dung quan ộ ủ ộ ộ
tr ng trong đọ ường l i đ i m i toàn di n đ t nố ổ ớ ệ ấ ướ ủc c a Đ ng và nả ước ta đã được
th c hi n trong nhi u năm qua và cũng là m t trong nh ng y u t quan tr ng nh t ự ệ ề ộ ữ ế ố ọ ấđóng góp vào nh ng thành t u đ t đữ ự ạ ượ ủc c a đ t nấ ước
Kinh t th trế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa là s đ t phá trong t duy và th c ộ ủ ự ộ ư ự
ti n lãnh đ o s nghi p đ i m i c a Đ ng C ng s n Vi t Nam ta . Và là v n đ lý ễ ạ ự ệ ổ ớ ủ ả ộ ả ệ ấ ề
lu n và th c ti n m i m và h t s c ph c t p, g n bó gi a vi c nh n th c quy ậ ự ễ ớ ẻ ế ứ ứ ạ ắ ữ ệ ậ ứ
lu t khách quan v i phát huy v i vai trò ch đ ng, sáng t o c a Đ ngậ ớ ớ ủ ộ ạ ủ ả Hi u và ể
nh n bi t đậ ế ược đi u đó, v i v n ki n th c c b n và còn thô s xin quý th y cô ề ớ ố ế ứ ơ ả ơ ầ
lượng tình b qua cho và cho phép nhóm em đỏ ược trình bày v đ tài đã nghiên c u.ề ề ứ
2 M c đích nghiên c u ụ ứ
Đ tài v i m c đích là nghiên c u n i dung c b n c a lý thuy t “n n kinh t th ề ớ ụ ứ ộ ơ ả ủ ế ề ế ị
trường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa” và t lý thuy t đó đ n th c ti n xây d ng ộ ủ ừ ế ế ự ễ ựkinh t th trế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa Vi t Nam.ộ ủ ở ệ
3 Đ i tố ượng nghiên c uứ
Đ i tố ượng nghiên c u c a kinh t th có m i quan h nhà nứ ủ ế ị ố ệ ước và th trị ường là m iố quan tâm xuyên su t chi u dài phát tri n c a n n kinh t th trố ề ể ủ ề ế ị ường các qu c gia. ở ố
Gi i quy t h p lý m i quan h nhà nả ế ợ ố ệ ước và th trị ường là chìa khóa thành công c a ủcác n n kinh t ề ế
Trang 7khai đ u t kinh doanh tr c ti p, b n thân các d ch v công cũng đầ ư ự ế ả ị ụ ược chuy n cho ể
t nhân tham gia cung c p.ư ấ
Trong các n n kinh t Đông Á, trong th i k đ u nhà nề ế ờ ỳ ầ ước can thi p khá m nh vào ệ ạ
n n kinh t , th c s là đ ng l c thúc đ y và đ nh hề ế ự ự ộ ự ẩ ị ướng phát tri n. Tuy nhiên, trongể
nh ng th p k g n đây quá trình t nhân hóa và phân quy n, gi i đi u ti t đữ ậ ỷ ầ ư ề ả ề ế ược
đ y m nh. Vai trò nhà nẩ ạ ước tuy v n đẫ ược nh n m nh h n so v i các n n kinh t ấ ạ ơ ớ ề ế
c a nủ ước ÂuM , song song nhà nỹ ước và th trị ường có s k t h p ch t ch , nhà ự ế ợ ặ ẽ
nước chú ý h n trong vi c t o l p hành lang pháp lý, xây d ng các quy t c, t o l p ơ ệ ạ ậ ự ắ ạ ậ
c s h t ng, chú ý các chính sách an ninh qu c gia và an ninh con ngơ ở ạ ầ ố ười. Đó là kinh nghi m r t đáng tham kh o v i Vi t Nam. ệ ấ ả ớ ệ
Trong n n kinh t th trề ế ị ường Xã H i Ch Nghĩa Trung Qu c có nhi u nh ng nét ộ ủ ố ề ữriêng trong x lý m i quan h nhà nử ố ệ ước và th trị ường. T chú tr ng vai trò nhà ừ ọ
nước, Trung Qu c chuy n d n sang k t h p nhà nố ể ầ ế ợ ước và th trị ường, th a nh n vai ừ ậtrò c b n th trơ ả ị ường, và th c t phát tri n c a Trung Qu c đã đ a đ n s đi u ự ế ể ủ ố ư ế ự ề
ch nh, hay th a nh n vai trò quy t đ nh c a th trỉ ừ ậ ế ị ủ ị ường trong phân b ngu n l c. Tuyổ ồ ự nhiên, trong n n kinh t Trung Qu c khu v c kinh t qu c doan v n đề ế ố ự ế ố ẫ ược chú ý v iớ vai trò ch đ o. Cùng v i phát tri n có hi u qu kinh t nhà nủ ạ ớ ể ệ ả ế ước, nhà nước được chú tr ng trong vai trò đi u ti t vĩ mô, trong xây d ng các th ch th trọ ề ế ự ể ế ị ường và môi
trường cho doanh nghi p phát tri n.ệ ể
5 Ý nghĩa lý lu n và th c ti n c a đ tàiậ ự ễ ủ ề
Lý lu n và th c ti n đ u cho th y, xây d ng ch nghĩa xã h i là ki n t o m t ki u ậ ự ễ ề ấ ự ủ ộ ế ạ ộ ể
xã h i m i v ch t, hoàn toàn không h đ n gi n, d dàng. Đây là c m t s ộ ớ ề ấ ề ơ ả ễ ả ộ ự
nghi p sáng t o vĩ đ i, đ y th thách, khó khăn, m t s nghi p t giác, liên t c, ệ ạ ạ ầ ử ộ ự ệ ự ụ
hướng đích lâu dài, không th nóng v i. Vì v y, bên c nh vi c xác đ nh ch trể ộ ậ ạ ệ ị ủ ương,
đường l i đúng, b o đ m vai trò lãnh đ o c a Đ ng, ph i phát huy m nh m vai ố ả ả ạ ủ ả ả ạ ẽtrò sáng t o, s ng h và tham gia tích c c c a nhân dân. phạ ự ủ ộ ự ủ ương hướng chính tr ị
và đ ra quy t sách, không th ch xu t phát t th c ti n c a đ t nề ế ể ỉ ấ ừ ự ễ ủ ấ ước và dân t c ộmình, mà còn ph i nghiên c u, tham kh o kinh nghi m t th c ti n c a th gi i và ả ứ ả ệ ừ ự ễ ủ ế ớ
th i đ i. Vì v y, chúng ta ph i ch đ ng và tích c c h i nh p qu c t , th c hi n ờ ạ ậ ả ủ ộ ự ộ ậ ố ế ự ệ
đường l i đ i ngo i đ c l p, t ch , hòa bình, h p tác và phát tri n, đa phố ố ạ ộ ậ ự ủ ợ ể ương hóa, đa d ng hóa các quan h qu c t trên c s tôn tr ng đ c l p ch quy n, toàn ạ ệ ố ế ơ ở ọ ộ ậ ủ ề
Trang 8v n lãnh th , không can thi p vào công vi c n i b c a nhau, bình đ ng, cùng có ẹ ổ ệ ệ ộ ộ ủ ẳ
l i cho ngu n g c sâu xa c a th ng l i, c a phát tri nợ ồ ố ủ ắ ợ ủ ể
Trang 9PH N N IẦ Ộ DUNG
1 Lý thuy t v kinh t th trế ề ế ị ường
1 Khái ni m và n i dung kinh t th trệ ộ ế ị ường
1.1 Khái ni m kinh t th tr ệ ế ị ườ ng
N n kinh t th trề ế ị ường là quá trình phát tri n kinh t , bi u hi n n n văn minhể ế ể ệ ề
cu con ngả ười, vi c s n xu t thích h p v i yêu c u c a nhân lo i, c nh tranh côngệ ả ấ ợ ớ ầ ủ ạ ạ
b ng gi a các thành ph n v i nhau trong xã h i. Tuy nhiên, không th có m t môằ ữ ầ ớ ộ ể ộ hình kinh t th trế ị ường duy nh t đ mà áp d ng cho m i qu c gia, m i giai đo nấ ể ụ ỗ ố ỗ ạ phát tri n. Ngày nay, t t c các qu c gia đ u có mô hình kinh t không gi ng nhauể ấ ả ố ề ế ố
ví d nh mô hình kinh t th trụ ư ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa Trung Qu c,ộ ủ ở ố kinh t th trế ị ường t do m i Tây Âu, Hoa K Vì v y, m i n n kinh t th trự ớ ở ỳ ậ ọ ề ế ị ườ ngkhông ch có nh ng đ c đi m chung c a kinh t th trỉ ữ ặ ể ủ ế ị ường mà còn có nh ng đ cữ ặ
đi m ph n ánh các yêu c u nh chính tr ,kinh t , xã h i, l ch s dân t c và đi uể ả ầ ư ị ế ộ ị ử ộ ề
ki n văn hóa.ệ
N n kinh t th trề ế ị ường v i đ nh hớ ị ướng xã h i ch nghĩa Vi t Nam là n nộ ủ ở ệ ề kinh t v n hành theo các quy lu t c a th trế ậ ậ ủ ị ường, đ ng th i nh m t ng bồ ờ ằ ừ ước xây
d ng, xác l p và hình thành nên m t xã h i công b ng, văn minh, dân ch , dân giàuự ậ ộ ộ ằ ủ
và nước m nh, v i s lãnh đ o c a Đ ng C ng S n Vi t Nam. Có nhi u lo i hìnhạ ớ ự ạ ủ ả ộ ả ệ ề ạ
s h u và nhi u thành ph n kinh t tham gia, vân đ ng và phát tri n trong môiở ữ ề ầ ế ộ ể
trường c nh tranh, n đ nh và đ ng đ u. Trên th c t , giá tr c a m t dân t c giàu,ạ ổ ị ồ ề ự ế ị ủ ộ ộ
c a m t qu c gia dân ch , công b ng, văn minh là nh ng giá tr xã h i tủ ộ ố ủ ằ ữ ị ộ ương lai mà nhân lo i ph i ti p t c tìm ki m đ có th hi n th c hóa chúng trong xã h i th cạ ả ế ụ ế ể ể ệ ự ộ ự tế
Đ có để ược h th ng giá tr nh v y, n n kinh t Vi t Nam gi ng nh cácệ ố ị ư ậ ề ế ệ ố ư
n n kinh t th trề ế ị ường khác, c n có s qu n lý c a Nhà nầ ự ả ủ ước, nh ng đ i v i Vi tư ố ớ ệ Nam, Nhà nước ph i ch u s lãnh đ o c a Đ ng C ng s n là đ ng c m quy n doả ị ự ạ ủ ả ộ ả ả ầ ề
l ch s khách quan quy đ nh. N n kinh t th trị ử ị ề ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩaộ ủ
Trang 10ph i bao g m t t c các đ c tr ng c a kinh t th trả ồ ấ ả ặ ư ủ ế ị ường, đ ng th i ph i mangồ ờ ả
nh ng nét đ c tr ng Vi t Nam. Đây chính là ki u mô hình thích h p v i trình đữ ặ ư ệ ể ợ ớ ộ phát tri n, hoàn c nh và l ch s Vi t Nam.ể ả ị ử ệ
1.2 N i dung kinh t th tr ộ ế ị ườ ng
Đ i v i s phát tri n kinh t th trố ớ ự ể ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa là chi nộ ủ ế
lược đường l i nh t quán, là mô hình kinh t t ng quát c a Vi t Nam trong th i kố ấ ế ổ ủ ệ ờ ỳ quá đ lên ch nghĩa xã h i. Dộ ủ ộ ưới đây là m t s n i dung c b n sau:ộ ố ộ ơ ả
Th nh t ứ ấ , s phát tri n c a kinh t đ nh hự ể ủ ế ị ướng xã h i ch nghĩa là t t y u,ộ ủ ấ ế phù h p v i quy lu t phát tri n khách quan.ợ ớ ậ ể
N n kinh t hàng hóa phát tri n cao n u có t t c các đi u ki n cho phátề ế ể ế ấ ả ề ệ tri n và sinh t n, thì kinh t hàng hóa t mình hình thành. Kinh t hàng hóa phátể ồ ế ự ế tri n d a theo các quy lu t t t y u đ có th chinh ph c để ự ậ ấ ế ể ể ụ ược trình đ n n kinh tộ ề ế
th trị ường, đây m i là tính quy lu t. S phát tri n kinh t hàng hóa t n t i và cácớ ậ ự ể ế ồ ạ
đi u ki n cho s hình thành Vi t Nam. Chính vì v y, Vi t Nam s hình thànhề ệ ự ở ệ ậ ở ệ ự nên n n kinh t th trề ế ị ường là khách quan và t t y u. Các qu c gia trên th gi i đ uấ ế ố ế ớ ề
có chung đó là xã h i công b ng, văn minh, dân giàu và nộ ằ ước m nh. Do đó, vi cạ ệ
hướng t i xác l p nh ng giá tr đó n n kinh t th trớ ậ ữ ị ề ế ị ường Vi t Nam là phù h p vàở ệ ợ
t y u trong quá trình phát tri n. ấ ế ể
Kinh t hàng hóa gi n đ n hay kinh t th trế ả ơ ế ị ường t b n ch nghĩa, nó xu tư ả ủ ấ
hi n trong m i hình thái kinh t xã h i, g n li n h u c và ph i ch u s chi ph iệ ỗ ế ộ ắ ề ữ ơ ả ị ự ố
b i nhi u quan h th ng tr , s n xu t trong xã h i. Tuy kinh t th trở ề ệ ố ị ả ấ ộ ế ị ường t b nư ả
ch nghĩa ch m đ n th i k h ng th nh, phát trii n c c k cao nh ng các nủ ạ ế ờ ỳ ư ị ể ự ỳ ư ở ướ ừ c t
b n phát tri n, mâu thu n t trả ể ẫ ừ ước đ n gi không th nào hàn g n đế ờ ể ắ ược trong xã
h i t b n ch nghĩa. Chính vì nh v y, mà con ngộ ư ả ủ ư ậ ười không ch d ng l i kinhỉ ừ ạ ở
t th trế ị ường t b n ch nghĩa mà luôn mong mu n ti p t c phát tri n. Nư ả ủ ố ế ụ ể ước ta đã
r t đúng khi ch n l a mô hình kinh t th trấ ọ ự ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa, nóộ ủ
xu t hi n trong m i hình thái xã h i kinh t và b chi ph i b i nhi u quan h th ngấ ệ ỗ ộ ế ị ố ở ề ệ ố
Trang 11tr , s n xu t trong xã h i. N n kinh t th trị ả ấ ộ ề ế ị ường t b n ch nghĩa có hư ả ủ ướng t phátự tri n, t ph đ nh t o đi u ki n c n và đ cho cu c cách m ng xã h i cách m ngể ự ủ ị ạ ề ệ ầ ủ ộ ạ ộ ạ
xã h i ch nghĩa. Vì v y, con ngộ ủ ậ ười mu n ti p t c phát tri n thì không ch d ng l iố ế ụ ể ỉ ừ ạ kinh t th tr ng t b n ch nghĩa. V i ý nghĩa đó, s l a ch n mô hình kinh t
th trị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa Vi t Nam là phù h p v i xu th c a th iộ ủ ở ệ ợ ớ ế ủ ờ
đ i và đ c đi m phát tri n c a đ t nạ ặ ể ể ủ ấ ước
Th hai là ứ do tính u vi t c a kinh t th trư ệ ủ ế ị ường đ nh hị ướng trong thúc đ yẩ phát tri n. ể
Trên th c t th gi i l n Vi t Nam có th th y so v i mô hình kinh t phi thự ế ế ớ ẫ ệ ể ấ ớ ế ị
trường thì kinh t th trế ị ướng là hình th c phân b ngu n l c hi u qu dứ ổ ồ ự ệ ả ược nhân
lo i th c hi n hóa. N n kinh t th trạ ự ệ ề ế ị ường này chính là đ ng l c giúp l c lộ ự ự ượng s nả
xu tphát tri n nhanh chóng. V i nh ng tác đ ng quy lu t th trấ ể ớ ữ ộ ậ ị ường, n n kinh tề ế phát tri n d a vào hể ự ướng năng đ ng, t p trung nâng cao năng su t lao đ ng, đ yộ ậ ấ ộ ẩ
m nh ti n b k thu tcông ngh , chú tr ng đ n ch t lạ ế ộ ỹ ậ ệ ọ ế ấ ượng s n ph m và giá thànhả ẩ
h p lý. T góc đ đó, không có gì mâu thu n gi a m c tiêu phát tri n kinh t thợ ừ ộ ẫ ữ ụ ể ế ị
trường theo đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa. Vì v y, chúng ta ph i phát tri n và sộ ủ ậ ả ể ử
d ng kinh t th trụ ế ị ường trong th i k quá đ lên ch nghĩa xã h i. T đó, là đ ngờ ỳ ộ ủ ộ ừ ộ
l c đ đ y m nh l c lự ể ẩ ạ ự ượng s n xu t làm vi c hi u qu , nh m tri n khai và th cả ấ ệ ệ ả ằ ể ự
hi n ch trệ ủ ương là “dân giàu, nước m nh, công b ng, dân ch , văn minh”. Đ đ tạ ằ ủ ể ạ
được nhanh nh t m c tiêu c a ch nghĩa xã h i thì vi c mà phát tri n kinh t theoấ ụ ủ ủ ộ ệ ể ế
đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa là là viêc l a ch n thích h p và đúng đ n nh t.ộ ủ ự ọ ợ ắ ấ
Th ba ứ , là mô hình kinh t th trế ị ường phù h p v i mong mu n, nguy n v ngợ ớ ố ệ ọ
c a ngủ ười dân đó là dân giàu, nước m nh,dân ch , công b ng, văn minh.ạ ủ ằ
Tuy trên th gi i có r t nhi u mô hình kinh t th trế ớ ấ ề ế ị ường, nh ng s phát tri nư ự ể
mà gây ra tình c nh kém văn minh, công b ng, dân không giàu và nả ằ ước không m nhạ
ch c ch n là m t vi c mà không ai mu n. Chính vì l đó, m i ngắ ắ ộ ệ ố ẽ ỗ ười dân Vi t Namệ luôn có trong mình m t khát v ng cao c , khát v ng đó chính là bi n Vi t Nam trộ ọ ả ọ ế ệ ở
Trang 12thành m t qu c gia dân giàu, nộ ố ước m nh, dân ch , công b ng và văn minh. Đ màạ ủ ằ ể
th c hi n khát v ng y tr thành s th t thì ph i ti n hành th c hi n n n kinh tự ệ ọ ấ ở ự ậ ả ế ự ệ ề ế
th trị ường hướng đ n giá tr m i, vì đây m i chính là t t y u khách quan. Thêm vàoế ị ớ ớ ấ ế
đó, nh t đ nh ph i kh ng đ nh r ng n n kinh t th trấ ị ả ẳ ị ằ ề ế ị ường s còn t n t i Vi tẽ ồ ạ ở ệ Nam r t lâu, là m t t t y u khách quan, là đi u h t s c c n thi t đ i v i vi c xâyấ ộ ấ ế ề ế ứ ầ ế ố ớ ệ
d ng ch nghĩa xã h i. Có l đ i v i s t n t i hay không t n t i c a n n kinh tự ủ ộ ẽ ố ớ ự ồ ạ ồ ạ ủ ề ế
th trị ường cũng b i các yêu c u kinh t xã h i khách quan sinh ra nó mà quy đ nh.ở ầ ế ộ ị Trong quá trình Vi t Nam quá đ lên ch nghĩa xã h i, các đi u ki n vi c ra đ i vàệ ộ ủ ộ ề ệ ệ ờ
t n t i c a s n xu t hàng hóa nh : nhi u hình th c không gi ng nhau c a quan hồ ạ ủ ả ấ ư ề ứ ố ủ ệ
s h u v t li u s n xu t ch a m t đi thì s n xu t và phân ph i ph i th c hi nở ữ ề ư ệ ả ấ ư ấ ả ấ ố ả ự ệ qua th trị ường v i nh ng quan h ti n t giá tr , phân b l c lớ ữ ệ ề ệ ị ổ ự ượng lao đ ng xãộ
h i. Th c ch t Vi t Nam trong quá trình phát tri n “rút ng n” c a l ch s , khôngộ ự ấ ệ ể ắ ủ ị ử
ph i là s “đ t cháy” giai đo n t quá đ lên ch nghĩa xã h i b qua ch đ tả ự ố ạ ừ ộ ủ ộ ỏ ế ộ ư
b n ch nghĩa. ả ủ Theo quan đi m đó, Vi t Nam trong th i k quá đ lên ch nghĩaể ệ ờ ỳ ộ ủ
xã h i, đ t nộ ấ ước c a chúng ta ph i th c hi n m t cu c cách m ng t m t đ tủ ả ự ệ ộ ộ ạ ừ ộ ấ
nước có n n kinh t l c h u t cung t c p chuy n đ i sang m t n n kinh t thề ế ạ ậ ự ự ấ ể ổ ộ ề ế ị
trường và hi n đ i ệ ạ theo hướng xã h i ch nghĩa.ộ ủ
2 Các quy lu t khách quan c a n n kinh t th trậ ủ ề ế ị ường
Ví dụ: Giá tr c a m t m nh đ t đị ủ ộ ả ấ ược th trị ường đánh giá d a trên tính uự ư
vi t c a nó, bao g m v trí đ a lý thu n l i, đ khan hi m (theo quy ho ch), gia tăngệ ủ ồ ị ị ậ ợ ộ ế ạ (giá tr có th tăng trong tị ể ương lai),…Trong trường h p này, ngợ ười bán có th tácể
Trang 13đ ng đ n giá tr c a s n ph m b ng cách v ra nh ng vi n c nh phi th c t gâyộ ế ị ủ ả ẩ ằ ẽ ữ ễ ả ự ế
m t giá, ấ
b) Vai trò
+ Đi u ti t vi c s n xu t và làm l u thông hàng hoá ề ế ệ ả ấ ư
Đi u ti t s n xu t là vi c đi u ti t và phân ph i các y u t s n xu t gi aề ế ả ấ ệ ề ế ố ế ố ả ấ ữ các b ph n, lĩnh v c kinh t Tác d ng c a quy lu t giá tr này độ ậ ự ế ụ ủ ậ ị ược truy n qua sề ự
bi n đ ng c a giá c hàng hoá trên th trế ộ ủ ả ị ường dưới tác đ ng c a quy lu t cungc u.ộ ủ ậ ầ
S l u thông c a quy lu t giá tr đi u ti t cũng thông qua giá c th trự ư ủ ậ ị ề ế ả ị ường. S bi nự ế
đ ng c a giá c th trộ ủ ả ị ường cũng có tác d ng thu hút lu ng hàng hóa t giá th p lênụ ồ ừ ấ giá cao, t đó làm thông su t dòng hàng hóa.ừ ố
+ Kích thích c i thi n và nâng cao kĩ thu t, h p lý hóa s n xu t, tăng năng ả ệ ậ ợ ả ấ
su t lao đ ng thúc đ y l c l ấ ộ ẩ ự ượ ng s n xu t xã h i phát tri n ả ấ ộ ể
Do đi u ki n s n xu t khác nhau và hao phí lao đ ng cá bi t khác nhau nênề ệ ả ấ ộ ệ
nh ng ngữ ườ ải s n xu t mà hao phí lao đ ng cá bi t th p h n hao phí lao đ ng c aấ ộ ệ ấ ơ ộ ủ
xã h i hàng hóa s có l i th và thu độ ẽ ợ ế ượ ợc l i nhu n cao. Vì l đó, h ph i luôn tìmậ ẽ ọ ả cách c i thi n và nâng cao k thu t, c i ti n t ch c qu n lý, nghiêm túc th c hi nả ệ ỹ ậ ả ế ổ ứ ả ự ệ
ti t ki m và tăng năng su t lao đ ng.ế ệ ấ ộ
+ Th c hi n s l a ch n t nhiên và phân hóa ng ự ệ ự ự ọ ự ườ ả i s n xu t hàng hóa ấ thành ng ườ i giàu, ng ườ i nghèo
Quá trình c nh tranh theo đu i giá tr t t y u s d n đ n nh ng k t qu sau: ạ ổ ị ấ ế ẽ ẫ ế ữ ế ả
Người có đi u ki n s n xu t u vi t, trình đ cao, hi u bi t, trang b côngề ệ ả ấ ư ệ ộ ể ế ị ngh t t thì hao phí lao đ ng cá nhân th p, lãng phí s c lao đ ng xã h i c nệ ố ộ ấ ứ ộ ộ ầ thi t đ phát tri n làm giàu nhanh chóng. ế ể ể
Ngượ ạc l i, không có đi u ki n thu n l i và g p r i ro kinh doanh s b thuaề ệ ậ ợ ặ ủ ẽ ị
l , th m chí phá s n.ỗ ậ ả
Trang 142.2 Quy lu t cungc u ậ ầ
Quy lu t cungc u là quy lu t kinh t đi u ch nh m i quan h gi a cung vàậ ầ ậ ế ề ỉ ố ệ ữ
c u: ầ
Trong n n kinh t th trề ế ị ường, hai ho t đ ng tác đ ng l n nhau, không thạ ộ ộ ẫ ể
ho t đ ng đ c l p. Giao đi m gi a cung và c u đạ ộ ộ ậ ể ữ ầ ược g i là giá trung bình và ngọ ườ imua ch p nh n thanh toán trên c s đôi bên cùng có l i. Doanh nghi p tham giaấ ậ ơ ở ợ ệ vào ho t đ ng s n xu t là tham gia vào quá trình cung ng s n ph m, vì v y trạ ộ ả ấ ứ ả ẩ ậ ướ ckhi xây d ng chi n lự ế ược c nh tranh c n ph i làm rõ xu hạ ầ ả ướng tăng hay gi m c aả ủ
t ng c u s n ph m.ổ ầ ả ẩ
Ví dụ: Đ i v i nh ng lô đ t trên, n u ngu n cung ban đ u nhi u, ngố ớ ữ ấ ế ồ ầ ề ười mua
có th mua để ược v i giá t t, nh ng vào th i k cao đi m, khi t ng c u l n h nớ ố ư ờ ỳ ể ổ ầ ớ ơ
t ng cung, ngổ ười mua có th ph i tr giá m t m c giá cao h n. Khi nó gi m xu ngể ả ả ộ ứ ơ ả ố
dưới m c t ng cung, giá có th gi m xu ng r t nhi u so v i giá mua ban đ u.ứ ổ ể ả ố ấ ề ớ ầ
2.3 Quy lu t c nh tranh ậ ạ
Quy lu t c nh tranh là quy lu t kinh t đi u ch nh m t cách khách quan m iậ ạ ậ ế ề ỉ ộ ố quan h c nh tranh gi a các ch th trong s n xu t và trao đ i hàng hóa. Ngệ ạ ữ ủ ể ả ấ ổ ượ c
l i, khi nhi u ngạ ề ười mua tranh giành m t s n ph m, ngộ ả ẩ ười bán có th tăng giá traoể
đ i c a s n ph m. C nh tranh là s c nh tranh gi a các ch th kinh t nh m cóổ ủ ả ẩ ạ ự ạ ữ ủ ể ế ằ
l i th trong s n xu t và tiêu dùng, t i đa hoá l i ích. N n kinh t th trợ ế ả ấ ố ợ ề ế ị ường càng phát tri n, th trể ị ường c nh tranh càng gay g t. Th trạ ắ ị ường tr nên thở ường xuyên và
kh c li t h n. Trong n n kinh t th trố ệ ơ ề ế ị ường, s c nh tranh có th x y ra gi a nh ngự ạ ể ả ữ ữ
người tham gia trong ngành, ho c gi a nh ng ngặ ữ ữ ười tham gia khác nhau trong ngành
+ C nh tranh trong nôi bô ngành ạ ̣ ̣
Đây là m t trong nh ng cách đ hi n th c hóa l i ích c a các doanh nghi pộ ữ ể ệ ự ợ ủ ệ
s n xu t gi ng nhau. Bi n pháp c nh tranh là vi c doanh nghi p n l c c i ti n kả ấ ố ệ ạ ệ ệ ỗ ự ả ế ỹ
Trang 15thu t, đ i m i công ngh , h p lý hóa s n xu t, tăng năng su t lao đ ng nh m gi mậ ổ ớ ệ ợ ả ấ ấ ộ ằ ả giá tr cá bi t c a hàng hóa, gi m giá tr hàng hóa. Hàng hoá do doanh nghi p s nị ệ ủ ả ị ệ ả
xu t ra th p h n giá tr xã h i c a hàng hoá đó. K t qu c a c nh tranh n i ngànhấ ấ ơ ị ộ ủ ế ả ủ ạ ộ
là s hình thành giá tr th trự ị ị ường (giá tr xã h i) c a m i hàng hoá. Cùng m t lo iị ộ ủ ỗ ộ ạ hàng hóa đượ ảc s n xu t các doanh nghi p s n xu t khác nhau, do đi u ki n s nấ ở ệ ả ấ ề ệ ả
xu t khác nhau (đi u ki n trang thi t b k thu t, trình đ t ch c s n xu t, trìnhấ ề ệ ế ị ỹ ậ ộ ổ ứ ả ấ
đ k thu t công nhân, ) nên hàng hóa s n xu t ra có giá tr riêng khác nhau,ộ ỹ ậ ả ấ ị
nh ng t t c các m t hàng trên th trư ấ ả ặ ị ường đ u ph i th ng nh t giá đã bán, t c là giáề ả ố ấ ứ
th trị ường. Giá th trị ường d a trên giá tr th trự ị ị ường (giá tr xã h i). Giá tr th trị ộ ị ị ườ ng
là giá tr trung bình c a hàng hóa đị ủ ượ ảc s n xu t trong m t khu v c s n xu t nh tấ ộ ự ả ấ ấ
đ nh ho c giá tr riêng l c a hàng hóa đị ặ ị ẻ ủ ược s n xu t trong đi u ki n trung bìnhả ấ ề ệ
c a khu v c, chi m ph n l n t ng s hàng hóa trong khu v c đó.ủ ự ế ầ ớ ổ ố ự
+ Tác d ng tích c c c a c nh tranh ụ ự ủ ạ
Trước tiên c nh tranh ch y u thúc đ y s phát tri n c a l c lạ ủ ế ẩ ự ể ủ ự ượng s nả
xu t. Trong n n kinh t th trấ ề ế ị ường, đ nâng cao năng l c c nh tranh, các chu thê sanể ự ạ ̉ ̉ ̉ xuât kinh doanh không ng ng tìm ki m và ng d ng các ti n b k thu t, cônǵ ừ ế ứ ụ ế ộ ỹ ậ ngh m i vào s n xu t d n đ n s đ i m i v k năng và ki n ệ ớ ả ấ ẫ ế ự ổ ớ ề ỹ ế th c c a ngứ ủ ười lao
đ ng. K t qu là, c nh tranh thúc đ y l c lộ ế ả ạ ẩ ự ượng s n xu t xã h i phát tri n nhanhả ấ ộ ể
h n.ơ