Cam nang song xanh getgreen vietnam pdf

Đánh dấu nếu bạn thực hiện hành động này Đánh dấu nếu bạn thực hiện hành động này • Khi dùng đồ tái chế thay vì mua đồ mới, bạn đã tiết kiệm được khoản tiền dùng cho mua sắm • Phát huy

Trang 1

O Nói không với túi ni lông

O Không vứt rác bừa bãi

O Không đốt rác

O Để đồ dùng có thể tái chế tại khu vực riêng trong nhà

O Kiểm soát và tiết giảm những thứ bạn vứt bỏ đi

O Tái sử dụng bao, gói

O Quyên góp đồ dùng cũ cho tổ chức từ thiện địa phương

Rác thải sinh hoạt

Trang 2

Trung bình mỗi túi ni lông chỉ được sử dụng trong vòng 5 phút nhưng phải mất đến hàng 100 năm để phân hủy trong môi trường Khi chúng phân hủy, các độc tố ngấm vào đất, hồ, sông và biển Mỗi năm hàng nghìn loài động vật có vú ở biển và các loại chim biển khắp thế giới đã chết vì ăn phải túi ni lông

và các loại rác thải nhựa Khi xác động vật phân hủy thì các túi ni lông mà chúng ăn vẫn còn nguyên và lặp lại chu kỳ gây chết chóc cho các loài động vật khác

Ngoài ra, bạn có thể xem thêm các chỉ dẫn Sống Xanh trong các tập:

GetGreen Việt Nam giới thiệu tới bạn Tuyển tập Cẩm nang Sống Xanh với các gợi ý, chỉ dẫn

về “cử chỉ xanh, sống an lành” Những lời khuyên đơn giản gắn liền với sinh hoạt thường ngày

trong cuốn cẩm nang sẽ giúp bạn hiểu hơn thế nào sống xanh để bảo vệ sức khỏe và bảo vệ

không gian sống của chính bạn

Trong tập “Rác thải sinh hoạt”, bạn sẽ tìm thấy những kiến thức chung nhất về tiêu dùng bền

vững và tại sao hành vi tiêu dùng thường ngày lại có tác hại tới môi trường và từ đó tác động

ngược trở lại chính cuộc sống của chúng ta

Nên làm gì

Lợi ích môi trường Lợi ích cá nhân

Đánh dấu nếu bạn thực hiện hành động này

• Nói không với túi ni-lông

Nên mang theo làn/giỏ hay túi khi đi mua hàng

• Sử dụng túi sinh thái Những

chiếc túi sinh thái có thể gấp nhỏ lại nên rất dễ dàng mang theo người

• Gom túi ni lông vào một chỗ

để tái sử dụng khi cần Ví dụ: lót thùng rác

• Bảo vệ sức khỏe, tránh đưa

các chất độc từ túi ni lông vào

cơ thể

• Tiết kiệm tiền Túi ni-lông

thường được coi là hàng

“miễn phí” nhưng thực tế

là chi phí cho túi ni-lông đã được tính vào giá bán

• Bảo vệ các nguồn tài nguyên

thiên nhiên không tái tạo

• Bảo vệ môi trường sống,

Trang 3

Rác thải bị vứt bừa bãi sẽ sinh ra các chất độc gây nhiễm độc nguồn nước, đất và không khí xung quanh

bạn đồng thời gây mất mỹ quan đô thị nơi bạn sinh sống Mặt khác, nhiều loài động vật bị kẹt trong

vùng rác thải ô nhiễm hoặc bị chết do tưởng nhầm rác thải là thức ăn Khoảng 18% lượng rác thải bừa

bãi đi vào các sông suối, ao hồ và các kênh rạch gây ô nhiễm nguồn nước Rác trên biển dạt tràn lên bờ

hoặc bị cuốn vào các dòng hoàn lưu đại dương, tạo thành các vực xoáy rác

Đốt rác làm phát thải các chất và khói độc vào không khí Theo ước tính, đốt cháy chất thải nông nghiệp tạo ra 40% CO2, 32% CO, 20% các chất hạt và 50% hydrocacbon aromatic chứa chất gây ung thư Khói

từ việc đốt mỹ phẩm có thể giết chết gần 2 triệu người mỗi năm Những chất cặn sau khi đốt cháy rác gây ô nhiễm nguồn đất và mạch nước ngầm đồng thời có thể đi vào thực phẩm (cây trồng, gia súc, gia cầm), các đường nước và sinh vật sống

Đánh dấu nếu bạn thực hiện hành động này Đánh dấu nếu bạn thực hiện hành động này

Không vứt rác bừa bãi

• Vứt rác đúng nơi quy định

• Chỉ mang vừa đủ lượng đồ

bạn cần dùng để tránh vứt rác nơi công cộng

• Mang theo túi rác riêng để bỏ

rác và chỉ vứt đi khi tìm được thùng rác

• Bảo vệ sức khỏe của bạn

• Cải thiện mỹ quan đô thị nơi

bạn sống

• Ngăn chặn ô nhiễm không

khí, nguồn đất, nguồn nước

• Cứu các loài động vật

• Không đốt rác trong bất cứ

tình huống nào Thay vì đốt rác, hãy cố gắng tái chế hoặc bán cho người thu gom đồng nát

• Không đốt lá cây và cỏ Hãy

biến rác thải trong vườn thành phân bón, chuyển tới các trang trại hoặc vứt vào

• Giảm nguy cơ hít phải các

chất độc hại gây ra các bệnh hiểm nghèo

• Giảm ô nhiễm không khí.

• Giảm ô nhiềm nguồn đất,

nguồn nước

• Tránh gây nhiễm độc cho cây

trồng, vật nuôi

Không đốt rác

Trang 4

Khi sắp xếp đồ dùng có thể tái chế được ở một góc riêng trong nhà, bạn sẽ ý thức hơn về việc tái chế

đồng thời giúp những người thu lượm rác phân loại rác dễ dàng hơn Trên thực tế, việc tái chế sẽ mang

lại nhiều kết quả tích cực, chẳng hạn khi 1 tấn giấy được tái chế thì bạn đã cứu được 17 cái cây, năng

lượng tiết kiệm được nhờ tái chế một chai thủy tinh có thể giúp thắp sáng 1 bóng đèn trong vòng 4h

• Khi dùng đồ tái chế thay vì

mua đồ mới, bạn đã tiết kiệm được khoản tiền dùng cho mua sắm

• Phát huy khả năng sáng tạo

khi tái chế đồ đạc

• Giảm chôn lấp rác thải

• Bảo vệ các nguồn tài nguyên

thiên nhiên dùng trong sản

xuất các loại hàng hóa, đồ

dùng

• Giúp dễ dàng cho việc thu

gom và phân loại rác

Để đồ dùng có thể tái chế tại khu vực

riêng trong nhà

• Thận trọng khi vứt bỏ đồ đạc

Trước khi thải bỏ bất cứ thứ

gì, hãy chắc chắn rằng bạn đã cân nhắc kĩ lưỡng về các giải pháp thay thế như tái chế, tái sử dụng, cho người đang cần

• Giám sát rác thải sinh hoạt để

biết bạn thường vứt đi những

gì, từ đó điều chỉnh thói quen mua sắm, tránh mua những thứ không cần thiết

• Tiết kiệm tiền do có kế hoạch

mua sắm hiệu quả

• Tiết kiệm thời gian cho việc

mua sắm và lọc thải đồ đạc

• Giảm thiểu rác thải sinh hoạt

• Giảm thiểu sản xuất quá tải

hay dư thừa do nhu cầu mua sắm giảm khi mỗi người đều biết cách kiểm soát việc mua sắm và tiêu dùng của mình

Kiểm soát và tiết giảm những thứ

bạn vứt bỏ đi

Khi bạn ý thức được mình có những đồ đạc gì và cần vứt bỏ đi cái gì, bạn sẽ chủ động hơn trong kế hoạch mua sắm Nhờ vậy, bạn sẽ kiểm soát được thói quen mua sắm sao cho hiệu quả đồng thời tiết giảm việc thải rác ra môi trường

Trang 5

Nên làm gì Nên làm gì

• Tái sử dụng bao, gói bằng

cách để một chiếc túi cạnh thùng rác để gom các bao bì đóng gói như hộp, lọ và túi Ví dụ: hộp đứng trứng để gieo hạt mầm, dùng lọ làm bình hoa, các hộp thành hộp bút chì…

• Cho/bán các bao bì cũ

Những người thu mua đồng nát thường thu nhặt và tái chế nhựa, thủy tinh và kim loại

• Tiết kiệm tiền mua đồ mới

• Tạo ra tiền nếu làm được

những sản phẩm đủ chất lượng để bán hoặc khi bán các loại bao, gói cho người thu mua đồng nát

• Giảm thiểu rác thải

• Giảm nguy cơ nhiễm độc

nguồn đất, nguồn nước

Tái sử dụng bao, gói

Bao bì đóng gói nếu bị vứt bỏ theo rác thải sinh hoạt sẽ được chôn lấp và các chất độc hại sẽ ngấm vào

đất làm ô nhiễm nguồn đất và nước Trong khi đó, nếu được tái chế, bao bì có thể trở thành vật liệu làm

lọ hoa, làm các vật dụng trang trí xinh xắn hay bán cho người thu mua đồng nát

• Thay vì vứt bỏ, hãy mang

những món đồ còn dùng được tặng lại cho các tổ chức

từ thiện địa phương

• Bạn sẽ cảm thấy vui vẻ, hạnh

phúc hơn khi được đem lại niềm vui hay chia sẻ khó khăn với những người khác

• Giảm chôn lấp rác thải, giảm

ô nhiễm nguồn đất và nước

• Bảo vệ tài nguyên thiên

nhiên Nhu cầu vật chất giảm kéo theo sản xuất giảm, dẫn đến giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên

Quyên góp đồ dùng cũ cho tổ chức

từ thiện địa phương

Quyên góp đồ cũ hoặc đổi đồ là hành động đơn giản để bạn có thể chia sẻ những đồ đạc mình không cần dùng cho những người chưa có hoặc đang cần Việc này vừa có ý nghĩa xã hội vừa có ý nghĩa môi trường do tiết giảm được một lượng lớn rác thải và tránh lãng phí tài nguyên

Trang 6

Tiêu dùng bền vững là gì?

Trong phạm vi của dự án, tiêu dùng bền vững được hiểu là hành động mua, sử dụng, thải loại trong đó người tiêu dùng cân nhắc trách nhiệm của bản thân đối với xã hội và môi trường bằng cách giảm thiểu tối đa tác động lên môi trường, đồng thời vẫn đáp ứng các nhu cầu và mong muốn cá nhân, bảo đảm chất lượng cuộc sống trong sinh hoạt, ăn uống và làm việc hàng ngày

Mục đích của dự án GetGreen Việt Nam

Do sức ép của nguồn tài nguyên thiên nhiên trên trái đất ngày càng cạn kiệt, sản phẩm bền vững được cho là xu hướng mới của các nhà sản xuất trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm bảo vệ Mẹ Trái đất và duy trì nguồn tài nguyên thiên nhiên Để hỗ trợ sản xuất bền vững, tiêu dùng bền vững cũng cần được thúc đẩy đồng thời Chính vì thế, dự án GetGreen Việt Nam muốn nâng cao mức độ tiêu dùng bền vững tại Việt Nam

Thông tin chi tiết

Thông tin chi tiết, xin vui lòng xem tại website: www.getgreen.vn

Tài liệu này được sản xuất với sự hỗ trợ tài chính của Liên minh châu Âu Nội dung của tài liệu này thuộc trách nhiệm của dự án GetGreen Việt Nam và trong mọi trường hợp không được coi là

phản ánh quan điểm của Liên minh châu Âu.

Ghi chú

Trang 7

D e l f t U n i v e r s i t y o f Te c h n o l o g y

Đơn vị thực hiện Đơn vị tài trợ

O Lên danh sách các đồ cần mua

O Mua thực phẩm đa dạng

O Mua thực phẩm đúng mùa

O Ưu tiên thực phẩm địa phương

O Mua thực phẩm tại các địa chỉ tin cậy, nguồn gốc rõ ràng

O Ưu tiên sử dụng bao, gói thân thiện với môi trường

O Mua thực phẩm tươi được giảm giá

Đi siêu thị

Trang 8

Nên làm gì

• Bạn nên trả lời được các câu

hỏi sau: Mua gì? Mua bao nhiêu? Mua ở đâu?

• Tham khảo thêm các kiến

thức dinh dưỡng để biết bao nhiêu thực phẩm là đủ

• Kiểm tra những thứ bạn đã

có sẵn trong nhà để tránh mua thừa

• Không đi mua sắm thực

phẩm khi đói vì có thể bạn

sẽ mua thêm 45% lượng thực phẩm giàu calo chỉ vì ngẫu hứng

• Tiết kiệm tiền nhờ chỉ mua

• Tạo ra niềm vui khi cùng

những người thân trong gia đình thảo luận và lên danh sách mua sắm

• Giảm lượng rác thải thực

phẩm và lượng các-bon thải

ra môi trường nhờ thực phẩm được mua sắm và tiêu dùng theo đúng nhu cầu, không bị lãng phí hay dư thừa

Lên danh sách các đồ cần mua

Mỗi gia đình thường dành trung bình 40% tổng thu nhập để mua thực phẩm nhưng cũng vứt đi khoảng 30% lượng thực phẩm đó do không dùng hết hoặc quá hạn sử dụng Việc này không những gây lãng phí

mà còn tạo ra thêm rác thải thực phẩm làm tăng lượng các-bon thải ra môi trường Lên danh sách các

đồ cần mua trước khi đi siêu thị giúp bạn kiểm soát chặt chẽ việc mua sắm của mình

Trang 9

• Thưởng thức các loại thực

phẩm đa dạng, tươi ngon

• Ăn đa dạng thực phẩm giúp

cơ thể hấp thụ được nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết, giúp tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh thông thường

• Giảm lượng các-bon thải ra

môi trường do việc sản xuất

thịt

• Bảo về nguồn đất, tránh

xói mòn do trồng mía làm

nguyên liệu sản xuất đường

• Mua đa dạng các loại thực

phẩm, ưu tiên rau, củ, quả

Bạn nên ăn ít nhất 200g rau

và không quá 120g thịt hoặc

cá mỗi ngày

• Hạn chế đồ ăn nhanh, các đồ

nhiều đường và muối

Mua thực phẩm đa dạng

• Mua thực phẩm theo phương

châm “Mùa nào thức nấy” và lên kế hoạch nấu ăn theo cách đó

• Mua rau rủ quá tại “vườn” để

có loại tươi ngon nhất

• Tự trồng rau, củ, quả tại nhà

• Tiết kiệm tiền do thực phẩm

đúng mùa thường rẻ hơn

• Thưởng thức các loại thực

phẩm đúng mùa tươi ngon

và bổ dưỡng hơn

• Giảm lượng năng lượng tiêu

tốn cho việc bảo quản và làm mát thực phẩm

• Giảm khí thải sinh ra trong

quá trình vận chuyển thực phẩm

Mua thực phẩm đúng mùa

Mua nhiều loại thực phẩm, trong đó ưu tiên các loại rau quả, ít thịt, ít đồ ăn nhanh, ít đường và ít muối

Ngành sản xuất thịt gia súc tiêu tốn nhiều nước và thực vật đồng thời thải ra nhiều khí CO2, ví dụ làm ra

1 kg thịt bò tạo ra 13.3 kg khí CO2 Các đồn điền mía để sản xuất đường làm cho khoảng 5-6 triệu hecta

đất trồng mất đi mỗi năm do xói mòn và thoái hóa trầm trọng

Thực phẩm trái mùa thường được chuyển từ nơi khác đến hoặc được bảo quản trong một thời gian dài rồi mới đem ra tiêu thụ Việc vận chuyển, bảo quản lâu ngày làm giảm chất lượng của thực phẩm Đặc biệt, rau củ quả thu hoạch sớm hoặc trồng trái vụ sẽ không có đầy đủ các chất dinh dưỡng như khi được trồng đúng mùa

Trang 10

• Vị ngon hơn do vừa mới được

• Nếu có thể, hãy tạo ra “thực

phẩm địa phương” của chính bạn bằng cách tự trồng rau quả, chăn nuôi

Thực phẩm địa phương là những loại thực phẩm được sản xuất và đóng gói ngay tại vùng bạn sống Vì

vậy, để đến tay người tiêu dùng, thực phẩm không cần trải qua khâu vận chuyển, bảo quản dài ngày

Điều này giúp thực phẩm địa phương tươi ngon và giữ được các chất dinh dưỡng Thực phẩm địa

phương cũng đóng góp tích cực về an ninh lương thực trong bối cảnh có những bất ổn về năng lượng

do con người đang phụ thuộc quá nhiều vào nhiên liệu hóa thạch để sản xuất, đóng gói, phân phối và

Trang 11

• Tiết kiệm tiền vì những sản

phẩm ít lớp bao bì hoặc không đóng gói thường có giá thành rẻ hơn so với các sản phẩm cùng loại được đóng gói trong những lớp bao bì cầu kì

• Tiết giảm rác thải khó phân

hủy

• Ưu tiên mua những sản

phẩm được đóng gói bằng vật liệu thân thiện với môi trường

• Mua các mặt hàng để được

lâu theo số lượng lớn Ví dụ giấy vệ sinh hay bột giặt đóng gói với số lượng lớn sẽ ít tốn bao bì hơn đóng thành nhiều gói nhỏ có khối lượng tương đương

Ưu tiên sử dụng bao, gói thân thiện

• Mua thực phẩm tươi tại quầy

giảm giá vào giờ các siêu thị, cửa hàng gần đóng cửa Bạn

có thể mua tại BigC, Metro, Fivimart hay Coopmart

• Tiết kiệm khoản chi tiêu cho

thực phẩm

• Giảm rác thải thực phẩm.

• Giảm dư thừa trong sản xuất

thực phẩm

Hiện nay, các loại túi, bao bì chiếm khoảng 20% lượng rác thải sinh hoạt của một gia đình Các loại bao

bì thân thiện với môi trường là bao bì hữu cơ, bao bì làm từ vật liệu tái chế và có khả năng tái chế, tái sử

dụng được như hộp các-tông hoặc thủy tinh Túi ni-lông là loại bao bì kém thân thiện với môi trường

Gần tới giờ đóng cửa, các siêu thị, tiệm bánh ngọt hay cửa hàng thịt thường giảm giá các mặt hàng thực phẩm tươi do không thể để tới ngày hôm sau Thực phẩm này vừa rẻ hơn khoảng 20%-30% (tùy loại và cửa hàng) vừa đủ tươi ngon và giá trị dinh dưỡng để bạn chế biến thức ăn trong ngày Khi người tiêu dùng mua các sản phẩm này, các siêu thị, cửa hàng cũng không phải thải loại đi một lượng thực phẩm đáng kể

Trang 12

Ghi chú

Trang 13

O Tiêu dùng thực phẩm hữu cơ

O Tận dụng đồ ăn thừa

O Lữu trữ và dùng nước mưa

O Sử dụng các chất làm sạch, tẩy rửa tự nhiên

Là một

“tá điền” thành thị

Trang 14

Thực phẩm hữu cơ là những nông sản được sản xuất theo quy trình tự nhiên, không sử dụng thuốc trừ sâu và các hóa chất độc hại, có sử dụng vật liệu tái chế và tiết kiệm năng lượng Tỷ lệ hợp chất chống oxy hóa trong các rau củ quả hữu cơ nhiều hơn 40% so với các thực phẩm thường Thực phẩm hữu cơ cũng chứa hàm lượng khoáng chất có lợi cho sức khỏe (sắt, kẽm, ) cao hơn.

Nên làm gì

• Mua thịt, rau củ hữu cơ ở các

chợ địa phương hoặc cửa hàng, siêu thị

• Tự tạo nguồn thực phẩm

hữu cơ như trồng rau, chăn nuôi tại nhà hoặc trang trại riêng

• An toàn hơn cho sức khỏe

của người tiêu dùng thực phầm

• Giúp cơ thể hấp thụ được

nhiều chất bổ dưỡng hơn

• Giảm lượng chất hóa học độc

hại làm hư hại nguồn đất và nước

Tiêu dùng thực phẩm hữu cơ

Trang 15

• Tận dụng đồ ăn thừa ở nhà

Nên bảo quản bằng tủ lạnh đối với đồ ăn đã nấu chín

mà chưa ăn tới trong vòng

2 tiếng Bảo quản đồ ăn còn

dư trong các hộp nhỏ có nắp kín Không nên trữ đồ ăn quá

4 ngày

• Tận dụng đồ ăn thừa ở nơi

làm việc bằng cách mang về nhà hoặc bảo quản ngay tại văn phòng

• Khi đi ăn ở nhà hàng, có thể

yêu cầu nhà hàng gói thức ăn thừa để mang về nhà

• Tiết tiền mua thực phẩm.

• Giảm lượng rác thải thực

và sinh sôi) hoặc lắp máng nước để hứng được nhiều nước hơn Có thể lắp thêm vòi nước để đưa nước đến những nơi bạn muốn

• Tận dụng nước mưa cho

nhiều mục đích khác nhau như tưới cây, xả nhà vệ sinh, rửa sân, rửa xe,

• Tiết kiệm tiền nước.

• Giảm nguy cơ ngập lụt do

nước mưa đã được tích trữ cho mục đích sử dụng sinh hoạt, không chảy vào các hệ thống thoát nước

• Tiết kiệm nguồn tài nguyên

nước

• Giảm thiểu tiêu tốn năng

lượng cho quá trình xử lý nước

Lữu trữ và dùng nước mưa

Thế giới hiện nay có khoảng 7 tỷ người và sản xuất ra được khoảng 4,4 tỷ tấn đồ ăn mỗi năm Trong khi

đó, hơn 1 tỷ người dân thiếu ăn hàng ngày, song song với việc con người vứt đi hoặc không sử dụng

tới 1,3 tỷ tấn thức ăn

Chỉ khoảng 2% tổng lượng nước trên thế giới là nước ngọt, có thể uống được hoặc xử lý để thành nước uống được Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguồn tài nguyên nước từ bên ngoài vì 63% lượng nước của chúng ta là từ các nước láng giếng chảy về

25% tổng lượng nước trong các hộ gia đình dùng để xả nhà vệ sinh và hoàn toàn có thể tận dụng nước mưa để dùng cho mục đích này

Trang 16

Các chất tẩy rửa hóa học thường chứa nhiều chất độc hại, có thể làm tăng nguy cơ gây bệnh ung thư,

các vấn đề sinh sản, hô hấp hay dị ứng Hơn nữa, khi bị đốt cháy hoặc chôn xuống đất, nhiều sản phẩm

tẩy rửa sẽ giải phóng các chất độc hại vào môi trường và gây phá hủy tầng ô-zôn, ô nhiễm nguồn nước,

ô nhiễm đất, gây hại cho con người, cây trồng và vật nuôi

Các chất làm sạch, tẩy rửa tự nhiên được làm từ nguyên liệu dễ kiếm và có giá thành rẻ

Nên làm gì

• Bạn có thể tự làm chất tẩy

rửa tự nhiên từ hỗn hợp chanh, muối, giấm, bột nổi (baking-soda) và dầu dừa

Dung dịch này có thể dùng

để lau sạch các vết bẩn trên mọi bền mặt trong nhà bếp

và nhà tắm hoăc dùng làm nước xả làm mềm vải

• Xem kĩ thành phần của nước

tẩy rửa trước khi mua để tránh mua phải những sản phẩm chứa chất độc hại

• Giảm nguy cơ mắc các bệnh

ung thư, hô hấp, dị ứng,

• Tiết kiệm tiền mua các chất

tẩy rửa hóa học

• Giảm chất độc gây ô nhiễm

môi trường, đặc biệt là nguồn

đất và nguồn nước

Sử dụng các chất làm sạch, tẩy rửa

tự nhiên

Trang 17

O Tiết kiệm nước

O Sử dụng các chất tẩy rửa có nguồn gốc tự nhiên

O Sử dụng khăn vải

O Chọn vị trí và chế độ tối ưu cho tủ lạnh

O Bảo quản thực phẩm đúng cách

O Luôn sử dụng 70-80% dung tích tủ lạnh

O Áp dụng quy tắc ‘Cho vào trước thì dùng trước’

O Có kế hoạch nấu ăn chi tiết

O Rã đông thực phẩm trước khi nấu và để thực phẩm nguội

trước khi cho vào tủ lạnh

O Sử dụng các thiết bị nhà bếp hiện đại

O Dùng nắp đậy, vung nồi khi nấu

O Ưu tiên sử dụng lò vi sóng

O Ủ phân từ thức ăn thừa

O Kiểm soát và tiết giảm những thứ bạn bỏ đi

Nhà bếp và Nhà tắm

tương lai

Trang 18

Nên làm gì

Tiết kiệm nước

• Tắm nhanh Tắm dưới vòi

sen không quá 5 phút

• Sử dụng vòi sen tiết kiệm

nước, loại tiêu thụ 7 lít/phút Chỉ nên đặt đầu vòi sen ở ngay trên đầu bạn để giảm hao hụt nước

• Đóng vòi nước khi không sử

dụn Ví dụ, tắt vòi nước khi bạn đang xoa xà phòng hoặc khi đánh răng

• Tiết kiệm tiền nước

• Giảm nguy cơ khan hiếm

nước khi xảy ra sự cố

• Tiết kiệm nước sinh hoạt

Tài nguyên nước của Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn: 63% lượng nước của chúng ta đến từ các nước láng giềng Trong vài năm trở lại đây, Việt Nam đã rơi vào nhóm quốc gia thiếu nước sạch trầm trọng Cụ thể, lượng nước sử dụng bình quân đầu người tại Việt Nam thấp hơn chỉ tiêu trung bình 4.000m3/năm/người của Hội Tài Nguyên Nước Quốc Tế Thậm chí, theo Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, đến năm 2025, lượng nước bình quân đầu người Việt Nam chỉ còn hơn phân nửa con số trên

Trang 19

• Bạn có thể tự làm chất tẩy

rửa tự nhiên từ hỗn hợp chanh, muối, giấm, bột nổi (baking-soda) và dầu dừa

Dung dịch này có thể dùng

để lau sạch các vết bẩn trên mọi bền mặt trong nhà bếp

và nhà tắm hoăc dùng làm nước xả làm mềm vải

• Xem kĩ thành phần của nước

tẩy rửa trước khi mua để tránh mua phải sản phẩm chứa chất độc hại

• Mua các chế phẩm sinh học

để tẩy rửa (sản phẩm EM)

ung thư, hô hấp, dị ứng,

• Tiết kiệm tiền mua các chất

tẩy rửa hóa học

• Giảm chất độc gây ô nhiễm

môi trường, đặc biệt là nguồn

đất và nguồn nước

Các chất tẩy rửa hóa học thường chứa nhiều chất độc hại, có thể làm tăng nguy cơ gây bệnh ung thư,

các vấn đề sinh sản, hô hấp hay dị ứng Hơn nữa, khi bị đốt cháy hoặc chôn xuống đất, nhiều sản phẩm

tẩy rửa sẽ giải phóng các chất độc hại vào môi trường và gây phá hủy tầng ô-zôn, ô nhiễm nguồn nước,

ô nhiễm đất, gây hại cho con người, cây trồng và vật nuôi

Các chất làm sạch, tẩy rửa tự nhiên được làm từ nguyên liệu dễ kiếm và có giá thành rẻ

Sử dụng các chất tẩy rửa nguồn gốc

• Ưu tiên sử dụng khăn vải

thay cho khăn giấy khi lau chùi

• Bạn cũng có thể tái sử dụng

khăn tắm và áo phông cũ để làm khăn lau và tái chế hộp giấy ăn thành “hộp đựng khăn” hay để những chiếc khăn vải vào một túi nhỏ đặt gần bếp và nhà tắm để sử dụng khi cần

• Tiết kiệm tiền mua khăn giấy

do ngành công nghiệp giấy gây ra

• Có thể thực hiện những hoạt

động sáng tạo trong gia đình

để làm những chiếc khăn vải mang phong cách của từng người

• Tránh tàn phá môi trường

sống của các loài động vật hoang dã

• Giảm ô nhiễm nước và không

cá nhân, rất tốn kém nếu thường xuyên phải mua khăn giấy, tạo ra gánh nặng mua sắm không đáng có

Trang 20

• Đặt tủ lạnh ở nơi thoáng mát,

cách tường 10 cm để khí nóng dễ dàng thoát ra

• Nên đặt ngăn mát của tủ

lạnh ở 7 độ C và ngăn đông

đá ở -18 độ C Thực phẩm được bảo quản tại mức nhiệt

độ này vẫn giữ được chất lượng tươi ngon

• Rã đông thường xuyên vì lớp

đá đông tuyết sẽ làm giảm hiệu suất của tủ lạnh

• Tiết kiệm tiền điện và phí sửa

Tủ lạnh là thiết bị đắt tiền đồng thời tiêu thụ nhiều điện năng nhất trong bếp Vì vậy, chọn vị trí và chế

độ tối ưu cho tủ lạnh là điều cần lưu ý để đạt hiệu quả làm lạnh và tăng độ bền của tủ lạnh

và không quá 1 tiếng nếu nhiệt độ không khí trên 32

độ C

• Bảo quản thực phẩm ở nơi

thoáng mát, khô ráo, tránh ánh nắng Khí rò rỉ từ các đường ống có thể làm hư hại thực phẩm

• Khỏe mạnh hơn Bảo quản

thực phẩm đúng cách giúp ngăn chặn/làm chậm lại quá trình phát triển của các loại vi khuẩn có hại

• Giảm sản xuất thừa do giảm

nhu cầu về thực phẩm khi người tiêu dùng kiểm soát tốt hơn việc mua và bảo quản thực phẩm

Bảo quản thực phẩm đúng cách

Bảo quản thực phẩm đúng cách sẽ giúp kéo dài thời hạn sử dụng của thực phẩm đồng thời đảm bảo chất lượng về độ tươi ngon và giá trị dinh dưỡng

Trang 21

• Tiết kiệm tiền điện.

• Giữ tủ lạnh bền và hoạt động

hiệu quả

• Bảo quản thực phẩm an

toàn, tươi ngon

• Tiết kiệm điện năng do dùng

đúng công suất của tủ lạnh

Luôn sử dụng 70-80% dung tích

tủ lạnh

Khi tủ lạnh chứa ít đồ hơn 70% dung tích, 30% phần không khí còn trống vẫn được làm mát một cách

vô ích Ngược lại, nếu xếp đồ nhiều hơn 80% dung tích tủ lạnh, tuần hoàn không khí trong tủ sẽ kém

đi, làm giảm hiệu quả bảo quản thực phẩm Giải pháp tốt nhất cho việc chứa đồ trong tủ lạnh là xếp

ra ngoài để dùng trước

• Tiết kiệm tiền mua thực

phẩm bằng cách sử dụng những gì bạn có sẵn

• Giảm thiểu rác thải từ thực

phẩm hết hạn sử dụng đồng thời tránh tốn nhiên liệu để

xử lý những rác thải đó

• Giảm sản xuất thừa do người

tiêu dùng giảm nhu cầu thực phẩm khi họ kiểm soát tốt hơn việc sử dụng và bảo quản thực phẩm

Áp dụng quy tắc

‘Cho vào trước thì dùng trước’

Cho vào trước thì dùng trước (FIFO- first in first out) là quy tắc sắp xếp và bảo quản thực phẩm được

áp dụng phổ biến trong các nhà hàng và trường học Bạn có thể áp dụng phương pháp này tại nhà bằng cách xếp thực phẩm mới vào phía trong và đẩy dần những thực phẩm cũ hơn ra ngoài để dùng trước Bằng cách này, bạn sẽ không quên sử dụng thực phẩm trước khi chúng hết hạn sử dụng

Trang 22

• Đọc hưỡng dẫn hoặc tham

khảo các lời khuyên trước khi nấu các loại thực phẩm để tránh sản sinh các chất độc hại trong quá trình nấu

• Áp dụng những kỹ thuật nấu

nướng phù hợp Cân nhắc thời gian nấu, trình tự nấu, thời gian nghỉ và tắt bếp trước khi nấu xong để tận dụng lượng nhiệt còn lại

• Sử dụng các công cụ trợ giúp

nấu ăn như một chiếc cân

để đo lượng thực phẩm hay đồng hồ hẹn giờ để nhắc bạn tắt bếp

• Khỏe mạnh hơn nhờ ăn thức

ăn được chế biến đúng cách

• Tiết kiệm tiền điện, gas,

nước Tăng tuổi thọ của các dụng cụ nấu nướng

• Tiết kiệm năng lượng do đã

tiên liệu lượng năng lượng

mình cần

• Tiết kiệm nước do xác định

được lượng nước mình cần

Có kế hoạch nấu ăn chi tiết

Kế hoạch nấu ăn chi tiết bao gồm phương pháp nấu phù hợp với từng loại thực phẩm như thời gian

nấu, thứ tự nấu, khoảng thời gian giữa 2 lần nấu, tận dụng lượng nhiệt, chế biến/chuẩn bị nguyên liệu…

Khi có kế hoạch nấu ăn chi tiết, bạn sẽ biết chính xác lượng năng lượng mình cần, biết nên sử dụng

dụng cụ làm bếp nào cho từng món ăn hay nấu loại thực phẩm nào trước, kết hợp ra sao để có được

hương vị tươi ngon và giữ được tối đa giá trị dinh dưỡng

• Rã đông trước khi nấu

• Quá trình tan/ rã đông có

thể thực hiện theo 3 cách:1) Trong ngăn mát của tủ lạnh (để khoảng 1 ngày)2) Đặt trong nước lạnh (1 giờ)3) Đặt trong lò vi sóng (cách này khá nhanh)

• Nếu đồ ăn vẫn còn nóng, bạn

hãy để nguội, sau đó đóng vào 1 hộp kín trước khi đặt vào tủ lạnh

• Tiết kiệm tiền gas, tiền điện.

• Có được đồ ăn chín đều hơn

Rã đông thịt rồi mới nấu giúp thịt chín đều từ trong ra ngoài, tương tự với làm mát thực phẩm nóng

• Tiết kiệm năng lượng dùng

cho việc đun nấu và làm mát

Rã đông thực phẩm trước khi nấu và để thực phẩm nguội trước khi cho vào tủ lạnh

Trước khi nấu những thực phẩm đông lạnh, cần lấy chúng ra khỏi ngăn đá và rã đông; trước khi đưa thực phẩm mới nấu vào tủ lạnh, cần để nguội Nấu các thực phẩm đông đá cần nhiều thời gian đun nấu hơn và để làm mát các thực phẩm còn đang nóng cần nhiều năng lượng hơn

Trang 23

• Mua một chiếc tủ lạnh hiện

đại, có chế độ tiết kiệm năng lượng

• Mua đồ dùng nhà bếp hiện

đại Xem xét tính dẫn nhiệt (càng cao càng tốt, ví dụ:

đồng), độ bền (ví dụ: thép không gỉ), khả năng phản ứng với thức ăn tạo ra chất độc (ví dụ: nhôm), dễ cọ rửa,

vệ sinh (ví dụ: thép không gỉ)

• Mua loại bếp hiện đại Các

mặt bếp hồng ngoại và cảm ứng dễ lau sạch và tiết kiệm năng lượng hơn

• Tiết kiệm tiền tiền điện, tiền

gas

• Tiết kiệm thời gian nấu

nướng do không phải đun nấu lâu

• Khỏe mạnh hơn.

cho việc nấu nướng

• Tiết kiệm gas Với những đồ

dùng nhà bếp hiện đại, bạn

sẽ tốn ít gas hơn so với việc

đun nấu bằng kiểu nồi, chảo

cũ

Sử dụng các thiết bị nhà bếp hiện đại

Các thiết bị nhà bếp hiện đại có thể là tủ lạnh hoặc bếp tiết kiệm năng lượng, dễ vệ sinh; các dụng cụ

nấu nướng có khả năng hấp thụ nhiệt nhanh, bền đẹp, không phản ứng với thực phẩm tạo ra các chất

độc hại Lưu ý rằng bếp hoặc các thiết bị điện tử cũ kỹ có thể sinh ra các khí không tốt trong khi nấu và

ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn

• Luôn nhớ đậy nắp vung nồi

khi đun nấu để ngăn nhiệt thoát ra và rút ngắn thời gian nấu

• Tiết kiệm tiền gas.

• Tiết kiệm thời gian đun nấu.

• Tiết kiệm năng lượng trong

quá trình đun nấu

Dùng nắp đậy, vung nồi khi nấu

Dùng nắp đậy, vung nồi có thể bảo toàn nhiệt trong quá trình đun nấu và giảm khoảng 20% mức tiêu thụ năng lượng

Trang 24

• Ưu tiên sử dụng lò vi sóng

thay vì dùng bếp gas hay bếp

lò Nhiều loại thực phẩm rất thích hợp để nấu hoặc làm nóng bằng lò vi sóng như

cá, khoai lang, củ cải, ngô, cơm,

• Tiết kiệm tiền gas, tiền điện.

• Tiết kiệm thời gian và công

sức nấu nướng

cho việc nấu nướng

Ưu tiên sử dụng lò vi sóng

Lò vi sóng dùng sóng từ để làm nóng các phân tử nước bên trong thức ăn Khi nấu một lượng nhỏ thức

ăn, những sóng này giúp làm chín thức ăn nhanh và ít tiêu tốn năng lượng hơn khoảng 60% so với

các loại bếp hay lò khác Ngoài ra, nấu ăn bằng lò vi sóng không làm tăng nhệt độ trong bếp nên bạn

không cần giảm nhiệt độ điều hòa vào mùa hè

• Ủ phân hữu cơ trong vườn

nhà Tạo một góc nhỏ trong vườn để vứt mọi thứ như lá cây, hoa quả, rau xanh, bã cà phê/trà, vỏ trứng, phân gà

và bò, rơm, cỏ xén, mạt cưa, bào gỗ, mảnh giấy/bìa

• Xây hố ủ phân hữu cơ sau khi

tham khảo hướng dẫn cách làm từ nguồn đáng tin cậy

• Tiết kiệm tiền mua phân bón

cho cây trồng

• Vườn cây của bạn phát triển

tốt hơn

• Có được nguồn nước sạch và

các loại rau, củ, quả an toàn

• Giảm rác thải thực phẩm.

• Tránh ô nhiễm nguồn đất,

nguồn nước và cây trồng xung quanh chúng ta

Ủ phân từ thức ăn thừa

Thức ăn thừa được ủ trong một khoảng thời gian ngắn sẽ trở thành phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng,

có thể dùng để bón cho cây cảnh, vườn hoa Vườn được bón bằng phân ủ cần ít nước và phân bón hơn

mà vẫn phát triển tương đương như sử dụng phân bón hóa học, đồng thời giảm tỷ lệ mắc các loại sâu bệnh Ủ phân đồng nghĩa với việc bạn sẽ không phải vứt thức ăn thừa vào nguồn đất, giảm khí metan trong đất, ngăn chặn ô nhiễm nguồn nước và những cây cối gần đó

Trang 25

Nên làm gì

Ghi chú

• Thận trọng khi vứt bỏ đồ đạc

Trước khi thải bỏ bất cứ thứ

gì, hãy chắc chắn rằng bạn đã cân nhắc kĩ lưỡng về các giải pháp thay thế như tái chế, tái sử dụng, cho người đang cần

• Giám sát rác thải sinh hoạt để

biết bạn thường vứt đi những

gì, từ đó điều chỉnh thói quen mua sắm, tránh mua những thứ không cần thiết

• Tiết kiệm tiền do có kế hoạch

mua sắm hiệu quả

• Tiết kiệm thời gian cho việc

mua sắm và lọc thải đồ đạc

• Giảm thiểu rác thải sinh hoạt.

• Giảm thiểu sản xuất quá tải

hay dư thừa do nhu cầu mua

sắm giảm khi mỗi người đều

biết cách kiểm soát việc mua

sắm và tiêu dùng của mình

Kiểm soát và tiết giảm những thứ

bạn bỏ đi

Khi bạn ý thức được mình có những đồ đạc gì và cần vứt bỏ đi cái gì, bạn sẽ chủ động hơn trong kế

hoạch mua sắm Nhờ vậy, bạn sẽ kiểm soát được thói quen mua sắm sao cho hiệu quả đồng thời tiết

giảm việc thải rác ra môi trường

Trang 26

Ghi chú

Trang 27

O Hạn chế sử dụng thiết bị điện trong giờ cao điểm

O Rút dây cắm nguồn các thiết bị điện khi không sử dụng

O Kết hợp sử dụng điều hòa với quạt ở 10 phút đầu tiên

O Bật điều hòa ở 26 độ C

O Tận dụng gió và ánh sáng tự nhiên

O Trồng cây xanh trong nhà

O Tối ưu hóa số lượng bóng đèn

O Dùng bóng đèn tiết kiệm năng lượng

O Bịt kín các lỗ hổng và đường nứt, đặc biệt ở cửa sổ và cửa

ra vào

O Bảo dưỡng các thiết bị điện tử cỡ lớn

O Thuê hoặc mượn đồ dùng

O Mua các thiết bị đã qua sử dụng

O Mua thiết bị được chứng nhận “tiết kiệm năng lượng”

O Ưu tiên các thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời

Tiết kiệm năng lượng

Trang 28

Nên làm gì

• Hãy lên kế hoạch sử dụng

điện trong giờ cao điểm Chỉ nên dùng khi thực sự cần thiết

• Cài đặt chế độ tự động cho

thiết bị để chúng hoạt động ngoài khung giờ cao điểm

• Khi thấy điện yếu, hãy tắt hết

các thiết bị điện và đi làm việc khác

• Giảm chi phí tiền điện.

• Tăng tuổi thọ cho thiết bị.

• Tránh được các nguy cơ xảy

ra chập cháy hỏng thiết bị do quá tải

• Nếu không có “giờ cao điểm”

chúng ta có thể không cần đầu tư những trạm biến áp lớn, những máy phát điện lớn và đường dây dẫn có thể nhỏ hơn Hãy tưởng tượng ta

có thể giảm được bao nhiêu lượng tài nguyên thiên nhiên nếu điều đó thành hiện thực

Hạn chế sử dụng thiết bị điện trong

giờ cao điểm

Một điều dễ nhận thấy là các thiết bị điện thường không hoạt động tốt trong giờ cao điểm vì lúc đó cường độ dòng điện yếu hơn định mức (ta hay gọi là điện yếu, nhận biết là bóng đèn thường tối hơn những lúc khác) Chúng ta cần nhiều điện hơn để thực hiện cùng một công việc ở các khung giờ: Sáng 9h30-11h30 | Chiều 14h30-16h30 | Tối 17h30-19h30

Trang 29

• Nếu có thể, hãy thiết kế hệ

thống điện tự động ngắt khi không dùng, hoặc dễ dàng ngắt điện bằng tay

• Mua các thiết bị điện có hỗ

trợ chức năng ngắt mạch khi không sử dụng

• Tránh lãng phí tới 7,5 đồng

mỗi giờ trong cả cuộc đời bạn

• Giảm nguy cơ tại nạn do chập

cháy, quá tải hoặc rò điện

• Giảm sử dụng điện tức là

giảm chi phí đâu tư nhà máy

sản xuất điện, giảm tiêu hao

tài nguyên thiên nhiên, giảm

phát thải khí độc hại và bảo

vệ môi trường

Rút dây cắm nguồn các thiết bị điện

khi không sử dụng

Thông thường, ở chế độ chờ (cắm điện mà không hoạt động) các thiết bị điện tiêu thụ khoảng 5W mỗi

giờ, tương đương (5/1000)*1500đ=7,5 đồng mỗi giờ Hãy nhân số này với số giờ của 1 năm và số thiết

bị điện có trong nhà bạn Bạn sẽ thấy một dãy số đáng quan tâm

• Bật quạt nhẹ nhàng cùng với

điều hoà trong 10 phút đầu tiên Sau đó tắt quạt và tận hưởng

• Chỉ dùng điều hoà khi thực

sự cần thiết, nếu không hãy dùng quạt và lấy gió tự nhiên

• Hiệu quả làm mát của điều

hoà tốt hơn và bạn sẽ cảm thấy mát nhanh hơn

• Tăng tuổi thọ và hiệu suất

cho điều hoà Từ đó giảm chi phí cho bạn

• Bằng cách này điều hoà sẽ

hoạt động hiệu quả hơn Do

đó tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải ra môi trường

Kết hợp sử dụng điều hòa và quạt

ở 10 phút đầu tiên

Ở 10 phút đầu tiên khi bật điều hoà, nên kết hợp với quạt nhẹ để lan toả khí lạnh ra đều không gian phòng Sau đó nên tắt quạt để không khí không bị khuấy động mạnh dẫn đến tổn thất nhiệt lạnh

Trang 30

Không có chiếc điều hoà nào tốt bằng gió mát tự nhiên, không có ánh sáng đèn nào tuyệt với bằng ông mặt trời Quan trọng hơn là gió và ánh sáng mặt trời hoàn toàn miễn phí để bạn sử dụng.

• Vào mùa hè, nhiệt độ hợp

lý khi làm việc là 25-26 độ C

Nhiệt độ khi ngủ là 27-28 độ C

• Hãy tắt điều hoà 30 phút

trước khi rời đi

• Tiền điện cho điều hoà chiếm

60% chi phí tiền điện nhà bạn phải trả Vậy nếu giảm được 8% số tiền đó bạn sẽ tiết kiệm được bao nhiêu ?

• Giảm điện năng tiêu thụ đi

1KWh tức là bạn đã giảm

được 0,88kg khí CO2 phát

thải ra môi trường Đồng thời

giảm lượng tài nguyên dùng

để chế tạo ra điện

Bật điều hòa ở 26 độ C

Máy điều hòa gia đình có thể tiêu thụ đến 60% tổng mức tiêu thụ điện trong gia đình và con số này

trong các tòa nhà lớn là 50% Nếu đặt nhiệt độ dưới 26 độ C, bạn sẽ làm tăng lượng tiêu thụ này thêm

8% nữa

• Nếu có thể, hãy thiết kế

không gian sống theo phong cách mở rộng để đón nắng

và gió tự nhiên Lưu ý tránh ánh nắng gắt và gió độc

• Thường xuyên mở cửa thông

gió để làm mới không khí

• Ưu tiên sử dụng các giải pháp

chiếu sáng bằng ánh sáng tán xạ tự nhiên

• Tiết kiệm chi phí chiếu sáng

và thông gió

• Tăng sức khoẻ và sức đề

kháng cho cơ thể Hạn chế các bệnh về da và hô hấp

• Khắc phục tình trạng bị sốc

nhiệt

• Có cuộc sống thân thiện với

môi trường và thiên nhiên

• Giảm hiệu ứng vi khí hậu (Là

hiện tượng khí hậu cục bộ tại một khu vực có sự khác biệt đáng kể so với khí hậu toàn miền Điều này trong nhiều trường hợp là không có lợi cho môi trường và hệ sinh thái Ví dụ như khu vực trung tâm thành phố nhiệt độ tăng nhanh hơn, nóng hơn và hạ chậm hơn hơn khu ngoại ô)

• Tránh ẩm mốc hoặc tồn khí

độc trong môi trường sống nhà bạn

Tận dụng gió và ánh sáng tự nhiên

Tiêu đề	Cẩm Nang Sống Xanh
Trường học	GetGreen Việt Nam
Thể loại	tuyển tập

Định dạng
Số trang	61
Dung lượng	8,31 MB