Sau khi tham gia khóa học bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp giáo viên Trung học cơ sở (THCS) hạng II tôi đã được tiếp thu những kiến thức bổ ích từ các chuyên đề như: các kiến thức về quản[r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG …
Chương trình Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp THCS hạng II
Lớp mở tại ……
BÀI THU HOẠCH
KIẾN THỨC KỸ NĂNG NGHỀ NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP
Học viên:
Đơn vị công tác:
Gia Lai, tháng 06/2019
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU……… 1
PHẦN NỘI DUNG……… 2
CHƯƠNG 1: KIẾN THỨC VỀ CHÍNH TRỊ, QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ KĨ NĂNG CHUNG 1 Lý luận về Nhà nước và hành chính nhà nước……… 2
2 Chiến lược và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo……… 3
3 Quản lý giáo dục và chính sách phát triển giáo dục trong cơ chế thị trường định hướng XHCN ……… 4
4 Giáo viên với công tác tư vấn học sinh trong trường THCS…… 7
CHƯƠNG 2: KIẾN THỨC, KĨ NĂNG NGHỀ NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP Chuyên đề: Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực 10
2 Dạy học theo tiếp cận trang bị kiến thức và dạy học theo định hướng phát triển năng lực 12
3 Mô hình giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh 13
4 Mỗi giáo viên phải đảm bảo Đạo đức nghề nghiệp giáo viên THCS 15
CHƯƠNG 3: THỰC HIỆN “DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH” Ở ĐƠN VỊ CÔNG TÁC 1 Thực trạng ……… 16
2 Nguyên nhân……… 18
3 Giải pháp……… 19
KẾT LUẬN……… 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 25
PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 3Sau khi tham gia khóa học bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp giáo viênTrung học cơ sở (THCS) hạng II tôi đã được tiếp thu những kiến thức bổ ích từcác chuyên đề như: các kiến thức về quản lý nhà nước, chiến lược và chính sáchphát triển giáo dục và đào tạo, quản lý giáo dục và chính sách phát triển giáo dụctrong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tổ chức hoạt động dạy họcxây dựng và phát triển kế hoạch dạy học ở THCS, phát triển năng lực nghềnghiệp giáo viên THCS hạng II, thanh tra kiểm tra và một số hoạt động đảm bảochất lượng, dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, giáo viên vớicông tác tư vấn học sinh Trong các chuyên đề trên đều là những kiến thức bổích phục vụ cho công tác chuyên môn nghiệp vụ của bản thân mỗi giáo viên.Một trong các chuyên đề của khóa học đã giúp tôi hiểu sâu hơn và để áp dụng cóhiệu quả trong hoạt động dạy học của bản thân đó là chuyên đề “ Dạy học theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh”, đây cũng là chuyên đề mà các đơn vịtrường học trong huyện em đã triển khai và đang thực hiện.
Hiện nay giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từchương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học –
từ chỗ quan tâm tới việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm tới việc họcsinh học được cái gì qua việc học Để thực hiện được điều đó, nhất định phảithực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụmột chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hìnhthành năng lực và phẩm chất, đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáodục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiếnthức giải quyết vấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra,đánh giá trong quá trình học tập để có tác động kịp thời nhắm nâng cao chấtlượng của hoạt động dạy học và giáo dục
Trong những năm qua, toàn thể giáo viên cả nước đã thực hiện nhiều côngviệc trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạt đượcnhững thành công bước đầu Đây là những tiền đề vô cùng quan trọng để chúng
ta tiến tới việc việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng pháttriển năng lực của người học Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân cũngnhư việc đi dự giờ đồng nghiệp tại trường tôi thấy rằng sự sáng tạo trong việc
Trang 4đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh chưanhiều Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức Hoạt động kiểm tra, đánh giácòn nhiều hạn chế, chú trọng đánh giá cuối kì chưa chú trọng đánh giá cả quátrình học tập Vì những lí do trên, tôi chọn chuyên đề 7: “Dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực học sinh” để làm bài thu hoạch nhằm nâng cao chấtlượng dạy học của bản thân.
PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: KIẾN THỨC VỀ CHÍNH TRỊ, QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC VÀ KĨ NĂNG CHUNG Chuyên đề 1: Lý luận về Nhà nước và hành chính nhà nước
Tóm tắt nội dung chuyên đề: Chuyên đề Lý luận về nhà nước và hành chính
nhà nước cung cấp những kiến thức cơ bản về nhà nước, bộ máy tổ chức nhànước; các khái niệm, các nguyên tắc và chức năng về hành chính nhà nước.Giúp giáo viên trung học cơ sở hiểu và đánh giá đúng những vấn đề cơ bản vềnhà nước và hành chính nhà nước; chính sách công và hoạch định chính sách;quản lý hành chính theo ngành; Hiểu và đánh giá đúng các văn bản luật, văn bảndưới luật, các chính sách cụ thể của nhà nước và các cơ quan chuyên trách liênquan đến giáo dục cấp trung học cơ sở
1 Hành chính nhà nước
1.1 Quản lí nhà nước và hành chính nhà nước
*Quản lí nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước
tác động đến các đối tượng quản lí bằng công cụ quyền lực của mình (các cơquan quyền lực nhà nước và hệ thống pháp luật) nhằm thực hiện các chức năngđối nội và đối ngoại của nhà nước
- Hành chính nhà nước
Hành chính nhà nước là việc tổ chức thực thi quyền hành pháp để quản lí,điều hành các lĩnh vực đời sống xã hội bằng pháp luật và theo pháp luật
Trang 51.2 Các nguyên tắc hành chính nhà nước
1.3 Các chức năng cơ bản của hành chính nhà nước
2 Chính sách công
3 Kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ
3.1 Khái quát về kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ
3.2 Nguyên tác kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ
3.3 Nội dung kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ
Chuyên đề 2: Chiến lược và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo
Tóm tắt nội dung chuyên đề: Chuyên đề Chiến lược và chính sách phát triển
giáo dục và đào tạo cung cấp cho giáo viên trung học cơ sở hiểu được giáo dụcViệt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa; quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhànước về phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa;Nêu thực trạng và giải pháp phát triển giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiệnnay
1 Giáo dục Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá
1.1 Bối cảnh toàn cầu hoá trong giai đoạn hiện nay và những yêu cầu đặt ra
cho giáo dục Việt Nam
1.2 Những thuận lợi và khó khăn của giáo dục nước ta trong bối cảnh toàn
3 Chính sách và giải pháp phát triển giáo dục phổ thông
3.1 Đổi mới nhận thức và tư duy phát triển giáo dục
3.2 Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục
3.3 Hai giai đoạn của giáo dục phổ thông và vai trò của giáo dục trung học
Trang 6cơ sở trong giai đoạn giáo dục cơ bản
3.4 Đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh cấp Trung học
Tóm tắt nội dung chuyên đề: Chuyên đề cung cấp cho học viên hiểu biết cơ
bản trong quản lý nhà nước về giáo dục, mô hình quản lý công trong giáo dục.Đồng thời giúp giáo viên trung học cơ sở hiểu được thực trạng cải cách hànhchính trong giáo dục ở Việt Nam hiện nay
1 Quản lí Nhà nước về giáo dục trong cơ chế thị trường
1.1 Quản lí Nhà nước về giáo dục - đào tạo
1.1.1 Định nghĩa
Quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo (QLNN về GDĐT) là việc nhà nướcthực hiện quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động GDĐTtrong phạm vi toàn xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của Nhà nước
1.1.2 Một số tính chất của quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo
Tính lệ thuộc vào chính trị:
Tính xã hội:
Tính pháp quyền:
1.1.3 Một số đặc điểm của quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo
1.1.4 Một số nguyên tắc quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo cần lưu ý
Trang 7- Nguyên tắc kết hợp ngành - lãnh thổ:
- Nguyên tắc tập trung dân chủ:
1.1.5 Những nội dung cơ bản của quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo
1.1.6 Cơ quan quản lí Nhà nước về giáo dục và đào tạo
Cơ quan của QLNN về GDĐT được quy định trong Điều 99 của Luật Giáodục
1.2 Quản lí Nhà nước về giáo dục - đào tạo trong cơ chế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa
1.2.1 Quan niệm về giáo dục trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
1.2.2 Giáo dục Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
1.2.3 Sự thay đổi chức năng của các chủ thể
1.3 Mô hình quản lí công mới và áp dụng trong giáo dục - đào tạo và vấn
đề cải cách hành chính Nhà nước trong giáo dục - đào tạo
2 Chính sách phát triển giáo dục
2.1 Chính sách phổ cập giáo dục
2.2 Chính sách tạo bình đẳng về cơ hội học tập cho các đối tượng hưởng
thụ giáo dục và các vùng miền
2.3 Chính sách đảm bảo chất lượng trong quản lí giáo dục
2.4 Chính sách xã hội hoá và huy động các lực lượng xã hội tham gia vào
quá trình giáo dục
Trang 82.4.1 Nội dung xã hội hoá giáo dục
2.4.2 Những nguyên tắc chỉ đạo trong thực hiện xã hội hoá giáo dục
2.4.3 Con đường thực hiện xã hội hoá giáo dục
2.4.4 Vai trò của xã hội hoá giáo dục trong giai đoạn hiện nay
2.4.5 Nội dung quản lí xã hội hoá giáo dục trong nhà trường
2.4.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động xã hội hoá giáo dục trong nhà trường
Chuyên đề 4: Giáo viên với công tác tư vấn học sinh trong trường THCS
Tóm tắt nội dung chuyên đề: Chuyên đề cung cấp cho giáo viên trung học cơ
sở những kiến thức về vị trí, ý nghĩa của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở; cácđặc điểm về hoạt động học tập, giao tiếp, sự phát triển trí tuệ và nhân cách củahọc sinh trung học cơ sở; các phương pháp, kĩ năng tư vấn học đường và hướngnghiệp cho học sinh trung học cơ sở
1 Một số vấn đề cơ bản về sự phát triển tâm lí của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
1.1 Vị trí, ý nghĩa của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
1.2 Giao tiếp, quan hệ xã hội và hoạt động học tập của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
1.2.1 Đặc điểm về hoạt động giao tiếp, quan hệ xã hội
a Giao tiếp của thiếu niên với người lớn
b Giao tiếp của thiếu niên với bạn
1.2.2 Đặc điểm về hoạt động học tập
1.3 Đặc điểm phát triển tâm lí của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
1.3.1 Đặc điểm phát triển về trí tuệ
a Sự phát triển tri giác
b Trí nhớ của học sinh THCS
Trang 9c Sự phát triển chú ý của học sinh THCS
d Tư duy của học sinh THCS
e Sự phát triển trí tưởng tượng và ngôn ngữ của học sinh THCS
1.3.2 Đặc điểm phát triển về nhân cách
a Đời sống tình cảm của lứa tuổi thiếu niên
b Sự phát triển mạnh mẽ của tự ý thức
c Khả năng đánh giá và tự đánh giá của học sinh THCS
2 Tư vấn học đường cho học sinh trung học cơ sở
2.1 Bản chất của công tác tư vấn học đường
Tư vấn học đường trong nhà trường phổ thông là hoạt động hướng đến tất cảcác học sinh, nhằm đảm bảo mỗi em có được sự khoẻ mạnh và ổn định về sứckhoẻ thể chất và tinh thần, tạo điều kiện tốt nhất để các em tham gia học tập, rènluyện và phát triển nhân cách Công tác tư vấn học đường góp phần chuẩn bịtâm thế sẵn sàng của học sinh trước các hoạt động giáo dục trong nhà trường
2.2 Vai trò và ý nghĩa của hoạt động tư vấn học đường
2.3 Mục tiêu của hoạt động tư vấn học đường
2.4 Nội dung tư vấn học đường trong trường trung học cơ sở
2.4.1 Một số khó khăn tâm lí của học sinh trung học cơ sở
2.4.2 Một số nội dung tư vấn học đường trong trường trung học cơ sở
2.5 Một số nguyên tắc đạo đức và kĩ năng tư vấn học đường cơ bản
2.5.1 Một số nguyên tắc đạo đức
a Tôn trọng phẩm giá và quyền của học sinh
b Năng lực và trách nhiệm tư vấn học đường
c Tôn trọng và trung thực trong quan hệ tư vấn học đường
d Có trách nhiệm với gia đình, trường học và cộng đồng
Trang 102.5.2 Một số kĩ năng tư vấn học đường cơ bản
a Kĩ năng xây dụng mối quan hệ trong tư vấn học đường cho học sinh
b Kĩ năng phản hồi
c Kĩ năng đối đầu
d Kĩ năng đánh giá và thiết lập mục tiêu
e Kĩ năng tìm kiếm giải pháp
g Kĩ năng xây dựng các chương trình phòng ngừa và can thiệp sớm
Bước 1: Xác định mục tiêu
Bước 2: Xác định nội dung và hình thức tổ chức chương trình phòng ngừa Bước 3: Xác định đối tượng tham gia hoạt động phòng ngừa
Bước 4: Xác định thời gian tổ chức hoạt động phòng ngừa
Bước 5: Xác định không gian và những điều kiện hỗ trợ hoạt động phòng
ngừa
Bước 6: Xác định các phương pháp/ biện pháp thực hiện
Bước 7: Xây dựng kế hoạch hoạt động
Bước 8: Tổ chức thực hiện
Bước 9: Kiểm tra, đánh giá
Bước 10: Kết thúc
3 Tư vấn hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở
3.1 Tư vấn hướng nghiệp
Trong công tác tư vấn hướng nghiệp bao gồm hai công đoạn: Tư vấn hướng
học và Tư vấn chọn nghề
3.2 Các loại hình tư vấn hướng nghiệp
Tư vấn hướng nghiệp theo nhóm
Tư vấn hướng nghiệp cá nhân
Trang 11Tư vấn tuyển sinh
3.4 Quy trình tư vấn hướng nghiệp cá nhân
Quy trình tư vấn hướng nghiệp cá nhân bao gồm năm giai đoạn:
3.5.2 Kĩ năng đặt câu hỏi
3.5.3 Kĩ năng khuyến khích và diễn đạt lại
a Kĩ năng khuyến khích
b Kĩ năng phản ánh cảm xúc
c Kĩ năng đối mặt
d Kĩ năng phản hồi ý tưởng
CHƯƠNG 2: KIẾN THỨC, KĨ NĂNG NGHỀ NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP
Chuyên đề: Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Chuyên đề cung cấp cho giáo viên trung học cơ sở những kiến thức vềphương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phương pháp dạyhọc hiệu quả, phương pháp dạy học tích hợp
1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
*Khái niệm:
Trang 12Năng lực là một thuộc tính tâm lí phức hợp, là điểm hội tụ của nhiều yếu tốnhư tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, kinh nghiệm, sự sẵn sàng hành động và tráchnhiệm đạo đức Hiện nay, có nhiều định nghĩa khác nhau về năng lực Theo tácgiả Weinert (2001): “Năng lực được thể hiện như một hệ thống khả năng, sựthành thạo hoặc những kĩ năng thiết yếu, có thể giúp con người đủ điều kiệnvươn tới một mục đích cụ thể” Tác giả J Coolahan (1996) cho rằng: Năng lựcđược xem như là “những khả năng cơ bản dựa trên cơ sở tri thức, kinh nghiệm,các giá trị và thiên hướng của một con người được phát triển thông qua thựchành giáo dục” Tác giả người Mĩ McLagan hiểu năng lực như “là một tập hợpcác kiến thức, thái độ và kĩ năng hoặc cách chiến lược tư duy mà tập hợp này làcốt lõi và quan trọng cho việc tạo ra những sản phẩm đầu ra quan trọng” Theotác giả Rogies, “năng lực là biết sử dụng các nội dung và các kĩ năng trong mộttình huống có ý nghĩa” Tác giả Meier và Nguyễn Văn Cường thì cho rằng:
“Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả và có trách nhiệm các hành động,giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cánhân trong những tình huống khác nhau trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo vàkinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động”
Tuy các tác giả đưa ra các nhận định khác nhau về năng lực nhưng họ đều
thống nhất với nhau tại một điểm: Nói đến năng lực là phải nói đến khả năng thực hiện, là phải biết làm, chứ không chỉ biết và hiểu.
Từ việc phân tích các khái niệm trên, có thể hiểu: “Năng lực là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lí vào thực hiện thành công nhiệm vụ hoặc giải quyết hiệu quả vấn đề đặt ra của cuộc sống”.
Như vậy trong chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực, kháiniệm năng lực được sử dụng như sau:
- Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học: mục tiêu dạy họcđược mô tả thông qua các năng lực cần hình thành
- Trong chương trình, những nội dung học tập và hoạt động cơ bản được liênkết với nhau nhằm hình thành các năng lực
Trang 13- Năng lực là sự kết nối tri thức, hiểu biết, khả năng, mong muốn.
- Mục tiêu hình thành năng lực định hướng cho việc lựa chọn, đánh giá mức độquan trọng và cấu trúc hóa các nội dung và hoạt động và hành động dạy học vềmặt phương pháp
- Năng lực mô tả việc giải quyết những đòi hỏi về nội dung trong các tìnhhuống
- Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên biệt tạo thành nền tảngchung cho công việc giáo dục và dạy
- Mức độ phát triển năng lực có thể được xác định trong các tiêu chuẩn nghề;Đến một thời điểm nhất định nào đó, HS có thể /phải đạt được những gì?
Năng lực được quan niệm là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiếnthức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân… nhằm đáp ứnghiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Nănglực thể hiện sự vận dụng tổng hợp nhiều yếu tố (phẩm chất của người lao động,kiến thức và kỹ năng) được thể hiện thông qua các hoạt động của cá nhân nhằmthực hiện một loại công việc nào đó
Năng lực của người học là khả năng làm chủ hệ thống tri thức, kĩ năng, tháiđộ và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lý vào thực hiện thành côngnhiệm vụ học tập, giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra cho họ trong cuộcsống
2 Dạy học theo tiếp cận trang bị kiến thức và dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Dạy học định hướng phát triển năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra củaviệc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách,chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằmchuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống vànghề nghiệp
Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thể củaquá trình nhận thức Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình