CA DAO – DÂN CA NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH A.KẾT QUẢ CẦN ĐẠT/ MỤC TIÊU I.Kiến thức: - Khái niệm dân ca, ca dao - Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của nh[r]
Trang 1Tuần 03– Tiết 9
Ngày soạn: 05/09/2018
Ngày dạy: 07/09/2018
CA DAO – DÂN CA NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
A.KẾT QUẢ CẦN ĐẠT/ MỤC TIÊU
I.Kiến thức:
- Khái niệm dân ca, ca dao
- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tình cảm gia đình
II.Kĩ năng:
- Đọc- hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình
- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mơ típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình
III.Thái độ: Giáo dục lịng tự hào về truyền thống tình cảm tốt đẹp của dân tộc, tự hào về
kho tàng ca dao vơ cùng phong phú của dân tộc
IV Định hướng gĩp phần hình thành năng lực.
-Năng lực giao tiếp: nghe, nĩi, đọc, viết
-Năng lực thẩm mĩ: cảm thụ, sáng tạo
-Năng lực hợp tác
-Năng lực tự học
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
I Chuẩn bị của giáo viên
-Giáo án/ thiết kế bài học
-Các slides trình chiếu
-Hướng dẫn học sinh chuẩn bị cho nội dung bài học
II Chuẩn bị của học sinh
-Đọc kĩ chú thích * và trả lời câu hỏi ở phần đọc hiểu
-Thực hiện theo sự phân cơng của giáo viên
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
I Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
*Mục tiêu: Đánh giá kết quả học tập của học sinh, nắm
chắc kiến thức cũ để tiếp nhận kiến thức mới.
- Tĩm tắt truyện Cuộc chia tay của những con búp bê? (6đ)
- Nêu ý nghĩa truyện? (4đ)
-HS trả lời được + Tĩm tắt + Ý nghĩa: Là câu chuyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha làm
mẹ phải suy nghĩ Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình Mỗi người cần phải biết giữ gìn hạnh phúc
II Hoạt động 2: Khởi động
*Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái, hứng thú cho học
sinh để chủ động tiếp nhận kiến thức.
*Cho HS nghe 1 bài hát ru:
Trang 2Ầu ơ… Ví dầu cầu ván đóng đinh…
Cầu tre lắc lẻo gập ghình khó đi…
Ầu ơ… Khó đi mẹ dắt con đi…
Con đi trường học, mẹ đi trường đời.
-Hãy cho biết cảm nghĩ của em sau khi nghe bài hát ru
trên?
* GV vào bài mới: Ca dao – dân ca là thơ ca trữ tình dân
gian, tồn tại và phát triển để đáp ứng những nhu cầu và
hình thức bộc lộ tình cảm của nhân dân, tình cảm của con
người bao giờ cũng bắt đầu là những tình cảm gia đình
Những câu hát về tình cảm gia đình đã diễn tả xúc động
những tình cảm vừa thân mật, ấm cúng vừa rất thiêng liêng
của con người
-HS trả lời được: hay, nhịp điệu uyển chuyển, tình cảm…
III Hoạt động 3: Hình thành kiến thức
*Mục tiêu:
- HS trình bày được một số nét cơ bản về thể loại ca dao
– dân ca
- HS biết cách đọc đúng ca dao,, xác định được thể thơ.
- Phát hiện những hình ảnh được sử dụng và vận dụng
các thao tác phân tích để rút ra nội dung và nghệ thuật.
- Em hiểu thế nào là ca dao – dân ca?
*GV chiếu Slide 1(Gv giới thiệu thêm về ca dao, dân ca
cho hs rõ)
*Giáo viên hướng dẫn HS đọc: chú ý ngắt nhịp thơ lục bát,
giọng đọc dịu nhẹ, chậm êm
- GV đọc mẫu 2 bài ca dao, sau đó gọi hs đọc lại
- Chú ý từ: Cù lao chín chữ, phân biệt với Cù lao: bãi nổi
trên sông (hòn cù lao, cù lao Chàm)
- Chủ đề của các bài ca dao là gì? Trong chủ đề chung tình
cảm gia đình, mỗi bài có một nội dung tình cảm riêng Em
hãy chỉ ra tình cảm của từng bài ?
- Bài 1: Ơn nghĩa công lao cha mẹ
- Bài 4 : Tình anh em ruột thịt
- Phương thức biểu đạt của các văn bản là gì?
*GV chiếu Slide 2 - Gọi hs đọc bài 1
- Bài 1 là lời của ai? Dấu hiệu trực tiếp để nhận ra điều đó
là gì? (tiếng gọi con ơi)
- Tình cảm mà bài ca dao thể hiện là tình cảm gì?( Tình
cảm của cha mẹ đối với con cái và tình cảm của con cái
đối với cha mẹ )
- Để thể hiện tình cảm ấy, bài ca dao dùng cách diễn tả như
thế nào? Cách diễn tả ấy có gì hay, độc đáo?
* GV bình: Câu hát ru là sữa tâm hồn, nuôi phần hồn…
Hình ảnh to lớn, cao rộng không cùng và vĩnh hằng ấy mới
diễn tả nỗi công ơn sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ
- Công lao nuôi dạy của cha mẹ còn thể hiện qua chi tiết
nào?
- Lời ca Cù lao chín chữ có ý nghĩa khái quát điều gì?
(Công lao cha mẹ nuôi con vất vả nhiều bề).
- Kẻ làm con phải có bổn phận ntn?
I.GIỚI THIỆU CHUNG:
Khái niệm SGK/35
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: 1.Đọc
2.Tìm hiểu văn bản
2.1.Chủ đề : Tình cảm gia đình
2.2 Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm
2.3.Phân tích:
a.Bài 1:
- Lời của mẹ ru con nói với con
Trang 3-Nghệ thuật gì được sử dụng?
- Bài ca dao muốn nói lên điều gì? (Công lao trời biển của
cha mẹ đối với con cái và bổn phận, trách nhiệm của kẻ
làm con trước công lao ấy)
*GV kết hợp GD HS lòng biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ
-Em đã làm gì để thể hiện lòng biết ơn đối với cha mẹ?
-Em biết những bài ca dao nào có nội dung tương tự?
*GV chiếu Slide 3 -Gọi hs đọc bài 4
- Bài ca dao là lời của ai? Điều đó được xác định nhờ đâu?
(Có thể là lời của ông bà hoặc cô, bác nói với con cháu,
của cha mẹ nói với con hoặc của anh em ruột thịt tâm sự
với nhau Điều này được xác định bởi nội dung câu nói)
- Tình cảm gì được thể hiện ở bài ca dao số 4 này? (tình
cảm anh em thân thương ruột thịt).
- Tình cảm anh em thân thương ruột thịt được diễn tả ntn?
(-Trong quan hệ anh em, khác với người xa có những chữ
“cùng”, “chung” ,”một” Điều đáng chú ý là khi nói đến
tình cảm anh em, các tác giả dân gian nói đến tình lớn hơn
bao trùm ấy là tình cảm cha mẹ “Cùng chung bác mẹ một
nhà cùng thân” Anh em là 2 nhưng lại là 1 cha mẹ sinh
ra, cùng chung sống, sướng khổ có nhau trong 1 ngôi nhà
- Quan hệ anh em được so sánh bằng hình ảnh “như thể
tay chân” Bài ca đưa những bộ phận của cơ thể, của
xương thịt con người mà so sánh, nói về tình cảm anh em.
Cách so sánh đó càng biểu hiện sự gắn bó thiêng liêng
của anh em)
- Để diễn tả tình cảm anh em gắn bó, bài ca dao sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì?
- Bài ca dao trên nhắc nhở chúng ta điều gì?
- GD học sinh tình cảm anh em…
*Liên hệ một số bài ca dao về tình cảm anh em khác…
So sánh, ẩn dụ, từ chỉ mức độ
=> Công lao to lớn của cha mẹ đối với con cái Qua đó biểu lộ lòng biết ơn sâu nặng của con cái đối với cha mẹ
b.Bài 4:
So sánh, ẩn dụ
=>Tình cảm anh em thân thương ruột thịt Anh em phải đoàn kết, hoà thuận để cha mẹ vui lòng
IV Hoạt động 4: Chốt kiến thức
*Mục tiêu: HS nắm được kiến thức cơ bản về nội dung,
nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản
- Có gì giống nhau trong hình thức diễn đạt của 2 bài ca
dao?
(Thể thơ lục bát, giọng điệu tâm tình, các hình ảnh quen
thuộc)
-Theo em, tại sao hai bài ca dao, dân ca khác nhau lại có
thể kết hợp thành 1 vb ? Nêu ý nghĩa văn bản?
(Vì cả 2 đều có nd tình cảm gia đình).
-> Chốt kiến thức, HS đọc ghi nhớ SGK/36
3 Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ thất ngôn bát
cú Đường luật 1 cách điêu luyện
- Bút pháp tả cảnh ngụ tình b.Ý nghĩa:
Tình cảm đối với cha mẹ, anh em và tình cảm cha mẹ đối với con cái luôn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người
IV Hoạt động vận dụng và mở rộng.
Trang 4*Mục tiêu:
-Giúp HS củng cố nắm chắc kiến thức bài học.
-Liên hệ nội dung bài học trong cuộc sống.
Sử dụng kĩ thuật trình bày 1 phút
- Hai bài ca dao, dân ca hợp lại thành một vb tập trung thể
hiện tình cảm gia đình Từ tình cảm ấy em nhận được vẻ
đẹp cao quí nào trong đời sống tinh thần của dân tộc ta?
- GV hướng dẫn HS trình bày cảm nhận vào giấy
-> Trình bày trước lớp, các bạn khác bổ sung
*GV hướng dẫn về nhà
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.
- Sưu tầm một số bài ca dao có nội dung tương tự và học thuộc
- Học thuộc lòng các bài ca dao
đã học, nắm nội dung nghệ thuật của mỗi bài
- Học thuộc khái niệm ca dao, dân ca
- Soạn bài: Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người:
+ Đọc các bài ca dao
+ Tìm hiểu các chú thích sgk + Trả lời các câu hỏi tìm hiểu + Sưu tầm một số bài ca dao tương tự
