Văn hóa việt nam ảnh hưởng như thế nào tới hành vi tiêu dùng của người việt trong các lĩnh vực ẩm thực , trang phục , lễ hội

Ẩm thực Việt Nam là cách gọi của phương thức chế biến món ăn, nguyên lý pha trộn gia vị và những thói quen ăn uống nói chung của mọi người Việt trên đất nước Việt Nam..

Câu 1 : Văn hóa Việt nam ảnh hưởng như thế nào tới hành vi tiêu dùng của người Việt trong các lĩnh vực ẩm thực , trang phục , lễ hội ?

Cho thí dụ về một quảng cáo có thông điệp sử dụng yếu tố văn hóa , phân tích thông điệp này

1) Các khái niệm chung:

- Văn hóa là tất cả những giá trị vật thể do con người sáng tạo ra trên nền của thế giới tự

nhiên Văn hóa bao gồm tất cả những sản phẩm của con người, và như vậy, văn hóa bao gồm cả hai khía cạnh: khía cạnh phi vật chất của xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá trị và các khía cạnh vật chất như nhà cửa, quần áo, các phương tiện, v.v Cả hai khía cạnh cần thiết để làm ra sản phẩm và đó là một phần của văn hóa

- Văn hóa Việt Nam là cộng đồng văn hóa dân tộc/quốc gia, đây là nền văn hóa dân tộc

thống nhất trên cơ sở đa dạng sắc thái văn hóa tộc người Văn hóa Việt Nam được thể hiện ở ba đặc trưng chính:

o Đặc trưng thứ nhất: Việt Nam có một nền văn hóa phong phú và đa dạng trên tất

cả các khía cạnh

o Đặc trưng thứ hai: Sự khác biệt về cấu trúc địa hình, khí hậu và phân bố dân tộc,

dân cư đã tạo ra những vùng văn hoá có những nét đặc trưng riêng tại Việt Nam

o Đặc trưng thứ ba: Với một lịch sử có từ hàng nghìn năm của người Việt cùng với

những hội tụ về sau của các dân tộc khác, từ văn hóa bản địa của người Việt cổ

từ thời Hồng Bàng đến những ảnh hưởng từ bên ngoài trong hàng nghìn năm nay

- Ẩm thực: Việt Nam - nơi mảnh đất thiên nhiên và con người giao hòa đã tạo lên nét

đẹp trong văn hóa nói chung và văn hóa ẩm thực nói riêng Ẩm thực Việt Nam là cách gọi của phương thức chế biến món ăn, nguyên lý pha trộn gia vị và những thói quen ăn uống nói chung của mọi người Việt trên đất nước Việt Nam Tuy có ít nhiều có sự khác biệt giữa các vùng miền, dân tộc thì ẩm thực Việt Nam vẫn bao hàm ý nghĩa khái quát nhất để chỉ tất cả những món ăn phổ biến trong cộng đồng người Việt

- Trang phục: Trang phục là một nhu cầu vật chất quan trọng trong đời sống của nhân

dân ta Với tính chất thực dụng, nó là một sản phẩm; dưới góc độ thẩm mỹ, nó lại là một tác phẩm Chức năng cơ bản trước nhất của nó là bảo vệ con người Về mặt này, trang phục dân tộc Việt đã đạt được hiệu quả cao

- Lễ hội: Lễ hội Việt Nam là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng "Lễ" là

hệ thống những hành vi, động tác nhằm biểu hiện sự tôn kính của con người với thần

linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộc sống mà bản thân

họ chưa có khả năng thực hiện "Hội" là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống Lễ hội truyền thống là dịp để con người giao lưu, truyền lại những đạo đức, luân lý về khát vọng cao đẹp; đồng thời nhắc lại nhiều câu chuyện về các đối tượng được suy tôn như những vị anh hùng chống giặc ngoại xâm, những người có công chống thiên tai, diệt thú dữ, cứu nhân độ thế… hay những người có công truyền nghề

- Hành vi mua hàng của người Việt Nam:

o Hàng ngày, người tiêu dùng đưa ra rất nhiều quyết định mua hàng và quyết định mua hàng chính là tâm điểm cho những nỗ lực của chuyên gia tiếp thị

o Hành vi mua của người tiêu dùng là toàn bộ hành động mà người tiêu dùng bộc lộ ra trong quá trình trao đổi sản phẩm, bao gồm: điều tra, mua sắm, sử dụng, đánh giá và chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ

2) Ảnh hưởng của văn hóa đến hành vi người tiêu dùng trong các lĩnh vực

ẩm thực, trang phục, lễ hội

2.1) Văn hóa ảnh hưởng đến hành vi trong lĩnh vực ẩm thực

Qua nét văn hóa ẩm thực người ta có thể hiểu được thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa với những đạo lý, phong tục tập quán riêng Đặc trưng ẩm thực Việt xưa và nay:

 Nguyên liệu phong phú

Với đường bờ biển dài hơn 3.000 km, địa hình đồng bằng, đồi núi, trung du đa dạng cùng đời sống văn hóa phong phú, độc đáo của 54 dân tộc anh em đã tạo điều kiện thuận lợi để mang đến cho ẩm thực Việt Nam những nguyên liệu dồi dào, tươi ngon cùng nhiều món ăn đặc sắc

Văn hóa ẩm thực Việt Nam được hình thành từ chính nguồn cội, dấu ấn của nền công nghiệp lúa nước Dù ở bất kỳ vùng miền nào, du hội hè hay tiệc tùng trên bàn ăn của người Việt luôn phải có cơm Do đó, ở siêu thị hay bất cứ chợ nào, gian hàng bán gạo luôn hiện hữu với đa dạng loại khác nhau cho khách hàng lựa chọn

Có lẽ không ở nơi đâu lại có nhiều các loại gia vị như Việt Nam Gia vị có thể không phải là nguyên liệu quan trọng nhất tạo nên món ăn nhưng thiếu gia vị thì món ăn sẽ trở nên thật thiếu điểm nhấn Các gia vị quen thuộc như tiêu, ớt, chanh, tỏi, gừng, nước mắm, hồi, quế… cùng các loại rau tươi như húng, sả, kinh giới, tía tô, ngổ, mùi, hành lá… đã thổi hồn và làm món ăn Việt trở nên đặc sắc, cuốn hút hơn

Đối với các gia vị tươi người tiêu dùng vẫn lựa chọn mua ở các chợ truyền thống để đảm bảo tính tươi ngon của sản phẩm Thói quen của phần lớn người Việt Nam đó chính là dậy sớm đi chợ để mua cho mình món đồ tươi ngon nhất, do đó từ sáng sớm các phiên chợ đã đông đúc người mua bán Khác với các nước phương Tây ưa chuộng siêu thị, người Việt thường tập trung thành các chợ nhỏ, chợ phiên; người mua người bán quen mặt nhau, và người mua thường chỉ đến các sạp hàng mình tin tưởng mua Giới trẻ hiện nay bận rộn với

công việc thường lựa chọn đi siêu thị để mua các nguyên liệu, gia vị được chế biến sẵn để tiết kiệm thời gian Tuy nhiên, chợ truyền thống vẫn là lựa chọn được nhiều người ưu ái

 Tinh hoa trong cách chế biến

Các món ăn Việt thường được chế biến đơn giản nhưng tinh tế, dùng nhiều rau, quả, củ, không nhiều thịt, cũng không dùng quá nhiều dầu mỡ nên không gây cảm giác ngán Hương vị thơm ngon của món ăn khác nhau xuất phát từ cách chế biến món ăn như luộc, hấp, nấu, nướng, rán, kho hoặc ăn tươi sống và các gia vị đi kèm để cảm nhận đầy đủ hương vị của món ăn

Người Việt thường sử dụng các loại gia vị tươi để giúp hương vị món ăn thơm và đậm vị hơn, chứ không dùng các loại gia vị khô hoặc đã qua chế biến như các nước khác nên các món ăn ở Việt Nam rất đậm đà Mỗi món ăn khác nhau đều có những loại nước chấm tương ứng, hoặc chỉ cần một bát nước mắm nhỏ cũng tạo được hương vị đặc trưng khi thưởng thức

Đối với nhóm dân văn phòng – đối tượng bận rộn và không có thời gian, thì thực phẩm đóng hộp là lựa chọn cứu cánh vào các buổi ăn Họ thường dành thời gian trưa vào các cửa hàng tiện lợi hay siêu thị gần công ty để ăn các món ăn chế biến sẵn được hâm nóng bằng lò vi sóng Đối với nhóm người quan tâm đến sức khỏe hơn, họ lựa chọn đặt giao hàng tại các quán ăn chế biến dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe nhưng giá tiền sẽ cao hơn

 Nét văn hóa truyền thống trong bữa ăn

Một bữa ăn trên bàn ăn người Việt có đến 4 đến 5 món từ canh, xào, chiên đến kho hay nướng Các thành viên sẽ ngồi cùng nhau để thưởng thức bữa ăn vừa trò chuyện, hỏi thăm chuyện học tập, làm việc của các thành viên Các gia đình thường lựa chọn mua các loại bàn tròn để dễ dàng gắp thức ăn cũng như tiết kiệm không gian Chén đũa cũng sẽ được mua theo bộ cho tất cả thành viên làm cho tổng thể bàn ăn trở nên đồng điệu và có sự gắn kết hơn

 Đặc sắc ẩm thực của từng vùng, miền

Mỗi miền Bắc, Trung, Nam đều có những hương vị ẩm thực đặc trưng riêng, mang đậm văn hóa mỗi vùng miền

 Các món ăn miền Bắc mang hương vị ngọt thanh, tinh tế, cầu kỳ trong cách chế biến với màu sắc bắt mắt Các món ăn đặc trưng là phở, bún chả, cốm, nem rán, bún thanh, bánh cuốn, bánh tôm…

 Miền Trung mang đến cho ẩm thực hương vị cay nồng, đậm đà, bùi béo, màu sắc thiên về đỏ và màu sẫm, bày biện cầu kỳ Các món ăn tiêu biểu là bún bò Huế, các loại bánh, các loại mắm (tôm, ruốc, cá…) và các loại chè…

 Với đặc trưng sông nước và thiên nhiên trù phú, ẩm thực miền Nam có phong cách đơn giản, mộc mạc, phóng khoáng với các món ăn dân dã của miền sông nước như tôm đất, cá đồng, các món gỏi và nhiều loại mắm cá nổi tiếng…

Với nét ẩm thực vùng miền đa dạng, hành vi mua hàng của người tiêu dùng cũng có nét khác biệt nhau Ví dụ như ở miền tây, mọi người thường chỉ mua thêm thịt, gia vị cần thiết về chế biến cùng cá, rau do họ đánh bắt được Hay ở miền Trung, mọi người ưa thích ăn cay do đó các món ăn hay gia vị cay được bán nhiều ở các hàng quán, chợ

Văn hóa ẩm thực Việt phong phú, đa dạng, tinh tế là vậy nên không ngạc nhiên khi các món

ăn Việt lại được các thực khách quốc tế ca ngợi và đánh giá cao Chuyên gia về thương hiệu hàng đầu thế giới, GS Philip Kotler đã từng đến thăm Việt Nam và gợi ý “Hãy đưa Việt Nam trở thành bếp ăn của thế giới” để thu hút khách du lịch đến Việt Nam

2.2) Văn hóa ảnh hưởng đến hành vi trong lĩnh vực trang phục

Việt Nam bao gồm nhiều dân tộc, trong đó người Việt có số dân đông nhất và là một trong những tộc người có gốc tích lâu đời trên dải đất này Mỗi dân tộc mang đậm nét một bản sắc văn hóa độc đáo Do đó, trang phục nói chung của từng tộc người nói riêng thật phong phú đa dạng và đầy tính năng qua từng thời kỳ của lịch sử Việt Nam từ trước đến ngày nay Trang phục truyền thống của Việt Nam cũng có đặc trưng riêng cho từng vùng miền do sự khác biệt khí hậu, địa hình cũng như văn hóa lịch sử:

 Ở miền Bắc, có hai loại trang phục truyền thống là áo dài, khăn đóng cho nam và áo

tứ thân dành cho nữ Về đặc điểm và lịch sử ra đời, hai loại trang phục này hoàn toàn khác biệt:

 Áo dài, khăn đóng: Chiếc áo dài, khăn đóng không chỉ được xem là trang phục truyền thống của nam giới Bắc Bộ mà còn là “quốc phục” dành cho nam giới ở Việt Nam Trước đây, áo dài là trang phục dành cho vua chúa, các quan lại và giai cấp quý tộc thời phong kiến, ra đời từ thời chúa Nguyễn Phúc Khoát

 Áo tứ thân: Theo truyền thuyết, phiên bản đầu tiên của áo tứ thân là trang phục của Hai Bà Trưng trong trận chiến đánh đuổi quân Hán Trải qua nhiều thế kỷ, đến những năm 1600, chiếc áo bắt đầu có sự cách tân và trở thành trang phục dành cho những người phụ nữ cao quý

Áo dài, khăn đóng hay áo tứ thân ngày nay chỉ xuất hiện trong các chương trình, lễ hội văn hóa hay tuồng chèo Bắc Bộ Phần lớn người có nhu cầu sử dụng ở lứa tuổi trung niên trở lên hoặc là thiếu nhi và lượng tiêu dùng là không nhiều

 Áo dài được xem là trang phục truyền thống của phụ nữ Việt Nam nói chung và người con gái miền Trung nói riêng Áo dài vừa kín đáo, vừa quyến rũ, phù hợp với nét văn hóa của người Á Đông Tiền thân của chiếc áo dài được cho là áo ngũ thân, xuất hiện vào năm 1744, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát Hiện nay, áo dài được mặc rất phổ biến thường ngày và còn được chọn làm đồng phục của học sinh cũng như một số cơ quan

 Đã từ rất lâu, áo bà ba được xem như trang phục đại diện cho hình ảnh người nông dân Nam Bộ, đặc biệt là người dân đồng bằng sông Cửu Long Cũng như áo dài, trước đây, áo bà ba được may rộng để tạo cảm giác thoải mái cho người mặc nhưng đến nay đã được cách tân ôm sát người để tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ

Áo bà ba hiện nay vẫn còn được sử dụng rất phổ biến ở miền Tây Nam Bộ, mọi người lựa chọn nó do tính thẩm mĩ cũng như tôn lên nét đẹp dịu dàng của người phụ nữ miền Tây

Trang phục hiện đại của người dân Việt Nam được pha trộn nhiều nền văn hóa khác nhau nhưng công dụng chính của nó là mang lại sự thoải mái, tự tin cho người mặc trong từng hoàn cảnh Người Việt thường theo đuổi phong cách tối giản, tự do hay cổ điển Trong giờ làm việc, ngoài đồng phục ra, mọi người thường lựa chọn mặc đồ kiểu cách phương Tây thể hiện sự nhã nhặn, lịch sự Ở các dịp lễ hội, mọi người thường chọn trang phục cầu kì hơn hay trang phục truyền thống, đặc biệt, người Việt có thói quen sắm đồ mới trong khoảng thời gian trước Tết để

“tân trang” lại tủ đồ của mình và gia đình

2.3) Văn hóa ảnh hưởng hành vi trong lĩnh vực lễ hội

Nhắc đến lễ hội mọi người chắc sẽ nhớ đến Tết đầu tiên Ngày Tết là dịp con cháu được sum

vầy bên gia đình, mọi người được quây quần bên nhau sau một năm làm việc vất vả Tuy Tết nguyên đán là một dịp lễ hội chung cả nước, phong tục đón tết ở mỗi miền lại có sự khác biệt nhất định

 Hoa chưng ngày tết:

 Miền Bắc chưng hoa Đào, màu hồng đỏ của đào được xem là màu xui đuổi vận rủi, mang lại may mắn, tiền tài cho gia chủ trong năm mới Khoảng từ 23 – 25 tết, người dân sẽ xuống phố sắm hoa đào hay cây quất về chưng tết Các phiên chợ Tết được sắc hồng của hoa đào, cam của trái quất và đỏ của các câu đối làm nổi bật nét xuân ở miền Bắc

 Miền Trung: Người miền Trung có thể trưng mai vàng hoặc đào thắm, không câu nệ Ngoài ra, người dân còn thường chọn thêm nhiều loại cây, hoa cảnh để bày trong nhà dịp Tết đến xuân về

 Miền Nam thường chọn chưng mai vàng vào ngày Tết, vinh hiển, tài lộc và phát đạt trong năm mới.Chợ nổi là nét đặc trưng của người dân miền Tây, càng được thể hiện rõ hơn vào dịp Tết: các loại bon sai, cúc vạn thọ, chậu hoa mai, hoa kiểng nhiều màu sắc được bày bán trên ghe hay dọc bờ sông, người mua chèo thuyền đến mua ngay trên sông vào buổi sáng sớm hay xế chiều, trên ghe đầy ắp các loại hoa

 Mâm ngũ quả:

 Mâm ngũ quả của người miền Bắc thường có chuối, phật thủ (hay bưởi), cam (quýt hoặc hồng), đào (hoặc roi), mận (hồng xiêm hoặc nho)

 Không quá cầu kỳ như miền Bắc, mâm ngũ quả của miền Trung khá đơn giản thường có chuối, cam, quýt, đu đủ, dừa và một số loại trái cây khác, chủ yếu là có gì cúng nấy, thành tâm dâng lên tổ tiên

 “Cầu vừa đủ xài” là câu nói quen thuộc của người miền Nam khi bày mâm ngũ quả Trên mâm quả đặc trưng trong phong tục đón Tết ở miền Nam luôn luôn có mãng cầu, dừa xiêm, đu đủ và xoài, khi đọc chệch sẽ thành “cầu vừa đủ xài”

Mâm ngũ quả mỗi miền đều có ý nghĩa riêng, để đáp ứng nhu cầu của các hộ gia đình ngày Tết, các phiên chợ tập trung vào các loại quả chính có trên mâm ngũ quả Tuy nhiên thời thế hiện đại, cách suy nghĩ cũng dần thay đổi, người tiêu dùng cũng ưu tiên các loại quả để được thời gian dài, có thể ăn được sau tết nên mâm ngũ quả cũng được biến tấu đa dạng hơn Ví dụ ở miền Nam, các chợ bày bán rất nhiều loại trái cây khác như dưa hấu, bưởi, thanh long, táo, lê,…để đáp ứng nhu cầu khách hàng

 Mâm cỗ ngày Tết:

 Miền Bắc: Mâm cỗ Tết miền Bắc, đặc biệt là của người Hà Nội thường theo đúng nét cổ truyền của dân tộc, ví dụ như: đĩa xôi gấc đỏ tươi thể hiện mong ước được nhiều may mắn, thịt gà luộc phải là thịt gà trống thiến và không thể thiếu bánh chưng, bánh giò,…