Tư vấn pháp luật là một loại dịch vụ pháp lý nên việc thực hiện hoạt động tư vấn pháp luật đòi hỏi người tư vấn cần có những kĩ năng nhất định để đảm bảo việc hoạt động tư vấn cho khách
Trang 1MỞ BÀI
Trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường ngày nay, hoạt động tư vấn pháp luật ngày càng trở nên quan trọng và càn thiết Tư vấn pháp luật là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo môi trường pháp lý an toàn, tin cậy cho hoạt động của đời sống – xã hội Để hoạt động tư vấn đạt hiệu quả cao, người hành nghề tư vấn phải có kiến thức chuyên môn, thường xuyên tìm hiểu pháp luật, trao dồi kiến thức của bản thân, linh hoạt trong mọi tình huống và rèn luyện các kĩ năng khác như kĩ năng đàm phán, kĩ năng soạn thảo hợp đồng, kĩ năng giao
tiếp Đề làm rõ hơn vấn đề này, em xin chọn đề bài: “ Phân tích nhận định: “Kĩ
năng tư vấn pháp luật là kĩ năng hỗn hợp bao gồm cả kĩ năng cứng, kĩ năng mềm”.”
NỘI DUNG
I Khái quát chung về kĩ năng tư vấn pháp luật
1 Khái niệm kĩ năng tư vấn pháp luật
Theo khoản 1 Điều 28 Luật luật sư 2006 quy định về hoạt dộng tư vấn pháp luật:
“Tư vấn pháp luật là việc luật sư hướng dẫn, đưa ra ý kiến, giúp khách hàng soạn thảo các giấy tờ liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ Luật sư thực hiện tư vấn pháp luật trong tất cả các lĩnh vực pháp luật” Ta có thể hiểu đơn giản,
tư vấn pháp luật là những việc giải đáp pháp luật, hướng dẫn khách hàng xử sự phù hợp với quy định pháp luật trong những trường hợp cụ thể, cung cấp dịch vụ pháp lý…nhằm giúp khách hàng, công dân, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước thực hiện hoặc bảo vệ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình
Kĩ năng là năng lực hay khản năng chuyên biệt của chủ thể thực hiện thuần thục một hoặc một chuỗi hoạt động trên cơ sở kinh nghiệm và kiến thức để giải quyết tình huống hay công việc nào đó trong cuộc sống
Trang 2Kỹ năng cứng là khả năng học vấn của bạn, kinh nghiệm và sự thành thạo về chuyên môn của bạn
Kỹ năng mềm là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người - thường không được học trong nhà trường, không liên quan đến kiến thức chuyên môn, có thể xem các như khả năng hòa nhập, tương tác với xã hội, cộng đồng, tập thể bao gồm các kỹ năng như kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng thương lượng, giải quyết vấn đề, kỹ năng thương thuyết, quản lý thời gian, chăm sóc khách hàng, trình bày, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới v.v Kĩ năng mềm hình thành một phần do bẩm sinh, nhưng hầu hết là qua quá trình luyện tập, thực hành trong giao tiếp, tiếp xúc hằng ngày trong công việc và xã hội
Như vậy, kĩ năng tư vấn pháp luật là năng lực hay khản năng của người tư vấn pháp luật bao gồm luật sự, trợ giúp viên, tư vấn viên vận dụng kiến thức pháp luật, đạo đức xã hội, và kinh nghiệm cuộc sống để tư vấn, hướng dẫn, giải đáp pháp luật, đưa ra lời khuyên hoặc cung cấp các nghĩa vụ pháp lí cho người được tư vấn để họ biết cách xử sự hoặc giải quyết những vấn đề vướng mắc về pháp luật nhằm giúp họ thực hiện hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình
Đặc điểm của kĩ năng tư vấn pháp luật:
Thứ nhất, kĩ năng tư vấn pháp luật là kĩ năng gắn với một nghề nghiệp cụ thể
Tư vấn pháp luật là một loại dịch vụ pháp lý nên việc thực hiện hoạt động tư vấn pháp luật đòi hỏi người tư vấn cần có những kĩ năng nhất định để đảm bảo việc hoạt động tư vấn cho khách hàng nhằm bảo về quyền và lợi ích của họ
Thứ hai, kĩ năng tư vấn pháp luật bao gồm nhiều tiểu kĩ năng được áp dụng linh hoạt trong từng giai đoạn giải quyết vụ việc tư vấn như kĩ năng chuyên môn,
kĩ năng giao tiếp, kĩ năng đàm phán khó chuẩn hóa và không thể áp dụng một cách cứng nhắc, máy móc mà phải sử dụng linh hoạt phụ thuộc vào vụ việc và khách hàng
Trang 3Thứ ba, kĩ năng tư vấn pháp luật được hình thành trong khoảng thời gian khá dài, không có điểm kết thúc và phải thường xuyên được bổ sung, phát triển qua việc học tập, rèn luyện trải nghiệm và đúc rút từ thực tiễn cuộc sống
2 Các kĩ năng tư vấn pháp luật cơ bản
- Kĩ năng tiếp xúc khách hàng, tìm hiểu yêu cầu tư vấn
- Kĩ năng thỏa thuận, kí kết hợp đồng dịch vụ pháp lí
- Kĩ năng nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc và xác định vấn đề pháp lí
- Kĩ năng xác định luật áp dụng
- Kĩ năng khảo sát, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án tư vấn
- Kĩ năng trả lời khách hàng bằng lời nói
-Kĩ năng soạn thảo văn bản khi trả lời bằng văn bản
-Kĩ năng đại diện ngoài tố tụng
3 Vai trò của kĩ năng tư vấn pháp luật
Kĩ năng tư vấn pháp luật của mỗi người tư vấn là khác nhau Người thực hiện hoạt động tư vấn nếu có kĩ năng tư vấn pháp luật tốt sẽ giúp họ có phong cách làm việc mang chuyên nghiệp cao, thể hiện rõ trình độ chuyên môn của mình trước khách hàng và các đối tượng khác
Một người tư vấn có kĩ năng tư vấn pháp luật tốt sẽ hoàn thành công việc một cách nhanh chóng đưa hiệu suất của công việc lên cao và chất lượng, hiệu quả công việc được cải thiện, hạn chế các sai sót trong việc tư vấn
Đồng thời, Việc áp dựng các kĩ năng pháp luật sẽ đảm bảo hài hòa, duy trì, phát triển mở rộng mối quan hệ giữa người tư vấn, tổ chức tư vấn với khách hàng của họ
II Phân tích kĩ năng tư vấn pháp luật là kĩ năng hỗn hợp bao gồm cả kĩ năng cứng, kĩ năng mềm
1 Kĩ năng chuẩn bị trước khi tiếp xúc khách hàng
Trang 4Việc tổ chức buổi tiếp xúc khách hàng tiếp nhận yêu cầu tư vấn pháp luật thành công, được khách hàng tín nhiệm lựa chọn là khởi đầu không hề dễ dàng của trong quá trình tư vấn pháp luật Vì vậy, việc chuẩn bị cho buổi tiếp xúc khách hàng lần đầu tiên này hết sức quan trọng bởi nó ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của buổi tiếp xúc khách hàng Một buổi làm việc được chuẩn bị tốt không những tạo ra cho người tư vấn tâm lí tự tin khi làm việc mà còn tạo ấn tượng tốt cho khách hàng về
sự tôn trọng của người tư vấn đối với người được tư vấn Những danh mục mà người tư vấn có thể cần phải chuẩn bị trước khi gặp khách hàng như chuẩn bị về văn phòng, chuẩn bị về trang phục, chuẩn bị về một số chủ đề tạo môi trường giao tiếp, chuẩn bị về nhân sự Chẳng hạn như đối với trang phục, việc chuẩn bị trang phục không những thể hiện sự tôn trọng của người tư vấn đối với khách hàng mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong giao tiếp làm cho tâm lí khách hàng có sự tin tưởng hơn đối với người tư vấn Đây là những kĩ năng mềm mà người tư vấn cần
có để tạo không khí hài hòa, lịch sự cho buổi gặp mặt của khách hàng Tuy các kĩ năng này không được dạy trong trường học nhưng nó góp phần không nhỏ đến việc thực hiện tư vấn của người tư vấn
Bên cạch đó, người tư vấn pháp luật cần có những sự chuẩn bị về kiến thức nhằm phục vụ tốt hơn cho việc giải quyết các vụ việc như việc tra cứu, đọc lại, cập nhập các văn bản, hiệu lực của các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu khác liên quan đến vụ việc của khách hàng, kiểm tra thông tin về vụ việc khách hàng, chuẩn
bị các mẫu, biểu, hợp đồng dịch vụ pháp lí, chuẩn bị bảng hỏi sự kiến đối với khách hàng Thông thường, để sắp xếp các buổi làm việc với người tư vấn thì khách hàng đã thông báo trước và án định thời gian, địa điểm gặp mặt họ Và qua
đó, người tư vấn sẽ có những trao đổi sơ bộ với khách hàng Những thông tin đầu
đó giúp người tư vấn định hướng, tra cứu, khoanh vùng tra cứu các văn bản, tài liệu liên quan đến vụ việc
2 Kĩ năng tiếp xúc khách hàng và tìm hiểu yêu cầu tư vấn
Trang 5Trong buổi tiếp xúc khách hàng, không dễ gì khách hàng có thể ngay lập tức cởi mở những vấn đề liên quan đến vụ việc Họ ít nhiều còn có sự e dè, xa cách bởi trong bối cảnh này, mối quan hệ giữa người tư vấn với khách hàng như mối quan hệ giữa hai người lạ với nhau Vì vậy, người tư vấn cần vận dụng các kĩ năng trong cuộc sống, nhất là kĩ năng giao tiếp để tạo ra không khí hợp lí để khách hàng phần nào cảm thấy thoải mái để trao đổi vụ việc với mình như đặt câu hỏi cởi mở liên quan đến vấn đề sức khỏe, con cái, Tuy nhiên, những câu hỏi cũng chỉ nên giới hạn ở mức độ xã giao để tránh trường hợp không tạo được môi trường giao tiếp mà khiến cho khách hàng e ngại không tiếp tục trao đổi hay giới thiệu một số thông tin của cá nhân người tư vấn, thông tin của trung tâm, công ti nơi ngươi vấn đang làm việc, các nguyên tắc làm việc của mình như nguyên tắc giữ bí mật thông tin khách hàng sẽ giúp cho khách hàng cảm thấy tin tưởng đối với người tư vấn hơn trước khi bắt đầu trao đổi về vụ việc Người tư vấn cần lưu ý các điểm như giọng nói một cách rõ ràng, mạch lạc và tiết tấu âm lượng vừa phải kết hợp với hình thức, dáng điệu phải nghiêm túc, chuẩn mực, lịch sự, cởi mở Nét mặt và ánh mắt của người tư vấn cần phải chân thành, đồng cảm kết hợp với thái độ tận tâm, không phân biệt đối xử để khách hàng thấy được mình là một người rất muốn chia
sẻ và giúp đỡ họ Và đối với mỗi loại khách hàng khác nhau, người tư vấn cần có các cách ứng xử khác nhau
Sau khi khách hàng lấy lại được sự bình tĩnh, người tư vấn dẫn dắt khách hàng
về vấn đề chính Khách hàng sẽ kể lại các vụ việc và các vướng mắc về pháp luật
mà họ mắc phải và nhiệm vụ của người tư vấn là cần tập trung vào việc lắng nghe, ghi chép và cách đặt các câu hỏi liên quan đến vụ việc của khách hàng nhằm gợi
mở vấn đề một cách hiệu quả nhất
Kĩ năng lắng nghe là một kĩ năng quan trọng mà không chỉ riêng người tư vấn phải có mà mọi người cần phải rèn luyện để trao dồi kĩ năng này Người tư vấn cần phải chú ý lắng nghe đến vụ việc của khách hàng nhằm chọn lọc, phân tích
Trang 6những vấn đề chính của vụ việc để đưa ra được phương pháp giải quyết hiệu quả.
Và yêu cầ, khuyến khích khách hàng nói đúng sự thật Người tư vấn không thể tỏ thái độ hay vô ý cắt ngang lời nói của khách hàng Trong trường hợp, khách hàng
kể miên man về vấn đề khác không liên quan đến vụ việc thì người tư vấn nên nhẹ nhàng nhắc nhở và đưa câu chuyện về vấn đề đang thảo luận Người tư vấn cần tránh việc thúc giục, tranh cãi, ngắt lời với khách hàng, không được vội vàng kết luận vụ việc mà cần phải tìm hiểu thêm các thông tin từ khác từ khách hàng bởi các lời kể của khách hàng thường mang tính chủ quan, hướng sự có lợi đến họ nên
có nhiều chi tiết quan trọng của vụ việc bị họ lược bỏ làm việc giải quyết vụ việc
bị sai lệch Đồng thời, người tư vấn cần biết kiềm chế cảm xúc của mình, không được lên giọng chỉ trích hay khuyên bảo khi chưa tìm hiểu rõ vụ việc
Bên cạnh kĩ năng lắng nghe, trong giai đoạn này, người tư vấn cần có kĩ năng ghi chép để ghi nhớ thông tin vụ việc Người tư vấn ghi chép chính xác, đầy đủ các vấn đề khách hàng trao đổi và tốc độ ghi chép cần theo kịp với tiến độ cuộc thảo luận Việc ghi chép sẽ giúp cho người tư vấn lưu giữ những vấn đề chính liên quan đến vụ việc, tránh trường hợp vụ việc có nhiều tình tiết nghiêm trọng nên người tư vấn không nhớ hết các tình tiết đó, dẫn đến việc tư vấn gặp phải nhiều vướng mắc Kĩ năng ghi chép nên được rèn luyện để trở thành một trong những bản năng của người tư vấn, bởi vì bên cạnh việc ghi chép thì người tư vấn cần phải chú ý lắng nghe khách hàng, tư duy các vấn đề mà khách hàng đang nói đến và đặt câu hỏi đối với những vấn đề đang còn mập mờ, chưa được làm rõ
Việc tìm hiểu yêu cầu của khách hàng là bước đi không thể thiếu để người tư vấn và khách hàng trao đổi với nhau về các mong muốn, nguyện vọng của khách hàng đối với vụ việc cần giải quyết Việc khách hàng có hài lòng với hoạt động tư vấn hay không đều dựa vào việc người tư vấn có đáp ứng đủ, đúng các yêu cầu đối với vụ việc Tuy nhiên, có thể khách hàng sẽ đưa ra nhiều yêu cầu khác nhau và có thể có những yêu cầu trái pháp luật cho nên trong trường hợp này người tư vấn
Trang 7cần phải phân tích rõ cho khách hàng về hành vi hay việc làm đó lag trái pháp luật
và hướng dẫn cho họ hướng đi khác phù hợp với yêu cầu của khách hàng
3 Kĩ năng nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc, xác định vấn đề pháp lí
Đối với mỗi vụ việc khác nhau gồm các tài liệu, chứng cứ khác nhau Đối với
vụ việc nghiêm trọng, hồ sơ vụ việc sẽ có nhiều thông tin, tài liệu, chứng cứ, vấn
đề pháp lí đan xen kết hợp những thách thức đặt ra từ yêu cầu của khách hàng Để
xử lí hồ sơ có tính chất phức tạp cao, người tư vấn phải có phương pháp, kĩ năng làm việc, nghiên cứu hồ sơ Nó có ý nghĩa như kim chỉ nam trong quá trình tác nghiệp của người tư vấn Trên thực tế có nhiều người tư vấn sau khi nghiên cứu, phân tích hồ sơ vụ việc đã tìm ra một diện mạo mới về vụ việc của khách hàng Điều đó có thể lí giải là do khách hàng thường có tâm lí nói ra những điều có lợi cho mình và không đề cập đến những điểm bất lợi Vì vậy, việc người tư vấn xem xét hoạt động nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc, xác định vấn đề như một biện pháp kiểm tra lại nguyên liệu, vật liệu mà người tư vấn sẽ phải sử dụng khi đưa ra
ý kiến tư vấn Vì vậy, người tư vấn không chỉ đọc, ghi nhận thông tin, tài liệu mà khách hàng cung cấp mà cần phải so sánh, đối chiếu, lí giải, đặt câu hỏi, xác minh, kiểm tra một cách thực sự đời sống riêng của mỗi vụ việc Hiểu được vụ việc, bối cảnh tư vấn sẽ giúp người tư vấn tiếp cận được gần hơn đến với một sản phẩm tư vấn sát với thực tế, có tính khả thi.Thông qua đó, ngừơi tư vấn có những định hướng trong việc khoanh vùng tra cứu, xác định văn bản pháp luật pháp luật cụ thể áp dụng vào các vụ việc của khách hàng
Có thể nói, thông tin vụ việc là nguyên liệu quan trọng hàng đầu để ngừơi tư vấn nắm bắt được mấu chốt của vấn đề nên có những vấn đề liên quan đến vụ việc nhưng khách hàng chưa nói đến hoặc chưa nói rõ thì người tư vấn cần nắm bắt các chỗ hổng đó để yêu cầu khách hàng giải đáp để thu thập thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu hồ sơ vụ việc Đồng thời, nó cũng thể hiện sự chú ý lắng nghe của người tư vấn và việc đặt câu hỏi cho khách hàng sẽ giúp cho người tư vấn xác
Trang 8nhận những thông tin mà khách hàng cung cấp Việc đặt loại câu hỏi nào cho khách hàng cần căn cứ trên từng đối tượng khách hàng để người tư vấn đưa ra các câu hỏi phù hợp để khai thác tối đa các thông tin của khách hàng Nhưng thông thường, người tư vấn thường hỏi những câu hỏi mang tính chất tổng quan đến những câu hỏi chi tiết, mỗi câu hỏi tương ứng với một vấn đề và có sự kết nối giưã câu hỏi trước với câu hỏi sau nhưng hỏi đúng trọng tâm và có mục đích rõ ràng, không hỏi những câu hỏi mang tính chất riêng tư, khiêu khích Qua đó, người tư vấn tổng kết sơ bộ nội dung của vụ việc, chốt lại những thông tin qua trọng của vụ việc, từ đó có được những đánh giá, nhìn nhận về vụ việc một cách chính xác và khách quan
Kĩ năng nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc, xác định vấn đề pháp lí thường được thực hiện thông qua các bước như đọc sơ bộ, đọc lướt qua hồ sơ để xem trong hồ sơ vụ việc có những loại tài liệu, văn bản nào để từ đó có thể sắp xếp hồ
sơ tài liệu sao cho tiện sử dụng Người tư vấn không chỉ sử dụng các tài liệu, chứng cứ đó một lần mà phải lặp đi lặp lại nhiều lần trong quá trình xử lí vụ việc
Sẽ rất bất tiện nếu mỗi lần cần đến tài liệu gì người tư vấn phải mất rất nhiều thời gian bới tung cả tập hồ sơ để tìm kiếm tài liệu Việc sắp xếp tài liệu có thể được sắp xép theo diễn biến ngược, diễn biến xuôi của vụ việc, sắp xếp theo phân nhóm tài liệu, sắp xếp theo tầm quan trọng của tài liệu Việc sắp xếp này không những tạo thuận lợi cho quá trình hành nghề của người tư vấn mà còn thể hiện sự khoa học, chuyên nghiệp trong việc quản lí, sử dụng hồ sơ Sau khi sắp xếp thứ tự ưu tiên tài liệu đọc, người tư vấn thực hiện việc đọc chi tiết tài liệu Kĩ thuật đọc nhânh, đọc hiệu quả cần được áp dụng trong giai đoạn này Mục đích của giai đoạn này là đọc để người tư vấn nắm bắt những thông tin quan trọng của vụ việc,
từ đó có thể tóm lược được vụ việc, phân tích vụ việc Kĩ năng phân tích là một đòi hỏi quan trọng nhất đối với người tư vấn bởi nhiệm vụ của người tư vấn giải quyết các vụ việc, đưa ra phương án tư vấn hợp lí nhất cho khách hàng Quá trình
Trang 9phân tích là quá trình người tư vấn đặt ra những câu hỏi để làm rõ các sự kiện của
vụ việc Không dừng lại ở đó, việc phân tích hồ sơ vụ việc luôn đặt trong môi trường kiến thức chuyên môn là hiểu biết của người tư vấn về các quy định pháp luật và thực tế áp dụng các quy định đó Để quá trình này đạt hiệu quả cao người
tư vấn cần thực hiện tuần tự, cần thận trọng từ những bước đầu tiên của quy trình nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc, xác định vấn đề tư vấn thông qua mong muốn của khách hàng, bởi đây là chuỗi mắt xích có quan hệ mật thiết,gắn kết chặt chẽ với nhau
4 Kĩ năng soạn thảo và kí kết hợp đồng tư vấn pháp luật
Sau khi tìm hiểu rõ yêu cầu của khách hàng, người tư vấn sẽ tiến hành đàm phán và kí kết hợp đồng tư vấn với khách hàng Người tư vấn cần sử dụng các chiến thuật, nghệ thuận trong giao tiếp như làm dịu căng thẳng, đưa ra các trình tự các vấn đề cần trao đổi,thái độ tôn trọng đối khách hàng để thương lượng, đàm phán với khách hàng Trong cuộc đàm phán, người tư vấn cần tập trung đàm phán các nội dung quan trọng như thù lao tư vấn, thời gian thực hiện, nội dung tư vấn Để có một cuộc đàm phán thành công thì người tư vấn xác định các mục tiêu chính cần đạt được và sẽ đạt được cho khách hàng, bảo dảm hài hòa về mặt lợi ích cho họ và coi trọng các mối quan hệ ảnh hưởng đến vụ việc của khách hàng Nếu như việc đàm phán của hai bên thành công thì họ sẽ đi đến bước tiếp theo là kí kết hợp đồng tư vấn pháp luật Không phải tất cả các buổi tiếp xúc khách hàng đều có thể đi đến giai đoạn này bởi vì nhiều lí do khác nhau như có thể khách hàng thấy người tư vấn không đáp ứng hết được các yêu cầu của mình hay không thỏa thuận được về vấn đề tiền thù lao Như vậy kĩ năng đàm phán rất quan trọng đối với người tư vấn Nó phần nào quyết định việc người tư vấn có thể thực hiện được bước tiếp theo hay không Trong trường hợp hợp, khách hàng và người tư vấn thỏa thuận thành công thì họ sẽ tiến tới việc kí kết hợp đồng Để xây dựng một hợp đồng hợp pháp, chính xác, đầy đủ đòi hỏi người tư vấn cần phải có kiến thức
Trang 10về hợp đồng Người tư vấn không những phải có kiến thức về hợp đồng mà còn phải có kĩ năng về soạn thỏa hợp đồng bởi trong yêu cầu về nội dung của hợp đồng có nhiều điều khoản khác như thông tin của hai bên chủ thể, nội dung dịch
vụ, thời hạn thực hiện, mức thù lao, quyền hạn và nghĩa vụ các bên , trách nhiệm khi các bên vi phạm
5 Kĩ năng trình bày phương án tư vấn
Sau khi người tư vấn với khách hàng kí kết thành công hợp đồng tư vấn pháp luật thành công thì người tư vấn tiến hành soạn thảo, xây dựng, đưa ra phương án
tư vấn nhằm đưa ra phương hướng giải quyết vấn đề Tư vấn pháp luật bao gồm
có tư vấn trực tiếp bằng lời nói và tư vấn bằng văn bản
Tư vấn trực tiếp bằng lời nói được hiểu là người tư vấn trao đổi bằng lời nói với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan cần thiết đến vấn đề mà khách hàng cần tư vấn Thực tiễn hoạt động tư vấn pháp luật cho thấy hình thức tư vấn bằng miệng là hình thức phổ biến Người tư vấn cần vận dụng linh hoạt tất cả các
kĩ năng mềm kết hợp với kiến thức chuyên môn để đưa ra các phương pháp giải quyết vụ việc Người tư vấn cần thực hiện các bước khi tư vấn bằng lời nói như sau: đầu tiên , người tư vấn nêu lên vấn đề pháp lí mà khách hàng yêu cầu tư vấn Tiếp đo, người tư vấn phân tích vấn đề trên cơ sở các quy định pháp luật Ở bước này, người tư vấn cần chỉ ra các quy định pháp luật được áp dụng để giải quyết vụ việc Đồng thời, người tư vấn cũng cần giải thích cho khách hàng hiểu được nội dung của các quy định pháp luậtvà cách áp dụng các quy định này Sau đó, người
tư vấn cần trình bày các phương án giải quyết vấn đề, chỉ ra những ưu điểm, nhược điểm của các phương án đó để khách hàng lựa chọn phương án phù hợp nhất Sau khi khách hàng lựa chọn được phương án tư vấn, người tư vấn chốt phương án tư vấn
Tư vấn bằng văn bản được hiểu là người tư vấn trao đổi bằng văn bản với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan cần thiết đến vấn đề mà khách hàng