Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức để phân tích câu nói của bác hồ khi nói về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống pháp vì sao chúng ta chiến thắng đó là vì tinh thần

Vật chất là một phạm trù triết học chỉ thực hiện tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại ,phản ánh và tồn tại không lệ thu

TIỂU LUẬN

Đề Tài : Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức để phân tích câu nói của

Bác Hồ khi nói về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp “ Vì sao chúng ta chiến thắng ? Đó là vì tinh thần”

Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Đình Cấp

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Bảo Ngọc

Lớp : TH25.24

Lời mở đầu

Trải qua hơn 80 năm chịu cảnh lầm than, dân tộc Việt Nam làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 "long trời, lở đất", dẫn tới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2-9-1945.Trong Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền

tự do, độc lập ấy" Đây là lời khẳng định và cũng là quyết tâm sắt đá của toàn thể dân tộc Việt Nam trong bảo vệ nền tự do, độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng Trung ương Đảng quyết định phát động cuộc kháng chiến trên phạm vi cả nước trên làn sóng phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam, lời kêu gọi cứu nước của Người đã truyền đi khắp nước: "Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước" Từ những câu nói ý

nghĩa đó em xin lựa chọn chủ đề : “ : Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý

thức để phân tích câu nói của Bác Hồ khi nói về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp “ Vì sao chúng ta chiến thắng ? Đó là vì tinh thần” Để làm đề tài tiểu luận của mình Trong quá trình thực hiện, bài viết còn nhiều hạn chế và thiếu sót về mặt kiến thức và liên hệ thực tiễn, kính mong các thầy cô giáo đóng góp ý kiến để bài viết của em được hoàn thiện một cách tốt nhất Em xin chân thành cảm ơn

Nội dung 1.Nội dung của vật chất và ý thức

1.1 Khái niệm về vật chất và ý thức

a) Khái niệm vật chất

Vật chất là một phạm trù triết học chỉ thực hiện tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại ,phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác

• Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực hiện khách quan, không phải để chỉ một vật thể mà là sự trừu tượng hóa, khái quát hóa thuộc tính chung nhất là những sự tồn tại trong thế giới

• Trước hết, Lê nin trong định nghĩa vật chất đã dùng định nghĩa đặc biệt khác với thông thường Nghĩa là đem đối lập giữa vật chất với ý thức để định nghĩa Nghĩa là tất cả những gì bên ngoài độc lập với ý thức con người đều

là vật chất

Về nội dung vật chất: có 2 nội dung chính:

Thứ nhất: vật chất là phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan và con người biết được qua cảm giác

Thứ 2 là: Cảm giác chụp lại, nhắc lại và phản ảnh những tồn tại không phụ thuộc cảm giác Nghĩa là vật chất là cái mà con người có thể nhận biết được, chỉ

có cái chưa biết nhưng rồi con người sẽ biết thông qua nhận thức

b) Khái niệm ý thức

Là sự phản ánh thế giới khách quan lên bộ óc con người dựa trên cơ sở hoạt động thực tiễn, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Đây là phản ánh tích cực chủ động sáng tạo hình ảnh chủ quan …

Thứ nhất: Bản chất của ý thức là sự phản ánh thực Tại khách quan trên cơ sở hoạt động Thực tiễn Ý thuacs không phải là huyền bí mà bản chất của nó là sự phản ảnh tức là có cả cái phản ảnh (Ý thức) và cái được phản ánh (vật chất) Ở đây cái được phản ánh sẽ quyết định cái phản ánh

Thứ 2: Hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan: Hình ảnh chủ quan nghĩa là

ý thức là hình ảnh chứ không phải là bản thân sự vật Nghĩa là bản thân sự vật được di chuyển vào óc người và được cải biến trong đó Vì thế nội dung phản ảnh mang tính khách quan Mức độ cải biến đến đâu là do chủ thể

Thứ 3: Đây là phản ánh tích cực chủ động, sáng tạo:

Tích ực chủ động là con người không thụ động chờ đợi hoàn cảnh khách quan

mà chủ động tác động vào khách quan để khách quan bộc lộ thuộc tính Con

người nhận thức để cải tạo thế giới khách quan theo mục đích của mình Ví dụ:

đổ dấm vào đá, đá sủi bọt

1.2 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Trong lịch sử, Chủ nghĩa duy tâm cho rằng ý thức có trước vật chất có sau, ý thức quyết định vật chất Chủ nghĩa duy vật siêu hình cho rằng vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức và sinh ra ý thức Tuy nhiên quan điểm của họ chưa thấy được vai trò, tính năng động sáng tạo của ý thức mối quan hệ vật chất và ý thức chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng:

a, Vai trò của vật chất đối với ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc của ý thức, quyết định ý thức vì:

Ý thức là sản phẩm của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc người nên chỉ khi có con người mới có ý thức Trong mối quan hệ giữa con người với thế giới vật chất thì con người là kết quả quá trình phát triển lâu dài của thế giới vật chất, là sản phẩm của thế giới vật chất Kết luận này đã được chứng minh bởi sự phát triển hết sức lâu dài của khoa học về giới tự nhiên; nó là một bằng chứng khoa học chứng minh quan điểm: vật chất có trước, ý thức có sau

Các yếu tố tạo thành nguồn gốc tự nhiên, nguồn gốc xã hội của ý thức (bộ

óc người, thế giới khách quan tác động đến bộ óc gây ra các hiện tượng phản ánh, lao động, ngôn ngữ), hoặc là chính bản thân thế giới vật chất (thế giới khách quan), hoặc là những dạng tồn tại của vật chất (bộ óc người, hiện tượng phản ảnh, lao động, ngôn ngữ) đã khẳng định vật chất là nguồn gốc của ý thức

Ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất, là hình ảnh chủ quan về thế giới vật chất nên nội dung của ý thức được quyết định bởi vật chất Sự vận động và phát triển của ý thức, hình thức biểu hiện của ý thức bị các quy luật sinh học, các quy luật xã hội và sự tác động của môi trường sống quyết định Những yếu

tố này thuộc lĩnh vực vật chất nên vật chất không chỉ quyết định nội dung mà còn quyết định cả hình thức biểu hiện cũng như mọi sự biến đổi của ý thức

b, Vai trò của ý thức đối với vật chất

Trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Vì ý thức là ý thức của con người nên nói đến vai trò của ý thức là nói đến vai trò của con người Bản thân ý thức tự nó không trực tiếp thay đổi được

gì trong hiện thực Muốn thay đổi hiện thực, con người phải tiến hành những

hoạt động vật chất Song, mọi hoạt động của con người đều do ý thức chỉ đạo, nên vai trò của ý thức không phải trực tiếp tạo ra hay thay đổi thế giới vật chất

mà nó trang bị cho con người tri thức về thực tại khách quan, trên cơ sở ấy con người xác định mục tiêu, đề ra phương huớng, xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp, biện pháp, công cụ, phương tiện, v.v để thực hiện mục tiêu của mình Ở đây, ý thức đã thể hiện sự tác động của mình đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiền của con người

Sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất diễn ra theo hai hướng: tích cực hoặc tiêu cực Nếu con người nhận thức đúng, có tri thức khoa học, có tình cảm cách mạng, có nghị lực, có ý chí thì hành động của con người phù hợp với các quy luật khách quan, con người có năng lực vượt qua những thách thức trong quá trình thực hiện mục đích của mình, thế giới được cải tạo - đó là sự tác động tích cực cúa ý thức Còn nếu ý thức của con người phản ánh không đúng hiện thực khách quan, bản chất, quy luật khách quan thì ngay từ đầu, hướng hành động của con người đã đi ngược lại các quy luật khách quan, hành động ấy

sẽ có tác dụng tiêu cực đổi với hoạt động thực tiễn, đối với hiện thực khách quan

Như vậy, bằng việc định hướng cho hoạt động của con người, ý thức có thế quyết định hành động của con người, hoạt động thực tiễn của con người đúng hay sai, thành công hay thất bại, hiệu quả hay không hiệu quả

Tìm hiểu về vật chất, về nguồn gốc, bản chất của ý thức, về vai trò của vật chất, của ý thức có thể thấy: vật chất là nguồn gốc của ý thức, quyết định nội dung và khả năng sáng tạo ý thức; là điều kiện tiên quyết để thực hiện ý thức; ý thức chỉ có khả năng tác động trở lại vật chất, sự tác động ấy không phải tự thân

mà phải thông qua hoạt động thực tiễn (hoạt động vật chất) của con người Sức mạnh của ý thức trong sự tác động này phụ thuộc vào trình độ phản ánh của ý thức, mức độ thâm nhập của ý thức vào những người hành động, trình độ tổ chức của con người và những điều kiện vật chất, hoàn cảnh vật chất, trong đó con người hành động theo định hướng của ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng xuất phát từ con người hiện thực, con người thực tiễn để xem xét mối quan hệ này Từ đó khảng định, vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức và ý thức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động của con người

* Vật chất quyết định ý thức: Vật chất có trước, ý thức có sau Vật chất quyết định nguồn gốc, bản chất, nội dung sự biến đổi của ý thức

VÍ DỤ :Trong đời sống xã hội có câu: thực túc, binh cường, có thực mới vực được đạo

+ Vật chất Quết định nguồn gốc ý thức: Nghĩa là não người là dạng vật chất cao

có tính chất của vật chất là cơ quan phản ánh để hoàn thành ý thức

Ý thức phụ thuộc vào hoạt động thần kinh của bộ não trong quá trình phản ánh thế giới khách quan

+ Vật chất quyết định bản chất, nội dung ý thức: Bản chất là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan: nghĩa là ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất và thế giới vật chất được dịch chuyển vào óc người, được cải biến trong đó Vì thế, vật chất quyết định cả bản chất và nội dung Nội dung là phản ánh thế giới khách quan

+ Vật chất quyết định Sự biến đổi ý thức: Ý thức là cái phản ánh, vật chất là cái được phản ánh khi cái được phản ánh biến đổi thì cái phản ánh cũng phải biến đổi theo

* Ý thức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động con người cụ thể nó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm ở một mức độ nhất định, các điều kiện vật chất góp phần cải tạo hình thức khách quan

Nếu phản ánh đúng hiện thực khách quan – nó thúc đẩy ngược lại thì nó cản trở

Ví dụ: Chủ rương đổi mới cơ chế quan liêu bao cấp, cản trở phát triển con người – khủng hoảng kinh tế xã hội, động lực

Tóm lại:Quan hệ vật chất và ý thức là quan hệ hai chiều tác động biện chứng qua lại, trong đó vật chất quyết định ý thức còn ý thức tác động trở lại thực tiễn thông qua hoạt động nhận thức của con người

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận

-Phải luôn xuất phát từ hiện thực khách quan trong mọi hoạt động

Tri thức mà con người thu nhận được sẽ thông qua chu trình học tập, nghiên cứu từ các hoạt động quan sát, phân tích để tác động vào đối tượng vật chất và buộc những đối tượng đó phải thể hiện những thuộc tính, quy luật

Để cải tạo thế giới khách quan đáp ứng nhu cầu của mình, con người phải căn cứ vào hiện thực khách quan để có thể đánh giá, xác định phương hướng biện pháp, kế hoạch mới có thể thành công

Bên cạnh đó cần phải tránh xa những thói quen chỉ căn cứ vào nhu cầu, niềm tin

mà không nghiên cứu đánh giá tình hình đối tượng vất chất

-Phát huy tính năng động, sáng tạo, sức mạnh to lớn của yếu tố con người

Con người muốn ngày càng tài năng, xã hội ngày càng phát triển thì phải luôn chủ động, phát huy khả năng của mình và luôn tìm tòi, sáng tạo cái mới Bên cạnh đó, con người phải thường xuyên rèn luyện, tu dưỡng, nâng cao năng lực

và không bỏ cuộc giữa chừng

Con người tuyệt đối không được thụ động, ỷ lại trong mọi trường hợp để tránh việc sa vào lười suy nghĩ, lười lao động

2 Vận dụng quan điểm vật biện chứng mối quan hệ vật chất với ý thức vào câu nói Hồ Chí minh ngun nhân thắng lợi kháng chiến chống Pháp “ Vì chiến thắng ? Đó nhờ tinh thần”

2.1 Theo nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc khách quan khẳng định rằng giới chất vật chất, vật chất tồn khách quan có trước định ý thức ý nghĩa có sau phản ánh vật chất, hình ảnh chủ quan giới khách quan

Cuộc chiến chống giặc ngoại xâm ta giành thắng lợi chiến tranh gây đau thương, mát vật chất xuất trước sau nhân dân ta ý thức không có đường khác đấu tranh là cách để ta tồn tại, để hưởng tự do, hạnh phúc, ấm no Những nhận thức đó, tinh thần mà nhân dân ta có động lực để chiến đấu, vũ khí ta không đại

ta lại có tinh thần mạnh mẽ, ý chí sáng tạo, ta không có gươm đao, giáo mác, ta

có tre vót nhọn làm chong, ta có ý chí “mưa dầm thấm đất” mà giặc không có giặc lực lượng mạnh nghệ thuật ta lấy nhỏ đánh lớn, lấy địch nhiều, lấy yếu chống mạnh Trong hoàn cảnh ta luôn có tinh thần sáng tạo, học hỏi không chủ quan, trì ý chí ta đánh giặc không phải dựa vào lực mà dựa vào tinh thần vào nghệ thuật xác định kẻ thù, đối tượng tác chiến, đánh giá kẻ thù

Ví dụ: Trong chiến dịch Điện Biên Phủ ta dành chiến thắng dù chiếu xét lực ta yếu ta có tinh thần mạnh mẽ sáng tạo trước hồn cảnh, không chủ quan, ý chí tác động trở lại tới lực ta nhờ mà ta dành chiến thắng

2.2 Theo nguyên tắc toàn diện

Cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm ta giành thắng lợi nhờ ta xem xét

kỹ mối quan hệ ta giặc, không có để chiến đấu không có vũ khí đại, máy bay đại, xe bọc thép Nhưng có tinh thần yêu nước mạnh mẽ, sức mạnh đồn kết, có ý chí sáng tạo ta thấy mối quan hệ yếu tố lực thế thời, mưu từ ta biết kết hợp vận dụng sức mạnh tổng hợp yếu tố chỉ có kết hợp chặt chẽ lực lượng, thời gian, mưu kế yếu tố khác ta thể tạo sức mạnh tổng hợp để đánh thắng kẻ thù có kinh

tế, quân mạnh chúng xâm lược nước ta chúng ta biết kết hợp sức mạnh người dân tạo lên sức mạnh chiến đấu Mỗi người dân người lính đánh giặc theo cương vị chức trách Mỗi thôn, xóm, bản làng pháo đại diệt giặc Cả nước chiến trường tạo trận chiến tranh nhân dân liên hoàn, vững làm cho địch đông mà hóa

ít địch mạnh mà hóa yếu, rơi vào trạng thái bị động, lúng túng bị sa lầy Như đấu tranh ta thắng lợi ta có tinh thần, ta nhận thức mối quan hệ tổng hợp yếu tố cần thiết để đấu tranh từ kết hợp lại thành sức mạnh tổng hợp Mỗi người dân ta kiên quyết đánh giặc không kể già trẻ gái trai mà dân ta có Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh giặc ngoại xâm tinh thần đoàn kết là vụ khí manh mẽ giúp dân ta

dành thắng lợi, làm vận động phát triển theo nguyên tắc phát triển tinh thần đánh giặc biết kế thừa các truyền thống của ông cha ta

Ví dụ như Một đất nước nhỏ bé nghèo nàn lạc hậu nước ta lại giành chiến thắng đấu tranh với những kẻ thù lớn đất nước phát triển lớn thì tất cả là nhờ tinh thần đoàn kết hun đúc không ngùng phát triển từ ông cha ta dùng nước ngày Với đấu tranh việc kế thừa phát huy tinh thần sáng tạo nghệ thuật chiến đấu lịch sử lại tạo nghệ Hát đánh nó chiến lược lý nước ta In giành chiến thắng

“Vì chiến thắng? Đó nhờ tinh thần Việt Nam có lịch sử truyền thống đấu tranh CuỚChụ nữÓC VÔ oanh liệt Các chiến tranhchống kẻ thù xâm lược nhân dân ta tiến hành chiến tranh nhân dân nghĩa thu hút đong đảo quan chúng ngang hộ trình chống kẻ thù xâm lược giấu nước giải phóng dân tộc bảo vệ tổ quốc thời đại lịch sử có khác nhau song nh song có khả thi Vâm HCV nhân dân ta