Chưa quan tâm đúng mức công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.. Trọng tâm là đúc kết, từng bước xây
Trang 1Họ tên: Phùng Khánh Ly TA24.14
MSV: 19146856
Chủ đề 9: Phân tích mục tiêu và nhiệm vụ phát triển văn hoá, con người Việt
Nam của Đảng ta hiện nay? Liên hệ tình hình thực tế xây dựng văn hoá, con người Việt Nam hiện nay
MỤC LỤC
I Lời mở đầu
II Nội dung
1 Mục tiêu phát triển văn hoá, con người Việt Nam của Đảng
ta hiện nay
2 Nhiệm vụ phát triển văn hoá, con người Việt Nam của Đảng
ta hiện nay
3 Liên hệ tình hình thực tế xây dựng văn hoá , con người ở Việt Nam hiện nay
III Kết luận
Trang 2I Lời mở đầu
Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã có chuyển biến tích cực, đạt kết quả quan trọng Tư duy lý luận về văn hóa có bước phát triển; nhận thức về văn hóa của các cấp, các ngành và toàn dân được nâng lên Đời sống văn hóa của nhân
Trang 3dân ngày càng phong phú, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc được phát huy, nhiều chuẩn mực văn hóa, đạo đức mới được hình thành Sản phẩm văn hóa, văn học nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng; công nghệ thông tin, nhất là thông tin đại chúng có bước phát triển mạnh mẽ Nhiều phong trào, hoạt động văn hóa đạt được những kết quả cụ thể, thiết thực; phát huy được truyền thống văn hóa gia đình, dòng họ, cộng đồng Xã hội hóa hoạt động văn hóa ngày càng được mở rộng, góp phần đáng kể vào việc xây dựng các thiết chế văn hóa Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo tồn, tôn tạo; nhiều phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số được nghiên cứu, sưu tầm và phục dựng; hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo và sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân được quan tâm Công tác quản lý nhà nước về văn hóa được tăng cường, thể chế văn hóa từng bước được hoàn thiện Đội ngũ làm công tác văn hóa, văn nghệ có bước trưởng thành; quyền
tự do sáng tạo của văn nghệ sĩ được tôn trọng Giao lưu và hợp tác quốc tế về văn hóa có nhiều khởi sắc
Tuy nhiên, so với những thành tựu trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng,
an ninh, đối ngoại, thành tựu trong lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng; chưa đủ để tác động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng và trong xã hội
có chiều hướng gia tăng Đời sống văn hóa tinh thần ở nhiều nơi còn nghèo nàn, đơn điệu; khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa miền núi, vùng sâu, vùng xa với đô
Trang 4thị và trong các tầng lớp nhân dân chậm được rút ngắn Môi trường văn hóa còn tồn tại tình trạng thiếu lành mạnh, ngoại lai, trái với thuần phong mỹ tục; tệ nạn xã hội, tội phạm có chiều hướng gia tăng Còn ít những tác phẩm văn học, nghệ thuật
có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, có một số tác phẩm chạy theo thị hiếu tầm thường, chất lượng thấp, thậm chí có hại Hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật chưa theo kịp thực tiễn sáng tác Việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa hiệu quả chưa cao, nguy cơ mai một chưa được ngăn chặn Hệ thống thông
tin đại chúng phát triển thiếu quy hoạch khoa học, gây lãng phí nguồn lực và quản
lý không theo kịp sự phát triển Một số cơ quan truyền thông có biểu hiện thương mại hóa, xa rời tôn chỉ, mục đích Cơ chế, chính sách về kinh tế trong văn hóa, văn hóa trong kinh tế, về huy động, quản lý các nguồn lực cho văn hóa chưa cụ thể, rõ ràng Hệ thống thiết chế văn hóa và cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động văn hóa còn thiếu và yếu, có nơi xuống cấp, thiếu đồng bộ, hiệu quả sử dụng thấp Công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí cán bộ lãnh đạo, quản lý văn hóa các cấp, nhất
là nguồn nhân lực chất lượng cao còn nhiều hạn chế, bất cập Tình trạng nhập khẩu, quảng bá, tiếp thu dễ dãi, thiếu chọn lọc sản phẩm văn hóa nước ngoài đã tác
Trang 5động tiêu cực đến đời sống văn hóa của một bộ phận nhân dân, nhất là lớp trẻ
Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trên đây chủ yếu là do nhiều cấp
ủy, chính quyền chưa quan tâm đầy đủ lĩnh vực này; lãnh đạo, chỉ đạo chưa thật quyết liệt Việc cụ thể hóa, thể chế hóa Nghị quyết của Đảng còn chậm, thiếu đồng
bộ và trong một số trường hợp thiếu khả thi Công tác quản lý nhà nước về văn hóa chậm được đổi mới, có lúc, có nơi bị xem nhẹ, thậm chí buông lỏng; kỷ luật, kỷ cương không nghiêm Đầu tư cho lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng và còn dàn trải Chưa nắm bắt kịp thời những vấn đề mới về văn hóa để đầu tư đúng hướng và
có hiệu quả Chưa quan tâm đúng mức công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp
II Nội dung.
1 Mục tiêu phát triển văn hoá, con người Việt Nam của Đảng ta hiện nay.
Dự thảo văn kiện nhấn mạnh hai mục tiêu: Xây dựng văn hoá và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân- thiện-mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc , nhân văn, dân chủ và khoa học, văn hoá thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển
Trang 6bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”
Kế thừa có chọn lọc Văn kiện Đại hội XI và tiếp thu những định hướng được nêu trong Nghị quyết Trung ương 9 khoá XI về văn hoá Dự thảo Văn kiện Đại hội
XII của Đảng lựa chọn, định hướng một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong phát triển văn hoá, xây dựng con người Trong đó đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện Trọng tâm là đúc kết, từng bước xây dựng trong thực tế các chuẩn mực giá trị văn hoá và con người Việt Nam, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân
Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật; làm cho mọi người Việt Nam đều hiểu biết sâu sắc, tự hào, tôn vinh lịch sử, văn hoá dân tộc; khẳng định, tôn vinh cái đúng, cái tốt đẹp, tích cực, cao thượng; nhân rộng các giá trị cao đẹp, nhân văn
Trang 7Đấu tranh phê phán, đẩy lùi cái xấu, cái ác, thấp hèn, lạc hậu; chống các quan điểm, hành vi sai trái, tiêu cực ảnh hưởng xấu đến xây dựng nền văn hoá, làm tha hoá con người; ngăn chặn và đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội, khắc phục những mặt hạn chế của con người Việt Nam
Dự thảo Văn kiện nhấn mạnh xây dựng con người cần gắn với xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, văn minh trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế
Trước hết là xây dựng môi trường văn hoá, đời sống văn hoá lành mạnh trong
hệ thống chính trị, trong mỗi địa phương, trong từng cộng đồng làng, bản, khu phố,
cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi gia đình
Phát huy vai trò văn hoá trong gia đình, nhà trường, cộng đồng; thường xuyên quan tâm xây dựng nếp sống văn hoá tiến bộ, văn minh, nhất là trong việc cưới, việc tang, lễ hội; nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc vận động văn hoá, phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá"; từng bước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hoá giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng, miền và các giai tầng xã hội Phát huy các giá trị, nhân tố tích cực trong văn hoá tôn giáo, tín ngưỡng
Trang 8Đề cao nhiệm vụ xây dựng văn hoá trong chính trị và kinh tế, Dự thảo Văn kiện nêu yêu cầu chú trọng chăm lo xây dựng văn hoá trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể; Thường xuyên quan tâm xây dựng văn hoá trong kinh tế; xây dựng văn hoá doanh nghiệp, văn hoá doanh nhân
Các giải pháp chủ yếu về phát triển công nghiệp văn hoá đi đôi với xây dựng, hoàn thiện thị trường văn hoá được nêu trong Dự thảo Văn kiện gồm: Có cơ chế khuyến khích đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng sản phẩm văn hoá; tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp văn hoá, văn nghệ, thể thao, du lịch thu hút các nguồn lực xã hội để phát triển; đổi mới, hoàn thiện thể chế, tạo môi trường pháp lý thuận lợi để xây dựng, phát triển thị trường văn hoá lành mạnh; đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hoá
2 Nhiệm vụ phát triển văn hoá, con người Việt Nam của Đảng ta hiện nay.
Thứ nhất, “Tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị
quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới” 3 Đây là lần đầu tiên, Đảng ta nêu lên thuật ngữ “hệ giá trị quốc gia” trong văn kiện của Đảng Nội hàm của nhiệm vụ, giải pháp này là tập trung hoàn thiện và triển khai xây dựng một hệ thống chuẩn mực giá trị văn hóa của quốc gia - dân tộc Việt Nam thời kỳ mới Đó là yêu cầu
Trang 9khách quan và hết sức cần thiết, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới, phát triển và xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay Hệ thống chuẩn mực giá trị văn hóa của quốc gia - dân tộc Việt Nam thời kỳ mới sẽ là sự hòa quyện hữu cơ giữa giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước với sự tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, thể hiện rõ bản sắc, ý chí, khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam hướng đến mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Hệ chuẩn mực giá trị này sẽ là cơ sở định hướng sự phát triển của đất nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội một cách bền vững, đồng thời định hướng nhân cách
con người Việt Nam hiện nay Cùng với đó, cần xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
và hội nhập quốc tế, đảm bảo cho họ phải có thế giới quan khoa học, nhân cách, lối sống cao đẹp, với những đặc tính cơ bản: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo Đồng thời, xây dựng lối sống tuân thủ pháp luật,
Trang 10tôn trọng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Tương thân tương ái”; khẳng định, tôn vinh nhân rộng những giá trị nhân ái, nhân văn
Hồ Chí Minh đã dạy chúng ta: “…gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của
xã hội là gia đình”4 Văn hóa gia đình Việt Nam trải qua hàng nghìn năm lịch sử đã trở thành bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc ta Giữ gìn, phát triển hệ giá trị văn hóa gia đình Việt Nam thời kỳ mới là vừa kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, vừa kết hợp với những giá trị tiên tiến của gia đình hiện đại, phù hợp với sự vận động, phát triển của xã hội Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay, gia đình Việt Nam đang có những cơ hội lớn để giao lưu, hội nhập với các nền văn hóa tiên tiến, văn minh Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, đời sống văn hóa gia đình Việt Nam cũng đang đứng trước nhiều thách thức Sự tác động nhiều mặt của điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay, ở góc độ nào đó đã làm cho những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam bị phá vỡ, lệch chuẩn, nhất là những giá trị văn hóa về đạo đức gia đình, về văn hóa ứng xử trong gia đình, v.v Do đó, gìn giữ, phát triển hệ giá trị văn hóa gia đình đã và đang là yêu cầu bức thiết hiện nay
Thứ hai, nếu như Đại hội XII xác định: “Chú trọng chăm lo xây dựng văn
hóa trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước ” thì Dự thảo xác định: “Xây dựng
và thực hiện các chuẩn mực văn hóa trong lãnh đạo, quản lý” 5 là phù hợp, xuất
Trang 11phát từ đòi hỏi của thực tiễn Để nâng tầm văn hóa trong chính trị, văn hóa trong Đảng, vấn đề cốt lõi nhất là xây dựng văn hóa lãnh đạo của Đảng, để Đảng ta “vừa
là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”6, và “là đạo đức, là văn minh”7 Văn hóa lãnh đạo của Đảng được hình thành và phát triển trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng; được biểu hiện ở bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ trí tuệ của Đảng; ở phong cách, lề lối, kỹ năng lãnh đạo; ở phương pháp, tác phong công tác của cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi cán bộ,
đảng viên Xây dựng và thực hiện các chuẩn mực văn hóa lãnh đạo là nhân tố quyết định năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, nâng tầm văn hóa của Đảng với tư cách là đội tiền phong của giai cấp và dân tộc, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam Đây là giải pháp quan trọng, hữu hiệu để không ngừng tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong điều kiện hiện nay
Cùng với xây dựng văn hóa lãnh đạo của Đảng, cần phải xây dựng văn hóa công vụ trong các cơ quan nhà nước Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “nước ta là
Trang 12nước dân chủ”, có nghĩa là “dân là chủ và dân làm chủ” Xây dựng văn hóa quản lý của cơ quan nhà nước phải nhằm phát huy dân chủ, mọi chính sách của Nhà nước phải hướng đến nguyện vọng và quyền lợi chính đáng của nhân dân Phải quyết tâm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân; xây dựng “Chính phủ liêm chính, kiến tạo, hành động” Các bộ, ngành, cơ quan nhà nước từ Trung ương tới địa phương phải nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân hành động quyết liệt, nói đi đôi với làm Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính, có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị, năng lực, uy tín, tính chuyên nghiệp cao, sức khỏe tốt, tận tụy phục vụ nhân dân Kiên quyết chống tha hóa quyền lực dẫn tới cậy quyền, lạm quyền, chạy chức, chạy quyền, tham ô, tham nhũng, v.v Đó là những biểu hiện phản văn hóa, phi văn hóa lãnh đạo, quản lý
Thứ ba, cùng với việc tiếp tục coi trọng xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ
văn hóa, Dự thảo khẳng định: “Không bố trí cán bộ làm công tác văn hóa kém năng lực, thiếu bản lĩnh” 8 Đây là sự thể hiện nhất quán quan điểm của Đảng về
vai trò nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh của văn hóa đối với sự phát triển đất nước Đồng thời, khẳng định vai trò của cán bộ, công tác cán bộ trong lĩnh vực hoạt động văn hóa Quá trình thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) những năm qua cho thấy, nguyên nhân chính của những hạn chế, bất cập là do nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các
Trang 13địa phương, cơ quan, đơn vị về xây dựng, phát triển văn hóa, con người còn nhiều yếu kém, “công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý chưa thực sự đổi mới, nhất là trong việc xây dựng, đào tạo, bố trí đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa” Trong bất kỳ
lĩnh vực nào, cán bộ luôn là “cái gốc” của mọi công việc, đặc biệt là đối với công tác văn hóa, văn nghệ của Đảng, cán bộ làm công tác này cần đáp ứng những yêu cầu cao về phẩm chất, năng lực và bản lĩnh văn hóa Nói cách khác, người làm công tác văn hóa cần phải thật sự văn hóa, từ nhận thức đến hành động, từ lời nói đến việc làm, phải trở thành tấm gương về văn hóa đối với quần chúng nhân dân Trên thực tế, ở nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị, cán bộ làm công tác văn hóa lại thiếu hiểu biết về văn hóa, hạn chế về năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, tham mưu trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ
Tựu trung, Dự thảo lần này, Đảng ta chỉ rõ việc coi trọng đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa và “không bố trí cán bộ làm công tác văn hóa kém năng lực, thiếu bản lĩnh” là khâu quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam hiện nay